ਵਾਜਿਨੋ ਵਾਰਣਾਸ਼੍ਚੈਵ ਧਨਧਾਨ੍ਯਮਨਂਤਕਮ੍ 5.2.21.
"ਘੋੜੇ, ਹਾਥੀ ਤੇ ਅਣਗਿਣਤ ਧਨ-ਧਾਨ—"
ਕੇਨ ਕਰ੍ਮਵਿਪਾਕੇਨ ਮਮੇਦਂ ਯੌਵਨਂ ਦृਢਮ੍
"ਕਿਹੜੇ ਕਰਮ ਦੇ ਫਲ ਨਾਲ ਮੇਰੀ ਜਵਾਨੀ ਇੰਨੀ ਪੱਕੀ ਰਹਿ ਗਈ ਹੈ?"
ਦृਸ਼੍ਯਤੇ ਵਾਸਰੇ ਭਾਗੇ ਰਾਤ੍ਰੌ ਚੈਵ ਨ ਦृਸ਼੍ਯਤੇ
ਇਹ ਦਿਨ ਦੇ ਸਮੇਂ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਰਾਤ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦਾ।
ਦੁष੍ਕृਤਾਵਰ੍ਜਨਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਨ੍ਮਮੇਦਂ ਵਕ੍ਤੁਮਰ੍ਹਸਿ
ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਜੀ, ਤੁਸੀਂ ਮੈਨੂੰ ਮੰਦੇ ਕੰਮਾਂ ਤੋਂ ਬਚਣ ਦੀ ਗੱਲ ਦੱਸੋ।
ਸ਼ृਣੁ ਪੁਤ੍ਰਿ ਪੁਰਾਵृਤ੍ਤਂ ਬਾਲਭਾਵੇਨ ਯਤ੍ਕृਤਮ੍
ਪੁੱਤਰੀ, ਪੁਰਾਣੀ ਘਟਨਾ ਸੁਣ, ਜੋ ਬਚਪਨ ਵਿਚ ਹੋਈ ਸੀ।
ਵਿਦੂਰਥਸ੍ਯ ਤਨਯਸ੍ਤਵ ਭਰ੍ਤਾ ਸ ਨਿਸ਼੍ਚਿਤਮ੍
ਤੇਰਾ ਪਤੀ ਵਿਦੂਰਥ ਦਾ ਪੁੱਤ ਹੈ, ਇਹ ਨਿਸਚਿਤ ਹੈ।
ਬਹਵਃ ਕੁਕ੍ਕੁਟਾਸ੍ਤੇਨ ਭਕ੍ਸ਼ਿਤਾ ਰਾਜਸੂਨੁਨਾ
ਉਸ ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਨੇ ਬਹੁਤ ਕੁੱਕੜ ਖਾਏ ਸਨ।
ਏਵਂ ਭਕ੍ਸ਼ਯਤਸ੍ਤਸ੍ਯ ਬਹੁਸ਼ੋ ਵਤ੍ਸਰਾ ਗਤਾਃ ਪृष੍ਟਾਃ ਕਿਂ ਕਾਰਣਂ ਨਾਤ੍ਰ ਸਮਾਯਾਂਤਿ ਹਿ ਕੁਕ੍ਕੁਟਾਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਖਾਂਦੇ-ਖਾਂਦੇ ਕਈ ਸਾਲ ਲੰਘ ਗਏ; ਪੁੱਛਣ 'ਤੇ ਕਿ ਹੁਣ ਕੁੱਕੜ ਇੱਥੇ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੇ, ਕੋਈ ਜਵਾਬ ਨਹੀਂ ਮਿਲਿਆ।
ਅਥ ਕੇਨਾਪਿ ਕਥਿਤਂ ਕੁਕ੍ਕੁਟਾਨਾਂ ਚ ਭਕ੍ਸ਼ਣਮ੍ ਭਕ੍ਸ਼ਿਤਾਃ ਕੁਕ੍ਕੁਟਾਃ ਸਰ੍ਵੇ ਵਿਨਾ ਕਾਰਣਤੋ ਨृਪ
ਫਿਰ ਕਿਸੇ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਕੁੱਕੜ ਖਾਏ ਗਏ ਹਨ; ਰਾਜਾ ਨੇ ਸਾਰੇ ਕੁੱਕੜ ਬਿਨਾ ਕਿਸੇ ਕਾਰਨ ਦੇ ਖਾ ਲਏ।
ਤਾਮ੍ਰਚੂਡੋऽਥ ਸਂਕ੍ਰੁਦ੍ਧੋ ਦਦੌ ਸ਼ਾਪਂ ਦੁਰਾਤ੍ਮਨੇ
ਤਾਂmrਚੂੜਾ ਨੇ ਗੁੱਸੇ ਵਿਚ ਆ ਕੇ ਉਸ ਮੰਦੇ ਮਨ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਸ਼ਾਪ ਦੇ ਦਿੱਤਾ।
ਤਦਾਪ੍ਰਭृਤ੍ਯਭੂਤ੍ਕ੍ਸ਼ੀਣੋ ਰਾਜਪੁਤ੍ਰੋ ਦਿਨੇਦਿਨੇ 5.2.21.
ਉਸ ਵੇਲੇ ਤੋਂ ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੋਣ ਲੱਗ ਪਿਆ।
ਅਥ ਕੇਨਾਪਿ ਕਾਮੇਨ ਵਾਮਦੇਵਾਸ਼੍ਰਮਂ ਗਤਃ ਪਪ੍ਰਚ੍ਛ ਵਾਮਦੇਵਂ ਸ ਨਮਸ੍ਕृਤ੍ਯ ਪੁਨਃਪੁਨਃ
ਕਿਸੇ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਉਹ ਵਾਮਦੇਵ ਦੇ ਆਸ਼ਰਮ ਗਿਆ ਅਤੇ ਵਾਮਦੇਵ ਨੂੰ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ ਪੁੱਛਿਆ।
ਭਗਵਨ੍ਕੇਨ ਪਾਪੇਨ ਕ੍ਸ਼ੀਯਤੇऽਹਰ੍ਨਿਸ਼ਂ ਵਪੁਃ
ਭਗਵਾਨ ਜੀ, ਕਿਹੜੇ ਪਾਪ ਕਰਕੇ ਮੇਰਾ ਸਰੀਰ ਦਿਨ-ਰਾਤ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ?
ਵਾਮਦੇਵੋऽਥ ਤਂ ਪ੍ਰਾਹ ਕੁਕ੍ਕੁਟਾ ਭਕ੍ਸ਼ਿਤਾਸ੍ਤ੍ਵਯਾ
ਫਿਰ ਵਾਮਦੇਵ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, 'ਤੂੰ ਕੁੱਕੜ ਖਾਏ ਹਨ।'
ਤਮੇਵ ਸ਼ਰਣਂ ਗਚ੍ਛ ਸ ਉਪਾਯਂ ਵਦਿष੍ਯਤਿ
ਉਸ ਦੇ ਪਾਸ ਜਾ ਕੇ ਆਸਰਾ ਲੈ; ਉਹ ਤੈਨੂੰ ਉਪਾਏ ਦੱਸੇਗਾ।
ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਚ ਤਾਮ੍ਰਚੂਡਂ ਤਂ ਮਹਾਭਕ੍ਤ੍ਯਾ ਕृਤਾਂਜਲਿਃ
ਤਾਂmrਚੂੜਾ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਵੱਡੀ ਭਕਤੀ ਨਾਲ ਹੱਥ ਜੋੜ ਲਏ।
ਅਜ੍ਞਾਨਾਦ੍ਭਕ੍ਸ਼ਿਤਾ ਦੇਵ ਕੁਕ੍ਕੁਟਾਃ ਪੁष੍ਟਿਕਾਰਣਾਤ੍
ਦੇਵਤਾ ਜੀ, ਕੁੱਕੜ ਅਣਜਾਣੀ ਵਿਚ, ਪੋਸ਼ਣ ਲਈ ਖਾਏ ਗਏ ਸਨ।
ਪ੍ਰੋਵਾਚ ਤਾਮ੍ਰਚੂਡੋऽਥ ਯਸ੍ਮਾਤ੍ਪ੍ਰਾਰ੍ਥਯਸੇ ਨृਪ
ਤਾਂmrਚੂੜਾ ਨੇ ਆਖਿਆ, 'ਕਿਉਂਕਿ ਤੂੰ ਮੰਗਦਾ ਹੈਂ, ਰਾਜਾ...'
ਸ਼ਾਸ੍ਤਾ ਗੋਪ੍ਤਾ ਚ ਲੋਕਾਨਾਂ ਰਾਜਾ ਦਂਡਧਰਃ ਪ੍ਰਭੁਃ
ਰਾਜਾ, ਜੋ ਸਜ਼ਾ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਉਹ ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਰਖਵਾਲਾ, ਅਧਿਆਪਕ ਤੇ ਰਾਖਾ ਹੈ।
ਅਤੋ ਨ ਦृਸ਼੍ਯਤੇ ਪੁਤ੍ਰਿ ਤਿਰ੍ਯਗ੍ਭਾਵਂ ਸਮਾਸ਼੍ਰਿਤਃ
ਇਸ ਕਰਕੇ, ਪੁੱਤਰੀ, ਉਹ ਦਿਖਾਈ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਪਸ਼ੂ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਚੁੱਕਾ ਹੈ।
ਇਤਿ ਤਸ੍ਯ ਵਚਃ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਗਾਲਵਸ੍ਯ ਮਹਾਤ੍ਮਨਃ ਪਪ੍ਰਚ੍ਛ ਪਰਯਾ ਭਕ੍ਤ੍ਯਾ ਸ਼ਾਪਾਂਤੋ ਹਿ ਕਥਂ ਭਵੇਤ੍ ।। 5.2.21.
ਉਸ ਮਹਾਨ ਗਾਲਵ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਉਹ ਨੇ ਵੱਡੀ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਪੁੱਛਿਆ, "ਇਹ ਸ਼ਾਪ ਕਿਵੇਂ ਖਤਮ ਹੋਵੇਗਾ?"
ਗਾਲਵਃ ਕਥਯਾਮਾਸ ਧ੍ਯਾਨੇਨਾਲੋਕ੍ਯ ਯਤ੍ਨਤਃ
ਗਾਲਵ ਨੇ ਧਿਆਨ ਕਰਕੇ ਤੇ ਪੂਰੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਨਾਲ ਵੇਖ ਕੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ।
ਮਹਾਕਾਲ ਵਨੇ ਲਿਂਗਂ ਪਕ੍ਸ਼ਿਯੋਨਿਵਿਮੋਚਨਮ੍ ਤਸ੍ਯ ਦਰ੍ਸ਼ਨਮਾਤ੍ਰੇਣ ਸ਼ਾਪਸ੍ਯਾਂਤੋ ਭਵਿष੍ਯਤਿ
ਮਹਾਕਾਲ ਦੇ ਜੰਗਲ ਵਿਚ 'ਪੰਛੀਆਂ ਦੀ ਜਨਮ ਤੋਂ ਛੁਟਕਾਰਾ ਦੇਣ ਵਾਲਾ' ਲਿੰਗ ਹੈ; ਉਸ ਨੂੰ ਸਿਰਫ਼ ਵੇਖਣ ਨਾਲ ਹੀ ਸ਼ਾਪ ਦਾ ਅੰਤ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ।
ਸਾ ਪ੍ਰਣਮ੍ਯ ਮੁਨਿਸ਼੍ਰੇष੍ਠਮਾਜਗਾਮ ਤ੍ਵਰਾਨ੍ਵਿਤਾ
ਉਹ ਨੇ ਮੁਨੀ ਦੇ ਸਿਰਮੌਰ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤਾ ਤੇ ਜਲਦੀ ਚੱਲ ਪਈ।
ਪ੍ਰਫੁਲ੍ਲਨਯਨਾਭ੍ਯਾਂ ਸਾ ਦृष੍ਟਾ ਲੋਲੇਕ੍ਸ਼ਣਾ ਪ੍ਰਿਯਾ
ਉਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਖਿੜੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਸਨ, ਤੇ ਉਸ ਦੇ ਪਿਆਰੇ ਨੇ, ਜਿਸ ਦੀ ਨਜ਼ਰ ਚੰਚਲ ਸੀ, ਉਸ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ।
ਤਤਸ੍ਤੇਨ ਤਦਾ ਰਾਜ੍ਞਾ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਾ ਸਾ ਮृਗਲੋਚਨਾ
ਫਿਰ, ਉਸ ਵੇਲੇ, ਰਾਜਾ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ, ਜਿਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਮਿਰਗ ਵਾਂਗ ਸਨ, ਗੱਲ ਕੀਤੀ।
ਤਯਾ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਂ ਮਹਾਰਾਜ ਗਮ੍ਯਤੇऽਦ੍ਯ ਮਯਾ ਸਹ
ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਮਹਾਰਾਜ, ਅੱਜ ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੇ ਨਾਲ ਜਾਵਾਂਗੀ।"
ਤਸ੍ਯਾਸ੍ਤਦ੍ਵਚਨਂ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਤ੍ਵਰਮਾਣੋ ਮੁਦਾਨ੍ਵਿਤਃ
ਉਸ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਉਹ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਤੇ ਜਲਦੀ ਚੱਲ ਪਿਆ।
ਪੂਜਯਿਤ੍ਵਾਥ ਤਲ੍ਲਿਂਗਂ ਪਕ੍ਸ਼ਿਯੋਨਿਵਿਮੋਚਨਮ੍
ਫਿਰ, ਉਸ ਲਿੰਗ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ, ਜੋ 'ਪੰਛੀਆਂ ਦੀ ਜਨਮ ਤੋਂ ਛੁਟਕਾਰਾ ਦੇਣ ਵਾਲਾ' ਸੀ।
ਤਸ੍ਯਾਂ ਰਾਤ੍ਰੌ ਨ ਸਂਜਾਤਃ ਕੁਕ੍ਕੁਟੋ ਯਾਦृਸ਼ਃ ਸਦਾ
ਉਸ ਰਾਤ, ਉਹ ਕੁੱਕੜ, ਜੋ ਹਮੇਸ਼ਾ ਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਨਹੀਂ ਆਇਆ।