ਏਤਸ੍ਮਿਨ੍ਨਂਤਰੇ ਸ਼ਕ੍ਰੋ ਦੇਵਰ੍षਿਂ ਨਾਰਦਂ ਮੁਨਿਮ੍
ਉਸ ਸਮੇਂ ਇੰਦਰ ਨੇ ਨਾਰਦ ਰਿਸ਼ੀ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ,
ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਵਿਨਯਸਂਪਨ੍ਨਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰ੍ਯਪਰਾਯਣਮ੍
ਉਸ ਨੂੰ ਨਿਮਰਤਾ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਤੇ ਬ੍ਰਹਮਚਾਰੀ ਵੇਖ ਕੇ,
ਤ੍ਵਯਾ ਦृष੍ਟਮਿਦਂ ਸਰ੍ਵਂ ਤ੍ਰੈਲੋਕ੍ਯਂ ਭੂਰ੍ਭੁਵਾਦਿਕਮ੍
ਤੂੰ ਇਹ ਸਾਰਾ ਤਿੰਨ ਲੋਕ—ਧਰਤੀ, ਅਕਾਸ਼ ਤੇ ਸੁਰਗ—ਵੇਖ ਲਿਆ ਹੈ।
ਤ੍ਵਤ੍ਤੁਲ੍ਯੋ ਨਾਸ੍ਤਿ ਲੋਕੇऽਸ੍ਮਿਨ੍ਮੁ ਕ੍ਤ੍ਵੈਕਂ ਪਰਮੇष੍ਠਿਨਮ੍
ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਵਿਚ ਤੇਰੇ ਬਰਾਬਰ ਹੋਰ ਕੋਈ ਨਹੀਂ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਗੱਲਾਂ ਨੂੰ ਪਰਮਪਿਤਾ ਨੂੰ ਆਖ ਕੇ।
ਯੋਗੇਨ ਤਪਸਾ ਭਕ੍ਤ੍ਯਾ ਯਤ੍ਤ੍ਵਯਾ ਪਰਿਤੋषਿਤਃ
ਤੂੰ ਜੋਗ, ਤਪੱਸਿਆ ਤੇ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਉਸਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕੀਤਾ ਹੈ।
ਅਤੋऽਹਂ ਪ੍ਰष੍ਟੁਮਿਚ੍ਛਾਮਿ ਕਥ੍ਯਤਾਂ ਮਮ ਨਿਸ਼੍ਚਯਮ੍
ਇਸ ਕਰਕੇ, ਮੈਂ ਪੁੱਛਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ; ਮੇਰੀ ਇੱਛਾ ਪੂਰੀ ਕਰਕੇ ਦੱਸ।
ਏਵਂ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਤਦਾ ਧ੍ਯਾਤ੍ਵਾ ਚਿਂਤਯਾਮਾਸ ਨਾਰਦਃ 5.2.19.
ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਨਾਰਦ ਨੇ ਧਿਆਨ ਲਾਇਆ ਤੇ ਸੋਚਿਆ।
ਦੇਵਰਾਜ ਸ੍ਮृਤਂ ਪੁਣ੍ਯਂ ਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰਰਾਜਮਨੁਤ੍ਤਮਮ੍
ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਰਾਜਾ, ਉਹ ਪਵਿੱਤਰ ਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਧਾਮ ਯਾਦ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਤਸ੍ਮਾਦ੍ਦਸ਼ਗੁਣਂ ਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰਂ ਮਹਾਕਾਲਸ੍ਯ ਕਥ੍ਯਤੇ
ਇਸ ਲਈ, ਮਹਾਕਾਲ ਦਾ ਧਾਮ ਦੱਸਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਦਸ ਗੁਣਾ ਵਧੀਆ ਹੈ।
ਏਤਚ੍ਛ੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਸਹਸ੍ਰਾਕ੍ਸ਼ੋ ਵਰ੍ਣਯਿਤ੍ਵਾ ਚ ਤਂ ਮੁਨਿਮ੍
ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਹਜ਼ਾਰ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੇ ਨੇ ਉਸ ਰਿਸ਼ੀ ਨੂੰ ਉਹ ਗੱਲ ਦੱਸ ਦਿੱਤੀ।
ਅਂਤਰਿਕ੍ਸ਼ਸ੍ਥਿਤੋ ਜਿष੍ਣੁਰਦ੍ਰਾਕ੍ਸ਼ੀਚ੍ਚ ਸੁਰੈਃ ਸਹ
ਜਿਸ਼ਨੁ ਆਕਾਸ਼ ਵਿਚ ਖੜਾ ਸੀ, ਉਹ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਦਿਖਾਈ ਦਿੱਤਾ।
षष੍ਟਿਕੋਟਿਸਹਸ੍ਰਾਣਿ षष੍ਟਿਕੋਟਿਸ਼ਤਾਨਿ ਚ
ਸਠ ਕਰੋੜ ਹਜ਼ਾਰ ਤੇ ਸਠ ਕਰੋੜ ਸੌ,
ਨਿਰ੍ਮਾਲ੍ਯਲਂਘਨਾਦ੍ਦੋषੋ ਮਹਾਨ੍ਭਵਤਿ ਨਿਸ਼੍ਚਿਤਮ੍
ਨਿਰਮਾਲਯ ਨੂੰ ਲੰਘਣ ਨਾਲ ਪੱਕਾ ਵੱਡਾ ਦੋਸ਼ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਨਿਰ੍ਮਾਲ੍ਯਦੋषਭੀਤਾਸ੍ਤੇ ਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰੇ ਨ ਵਿਵਿਸ਼ੁਃ ਸੁਰਾਃ
ਨਿਰਮਾਲਯ ਦੇ ਦੋਸ਼ ਤੋਂ ਡਰ ਕੇ, ਉਹ ਦੇਵਤੇ ਖੇਤਰ ਵਿਚ ਨਹੀਂ ਗਏ।
ਗਣੈਰ੍ਨਾਨਾਵਿਧੈਃ ਗੇਯੈਰ੍ਗੀਯਮਾਨਸ਼੍ਚ ਕਿਂਨਰੈਃ
ਕਈ ਗਣਾਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਕਿੰਨਰਾਂ ਵੱਲੋਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਗੀਤ ਗਾ ਕੇ,
ਪ੍ਰਫੁਲ੍ਲਨਯਨੈਰ੍ਦृष੍ਟਃ ਕੋऽਯਂ ਧਨ੍ਯੋ ਮਹਾਤਪਾਃ
ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਖਿਲੇ ਹੋਏ ਅੱਖਾਂ ਨਾਲ ਵੇਖਿਆ: 'ਇਹ ਕੌਣ ਹੈ, ਜੋ ਵੱਡੀ ਤਪਸਿਆ ਵਾਲਾ ਤੇ ਧਨਿਆ ਹੈ?'
ਪਪ੍ਰਚ੍ਛੁਰਮਰਾਃ ਸਰ੍ਵੇ ਕੋऽਯਂ ਰੁਦ੍ਰਨਿਭੋ ਗਣਃ 5.2.19.
ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ ਪੁੱਛਣ ਲੱਗੇ, 'ਇਹ ਰੁਦ੍ਰ ਵਰਗਾ ਗਣ ਕੌਣ ਹੈ?'
ਪृष੍ਟਸ੍ਤਦਾ ਸੁਰੈਃ ਸਰ੍ਵੈਰ੍ਵਿਸ੍ਮਯਾਵਿष੍ਟਮਾਨਸੈਃ
ਫਿਰ, ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਪੁੱਛਿਆ ਗਿਆ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਨ ਅਚੰਭੇ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਸਨ,
ਦੇਵਾਨਾਂ ਪੁਰਤੋ ਦੇਵਿ ਨਿਃਸ਼ੇषਂ ਕਥਿਤਂ ਤਦਾ
ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ, ਹੇ ਦੇਵੀ, ਉਸ ਵੇਲੇ ਸਭ ਕੁਝ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ।
ਹृष੍ਟੇਨ ਤੇਨ ਮੇ ਦਤ੍ਤਂ ਗਣਤ੍ਵਂ ਯਤ੍ਸੁਦੁਰ੍ਲਭਮ੍
ਉਸ ਨੇ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਮੈਨੂੰ ਗਣ ਹੋਣ ਦਾ ਦਰਜਾ ਦਿੱਤਾ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਔਖਾ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।
ਪਪ੍ਰਚ੍ਛੁਰਮਰਾਸ੍ਤਚ੍ਚ ਸਾਦਰਂ ਗਣਸਤ੍ਤਮ
ਦੇਵਤੇ ਨੇ ਆਦਰ ਨਾਲ ਉਹ ਪੁੱਛਿਆ, ਹੇ ਗਣਾਂ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ।
ਮਹਾਕਾਲਵਨੇ ਪੁਣ੍ਯੇ ਲਂਘਿਤਂ ਚਰਤਾ ਤ੍ਵਯਾ
ਪਵਿੱਤਰ ਮਹਾਕਾਲ ਜੰਗਲ ਵਿਚ, ਤੂੰ ਫਿਰਦਿਆਂ ਨਿਰਮਾਲਯ ਨੂੰ ਲੰਘਿਆ।
ਉਪਾਯਸ੍ਤੇਨ ਕਥਿਤੋ ਦੇਵਾਨਾਂ ਪੁਰਤਸ੍ਤਦਾ
ਉਹ ਤਰੀਕਾ ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ।
ਈਸ਼ਾਨੇਸ਼੍ਵਰਦੇਵਸ੍ਯ ਤਿष੍ਠਤੀਸ਼ਾਨਭਾਗਤਃ
ਉਹ ਈਸ਼ਾਨ ਦੇਵਤਾ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਬਣ ਕੇ ਖੜਾ ਹੈ।
ਨਿਰ੍ਮਾਲ੍ਯਲਂਘਨੋਦ੍ਭੂਤਂ ਯਤ੍ਪਾਪਂ ਜਾਯਤੇ ਮਹਤ੍
ਨਿਰਮਾਲਯ ਨੂੰ ਲੰਘਣ ਨਾਲ ਜੋ ਵੱਡਾ ਪਾਪ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ,
ਤਤੋ ਦੇਵਗਣਾਃ ਸਰ੍ਵੇ ਮਹਾਕਾਲਵਨੇ ਪੁਨਃ
ਫਿਰ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਗਣ ਮਹਾਕਾਲ ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਦੁਬਾਰਾ,
ਯਥਾ ਲਿਂਗਂ ਚ ਤਦ੍ਦृष੍ਟਂ ਸਰ੍ਵਦੋषਕ੍ਸ਼ਯਂਕਰਮ੍ ਦੋषੋ ਨष੍ਟਃ ਸੁਰਾਣਾਂ ਚ ਤਤੋ ਨਾਮਾਸ੍ਯ ਚਕ੍ਰਿਰੇ ।। 5.2.19.
ਜਦ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਉਹ ਲਿੰਗ ਵੇਖਿਆ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਦੋਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਦੋਸ਼ ਮਿਟ ਗਿਆ; ਇਸ ਕਰਕੇ, ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ ਇਹ ਨਾਂ ਦਿੱਤਾ।
ਅਸ੍ਮਾਕਂ ਤੇਨ ਕਥਿਤਂ ਨਾਗਚਂਡੇਨ ਧੀਮਤਾ
ਇਹ ਸਾਨੂੰ ਬੁਧੀਮਾਨ ਨਾਗਚੰਡ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਸੀ।
ਕृਤ੍ਵਾਸ੍ਯ ਨਾਮ ਤੇ ਦੇਵਾ ਜਗ੍ਮੁਃ ਸ੍ਵਰ੍ਗੇਹਮੁਤ੍ਤਮਮ੍ ਨਿਰ੍ਮਾਲ੍ਯਲਂਘਨੋਦ੍ਭੂਤਂ ਤੇषਾਂ ਨਸ਼੍ਯਤਿ ਪਾਤਕਮ੍
ਉਸਦਾ ਨਾਮ ਲੈ ਕੇ, ਦੇਵਤੇ ਆਪਣੇ ਉੱਚੇ ਸੁਆਰਗ ਵੱਲ ਚਲੇ ਗਏ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਲੋਂ ਚੜ੍ਹੇ ਹੋਏ ਨਿਵੇਦਿਆਂ ਉੱਤੇ ਪੈਣ ਨਾਲ ਜੋ ਪਾਪ ਬਣਿਆ ਸੀ, ਉਹ ਸਭ ਮਿਟ ਗਿਆ।
ਨਾਗਚਂਡੇਸ਼੍ਵਰਂ ਦੇਵਂ ਯੇ ਪਸ਼੍ਯਂਤਿ ਦਿਨੇਦਿਨੇ
ਜੋ ਲੋਕ ਰੋਜ਼ ਨਾਗਾਂ ਦੇ ਚੰਡੇਸ਼ਵਰ ਦੇਵਤੇ ਦਾ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਦੇ ਹਨ—