ਦਾਨਮਿਜ੍ਯਾ ਤਪਃ ਸ਼ੌਚਂ ਤੀਰ੍ਥਸੇਵਾ ਸ਼੍ਰੁਤਿਸ੍ਤਥਾ
ਦਾਨ, ਯਜ, ਤਪ, ਸਫਾਈ, ਤੀਰਥਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਅਤੇ ਸ਼ਾਸਤਰ ਦਾ ਪਾਠ—
ਨਿਗृਹੀਤੇਂਦ੍ਰਿਯਗ੍ਰਾਮੋ ਯਤ੍ਰੈਵ ਵਸਤੇ ਨਰਃ
ਜਿੱਥੇ ਇਨਸਾਨ ਆਪਣੀਆਂ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਨੂੰ ਰੋਕ ਕੇ ਵੱਸਦਾ ਹੈ—
ਏਤਤ੍ਤੇ ਕਥਿਤਂ ਵਿਪ੍ਰ ਮਾਨਸਂ ਤੀਰ੍ਥਲਕ੍ਸ਼ਣਮ੍
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਮਨ ਦੇ ਤੀਰਥ ਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਦੱਸ ਦਿੱਤੀ ਹੈ।
ਪ੍ਰਾਤਰੁਤ੍ਥਾਯ ਮਤਿਮਾਨ੍ਸਂਗਮੇ ਸ੍ਨਾਨਮਾਚਰੇਤ੍
ਸਵੇਰੇ ਉਠ ਕੇ, ਗਿਆਨਵਾਨ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਸੰਗਮ 'ਤੇ ਨ੍ਹਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਚਕ੍ਰਤੀਰ੍ਥੇ ਨਰਃ ਸ੍ਨਾਤ੍ਵਾ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਚਕ੍ਰਹਰਿਂ ਵਿਭੁਮ੍
ਚਕਰ ਤੀਰਥ 'ਤੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਕੇ, ਮਨੁੱਖ ਚਕਰ ਵਾਲੇ ਹਰਿ ਪਰਮਾਤਮਾ ਦਾ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਏਕਾਦਸ਼੍ਯਾਮੇਕਾਦਸ਼੍ਯਾਮਿਯਂ ਯਾਤ੍ਰਾ ਸ਼ੁਭਾਵਹਾ 2.8.10.
ਇਕਾਦਸ਼ੀ ਦੇ ਦਿਨ, ਇਹ ਯਾਤਰਾ ਸ਼ੁਭ ਫਲ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।
ਵਿਧਾਯ ਨਿਤ੍ਯਜਂ ਕਰ੍ਮ ਅਯੋਧ੍ਯਾਂ ਚ ਵਿਲੋਕਯੇਤ੍
ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਕਰਮ ਨਿਭਾ ਕੇ, ਆਯੋਧਿਆ ਦਾ ਵੀ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਬਂਦੀਂ ਚ ਸ਼ੀਤਲਾਂ ਚੈਵ ਵਟੁਕਂ ਚ ਵਿਲੋਕਯੇਤ੍
ਬੰਦੀ, ਸ਼ੀਤਲਾ ਅਤੇ ਵਟੁਕਾ ਦਾ ਵੀ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਪਿਣ੍ਡਾਰਕਂ ਤਤੋ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਤਤੋ ਭੈਰਵਦਰ੍ਸ਼ਨਮ੍
ਪਿੰਡਾਰਕ ਦਾ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਕੇ, ਫਿਰ ਭੈਰਵ ਦਾ ਵੀ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਅਂਗਾਰਕਚਤੁਰ੍ਥ੍ਯਾਂ ਤੁ ਪੂਰ੍ਵੋਕ੍ਤਾ ਦੇਵਤਾ ਅਪਿ
ਅੰਗਾਰਕ ਚਤੁਰਥੀ ਦੇ ਦਿਨ, ਪਹਿਲਾਂ ਦੱਸੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਦੇਵੀਆਂ ਦਾ ਵੀ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਪ੍ਰਾਤਰੁਤ੍ਥਾਯ ਮਤਿਮਾਨ੍ਬ੍ਰਹ੍ਮਕੁਣ੍ਡਜਲੇ ਪ੍ਲੁਤਃ
ਸਵੇਰੇ ਉਠ ਕੇ, ਗਿਆਨਵਾਨ ਮਨੁੱਖ ਬ੍ਰਹਮ ਕੁੰਡ ਦੇ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰੇ।
ਮਂਤ੍ਰੇਸ਼੍ਵਰਂ ਤਤੋ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਮਹਾਵਿਦ੍ਯਾਂ ਵਿਲੋਕਯੇਤ੍
ਮੰਤਰੇਸ਼ਵਰ ਦਾ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਕੇ, ਮਹਾ ਵਿਦਿਆ ਦਾ ਵੀ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਸ੍ਵਰ੍ਗਦ੍ਵਾਰੇ ਨਰਃ ਸ੍ਨਾਤ੍ਵਾ ਸਚੈਲੋ ਵਿਜਿਤੇਂਦ੍ਰਿਯਃ ਸਚੈਲਸ੍ਨਾਨਤੋ ਯਾਂਤਿ ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਸਚੈਲਮਾਚਰੇਤ੍
ਸਵਰਗਦਵਾਰ 'ਤੇ ਕਪੜੇ ਪਹਿਨ ਕੇ, ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਕੇ ਅਤੇ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਕੇ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਕਪੜੇ ਪਹਿਨ ਕੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਉੱਚਾ ਦਰਜਾ ਪਾਉਂਦੇ ਹਨ।
ਏषਾ ਵੈ ਗਦਿਤਾ ਯਾਤ੍ਰਾ ਸਰ੍ਵਪਾਪਹਰਾ ਸ਼ੁਭਾ
ਇਹ ਯਾਤਰਾ ਦੱਸ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਪਾਪਾਂ ਨੂੰ ਮਿਟਾਉਣ ਵਾਲੀ ਅਤੇ ਸ਼ੁਭ ਹੈ।
ਯ ਏਵਂ ਕੁਰੁਤੇ ਯਾਤ੍ਰਾਂ ਨਿਤ੍ਯਂ ਸ਼ੁਭਫਲਪ੍ਰਦਾਮ੍
ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਇਹ ਯਾਤਰਾ ਨਿੱਤ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਸ਼ੁਭ ਫਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਤ੍ਵਮਪਿ ਵਿਪ੍ਰੇਂਦ੍ਰਃ ਅਯੋਧ੍ਯਾਂ ਵ੍ਰਜ ਮਾ ਚਿਰਮ੍ 2.8.10.
ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੇ ਸਰਵੋਤਮ, ਤੂੰ ਵੀ ਆਯੋਧਿਆ ਨੂੰ ਜਾ, ਦੇਰੀ ਨਾ ਕਰ।
ਅਯੋਧ੍ਯਾ ਪਰਮਂ ਸ੍ਥਾਨਮਯੋਧ੍ਯਾ ਪਰਮਂ ਮਹਤ੍
ਆਯੋਧਿਆ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਥਾਂ ਹੈ; ਆਯੋਧਿਆ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਹੈ।
ਅਯੋਧ੍ਯਾ ਪਰਮਂ ਸ੍ਥਾਨਂ ਵਿष੍ਣੁਚਕ੍ਰੇ ਪ੍ਰਤਿष੍ਠਿਤਮ੍
ਆਯੋਧਿਆ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਥਾਂ ਹੈ, ਜੋ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੇ ਚਕਰ ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਤ ਹੈ।
ਇਤ੍ਯੇਤਤ੍ਕਥਿਤਂ ਵਿਪ੍ਰ ਮਯਾ ਪृष੍ਟਂ ਹਿ ਯਤ੍ਤ੍ਵਯਾ
ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਤੂੰ ਜੋ ਪੁੱਛਿਆ ਸੀ, ਉਹ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਦੱਸ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।
ਉਵਾਚ ਮਧੁਰਂ ਵਾਕ੍ਯਂ ਵ੍ਯਾਸਃ ਸ ਤਪਸਾਂ ਨਿਧਿਃ
ਤਪ ਦਾ ਖਜਾਨਾ ਵਿਅਾਸ ਨੇ ਮਿੱਠੇ ਬੋਲ ਕਹੇ।
ਵ੍ਯਾਸ ਉਵਾਚ ਧਨ੍ਯੋऽਸ੍ਮ੍ਯਨੁਗृਹੀਤੋऽਸ੍ਮਿ ਕृਤਕृਤ੍ਯੋऽਸ੍ਮ੍ਯਹਂ ਮੁਨੇ ਸਰ੍ਵਂ ਚ ਨਿष੍ਫਲਂ ਤਸ੍ਯ ਅਯੋਧ੍ਯਾਂ ਨਾਗਤੋ ਯਦਿ
ਵਿਆਸ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਮੈਂ ਧਨਿਆ ਹਾਂ, ਮੈਨੂੰ ਮਿਹਰ ਮਿਲੀ ਹੈ, ਮੈਂ ਸਫਲ ਹੋ ਗਿਆ ਹਾਂ, ਹੇ ਮੁਨੀ; ਜਿਸ ਨੇ ਆਯੋਧਿਆ ਨਹੀਂ ਵੇਖੀ, ਉਸ ਦਾ ਸਭ ਕੁਝ ਵਿਅਰਥ ਹੈ।
ਯਸ੍ਮਿਨ੍ਮਯਿ ਪ੍ਰਸਨ੍ਨੇਨ ਤ੍ਵਯੋਕ੍ਤੋ ਧਰ੍ਮਨਿਰ੍ਣਯਃ ਤ੍ਵਮਪਿ ਵ੍ਰਜ ਵਿਪ੍ਰੇਂਦ੍ਰ ਸ੍ਵਮਾਸ਼੍ਰਮਪਦਂ ਨਿਜਮ੍
ਹੇ ਸਰਵੋਤਮ, ਤੂੰ ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ ਦਇਆ ਕਰਕੇ ਧਰਮ ਦਾ ਨਿਰਣੈ ਦੱਸਿਆ; ਹੁਣ ਤੂੰ ਵੀ ਆਪਣੇ ਆਸ਼ਰਮ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਜਾ।
ਜਗਾਮ ਤਪਸਾਂ ਰਾਸ਼ਿਰਗਸ੍ਤ੍ਯਃ ਕੁਂਭਸਂਭਵਃ
ਤਪਸਿਆ ਦਾ ਖਜਾਨਾ, ਕੁੰਭ ਤੋਂ ਜਨਮਿਆ ਅਗਸਤਿਆ, ਚਲ ਪਿਆ।
ਸ੍ਵਮਾਸ਼੍ਰਮਪਦਂ ਧੀਰੋ ਵਿਸ੍ਮਯੋਤ੍ਫੁਲ੍ਲਲੋਚਨਃ
ਧੀਰ ਮুনি, ਜਿਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਹੈਰਾਨੀ ਨਾਲ ਖਿੜੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਸਨ, ਆਪਣੇ ਆਸ਼ਰਮ ਵਾਪਸ ਆ ਗਿਆ।
ਅਯੋਧ੍ਯਾਮਾਗਤੋ ਵਿਪ੍ਰਃ ਸਰ੍ਵਕਾਮਾਰ੍ਥਸਿਦ੍ਧਯੇ
ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਆਯੋਧਿਆ ਆਇਆ, ਤਾਂ ਜੋ ਆਪਣੇ ਸਾਰੇ ਚਾਹੇ ਹੋਏ ਲਕੜਾਂ ਤੇ ਮਕਸਦ ਹਾਸਲ ਕਰ ਸਕੇ।
ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਮਹਾਸ਼੍ਚਰ੍ਯਕਰਂ ਕਾਰਣਂ ਤੀਰ੍ਥਮੁਤ੍ਤਮਮ੍ 2.8.10.
ਉਸ ਨੇ ਮਹਾਨ ਅਚੰਭਿਆਂ ਵਾਲਾ, ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਤੀਰਥ ਦੇਖਿਆ।
ਤਤੋ ਜਗਾਮ ਵਿਪ੍ਰੇਂਦ੍ਰਃ ਸ੍ਵਮਾਸ਼੍ਰਮਪਦਂ ਮੁਨਿਃ
ਫਿਰ, ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਵਿਚੋਂ ਸਰਵੋਤਮ ਮুনি ਆਪਣੇ ਆਸ਼ਰਮ ਵਾਪਸ ਚਲ ਪਿਆ।
ਮਯਾ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਚ ਮਾਹਾਤ੍ਮ੍ਯਂ ਯਾਤ੍ਰਾਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਵਿਧਾਨਤਃ
ਮੇਰੇ ਤੋਂ ਇਸ ਦੀ ਮਹਾਤਮਤਾ ਸੁਣ ਕੇ, ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ ਯਾਤਰਾ ਕਰਕੇ,
ਇਦਂ ਮਾਹਾਤ੍ਮ੍ਯਮਤੁਲਂ ਯਃ ਪਠੇਤ੍ਪ੍ਰਯਤੋ ਨਰਃ
ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਭਾਵਨਾ ਨਾਲ ਇਹ ਅਤੁੱਲ ਮਹਾਤਮਤਾ ਪੜ੍ਹਦਾ ਹੈ,
ਤਸ੍ਮਾਦੇਤਤ੍ਪ੍ਰਯਤ੍ਨੇਨ ਸ਼੍ਰੋਤਵ੍ਯਂ ਚ ਜਨੈਃ ਸਦਾ
ਇਸ ਕਰਕੇ, ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਇਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਯਤਨ ਨਾਲ ਸੁਣਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।