ਏਤਸ੍ਮਿਨ੍ਨਂਤਰੇ ਦੇਵਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਵਿष੍ਣੁ ਪੁਰਃਸਰਾਃ
ਉਸ ਵੇਲੇ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਤੇ ਵਿਸ਼ਨੂ ਅਗਵਾਈ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਦੇਵਤੇ,
ऋषੌ ਮਂਕਣਕੇ ਦੇਵ ਨृਤ੍ਯਤਿ ਨृਤ੍ਯਤਿ ਸਰ੍ਵਤਃ
ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮੰਕਣਕ ਰਿਸ਼ੀ ਨੂੰ ਹਰ ਪਾਸੇ ਨੱਚਦੇ ਹੋਏ ਵੇਖਿਆ।
ਚਲਿਤਾਃ ਪਰ੍ਵਤਾਃ ਸ੍ਥਾਨਾਤ੍ਕ੍ਸ਼ੁਭਿਤਾ ਮੇਘਪਂਕ੍ਤਯਃ
ਪਹਾੜ ਆਪਣੇ ਥਾਂ ਤੋਂ ਹਿਲ ਗਏ, ਤੇ ਬੱਦਲਾਂ ਦੀਆਂ ਕਤਾਰਾਂ ਵੀ ਉਥਲ-ਪੁਥਲ ਹੋ ਗਈਆਂ।
ਸ੍ਰੋਤੋਮਾਤ੍ਰਾ ਮਹਾਨਦ੍ਯੋ ਗ੍ਰਹਾ ਉਨ੍ਮਾਰ੍ਗਤਃ ਸ੍ਥਿਤਾਃ
ਵੱਡੀਆਂ ਦਰਿਆਵਾਂ ਸਿਰਫ਼ ਛੋਟੀਆਂ ਧਾਰਾਂ ਵਾਂਗ ਵਹਿਣ ਲੱਗ ਪਈਆਂ, ਤੇ ਗ੍ਰਹਿ ਆਪਣੇ ਰਸਤੇ ਤੋਂ ਹਟ ਗਏ।
ਤ੍ਰੈਲੋਕ੍ਯਂ ਵ੍ਯਾਕੁਲੀਭੂਤਂ ਯਾਵਨ੍ਨਾਯਾਤਿ ਸਂਕ੍ਸ਼ਯਮ੍
ਤਿੰਨੋ ਲੋਕ ਇੰਨੇ ਘਬਰਾ ਗਏ ਜਿਵੇਂ ਹੁਣ ਤਬਾਹੀ ਆਉਣੀ ਹੋਵੇ।
ਤੇषਾਂ ਤਦ੍ਵਚਨਂ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਤ੍ਰਿਦਸ਼ਾਨਾਂ ਯਸ਼ਸ੍ਵਿਨਿ
ਉਹ ਮਹਾਨ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ,
ਦ੍ਵਿਜਰੂਪਂ ਸਮਾਸ੍ਥਾਯ ਮਯਾ ਪृष੍ਟੋ ਦ੍ਵਿਜੋਤ੍ਤਮਃ
ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ, ਮੈਂ ਸਭ ਤੋਂ ਚੰਗੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ।
ਵਿਰੁਦ੍ਧਮृषਿਧਰ੍ਮਾਣਾਂ ਕਾਮਰਾਗੇਣ ਨਰ੍ਤ੍ਤਨਮ੍
ਇੱਛਾ ਜਾਂ ਵਾਸਨਾ ਨਾਲ ਨੱਚਣਾ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਧਰਮ ਦੇ ਉਲਟ ਹੈ।
ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਸ੍ਯ ਤਪੋ ਭ੍ਰਂਸ਼ਃ ਸਦਾਚਾਰਸ੍ਯ ਸਤ੍ਤਮ
ਇਹੋ ਜਿਹਾ ਤਪੱਸਿਆ ਤੋਂ ਡਿੱਗਣਾ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਲਈ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਹੇ ਚੰਗਿਆਂ ਵਿੱਚ ਚੰਗੇ।
ਅਤਏਵ ਹਿ ਮੇ ਨृਤ੍ਯਂ ਸਿਦ੍ਧੋऽਹਂ ਨਾਤ੍ਰ ਸਂਸ਼ਯਃ ।। 5.2.2.
ਇਸੇ ਕਰਕੇ, ਮੇਰਾ ਨੱਚਣਾ ਹੀ ਮੇਰੀ ਸਿਧੀ ਦਾ ਕਾਰਨ ਹੈ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸ਼ੱਕ ਨਹੀਂ।
ਤਸ੍ਯ ਤਦ੍ਵਚਨਂ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਹਾਸੋऽਤੀਵ ਮਯਾ ਕृਤਃ
ਉਹ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਮੈਂ ਬਹੁਤ ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਹੱਸ ਪਿਆ।
ਤਤੋ ਵਿਨਿਰ੍ਗਤਂ ਭਸ੍ਮ ਤਤ੍ਕ੍ਸ਼ਣਾਦ੍ਧਿਮਪਾਂਡੁਰਮ੍
ਫਿਰ, ਉਸੇ ਵੇਲੇ, ਬਰਫ਼ ਵਾਂਗ ਚਿੱਟਾ ਭਸਮ ਨਿਕਲ ਆਇਆ।
ਪਸ਼੍ਯ ਮੇਂऽਗੁष੍ਠਤੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮਨ੍ਭੂਰਿ ਭਸ੍ਮ ਵਿਨਿਰ੍ਗਤਮ੍
ਵੇਖ, ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਮੇਰੀ ਉਂਗਲ ਤੋਂ ਕਿੰਨਾ ਵੱਧ ਭਸਮ ਨਿਕਲ ਆਇਆ ਹੈ।
ਤਦ੍ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਮਹਦਾਸ਼੍ਚਰ੍ਯਂ ਲਜ੍ਜਿਤੋ ਦ੍ਵਿਜਸਤ੍ਤਮਃ
ਉਹ ਵੱਡਾ ਅਚੰਭਾ ਵੇਖ ਕੇ, ਉਹ ਸਭ ਤੋਂ ਚੰਗਾ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਸ਼ਰਮਿੰਦਾ ਹੋ ਗਿਆ।
ਅਬ੍ਰਵੀਤ੍ਪ੍ਰਾਂਜਲਿਰ੍ਭੂਤ੍ਵਾ ਵਿਸ੍ਮਿਤੇਨਾਂਤਰਾਤ੍ਮਨਾ
ਉਹ ਨੇ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ, ਅੰਦਰੋਂ ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਕੇ ਬੋਲਿਆ।
ਨਾਨ੍ਯਸ੍ਯ ਵਿਦ੍ਯਤੇ ਸ਼ਕ੍ਤਿ ਰੀਦृਸ਼ੀ ਭੁਵਨਤ੍ਰਯੇ
ਇਹੋ ਜਿਹੀ ਤਾਕਤ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਕੋਲ ਨਹੀਂ।
ਤਪਃਕ੍ਸ਼ਯਕਰਂ ਕਰ੍ਮ ਵਿਰੁਦ੍ਧਂ ਨਰ੍ਤ੍ਤਨਂ ਸਤਾਮ੍ ਤਦ੍ਗਤਂ ਸਹਸਾ ਦੇਵ ਮਦੀਯਂ ਨਰ੍ਤ੍ਤਨੇਨ ਸੁ
ਨੇਕ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਉਹ ਨੱਚਣਾ ਜੋ ਤਪੱਸਿਆ ਨੂੰ ਘਟਾ ਦੇਂਦਾ ਹੈ, ਮਨ੍ਹਾਂ ਹੈ; ਪਰ, ਹੇ ਦੇਵਤਾ, ਮੇਰੇ ਨੱਚਣ ਨਾਲ ਇਹ ਅਚਾਨਕ ਹੋ ਗਿਆ।
ਤਸ੍ਯ ਤਦ੍ਵਚਨਂ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਮਯੋਕ੍ਤੋ ਦ੍ਵਿਜਸਤ੍ਤਮਃ
ਉਹ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਮੈਂ ਉਸ ਉੱਚ ਕੋਟਿ ਦੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਆਖਿਆ।
ਜ੍ਞਾਨੇਨਾਨੇਨ ਵਿਪ੍ਰੇਂਦ੍ਰ ਕਂ ਤੇ ਕਾਮਂ ਕਰੋਮ੍ਯਹਮ੍
ਇਸ ਗਿਆਨ ਨਾਲ, ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੇ ਸਰਤਾਜ, ਮੈਂ ਤੇਰੀ ਕਿਹੜੀ ਇੱਛਾ ਪੂਰੀ ਕਰਾਂ?
ऋषਿਰੁਵਾਚ ਯਦਿ ਦੇਵ ਪ੍ਰਸਨ੍ਨਸ੍ਤ੍ਵਂ ਸ਼ਰਣਾਗਤਵਤ੍ਸਲ 5.2.2.
ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਜੇ, ਹੇ ਦੇਵਤਾ, ਤੂੰ ਰੱਜ ਗਿਆ ਹੈਂ—ਅਤੇ ਸਰਨ ਆਉਣ ਵਾਲਿਆਂ ਉੱਤੇ ਦਇਆਵਾਨ ਹੈਂ—
ਮਯਾ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਂ ਪ੍ਰਸਨ੍ਨੇਨ ਤਸ੍ਯ ਵਿਪ੍ਰਸ੍ਯ ਪਾਰ੍ਵਤਿ
ਹੇ ਪਾਰਵਤੀ, ਮੈਂ ਖੁਸ਼ ਮਨ ਨਾਲ ਉਸ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਇਹ ਗੱਲ ਆਖੀ।
ਤਤ੍ਰਾਸ੍ਤੇ ਸਰ੍ਵਦਾ ਪੁਣ੍ਯਾ ਸਪ੍ਤਕਲ੍ਪੋਦ੍ਭਵਾ ਗੁਹਾ
ਉਸ ਗੁਫਾ ਵਿੱਚ ਸਦਾ ਹੀ ਉਹ ਪਵਿੱਤਰ ਲਿੰਗ ਵੱਸਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਸੱਤ ਯੁਗਾਂ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਤਤ੍ਰ ਦ੍ਰਕ੍ਸ਼੍ਯਸਿ ਯਲ੍ਲਿਂਗਂ ਸਪ੍ਤਕਲ੍ਪੋਦ੍ਭਵਂ ਸ਼ੁਭਮ੍
ਉਥੇ ਤੂੰ ਉਹ ਮੰਗਲਮਈ ਲਿੰਗ ਵੇਖੇਗਾ, ਜੋ ਸੱਤ ਯੁਗਾਂ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਕਾਮ ਕ੍ਰੋਧੋਦ੍ਭਵਂ ਪਾਪਂ ਲੋਭਮੋਹਸਮਨ੍ਵਿਤਮ੍
ਇੱਛਾ ਤੇ ਗੁੱਸੇ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ ਪਾਪ, ਜੋ ਲਾਲਚ ਤੇ ਮੋਹ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ—
ਮਦੀਯਂ ਵਚਨਂ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਸ ਵਿਪ੍ਰੋ ਵੇਦਪਾਰਗਃ
ਮੇਰੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਉਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਜੋ ਵੇਦਾਂ ਵਿਚ ਨਿਪੁੰਨ ਸੀ—
ਨਿਃਸृਤੋ ਨਿਯਤੋ ਭੂਤ੍ਵਾ ਨਮਸ੍ਕृਤ੍ਯ ਪੁਨਃਪੁਨਃ
ਉਹ ਨਿਯਮ ਨਾਲ ਚਲ ਕੇ, ਵਾਰ ਵਾਰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰ ਕੇ ਉੱਥੋਂ ਚਲਿਆ ਗਿਆ।
ਦਦਰ੍ਸ਼ ਤਤ੍ਰ ਤਲ੍ਲਿਂਗਂ ਤਪਸੋ ਵਰ੍ਦ੍ਧਨਂ ਪਰਮ੍
ਉਥੇ ਉਸ ਨੇ ਉਹ ਲਿੰਗ ਵੇਖਿਆ, ਜੋ ਤਪੱਸਿਆ ਵਧਾਉਣ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਸੀ।
ਏਤਸ੍ਮਿਨ੍ਨਂਤਰੇ ਦੇਵਿ ਦੇਵੈਰੁਕ੍ਤਂ ਨਭਸ੍ਤਲੇ
ਇਸ ਵੇਲੇ, ਹੇ ਦੇਵੀ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਅਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਆਖਿਆ।
ਸਿਦ੍ਧਿਃ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਾ ਦ੍ਵਿਜੇਨੈਵ ਦਰ੍ਸ਼ਨੇਨ ਸੁਦੁਰ੍ਲਭਾ
ਉਸ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੇ ਸਿਰਫ਼ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰ ਕੇ ਉਹ ਸਿੱਧੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲਈ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਔਖੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ।
ਭਕ੍ਤ੍ਯਾ ਪਰਮਯੋਪੇਤਾ ਯੇ ਦ੍ਰਕ੍ਸ਼੍ਯਂਤਿ ਗੁਹੇਸ਼੍ਵਰਮ੍ 5.2.2.
ਜੋ ਲੋਕ ਪਰਮ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਗੁਫਾ ਦੇ ਮਾਲਕ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਦੇ ਹਨ—