ਅਨੇਕਜਨ੍ਮਚਰਿਤਂ ਖਂਡਵ੍ਰਤਕਦਮ੍ਬਕਮ੍
ਅਨੇਕ ਜਨਮਾਂ ਦੇ ਕਰਤਬ, ਅਧੂਰੇ ਵਰਤਾਂ ਦਾ ਜਥਾ।
ਅਤਃ ਖਣ੍ਡੇਸ਼੍ਵਰੋ ਦੇਵੋ ਵਿਖ੍ਯਾਤੋ ਭੁਵਨਤ੍ਰਯੇ 5.2.31.
ਇਸ ਕਰਕੇ, ਖੰਡੇਸ਼ਵਰ ਦੇਵਤਾ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ।
ਖਣ੍ਡਵ੍ਰਤਾਨਿ ਪੂਰ੍ਣਾਨਿ ਤੇषਾਮਾਸ਼ੁ ਭਵਂਤਿ ਹਿ ਤਤ੍ਸਰ੍ਵਂ ਪੂਰ੍ਣਤਾਂ ਯਾਤਿ ਸ਼੍ਰੀਖਂਡੇਸ਼੍ਵਰਦਰ੍ਸ਼ਨਾਤ੍
ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅਧੂਰੇ ਵਰਤ ਜਲਦੀ ਪੂਰੇ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਸ੍ਰੀ ਖੰਡੇਸ਼ਵਰ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਨਾਲ ਸਭ ਕੁਝ ਪੂਰਨਤਾ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਖਂਡੇਸ਼੍ਵਰਂ ਦੇਵਂ ਪਾਪਵਿਘ੍ਨੈਃ ਪ੍ਰਮੁਚ੍ਯਤੇ
ਖੰਡੇਸ਼ਵਰ ਦੇਵਤਾ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਨਾਲ, ਪਾਪਾਂ ਦੇ ਰੁਕਾਵਟਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ।
ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਖਣ੍ਡੇਸ਼੍ਵਰਂ ਦੇਵਂ ਕृਤਕृਤ੍ਯਤ੍ਵਮਾਪ੍ਯਤੇ
ਖੰਡੇਸ਼ਵਰ ਦੇਵਤਾ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਨਾਲ, ਮਨੁੱਖ ਆਪਣਾ ਮਕਸਦ ਪੂਰਾ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਖਂਡੇਸ਼੍ਵਰੇऽਰ੍ਚਿਤੇ ਦੇਵੇ ਸਰ੍ਵੇ ਦੇਵਾਃ ਸਵਾਸਵਾਃ
ਜਦ ਖੰਡੇਸ਼ਵਰ ਦੇਵਤਾ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਇੰਦਰ ਸਮੇਤ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਾ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਦੇਵਂ ਖਂਡੇਸ਼੍ਵਰਂ ਯੇ ਵੈ ਯਜਂਤਿ ਸ਼੍ਰਦ੍ਧਯਾ ਪ੍ਰਿਯੇ
ਜੋ ਲੋਕ ਖੰਡੇਸ਼ਵਰ ਦੀ ਭਗਤੀ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਨਾਲ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਪ੍ਰੀਤਮੋ,
ਧੂਪ ਦੀਪੈਰ੍ਨਮਸ੍ਕਾਰੈਰ੍ਜਪੈਃ ਸ੍ਤੋਤ੍ਰੈਃ ਪृਥਗ੍ਵਿਧੈਃ
ਧੂਪ, ਦੀਵੇ, ਨਮਸਕਾਰ, ਜਪ ਅਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਭਜਨਾਂ ਨਾਲ,
ਦੀਰ੍ਘਾਯੁषਃ ਸ਼ੁਭਾਚਾਰਾ ਜਾਯਂਤੇ ਦੇਹਿਨੋऽਮਲਾਃ ਖਂਡੇਸ਼੍ਵਰਪ੍ਰਸਾਦੇਨ ਜਾਯਂਤੇ ਨਾਤ੍ਰ ਸਂਸ਼ਯਃ
ਉਹ ਲੰਮੀ ਉਮਰ ਵਾਲੇ, ਚੰਗੇ ਆਚਰਨ ਵਾਲੇ ਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਸਰੀਰ ਵਾਲੇ ਬਣਦੇ ਹਨ; ਖੰਡੇਸ਼ਵਰ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਉਹ ਇੰਝ ਹੀ ਜਨਮ ਲੈਂਦੇ ਹਨ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ।
ਏਤੇ ਚ ਵਿष੍ਣੁਬ੍ਰਹ੍ਮੇਂਦ੍ਰਕੁਵੇਰਦਹਨਾਦਯਃ
ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਨੂ, ਬ੍ਰਹਮਾ, ਇੰਦਰ, ਕੁਬੇਰ, ਅੱਗ ਤੇ ਹੋਰ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।
ਏष ਤੇ ਕਥਿਤੋ ਦੇਵਿ ਪ੍ਰਭਾਵਃ ਪਾਪਨਾਸ਼ਨਃ
ਇਹੀ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਹੈ, ਦੇਵੀ, ਖੰਡੇਸ਼ਵਰ ਦੀ ਪਾਪ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਸ਼ਕਤੀ।
ਵਿਦ੍ਧਿ ਸਿਦ੍ਧਿਪ੍ਰਦਂ ਪੁਂਸਾਂ ਪਤ੍ਤਨੇਸ਼੍ਵਰਮੀਸ਼੍ਵਰਮ੍
ਪਟਨੇਸ਼ਵਰ, ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਮਾਲਕ, ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਸਫਲਤਾ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਹੈ—ਇਹ ਜਾਣ ਲੈ।
ਪੁਰਾऽਹਂ ਪਰ੍ਵਤੇ ਦੇਵਿ ਮਂਦਰੇ ਚਾਰੁਕਨ੍ਦਰ੍
ਇਕ ਵਾਰੀ, ਦੇਵੀ, ਮੈਂ ਮੰਦਰ ਪਹਾੜ ਦੀ ਸੋਹਣੀ ਗੁਫਾ ਵਿੱਚ ਸੀ,
ਕਿਮਰ੍ਥਂ ਪਰ੍ਵਤਂ ਤ੍ਯਕ੍ਤ੍ਵਾ ਕੈਲਾਸਂ ਰਮਣੀਯਕਮ੍
ਮੈਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ ਗਿਆ, 'ਤੂੰ ਸੁਹਾਵਣੇ ਕੈਲਾਸ ਪਹਾੜ ਨੂੰ ਕਿਉਂ ਛੱਡਿਆ?'
ਸਿਦ੍ਧਚਾਰਣਗਨ੍ਧਰ੍ਵਕਿਂਨਰੋਦ੍ਗੀਤਨਾਦਿਤਮ੍
ਉਹ ਥਾਂ ਸਿੱਧ, ਚਾਰਣ, ਗੰਧਰਵ ਤੇ ਕਿੰਨਰਾਂ ਦੇ ਗੀਤ ਤੇ ਸੰਗੀਤ ਨਾਲ ਗੂੰਜ ਰਹੀ ਸੀ,
ਅਥ ਕੋਕਿਲਚਕ੍ਰਾਹ੍ਵਚਕੋਰਕੁਰਰਾਕੁਲਮ੍
ਕੋਇਲਾਂ, ਚਕੋਰਾਂ ਤੇ ਕੁਰਰਾ ਪੰਛੀਆਂ ਦੇ ਝੁੰਡਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਸੀ,
ਮਹਾਕਾਲਵਨੇ ਸ਼ੂਨ੍ਯੇ ਨਾਨਾਗੁਲ੍ਮਲਤਾਵृਤੇ
ਮਹਾਕਾਲ ਦਾ ਵੱਡਾ, ਸੁੰਨ੍ਹਾ ਜੰਗਲ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਬੂਟਿਆਂ ਤੇ ਲਤਾਵਾਂ ਨਾਲ ਢੱਕਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ,
ऋਕ੍ਸ਼ਵਾਨਰਗੋਮਾਯੁਜਨ੍ਤੁਕਾਦਿਵਿਰਾਜਿਤੇ
ਭਾਲੂ, ਬਾਂਦਰ, ਗਿੱਟ ਤੇ ਹੋਰ ਜੰਗਲੀ ਜਾਨਵਰਾਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ,
ਕਥਂ ਵਾਸਃ ਕृਤੋ ਦੇਵ ਕੌਤੂਹਲਮਿਦਂ ਮਮ
ਕਿਵੇਂ ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਉਥੇ ਵਾਸ ਕੀਤਾ? ਇਹ ਮੇਰੀ ਉਤਸੁਕਤਾ ਸੀ।
ਇਤਿ ਪृष੍ਟਸ੍ਤ੍ਵਯਾ ਦੇਵਿ ਮਂਦਰੇ ਚਾਰੁਕਨ੍ਦਰੇ
ਇੰਝ, ਦੇਵੀ, ਤੂੰ ਮੰਦਰ ਦੀ ਸੋਹਣੀ ਗੁਫਾ ਵਿੱਚ ਮੈਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ ਸੀ।
ਮਹਾਕਾਲਵਨਂ ਰਮ੍ਯਂ ਸ੍ਵਰ੍ਗਾਤ੍ਸੁਖਕਰਂ ਪਰਮ੍ 5.2.32.
ਮਹਾਕਾਲ ਦਾ ਸੋਹਣਾ ਜੰਗਲ ਸਵਰਗ ਤੋਂ ਵੀ ਵਧ ਕੇ ਸੁਖਦਾਇਕ ਹੈ।
ਅਨੌਪਮ੍ਯਗੁਣਂ ਵਿਦ੍ਧਿ ਪਤ੍ਤਨਂ ਪਰ੍ਵਤਾਤ੍ਮਜੇ ਗੀਤਵਾਦਿਤ੍ਰਚਾਤੁਰ੍ਯੈਃ ਸ੍ਪਰ੍ਦ੍ਧਤੇ ਯਃ ਸੁਰਾਲਯਮ੍
ਪਹਾੜ ਦੀ ਧੀਏ, ਪਟਨਾ ਅਦੁੱਤੀ ਗੁਣਾਂ ਵਾਲਾ ਹੈ; ਗੀਤ ਤੇ ਵਾਦਯਾਂ ਦੀ ਕਲਾ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਘਰ ਨਾਲ ਟੱਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਏਤਸ੍ਮਿਨ੍ਨਂਤਰੇ ਦੇਵਿ ਦੇਵਰ੍षਿਰ੍ਨਾਰਦੋ ਮੁਨਿਃ
ਉਸ ਵੇਲੇ, ਦੇਵੀ, ਦੇਵ ਰਿਸ਼ੀ ਨਾਰਦ ਜੀ ਆਏ।
ਵਿਨੋਦਾਰ੍ਥਂ ਮਯਾ ਪृष੍ਟਸ੍ਤ੍ਵਤ੍ਪ੍ਰਿਯਾਰ੍ਥਂ ਕੁਤੂਹਲਾਤ੍
ਮੈਨੂੰ ਮਨੋਰੰਜਨ ਲਈ ਤੇ ਤੇਰੀ ਪ੍ਰੀਤ ਲਈ ਉਤਸੁਕਤਾ ਨਾਲ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ।
ਕਸ੍ਮਿਨ੍ਨਾਸ਼੍ਰਮਸਂਸ੍ਥਾਨੇ ਤਪਸਃ ਸਂਚਯਃ ਕृਤਃ
ਕਿਹੜੇ ਆਸ਼ਰਮ ਵਿੱਚ ਇਹ ਤਪ ਦੀ ਸੰਚਾਈ ਹੋਈ ਸੀ?
ਕੌਤੁਕਂ ਦृष੍ਟਪੂਰ੍ਵਂ ਤੁ ਵਦ ਮੇ ਮੁਨਿਸਤ੍ਤਮ ਕਥਯਾਮਾਸ ਵृਤ੍ਤਾਂਤਂ ਪਤ੍ਤਨਸ੍ਯ ਪ੍ਰਯਤ੍ਨਤਃ
ਹੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ, ਤੁਸੀਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕੋਈ ਅਜੋਬਾ ਵੇਖਿਆ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਮੈਨੂੰ ਦੱਸੋ; ਉਸ ਨੇ ਸ਼ਹਿਰ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣਾਈ।
ਬਹੂਨਿ ਸਂਪਰਿਕ੍ਰਮ੍ਯ ਤੀਰ੍ਥਾਨ੍ਯਾਯਤਨਾਨਿ ਚ
ਉਹ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਪਵਿੱਤਰ ਘਾਟਾਂ ਤੇ ਧਾਰਮਿਕ ਥਾਵਾਂ 'ਤੇ ਫਿਰ ਕੇ,
ਅਟਨਾਰ੍ਥਂ ਮਹਾਦੇਵ ਜਂਬੂਦ੍ਵੀਪੇ ਮਨੋਰਮੇ
ਮਹਾਦੇਵ, ਮਨੋਹਰ ਜੰਬੂਦਵੀਪ 'ਤੇ ਘੁੰਮਣ ਲਈ,
ਸ੍ਵੇਚ੍ਛਾਕਲ੍ਪਿਤਵਿਨ੍ਯਾਸਃ ਪ੍ਰਾਸਾਦਸ਼ਤਕਲ੍ਪਿਤਃ
ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਅਨੁਸਾਰ ਬਣਾਈ ਹੋਈ ਰਚਨਾ, ਸੈਂਕੜੇ ਮਹਲਾਂ ਨਾਲ ਸਜਾਇਆ ਹੋਇਆ,
ਸਰ੍ਵਰ੍ਤੁਕੁਸੁਮਾਮੋਦਸੁਖਸ੍ਪਰ੍ਸ਼ਾਨਿਲਾਵृਤਃ
ਹਰ ਰੁੱਤ ਦੇ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਖੁਸ਼ਬੂ ਤੇ ਆਰਾਮਦਾਇਕ ਹਵਾ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ,