ਇਤਿ ਤਸ੍ਯ ਵਚਃ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਨਾਰਦੋ ਭਗਵਾਨृषਿਃ ਭੋਭੋ ਰਾਮ ਕਿਮਾਤ੍ਮਾਨਂ ਨ ਸ੍ਮਰਸ੍ਯਧੁਨਾ ਹਰਿਮ੍
ਇਹ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਨਾਰਦ ਜੀ ਨੇ ਆਖਿਆ, 'ਹੇ ਰਾਮ, ਹੁਣ ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਅਸਲ ਰੂਪ ਵੱਲ, ਹਰੀ ਨੂੰ, ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਯਾਦ ਕਰਦਾ?'
ਤ੍ਵਯੈਵ ਕਥਿਤਂ ਪੂਰ੍ਵਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਹਤ੍ਯਾਵਿਨਾਸ਼ਨਮ੍ ਤਸ੍ਮਿਨ੍ਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰੇ ਮਹਾਲਿਂਗਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਹਤ੍ਯਾਵਿਨਾਸ਼ਨਮ੍ ।। 5.2.29.
ਤੂੰ ਆਪ ਪਹਿਲਾਂ ਆਖ ਚੁੱਕਿਆ ਹੈਂ ਕਿ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੀ ਹੱਤਿਆ ਦਾ ਪਾਪ ਇਥੇ ਮੁੱਕ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਉਸ ਪਵਿੱਤਰ ਥਾਂ ਤੇ ਵੱਡਾ ਲਿੰਗ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ-ਹੱਤਿਆ ਦਾ ਪਾਪ ਨਾਸ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਜਟੇਸ਼੍ਵਰੋ ਮਹਾਭਾਗ ਵਿਦ੍ਯਤੇ ਸਰ੍ਵਸਿਦ੍ਧਿਦਮ੍ ਨਾਰਦਸ੍ਯ ਵਚਃ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਸ੍ਮृਤ੍ਵਾ ਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰਮਨੁਤ੍ਤਮਮ੍
ਉਥੇ ਜਟੇਸ਼ਵਰ ਜੀ ਵੱਸਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਸਭ ਕੁਝ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਹਨ; ਨਾਰਦ ਜੀ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਉਹ ਉੱਤਮ ਥਾਂ ਯਾਦ ਆ ਗਿਆ।
ਜਗਾਮ ਤ੍ਵਰਿਤਂ ਦੇਵਿ ਮਹਾਕਾਲਵਨੇ ਤਤਃ ਲਿਂਗਮਧ੍ਯਾਦਹਂ ਦੇਵਿ ਪ੍ਰਸਨ੍ਨੋ ਨਿਰ੍ਗਤਸ੍ਤਦਾ
ਉਹ ਫੌਰਨ, ਹੇ ਦੇਵੀ, ਮਹਾਕਾਲ ਵਨ ਵੱਲ ਚਲਾ ਗਿਆ; ਲਿੰਗ ਦੇ ਵਿਚੋਂ, ਹੇ ਦੇਵੀ, ਮੈਂ ਮਿਹਰ ਕਰਕੇ ਉਥੋਂ ਨਿਕਲ ਆਇਆ।
ਜਾਮਦਗ੍ਨ੍ਯੋ ਮਯਾ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਃ ਕਾਂਤਕਾਮਂ ਦਦਾਮ੍ਯਹਮ੍
ਮੈਂ ਜਾਮਦਗਨਯ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, 'ਤੈਨੂੰ ਜੋ ਚਾਹੀਦਾ ਸੀ, ਉਹ ਵਰ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਦੇਂਦਾ ਹਾਂ।'
ਤ੍ਵਤ੍ਪਾਦਪਂਕਜੇ ਭੂਯਾਦ੍ਭਕ੍ਤਿਰ੍ਮੇ ਵਿਪੁਲਾ ਸਦਾ
ਮੇਰੀ ਭਗਤੀ ਤੇਰੇ ਚਰਨਾਂ ਉੱਤੇ, ਹੇ ਦੇਵੀ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਵਧਦੀ ਰਹੇ।
ਇਤ੍ਯੁਕ੍ਤੋऽਹਂ ਤਦਾ ਤੇਨ ਯਥਾ ਤੁष੍ਟੇਨ ਪਾਰ੍ਵਤਿ
ਉਸ ਸਮੇਂ, ਜਦ ਉਹ ਖੁਸ਼ ਸੀ, ਉਸ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਇਉਂ ਆਖਿਆ, ਹੇ ਪਾਰਵਤੀ।
ਅਦ੍ਯਪ੍ਰਭृਤਿ ਤੇ ਨਾਮ੍ਨਾ ਦੇਵਃ ਖ੍ਯਾਤੋ ਭਵਿष੍ਯਤਿ
ਅੱਜ ਤੋਂ, ਇਹ ਦੇਵਤਾ ਤੇਰੇ ਨਾਂ ਨਾਲ ਹੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਵੇਗਾ।
ਭਕ੍ਤ੍ਯਾ ਯੇ ਪੂਜਯਿष੍ਯਂਤਿ ਦੇਵਂ ਰਾਮੇਸ਼੍ਵਰਂ ਪਰਮ੍ ।। ਆਜਨ੍ਮਪ੍ਰਭਵਂ ਪਾਪਂ ਤੇषਾਂ ਨ੩ਯਤਿ ਤਤ੍ਕ੍ਸ਼ਣਾਤ੍
ਜੋ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਰਾਮੇਸ਼ਵਰ ਪਰਮਾਤਮਾ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਜਨਮਾਂ ਦੇ ਪਾਪ ਉਸੇ ਵੇਲੇ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਸ ਏਵ ਪੁਣ੍ਯਵਾਨ੍ਪੂਜ੍ਯ ਇਹ ਲੋਕੇ ਪਰਤ੍ਰ ਚ
ਉਹੀ ਮਨੁੱਖ ਇਥੇ ਤੇ ਅੱਗੇ ਵੀ ਪੂਜਣਯੋਗ ਤੇ ਪੁੰਨ ਵਾਲਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਯੇऽਨੁਮੋਦਂਤਿ ਦੇਵਸ੍ਯ ਦਰ੍ਸ਼ਨਂ ਯਜਨਂ ਤਥਾ
ਜੋ ਲੋਕ ਇਸ ਦੇਵਤਾ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਤੇ ਪੂਜਾ ਵਿੱਚ ਖੁਸ਼ੀ ਮਨਾਉਂਦੇ ਹਨ—
ਯਚ੍ਚਾਪਿ ਪਾਤਕਂ ਘੋਰਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਹਤ੍ਯਾਸਹਸ੍ਰਕਮ੍ 5.2.29.
ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਭਿਆਨਕ ਪਾਪ, ਭਾਵੇਂ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੀ ਹੱਤਿਆ ਵਰਗੇ ਹੋਣ—
ਦੁष੍ਪ੍ਰਾਪ੍ਯਂ ਯਤ੍ਫਲਂ ਵਿਪ੍ਰੈਰ੍ਵਾਜਪੇਯਾਦਿਭਿਰ੍ਮਖੈਃ
ਜੋ ਫਲ ਵਾਜਪੇਯ ਆਦਿਕ ਯੱਗਾਂ ਨਾਲ ਵੀ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਲਈ ਮਿਲਣਾ ਔਖਾ ਹੈ—
ਯੇ ਹਤਾਭਿਮੁਖਾਃ ਸ਼ੂਰਾ ਗੋਵਿਪ੍ਰਾਰ੍ਥੇ ਰਣਾਜਿਰੇ
ਜੋ ਵੀਰ ਗਾਂਵਾਂ ਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਲਈ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਮੌਤ ਵੱਲ ਵਧਦੇ ਹਨ—
ਜਿਤਾਸ੍ਤੇਨ ਸਦਾ ਲੋਕਾ ਰਾਮੇਣੇਵ ਜਗਤ੍ਤ੍ਰਯਮ੍
ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਰਾਮ ਨੇ ਤਿੰਨੋ ਲੋਕ ਜਿੱਤੇ।
ਏष ਤੇ ਕਥਿਤੋ ਦੇਵਿ ਪ੍ਰਭਾਵਃ ਪਾਪਨਾਸ਼ਨਃ
ਹੇ ਦੇਵੀ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਇਹ ਪਾਪ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਮਹਿਮਾ ਦੱਸ ਦਿੱਤੀ ਹੈ।
ਸ਼੍ਰੀਵਿਸ਼੍ਵਨਾਥ ਉਵਾਚ ਯਸ੍ਯ ਦਰ੍ਸ਼ਨਮਾਤ੍ਰੇਣ ਸ੍ਵਰ੍ਗਭ੍ਰਂਸ਼ੋ ਨ ਜਾਯਤੇ
ਸ਼੍ਰੀ ਵਿਸ਼ਵਨਾਥ ਜੀ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਜਿਸ ਦੀ ਸਿਰਫ਼ ਝਲਕ ਨਾਲ ਵੀ ਕੋਈ ਸਵਰਗ ਤੋਂ ਨਹੀਂ ਡਿੱਗਦਾ—
ਭृਗੋਰ੍ਮਹਰ੍षੇਃ ਪੁਤ੍ਰਸ਼੍ਚ ਚ੍ਯਵਨੋ ਨਾਮ ਪਾਰ੍ਵਤਿ
ਹੇ ਪਾਰਵਤੀ, ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਭ੍ਰਿਗੁ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਚਵਨ ਨਾਮ ਦਾ ਸੀ।
ਵਿਤਸ੍ਤਾਯਾਸ੍ਤਟੇ ਰਮ੍ਯੇ ਬਹੁਵਰ੍षਗਣਾਨ੍ਕਿਲ
ਸੁੰਦਰ ਵਿਤਸਤਾ ਦਰਿਆ ਦੇ ਕੰਢੇ ਉੱਤੇ, ਉਹ ਕਈ ਸਾਲਾਂ ਤੱਕ ਰਿਹਾ।
ਕਾਲੇਨ ਮਹਤਾ ਦੇਵਿ ਸਮਾਕੀਰ੍ਣਃ ਪਿਪੀਲਕੈਃ
ਹੇ ਦੇਵੀ, ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ ਉਹ ਪੂਰਾ ਚਿਟੀਆਂ ਨਾਲ ਢੱਕ ਗਿਆ।
ਆਜਗਾਮ ਤਮੁਦ੍ਦੇਸ਼ਂ ਵਿਹਰ੍ਤੁਂ ਵਨ ਉਤ੍ਤਮੇ
ਉਸ ਥਾਂ ਤੇ, ਮੌਜ ਲਈ, ਉਹ ਵਧੀਆ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਆਈ।
ਤਸ੍ਯ ਸ੍ਤ੍ਰੀਣਾਂ ਸਹਸ੍ਰਾਣਿ ਚਤ੍ਵਾਰ੍ਯਾਸਨ੍ਪਰਿਗ੍ਰਹਃ
ਉਸ ਕੋਲ ਚਾਰ ਹਜ਼ਾਰ ਔਰਤਾਂ ਪਤਨੀ ਵਜੋਂ ਸਨ।
ਸਾ ਸਖੀਭਿਃ ਪਰਿਵृਤਾ ਸਰ੍ਵਾਭਰਣਭੂषਿਤਾ
ਉਹ ਆਪਣੀਆਂ ਸਖੀਆਂ ਨਾਲ ਘਿਰੀ ਹੋਈ ਤੇ ਸਾਰੇ ਗਹਣੇ ਪਾਈ ਹੋਈ ਸੀ।
ਸਾ ਕੌਤੁਕਾਤ੍ਕਣ੍ਟਕੇਨ ਬੁਦ੍ਧਿਮੋਹਵਤੀ ਤਦਾ
ਉਸ ਵੇਲੇ, ਔਲਝਣ ਵਿਚ, ਉਸ ਨੇ ਰੁਚੀ ਨਾਲ ਇੱਕ ਕੰਟਾ ਵਰਤਿਆ।
ਅਭਵਤ੍ਸ ਤਯਾ ਵਿਦ੍ਧੋ ਨੇਤ੍ਰਯੋਃ ਪਰਮਾਰ੍ਤਿਮਾਨ੍
ਉਸ ਦੇ ਕੰਟਾ ਚੁਭਾਉਣ ਨਾਲ, ਉਸ ਦੀਆਂ ਦੋਵਾਂ ਅੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਡਾ ਦਰਦ ਹੋਇਆ।
ਤਤੋ ਰੁਦ੍ਧੇ ਸ਼ਕृਨ੍ਮੂਤ੍ਰੇ ਪਰ੍ਯਤਪ੍ਯਤ ਪਾਰ੍ਥਿਵਃ 5.2.30.
ਫਿਰ, ਜਦ ਮਲ-ਮੂਤ ਰੁਕ ਗਿਆ, ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਪੀੜਾ ਹੋਈ।
ਕੇਨਾਪਕृਤਮਦ੍ਯੇਹ ਭਾਰ੍ਗਵਸ੍ਯ ਮਹਾਤ੍ਮਨਃ
ਇੱਥੇ ਕੌਣ ਹੈ ਜਿਸ ਨੇ ਮਹਾਨ ਭਾਰਗਵ ਨੂੰ ਦੁੱਖ ਦਿੱਤਾ ਹੈ?
ਜ੍ਞਾਤਂ ਵਾ ਯਦਿ ਵਾਜ੍ਞਾਤਂ ਤਦਿਦਂ ਬ੍ਰੂਤ ਮਾ ਚਿਰਮ੍
ਜੇ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਪਤਾ ਹੈ ਜਾਂ ਨਹੀਂ, ਇਹ ਗੱਲ ਫੌਰਨ ਦੱਸੋ।
ਤਤਃ ਸ ਪृਥਿਵੀਪਾਲਃ ਸਾਮ੍ਨਾ ਚੋਗ੍ਰੇਣ ਚ ਸ੍ਵਯਮ੍
ਫਿਰ ਉਹ ਧਰਤੀ ਦਾ ਰਾਜਾ, ਕਦੇ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਤੇ ਕਦੇ ਤਿੱਖੇ ਬੋਲ ਕੇ—
ਪਿਤਰਂ ਦੁਃਖਿਤਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਸੁਕਨ੍ਯਾ ਤਮਥਾਬ੍ਰਵੀਤ੍
ਜਦ ਸੁਕੰਨਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਿਉ ਨੂੰ ਦੁਖੀ ਵੇਖਿਆ, ਤਾਂ ਉਹ ਆਖਣ ਲੱਗੀ: