ਸਰ੍ਵਦੁਃਖੋਪਸ਼ਮਨਂ ਸਰ੍ਵਪਾਪ ਪ੍ਰਮੋਚਨਮ੍
ਜੋ ਸਾਰੇ ਦੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਦੀ ਹੈ ਤੇ ਸਾਰੇ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤੀ ਦਿੰਦੀ ਹੈ—
ਮਮ ਦੇਵਿ ਤ੍ਵਯਾ ਸਾਰ੍ਦ੍ਧਂ ਕਲਹਃ ਸਮਪਦ੍ਯਤ
ਹੇ ਦੇਵੀ, ਤੇਰੇ ਨਾਲ ਮੇਰੇ ਵੀ ਝਗੜਾ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ।
ਯਦਾ ਤ੍ਵਂ ਹਿਮਸ਼ੈਲਸ੍ਯ ਦੁਹਿਤਾ ਵਰਵਰ੍ਣਿਨਿ
ਜਦ ਤੂੰ, ਹੇ ਸੋਹਣੀ ਰੰਗ ਵਾਲੀ, ਹਿਮਾਲਾ ਦੀ ਧੀ ਸੀ—
ਵਿਨਿਵृਤ੍ਤੇ ਵਿਵਾਹੇ ਚ ਤ੍ਵਯਾ ਸਾਰ੍ਦ੍ਧਂ ਵਰਾਨਨੇ
ਜਦ ਵਿਆਹ ਰੁਕ ਗਿਆ ਸੀ, ਹੇ ਸੋਹਣੇ ਚਿਹਰੇ ਵਾਲੀ, ਤੇਰੇ ਨਾਲ—
ਨੀਲੋਤ੍ਪਲਨਿਭਪ੍ਰਖ੍ਯਾ ਨੀਲਕੁਂਚਿਤਮੂਰ੍ਦ੍ਧਜਾ ਮਧ੍ਯੇ ਸਮੁਪਵਿष੍ਟਾਸਿ ਕृष੍ਣਾਂਜਨਸਮਪ੍ਰਭਾ
ਤੇਰੇ ਵਾਲ ਨੀਲੇ ਕਮਲ ਵਰਗੇ, ਗੁੰਝਲਦਾਰ ਤੇ ਚਮਕਦੇ, ਤੂੰ ਵਿਚਕਾਰ ਬੈਠੀ ਸੀ, ਤੇਰਾ ਰੰਗ ਕਾਲੀ ਸੁਰਮੇ ਵਰਗਾ ਚਮਕਦਾ ਸੀ।
ਕਾਲਿ ਸੁਂਦਰਿ ਮਤ੍ਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵੇ ਵਲ੍ਲਭੇ ਤ੍ਵਮੁਪਾਵਿਸ਼
ਹੇ ਕਾਲੀ, ਸੋਹਣੀਏ, ਮੇਰੀ ਪਿਆਰੀ, ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਆ ਬੈਠ।
ਭੁਜਂਗੀਵਾਸਿਤਾ ਸ਼ੁਭ੍ਰੇ ਸਂਸ਼੍ਲਿष੍ਟਾ ਚਂਦਨੇ ਤਰੌ
ਹੇ ਪਵਿੱਤਰਏ, ਤੂੰ ਸੱਪਾਂ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ ਸੀ, ਤੇ ਚੰਦਨ ਦੇ ਰੁੱਖ ਨਾਲ ਲਪਟੀ ਹੋਈ ਸੀ।
ਇਤ੍ਯੁਕ੍ਤਾਸਿ ਮਯਾ ਦੇਵਿ ਗਿਰਿਜੇ ਚਾਰੁਹਾਸਿਨਿ
ਇਹ ਤੈਨੂੰ ਮੈਂ ਆਖਿਆ ਸੀ, ਹੇ ਦੇਵੀ, ਹੇ ਗਿਰਿਜਾ, ਸੋਹਣੀ ਮੁਸਕਾਨ ਵਾਲੀ।
ਯਦਾ ਤ੍ਵਯਾ ਮਦਰ੍ਥੇ ਹਿ ਪ੍ਰੇਰਿਤਾ ਵੇਦਪਾਰਗਾਃ 5.2.
ਜਦ ਤੂੰ ਮੇਰੇ ਲਈ ਵੇਦਾਂ ਦੇ ਗਿਆਨੀ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਭੇਜਿਆ ਸੀ—
ਤਦਾ ਤ੍ਵਯਾ ਮਦਰ੍ਥੇऽਪਿ ਪ੍ਰਾਰ੍ਥਿਤੋ ਜਨਕੋ ਮਮ
ਉਸ ਵੇਲੇ ਤੂੰ ਮੇਰੇ ਲਈ ਮੇਰੇ ਪਿਤਾ ਕੋਲ ਵੀ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ ਸੀ।
ਯਦਾਪ੍ਯੁਕ੍ਤਂ ਤ੍ਵਯਾ ਦੈਨ੍ਯਾਨ੍ਮਦਰ੍ਥੇ ਗਚ੍ਛ ਨਾਰਦ
ਅਤੇ ਜਦ ਤੂੰ ਮੇਰੇ ਲਈ ਦੁਖੀ ਹੋ ਕੇ ਆਖਿਆ, 'ਨਾਰਦ, ਤੂੰ ਜਾ।'
ਸਤ੍ਯੇਯਂ ਲੌਕਿਕੀ ਗਾਥਾ ਨ ਵृਥਾ ਪਰਿਜਾਯਤੇ
ਇਹ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਕਹਾਵਤ ਸੱਚ ਹੈ; ਇਹ ਕਦੇ ਝੂਠੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ।
ਅਵਸ਼੍ਯਮਰ੍ਥੀ ਪ੍ਰਾਪ੍ਨੋਤਿ ਖਂਡਨਾਂ ਤੁਂਡਮੁਂਡਨਾਮ੍
ਜੋ ਮੰਗਣ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਉਹਨੂੰ ਅਵਸ਼੍ਯ ਹੀ ਠੁਕਰਾਉਣ, ਉਪਹਾਸ ਤੇ ਸ਼ਰਮ ਮਿਲਦੀ ਹੈ।
ਤਸ੍ਯਾ ਮੇ ਨਿਯਤਸ੍ਤ੍ਵੇष ਹ੍ਯਵਮਾਨਃ ਪਦੇਪਦੇ
ਉਸ ਲਈ ਮੇਰੀ ਵਲੋਂ ਇਹ ਅਪਮਾਨ ਹਰ ਪੈਰ ਤੇ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।
ਨਾਕੁਲੀਨਾ ਵृਥਾਚਾਰਾ ਨ ਦੁष੍ਟਾ ਨ ਸਮਤ੍ਸਰਾ
ਉਹ ਨਾਂਗਾਂ ਦੀ ਵੰਸ਼ ਦੀ ਨਹੀਂ, ਫ਼ਜ਼ੂਲ ਚਲਣ ਵਾਲੀ ਨਹੀਂ, ਮਾੜੀ ਨਹੀਂ, ਤੇ ਕਿਸੇ ਤੋਂ ਈਰਖਾ ਨਹੀਂ ਕਰਦੀ।
ਅਕੁਲੀਨੋ ਵृਥਾਚਾਰੋ ਮਾਤ੍ਸਰ੍ਯੇਣਾਸ਼੍ਰਿਤਃ ਸਦਾ
ਜੋ ਉੱਚ ਵੰਸ਼ ਦਾ ਨਹੀਂ, ਫ਼ਜ਼ੂਲ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਈਰਖਾ ਵਿਚ ਫਸਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
ਆਦਿਤ੍ਯਸ੍ਤ੍ਵਾਂ ਵਿਜਾਨਾਤੁ ਭਗਵਾਨ੍ਦ੍ਵਾਦਸ਼ਾਤ੍ਮਕਃ
ਧਰਮਵਾਨ ਤੇ ਬਾਰਹ ਰੂਪਾਂ ਵਾਲਾ ਸੂਰਜ ਤੇਰੀ ਪਹਚਾਣ ਕਰੇ।
ਪੂषਾਦੇਵੋ ਵਿਜਾਨਾਤਿ ਦ੍ਵਾਦਸ਼ਾਤ੍ਮਾ ਦਿਵਾਕਰਃ
ਪੂਸ਼ਾ ਦੇਵ, ਜੋ ਬਾਰਹ ਰੂਪਾਂ ਵਾਲਾ ਤੇ ਰੋਸ਼ਨੀ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਤੈਨੂੰ ਜਾਣਦਾ ਹੈ।
ਯਤ੍ਤੁ ਮਾਮਾਹ ਕृष੍ਣੇਤਿ ਮਹਾਕਾਲੇਤਿ ਵਿਸ਼੍ਰੁਤਃ 5.2.
ਜੋ ਮੇਰੇ ਬਾਰੇ 'ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ' ਤੇ 'ਮਹਾਕਾਲ' ਵਜੋਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਇਆ ਹੈ,
ਨਿਦਰ੍ਸ਼ਨਾਰ੍ਥਂ ਨ ਦ੍ਵੇषਾਚ੍ਛ੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਤਂ ਕ੍ਸ਼ਂਤੁਮਰ੍ਹਸਿ
ਇਹ ਦੱਸਣ ਲਈ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਨਫ਼ਰਤ ਕਰਕੇ ਨਹੀਂ; ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਮਾਫ਼ ਕਰ।
ਮਨ੍ਯਤੇ ਤਾਵਦਾਤ੍ਮਾਨਮਨ੍ਯੇਭ੍ਯੋ ਰੂਪਵਤ੍ਤਮਮ੍
ਉਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਹੋਰਾਂ ਤੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਸੋਹਣਾ ਸਮਝਦਾ ਹੈ।
ਤਦੇਤਰਂ ਵਿਜਾਨਾਤਿ ਹ੍ਯਾਤ੍ਮਾਨਂ ਨੇਤਰਂ ਜਨਮ੍
ਉਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਹੋਰ ਲੋਕਾਂ ਤੋਂ ਵੱਖਰਾ ਜਾਣਦਾ ਹੈ।
ਸ ਨਾਸ੍ਤਿਕੋਪ੍ਯੁਦ੍ਵਿਜਤੇ ਜਨਃ ਕਿਂ ਪੁਨਰਾਸ੍ਤਿਕਃ
ਨਾਸਤਿਕ ਵੀ ਘਬਰਾਉਂਦਾ ਨਹੀਂ, ਫਿਰ ਆਸਤਿਕ ਤਾਂ ਹੋਰ ਵੀ ਨਹੀਂ।
ਅਨਾਤ੍ਮਜ੍ਞਾਸਿ ਗਿਰਿਜੇ ਮृਡੇ ਪਂਡਿਤਮਾਨਿਨਿ
ਹੇ ਪਹਾੜ ਦੀ ਧੀ, ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦੀ, ਮ੍ਰਿਡਾ, ਜਦ ਕਿ ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਗਿਆਨੀ ਸਮਝਦੀ ਹੈ।
ਕਾਠਿਨ੍ਯਂ ਕष੍ਟਮਭ੍ਯੇਤਿ ਧਾਤੁਭ੍ਯੋ ਬਹੁਘਾਤਿਤਾ
ਕਠੋਰਤਾ ਤੇ ਦੁੱਖ ਤੱਤਾਂ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਕਈ ਵਾਰੀ ਝਟਕਿਆਂ ਨਾਲ।
ਇਤ੍ਯੁਕ੍ਤਾऽਸਿ ਮਯਾ ਦੇਵਿ ਪੁਨਃ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਂ ਤ੍ਵਯਾ ਵਚਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਹੇ ਦੇਵੀ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਕਿਹਾ; ਤੂੰ ਫਿਰ ਆਪਣਾ ਬੋਲ ਕਿਹਾ।
ਵ੍ਯਾਲੇਭ੍ਯੋऽਨੇਕਜਿਹ੍ਵਤ੍ਵਂ ਭਸ੍ਮਤਃ ਸ੍ਨੇਹਵਰ੍ਜਨਮ੍
ਸੱਪਾਂ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਜ਼ਬਾਨਾਂ ਮਿਲਦੀਆਂ ਹਨ; ਰਾਖ ਤੋਂ ਪਿਆਰ ਦੀ ਕਮੀ ਆਉਂਦੀ ਹੈ।
ਸ਼੍ਮਸ਼ਾਨਵਾਸਾਦ੍ਭੀਰੁਤ੍ਵਂ ਨਗ੍ਨਤ੍ਵਂ ਚ ਨ ਲਜ੍ਜਯਾ
ਸ਼ਮਸ਼ਾਨ ਵਿਚ ਰਹਿਣ ਨਾਲ ਡਰ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਨੰਗਾਪਣ ਲਾਜ ਕਰਕੇ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।
ਏਵਂ ਤਦਾਭਵਦ੍ਰੌਦ੍ਰਃ ਕਲਹੋ ਭਯਕृਚ੍ਛੁਭੇ 5.2.
ਉਸ ਵੇਲੇ, ਇੱਕ ਭਿਆਨਕ ਝਗੜਾ ਹੋਇਆ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਡਰ ਤੇ ਉਲਝਣ ਪੈਦਾ ਹੋਈ।
ਭੀਤਾਸ਼੍ਚ ਦੇਵਗਂਧਰ੍ਵਾ ਯਕ੍ਸ਼ਗਂਧਰ੍ਵਰਾਕ੍ਸ਼ਸਾਃ
ਦੇਵਤੇ, ਗੰਧਰਵ, ਯਕਸ਼, ਗੰਧਰਵ ਤੇ ਰਾਕਸ਼ਸ—all ਡਰੇ ਹੋਏ ਸਨ।