ਬ੍ਰਹ੍ਮਚ੍ਛਿਦ੍ਰਂ ਜਪਚ੍ਛਿਦ੍ਰਂ ਯਚ੍ਛਿਦ੍ਰਂ ਯਜ੍ਞਕਰ੍ਮਣਿ
ਚਰਿੱਤਰ ਵਿੱਚ ਗਲਤੀ, ਜਪ ਵਿੱਚ ਗਲਤੀ ਜਾਂ ਯਜਨ ਦੇ ਕੰਮ ਵਿੱਚ ਗਲਤੀ—
ਅਚ੍ਛਿਦ੍ਰਮਿਤਿ ਯਦ੍ਵਾਕ੍ਯਂ ਵਦਂਤਿ ਕ੍ਸ਼ਿਤਿਦੇਵਤਾਃ
ਜਦੋਂ ਧਰਤੀ ਦੇ ਦੇਵਤੇ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, 'ਇਹ ਬਿਨਾ ਗਲਤੀ ਦੇ ਹੈ,'
ਇਤ੍ਯੇਵਂ ਵਦਤਿ ਸ਼੍ਰੇष੍ਠੇ ਸਂਵਰ੍ਤੇ ਦ੍ਵਿਜਸਤ੍ਤਮੇ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜਦੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਉੱਚੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਇਹ ਗੱਲ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ,
ਤੇषਾਮਰ੍ਥੇ ਯਥਾਵृਤ੍ਤਂ ਕਥਯਾਮਾਸੁਰੇਵ ਤੇ
ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਫਿਰ ਉਸ ਨੂੰ, ਜਿਵੇਂ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਆਪਣੀ ਗੱਲ ਦੱਸ ਦਿੱਤੀ।
ਤੇऽਪ੍ਯੂਚੁਰ੍ਧਰ੍ਮਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਾਣਿ ਵਿਹਿਤਾਨਿ ਯਥਾਰ੍ਥਤਃ
ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਵੀ ਧਰਮ-ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਦੀ ਗੱਲ ਕੀਤੀ, ਜਿਵੇਂ ਉਹ ਨਿਯਮਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਲਿਖੇ ਗਏ ਹਨ।
ਅਸ਼ੀਤਿਰ੍ਯਸ੍ਯ ਵਰ੍षਾਣਿ ਬਾਲੋ ਵਾਪ੍ਯੂਨषੋਡਸ਼ਃ
ਜਿਸ ਦੀ ਉਮਰ ਅੱਸੀ ਸਾਲ ਹੋਵੇ, ਜਾਂ ਜੋ ਲੜਕਾ ਸੋਲਾਂ ਤੋਂ ਘੱਟ ਉਮਰ ਦਾ ਹੋਵੇ—
ਦੇਸ਼ਂ ਕਾਲਂ ਵਯਃ ਸ਼ਕ੍ਤਿਂ ਪਾਪਂ ਚਾਵੇਕ੍ਸ਼੍ਯ ਯਤ੍ਨਤਃ
ਥਾਂ, ਸਮਾਂ, ਉਮਰ, ਸਮਰਥਾ ਤੇ ਪਾਪ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਵੇਖ ਕੇ—
ਇਦਾਨੀਂ ਮृਗਚਰ੍ਮਾਣਿ ਪਰਿਧਾਯ ਧृਤਵ੍ਰਤਾਃ
ਹੁਣ, ਮ੍ਰਿਗ ਦੀ ਖਾਲ ਪਾ ਕੇ ਤੇ ਵ੍ਰਤ ਧਾਰ ਕੇ—
ਤਤੋ ਵਰ੍षੇ ਹ੍ਯਤਿਕ੍ਰਾਂਤੇ ਵੀਰਧਨ੍ਵਾ ਮਹੀਪਤਿਃ 5.2.28.
ਫਿਰ, ਜਦ ਇੱਕ ਸਾਲ ਲੰਘ ਗਿਆ, ਵਿਰਧਨਵਨ ਰਾਜਾ—
ਤੇ ਚਾਪ੍ਯੇਕਤਰੋਰ੍ਮੂਲੇ ਮृਗਧਰ੍ਮੋਪਜੀਵਿਨਃ
ਉਹ ਵੀ ਇੱਕ ਰੁੱਖ ਦੇ ਹੇਠਾਂ, ਮ੍ਰਿਗਾਂ ਵਾਂਗ ਜੀਵਨ ਗੁਜ਼ਾਰਦੇ ਸਨ।
ਤਤ੍ਰਾਪृਚ੍ਛਦ੍ਬ੍ਰਹ੍ਮਵਧ੍ਯਾ ਮਮ ਜਾਤਾ ਮਹਾਮੁਨੇ
ਉਥੇ, ਉਸ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, 'ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ, ਮੈਨੂੰ ਬ੍ਰਾਹਮਣ-ਹੱਤਿਆ ਦਾ ਪਾਪ ਲੱਗ ਗਿਆ ਹੈ।'
ਭृਸ਼ਂ ਸ਼ੋਕਪਰੀਤਾਤ੍ਮਾ ਰੁਰੋਦ ਭृਸ਼ਦੁਃਖਿਤਃ
ਉਸ ਦਾ ਮਨ ਗਹਿਰੀ ਉਦਾਸੀ ਨਾਲ ਭਰ ਗਿਆ, ਉਹ ਬਹੁਤ ਦੁਖੀ ਹੋ ਕੇ ਰੋ ਪਿਆ।
ਉਵਾਚ ਮਾ ਭੈਰ੍ਨृਪਤੇ ਅਪਨੇष੍ਯਾਮਿ ਪਾਤਕਮ੍
ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ, 'ਰਾਜਾ, ਡਰੋ ਨਾ; ਮੈਂ ਤੇਰਾ ਪਾਪ ਦੂਰ ਕਰ ਦਿਆਂਗਾ।'
ਉਦ੍ਧृਤਾ ਦੇਵਦੇਵੇਨ ਵਿष੍ਣੁਨਾ ਕ੍ਰੋਡਮੂਰ੍ਤ੍ਤਿਨਾ ਉਦ੍ਧਰਿष੍ਯਤਿ ਦੇਵੋऽਸੌ ਸ੍ਵਯਮੇਵ ਜਨਾਰ੍ਦਨਃ
ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਦੇਵ, ਵਿਸ਼ਨੂ, ਜੋ ਸੂਰ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਉੱਠਾਇਆ; ਉਹ ਜਨਾਰਦਨ ਦੇਵ ਖੁਦ ਹੀ ਤੈਨੂੰ ਮੁਕਤੀ ਦੇਣਗੇ।
ਏਵਮੁਕ੍ਤਸ੍ਤਤੋ ਰਾਜਾ ਦੁਰਿਤੋ ਵਾਕ੍ਯਮਬ੍ਰਵੀਤ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੁਣ ਕੇ, ਰਾਜਾ ਨੇ ਫਿਰ ਕਠੋਰ ਬਾਤ ਕਹੀ।
ਕਿਮਨੇਨ ਦ੍ਵਿਜੇਨੈਵ ਨਿष੍ਪ੍ਰਭੇਣ ਦੁਰਾਤ੍ਮਨਾ
ਇਸ ਨਿਕੰਮੇ ਤੇ ਮੰਦ-ਚਿੱਤ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦਾ ਕੀ ਲਾਭ ਹੈ?
ਇਤ੍ਯੁਕ੍ਤ੍ਵਾ '? ਖਙ੍ਗੇਨੈਵ ਜਘਾਨ ਤਮ੍
ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਤਲਵਾਰ ਨਾਲ ਉਸ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ।
ਤਸ੍ਮਿਨ੍ਨੇਵ ਵਨੇ ਦੇਵਿ ਪਾਪਸਂਘੇਨ ਮੋਹਿਤਃ 5.2.28.
ਉਸੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ, ਹੇ ਦੇਵੀ, ਪਾਪਾਂ ਦੇ ਝੁੰਡ ਨਾਲ ਮੋਹਿਤ ਹੋ ਗਿਆ।
ਕ੍ਸ਼ੁਧਾਰ੍ਤ੍ਤਸ਼੍ਚ ਤृषਾਰ੍ਤ੍ਤਸ਼੍ਚ ਬਾਲ੍ਯਾਨ੍ਮੋਹਾਚ੍ਚ ਸਾਹਸਾਤ੍
ਭੁੱਖ ਨਾਲ ਤੜਪਦਾ, ਪਿਆਸ ਨਾਲ ਸੜਦਾ, ਬਚਪਨੇ, ਭਟਕਾਵੇ ਤੇ ਬੇਸਮਝੀ ਕਰਕੇ—
ਜਟੀਭੂਤੇਨ ਪਾਪੇਨ ਬਭ੍ਰਾਮ ਗਹਨੇ ਵਨੇ
ਜੋ ਪੁੰਨ ਤੇ ਪਾਪਾਂ ਦੇ ਬੋਝ ਹੇਠਾਂ ਸੀ, ਉਹ ਘਣੇ ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਭਟਕਦਾ ਰਿਹਾ।
ਵ੍ਯਾਘ੍ਰਸਿਂਹਗਜਾਕੀਰ੍ਣਂ ਮृਗਸ਼ਂਬਰਸੇਵਿਤਮ੍
ਉਹ ਜੰਗਲ ਸ਼ੇਰਾਂ, ਬੱਘਿਆਂ, ਹਾਥੀਆਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਤੇ ਉੱਥੇ ਹਰਣ ਤੇ ਨੀਲਗਾਂ ਭੀ ਆਉਂਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ।
ਤੇ ਗਤਾਸ੍ਤ੍ਵਰਿਤਾ ਵ੍ਯਾਧਾਃ ਸ੍ਵਭਰ੍ਤੁਃ ਕਥਨਾਯ ਵੈ
ਉਹ ਸ਼ਿਕਾਰੀ ਜਲਦੀ-ਜਲਦੀ ਆਪਣੇ ਮਾਲਕ ਕੋਲ ਇਹ ਦੱਸਣ ਲਈ ਚਲੇ ਗਏ।
ਤਾਵਦ੍ਰਾਜ੍ਞਃ ਸ਼ਰੀਰਾਤ੍ਤੁ ਸ਼੍ਵੇਤਾऽऽਭਰਣਭੂषਿਤਾ
ਉਸ ਵੇਲੇ, ਰਾਜੇ ਦੇ ਸਰੀਰ ਵਿਚੋਂ, ਚਿੱਟੇ ਗਹਣਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ—
ਦਸ੍ਯੂਨ੍ਨਿਹਤ੍ਯ ਸਾ ਦੇਵੀ ਤਤ੍ਰੈਵਾਦਰ੍ਸ਼ਨਂ ਗਤਾ
ਉਹ ਦੇਵੀ, ਡਾਕੂਆਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ, ਓਥੇ ਹੀ ਅਦ੍ਰਿਸ਼ ਹੋ ਗਈ।
ਅਥ ਰਾਜਾ ਤਯਾ ਮੁਕ੍ਤਃ ਪ੍ਰਤਿਬੁਦ੍ਧੋऽਥ ਤਤ੍ਕ੍ਸ਼ਣਾਤ੍
ਫਿਰ, ਉਸ ਦੇਵੀ ਵਲੋਂ ਛੁਟ ਕੇ, ਰਾਜਾ ਉਸੀ ਵੇਲੇ ਜਾਗ ਪਿਆ।
ਗੋਵਧ੍ਯਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਵਧ੍ਯਾ ਚ ਵਨੇ ਹ੍ਯਸ੍ਮਿਨ੍ਸੁਦਾਰੁਣਾ
ਇਸ ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਗਾਂ ਵਧਣਾ ਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਵਧਣਾ ਬਹੁਤ ਹੀ ਭਿਆਨਕ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਏਵਂ ਸ ਚਿਂਤਯਿਤ੍ਵਾਥ ਨਿਃਸ਼੍ਵਸ੍ਯ ਚ ਪੁਨਃਪੁਨਃ 5.2.28.
ਇਹ ਸੋਚ ਕੇ, ਉਹ ਵਾਰ ਵਾਰ ਡੂੰਘੀ ਸਾਹ ਲੈਣ ਲੱਗ ਪਿਆ।
ਮੁਨਿਨਾ ਵਾਮਦੇਵੇਨ ਦृष੍ਟੋ ਰਾਜਾ ਤਥਾਵਿਧਃ
ਉਹੋ ਜਿਹਾ ਹਾਲ ਵੇਖ ਕੇ, ਮੁਨੀ ਵਾਮਦੇਵ ਨੇ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ।
ਸੋਮਵਂਸ਼ਸਮੁਤ੍ਪਨ੍ਨੋ ਦਸ਼ਾਂ ਕष੍ਟਾਂ ਸਮਾਗਤਃ
ਚੰਦਰ ਵੰਸ਼ ਵਿਚ ਜੰਮਿਆ ਉਹ ਰਾਜਾ, ਹੁਣ ਬਹੁਤ ਮਾੜੀ ਹਾਲਤ ਵਿਚ ਸੀ।
ਉਦ੍ਧਰਿष੍ਯਾਮਿ ਰਾਜਾਨਮੇਨਂ ਪੁਰੁषਸਤ੍ਤਮਮ੍ ਪ੍ਰਤ੍ਯੁਵਾਚ ਮਹੀਪਾਲਂ ਵੀਰਧਨ੍ਵਾਨਮਾਤੁਰਮ੍
ਮੈਂ ਇਸ ਮਹਾਨ ਮਨੁੱਖ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਬਚਾਵਾਂਗਾ—ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਮੁਨੀ ਨੇ ਦੁਖੀ ਮਹਾਰਾਜ ਵੀਰਧਨਵਨ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕੀਤਾ।