ਤਤਃ ਸ਼ਪ੍ਤੋ ਮਯਾ ਨਂਦੀ ਭੂਲੋਕਂ ਗਚ੍ਛ ਸਤ੍ਵਰਮ੍
ਫਿਰ ਮੈਂ ਨੰਦੀ ਨੂੰ ਸ਼ਾਪ ਦਿੱਤਾ, 'ਤੁਰੰਤ ਧਰਤੀ ਤੇ ਚਲਾ ਜਾ!'
ਸੋਚ੍ਛ੍ਵਾਸਹृਦਯੋ ਦੀਨੋ ਦੁਃਖਵ੍ਯਾਕੁਲਲੋਚਨਃ
ਉਸ ਦਾ ਦਿਲ ਹੰਝੂਆਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਉਦਾਸ ਤੇ ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ।
ਵਂਚਿਤਸ਼੍ਚਾਗ੍ਨਿਨਾ ਬਾਢਂ ਵਾਸਵੇਨ ਵਿਸ਼ੇषਤਃ 5.2.20.
ਉਹ ਅੱਗ ਨਾਲ, ਤੇ ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਵਾਸਵ ਵਲੋਂ, ਬਹੁਤ ਠੱਗਿਆ ਗਿਆ।
ਸ ਦृष੍ਟੋ ਲੋਕਪਾਲੈਸ੍ਤੁ ਤਾਮਵਸ੍ਥਾਂ ਗਤੋ ਗਣਃ
ਜਦ ਉਹ ਸੇਵਕ ਐਸੇ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਰਾਖੇ ਉਸ ਨੂੰ ਵੇਖਣ ਆਏ।
ਸਰ੍ਵਂ ਨਿਵੇਦਿਤਂ ਤੇਨ ਤੇषਾਮਗ੍ਰੇ ਚ ਨਂਦਿਨਾ
ਉਸ ਨੇ ਸਭ ਕੁਝ ਉਨ੍ਹਾਂ ਅੱਗੇ ਰੱਖ ਦਿੱਤਾ, ਨੰਦੀ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਸੀ।
ਤਤਸ਼੍ਚ ਵਚਨਂ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਨਂਦੀ ਰੋਮਾਂਚਕਂਚੁਕਃ ਪੂਜਯਾਮਾਸ ਵਿਧਿਵਦ੍ਧृਤ੍ਵਾ ਕਪਾਲਿਕੀਂ ਤਨੁਮ੍
ਫਿਰ ਉਹ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਨੰਦੀ ਦੇ ਰੋਮ ਖੜੇ ਹੋ ਗਏ, ਉਸ ਨੇ ਕਪਾਲੀ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ ਢੰਗ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ।
ਅਸ਼ਰੀਰਸਮੁਤ੍ਪਨ੍ਨਾ ਵਾਣੀ ਲਿਂਗਾਤ੍ਤਦਾ ਪ੍ਰਿਯੇ ਪੂਜਿਤੋऽਸੌ ਮਹਾਭਕ੍ਤ੍ਯਾ ਪ੍ਰਤੀਹਾਰੇਣ ਨਂਦਿਨਾ
ਉਸ ਵੇਲੇ, ਪਿਆਰੀਏ, ਲਿੰਗ ਵਿਚੋਂ ਬਿਨਾ ਸਰੀਰ ਵਾਲੀ ਆਵਾਜ਼ ਆਈ; ਨੰਦੀ ਦਰਬਾਨ ਨੇ ਉਸ ਦੀ ਵੱਡੀ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ।
ਤਦਾਪ੍ਰਭृਤਿ ਲੋਕੇਸ੍ਮਿਨ੍ਪ੍ਰਤੀਹਾਰੇਸ਼੍ਵਰੇਸ਼੍ਵਰਃ ਪ੍ਰਭਾਵਃ ਸਰ੍ਵਲੋਕਾਨਾਮਤ੍ਯਭੀष੍ਟਫਲਪ੍ਰਦਃ
ਉਸ ਸਮੇਂ ਤੋਂ, ਇਸ ਲੋਕ ਵਿੱਚ, ਦਰਬਾਨਾਂ ਦਾ ਸੁਆਮੀ ਸਭ ਸੁਆਮੀਆਂ ਦਾ ਸੁਆਮੀ ਬਣ ਗਿਆ, ਉਸ ਦੀ ਤਾਕਤ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਚਾਹੁੰਦੇ ਫਲ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਹੋ ਗਈ।
ਪੂਜਯਿष੍ਯਂਤਿ ਯੇ ਭਕ੍ਤ੍ਯਾ ਪ੍ਰਤੀਹਾਰੇਸ਼੍ਵਰਂ ਸ਼ਿਵਮ੍
ਜੋ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਦਰਬਾਨਾਂ ਦੇ ਸੁਆਮੀ ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨਗੇ,
ਸਪ੍ਤਜਨ੍ਮਕृਤਂ ਪਾਪਂ ਸ੍ਵਲ੍ਪਂ ਵਾ ਯਦਿ ਵਾ ਬਹੁ
ਸੱਤ ਜਨਮਾਂ ਦਾ ਕੀਤਾ ਪਾਪ, ਚਾਹੇ ਥੋੜ੍ਹਾ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਵੱਧ,
ਮਨਸਾ ਯੇ ਸ੍ਮਰਿष੍ਯਤਿ ਪ੍ਰਤੀਹਾਰੇਸ਼੍ਵਰਂ ਸ਼ਿਵਮ੍
ਜੋ ਮਨ ਵਿਚ ਦਰਬਾਨਾਂ ਦੇ ਸੁਆਮੀ ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਦੇ ਹਨ,
ਈਸ਼੍ਵਰ ਉਵਾਚ ਯਸ੍ਯ ਦਰ੍ਸ਼ਨਮਾਤ੍ਰੇਣ ਤਿਰ੍ਯਗ੍ਯੋਨਿਰ੍ਨ ਲਭ੍ਯਤੇ
ਈਸ਼ਵਰ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਜਿਸ ਨੂੰ ਸਿਰਫ ਵੇਖਣ ਨਾਲ ਹੀ ਜੀਵ ਜਨਮ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ।
ਕੌਸ਼ਿਕੋਨਾਮ ਰਾਜਾਭੂਤ੍ਕੁਕ੍ਕੁਟੋ ਜਾਯਤੇ ਸਦਾ
ਕੌਸ਼ਿਕ ਨਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਰਾਜਾ ਸੀ; ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਕੁੱਕੜ ਵਾਂਗ ਜਨਮ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਵ੍ਯਾਪ੍ਤਾ ਚ ਪृਥਿਵੀ ਤੇਨ ਸਸ਼ੈਲਵਨਕਾਨਨਾ
ਉਸ ਨੇ ਧਰਤੀ ਨੂੰ, ਪਹਾੜਾਂ, ਜੰਗਲਾਂ ਤੇ ਬਾਗਾਂ ਸਮੇਤ, ਆਪਣੇ ਵੱਸ ਵਿੱਚ ਕਰ ਲਿਆ ਸੀ।
ਵਿਸ਼ਾਲਾਨਾਮ ਵਿਖ੍ਯਾਤਾ ਭਾਰ੍ਯਾ ਤਸ੍ਯ ਮਹੀਪਤੇਃ
ਉਸ ਮਹਾਰਾਜ ਦੀ ਪਤਨੀ, ਜਿਸਦਾ ਨਾਂ ਵਿਸ਼ਾਲਾ ਸੀ, ਸਭ ਪਾਸੋਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਸੀ।
ਤਯਾ ਚਕਾਰ ਸਹਿਤਃ ਸ ਰਾਜ੍ਯਂ ਰਾਜਸਤ੍ਤਮਃ
ਉਹ ਰਾਜਿਆਂ ਵਿਚੋਂ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ, ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਵਿਸ਼ਾਲਾ ਦੇ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਰਾਜ ਕਰਦਾ ਸੀ।
ਤਯਾ ਸਾਰ੍ਦ੍ਧਂ ਕਦਾਚਿਚ੍ਚ ਸੁਰਤਂ ਨਾਸ੍ਤਿ ਪਾਰ੍ਵਤਿ
ਪਰ, ਪਾਰਵਤੀਏ, ਉਹਨਾਂ ਦੋਵਾਂ ਵਿਚ ਕਦੇ ਵੀ ਨੇੜਤਾ ਨਹੀਂ ਹੋਈ।
ਏਵਂ ਗਚ੍ਛਤਿ ਕਾਲੇ ਤੁ ਸਹ ਰਾਜ੍ਞਾ ਸ੍ਮਰਾਤੁਰਾ ਦਦਰ੍ਸ਼ ਕੀਟਮਿਥੁਨਮਨਂਗਕਲਹਾਤੁਰਮ੍
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਮਾਂ ਲੰਘਦਾ ਗਿਆ। ਰਾਣੀ, ਜੋ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਤੜਫ ਰਹੀ ਸੀ, ਰਾਜੇ ਦੇ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ, ਇੱਕ ਕੀੜਿਆਂ ਦਾ ਜੋੜਾ ਵੇਖਿਆ ਜੋ ਪ੍ਰੇਮ ਦੇ ਝਗੜੇ ਕਰਕੇ ਬੇਚੈਨ ਸੀ।
ਪ੍ਰਸਾਦਯਂਸ੍ਤਥਾ ਕੀਟਃ ਸ੍ਵਾਂ ਪ੍ਰਿਯਾਂ ਚ ਮੁਹੁਰ੍ਮੁਹੁਃ
ਉਹ ਕੀੜਾ ਵਾਰ ਵਾਰ ਆਪਣੀ ਪਿਆਰੀ ਨੂੰ ਮਨਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ।
ਭਜਸ੍ਵ ਮਾਂ ਯਥਾਕਾਮਮਨਂਗਸ਼ਰਪੀਡਿਤਮ੍
"ਜਿਵੇਂ ਤੇਰੀ ਇੱਛਾ ਹੋਵੇ, ਮੈਨੂੰ ਗਲੇ ਲਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਮੈਂ ਪ੍ਰੇਮ ਦੇ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਹਾਂ।"
ਨ ਤ੍ਵਯਾ ਸਦृਸ਼ੀ ਲੋਕੇ ਕਾਮਿਨੀ ਵਿਦ੍ਯਤੇ ਕ੍ਵਚਿਤ੍ 5.2.21.
"ਸਾਰੀ ਦੁਨੀਆਂ ਵਿਚ ਤੇਰੇ ਵਰਗੀ ਪ੍ਰੇਮ ਭਰੀ ਔਰਤ ਹੋਰ ਕੋਈ ਨਹੀਂ।"
ਕੁਤੋ ਵਾ ਮਯਿ ਦੀਨੇ ਤ੍ਵਂ ਕ੍ਰੁਦ੍ਧੇਵ ਪ੍ਰਿਯਵਾਦਿਨਿ
"ਮੈਂ ਤਾਂ ਮਾੜਾ ਹਾਲ ਹੋਇਆ ਪਿਆ ਹਾਂ, ਫਿਰ ਤੂੰ, ਜੋ ਮਿੱਠੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਕਰਦੀ ਹੈਂ, ਮੈਨੂੰ ਗੁੱਸੇ ਵਾਲੀ ਕਿਉਂ ਲੱਗਦੀ ਹੈਂ?"
ਸਾ ਤਮਾਹ ਪ੍ਰਕੋਪਾਚ੍ਚ ਕਿਮਾਲਪਸਿ ਮਾਂ ਵृਥਾ ਪ੍ਰਦਤ੍ਤਂ ਕਾਮਲੁਬ੍ਧੇਨ ਅਨ੍ਯਸ੍ਯ ਕੀਟਕਾਧਮ
ਉਹ, ਗੁੱਸੇ ਵਿਚ ਆ ਕੇ, ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ: "ਮੈਨੂੰ ਫ਼ਜ਼ੂਲ ਗੱਲਾਂ ਕਿਉਂ ਕਰਦਾ ਹੈਂ? ਤੂੰ ਤਾਂ ਆਪਣੀ ਹਵਸ ਕਰਕੇ ਮੈਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਦੇ ਦਿੱਤਾ, ਹੇ ਨਿਕੰਮੇ ਕੀੜੇ!"
ਨਾਹਮੇਵਂ ਕਰਿष੍ਯਾਮਿ ਕੀਟਃ ਪ੍ਰਾਹ ਪੁਨਃਪੁਨਃ
"ਮੈਂ ਐਸਾ ਨਹੀਂ ਕਰਾਂਗੀ," ਉਹ ਕਹਿੰਦੀ ਰਹੀ, ਪਰ ਉਹ ਕੀੜਾ ਵਾਰ ਵਾਰ ਮਿੰਨਤਾਂ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ।
ਇਤਿ ਤਦ੍ਵਚਨਂ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਸਾ ਪ੍ਰਸਨ੍ਨਾਭਵਤ੍ਤਦਾ
ਉਹ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣ ਕੇ, ਉਹ (ਕੀੜੀ) ਫਿਰ ਮਨ ਗਈ।
ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਤਨ੍ਮਹਦਾਸ਼੍ਚਰ੍ਯਂ ਸਾ ਰਾਜ੍ਞੀ ਵਿਲਲਾਪ ਹ ਨ ਕਾਮਿਤਾਹਂ ਕਾਂਤੇਨ ਮਰਿष੍ਯਾਮਿ ਨ ਸਂਸ਼ਯਃ
ਉਹ ਵੱਡਾ ਅਚੰਭਾ ਵੇਖ ਕੇ, ਰਾਣੀ ਰੋ ਪਈ: "ਮੇਰਾ ਪਤੀ ਮੈਨੂੰ ਨਹੀਂ ਚਾਹੁੰਦਾ, ਹੁਣ ਮੇਰੀ ਮੌਤ ਨਿਸਚਿਤ ਹੈ।"
ਏਵਂ ਵਿਲਪ੍ਯ ਬਹੁਧਾ ਵਿਨਿਃਸ਼੍ਵਸ੍ਯ ਪੁਨਃਪੁਨਃ
ਇੰਝ ਕਈ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਵਿਲਾਪ ਕਰਦੀ, ਵਾਰ ਵਾਰ ਡੂੰਘੀ ਸਾਹ ਲੈਂਦੀ ਰਹੀ।
ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਤਮृषਿਮਾਸੀਨਂ ਤਪੋਯੋਨਿਂ ਦृਢਵ੍ਰਤਮ੍
ਉਸਨੇ ਉਹ ਰਿਸ਼ੀ ਵੇਖਿਆ, ਜੋ ਤਪ ਨਾਲ ਜੰਮਿਆ ਸੀ ਤੇ ਪੱਕੇ ਵ੍ਰਤ ਵਾਲਾ ਸੀ।
ਏਕੋऽਯਂ ਸਂਸ਼ਯੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮਨ੍ਹृਦਯੇ ਪਰਿਵਰ੍ਤ੍ਤਤੇ ਨ ਜਾਨੇ ਕਾਰਣਂ ਕਿਂ ਤੁ ਸਂਗਮੋ ਨੋਪਜਾਯਤੇ
"ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਮੇਰੇ ਦਿਲ ਵਿਚ ਇਕੋ ਇਕ ਸੰਦੇਹ ਘੁੰਮ ਰਿਹਾ ਹੈ: ਮੈਨੂੰ ਕਾਰਨ ਨਹੀਂ ਪਤਾ, ਪਰ ਮਿਲਾਪ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।"
ਯੋ ਗਤ੍ਵਾ ਪ੍ਰਮਦਾਰਾਜ੍ਯਂ ਜਿਤ੍ਵਾ ਸਰ੍ਵਾਃ ਪੁਰਾ ਰਣੇ ਨੈਵ ਕਾਮਯਤੇ ਤਾਸੁ ਕਿਮੇਤਦਿਤਿ ਸੁਵ੍ਰਤ
"ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ ਸਭ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਕੇ, ਯੁੱਧ ਵਿਚ ਸਭ ਨੂੰ ਹਰਾ ਚੁੱਕਾ, ਹੁਣ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਚਾਹੁੰਦਾ ਵੀ ਨਹੀਂ—ਹੇ ਸੁਚਰਿਤ, ਇਹ ਕੀ ਗੱਲ ਹੈ?"