ਭੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਭੋਗਾਨ੍ਸੁਵਿਪੁਲਾਞ੍ਛਿਵਲੋਕੇ ਮਹੀਯਤੇ
ਉਹ ਮਨੁੱਖ ਵੱਡੇ ਸੁਖ ਭੋਗ ਕੇ, ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਆਦਰ ਪਾਂਦਾ ਹੈ।
ਮਾਹਾਤ੍ਮ੍ਯਮੇਤਚ੍ਛਿਵਭਕ੍ਤਿਵਰ੍ਦ੍ਧਨਂ ਯਸ਼ਸ੍ਕਰਂ ਪੁਣ੍ਯਵਿਵਰ੍ਦ੍ਧਨਂ ਚ
ਇਹ ਮਹੱਤਤਾ ਸ਼ਿਵ ਭਗਤੀ ਵਧਾਉਂਦੀ ਹੈ, ਇੱਜ਼ਤ ਦਿੰਦੀ ਹੈ ਤੇ ਪੁੰਨ ਵੀ ਵਧਾਉਂਦੀ ਹੈ।
ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੀਸ੍ਕਾਂਦੇ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਏਕਾਸ਼ੀਤਿਸਾਹਸ੍ਰ੍ਯਾਂ ਸਂਹਿਤਾਯਾਂ ਪਂਚਮ ਆਵਂਤ੍ਯਖਂਡੇऽਵਨ੍ਤੀਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰਮਾਹਾਤ੍ਮ੍ਯੇ ਵ੍ਯਾਸਸਨਤ੍ਕੁਮਾਰਸਂਵਾਦੇ ऽਵਨ੍ਤੀਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰਮਾਹਾਤ੍ਮ੍ਯਵਰ੍ਣਨਂਨਾਮੈਕ ਸਪ੍ਤਤਿਤਮੋऽਧ੍ਯਾਯਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸ਼੍ਰੀ ਸਕਾਂਦ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਦੇ ਪੰਜਵੇਂ ਅਵੰਤੀ ਖੰਡ ਵਿੱਚ, ਵਿਆਸ ਤੇ ਸਨਤਕੁਮਾਰ ਦੀ ਗੱਲਬਾਤ ਵਿੱਚ, 'ਅਵੰਤੀ ਖੇਤਰ ਦੀ ਮਹਿਮਾ' ਨਾਮ ਸੱਤਰਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ਮੁਕੰਮਲ ਹੋਇਆ।
(੫-੨) ਸ਼੍ਰੀਗਣੇਸ਼ਾਯ ਨਮਃ ਕਥ੍ਯਤਾਂ ਤਾਨਿ ਯਤ੍ਨੇਨ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧਂ ਯੇषੁ ਪ੍ਰਦੀਯਤੇ
ਸ਼੍ਰੀ ਗਣੇਸ਼ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ। ਮਿਹਨਤ ਨਾਲ ਦੱਸੋ ਉਹ ਥਾਂ ਜਿੱਥੇ ਸ਼ਰਾਧ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਸੇਵਿਤਾ ਦੇਵਗਂਧਰ੍ਵੈਰ੍ਮੁਨਿਭਿਸ਼੍ਚ ਨਿषੇਵਿਤਾ
ਉਹ ਥਾਂ ਦੇਵਤੇ, ਗੰਧਰਵ ਤੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਵਲੋਂ ਵੀ ਸਨਮਾਨਿਤ ਹਨ।
ਤਪਨਸ੍ਯ ਸੁਤਾ ਦੇਵੀ ਯਮੁਨਾ ਲੋਕਪਾਵਨੀ
ਸੂਰਜ ਦੀ ਧੀ, ਯਮੁਨਾ ਦੇਵੀ, ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਹੈ।
ਚਨ੍ਦ੍ਰਭਾਗਾ ਵਿਤਸ੍ਤਾ ਚ ਨਰ੍ਮਦਾऽਮਰਕਂਟਕੇ
ਚੰਦਰਭਾਗਾ, ਵਿਤਸਤਾ ਤੇ ਅਮਰਕੰਟਕ ਵਾਲੀ ਨਰਮਦਾ ਵੀ ਪਵਿੱਤਰ ਹਨ।
ਕੇਦਾਰਂ ਪੁष੍ਕਰਂ ਚੈਵ ਤਥਾ ਕਾਯਾਵਰੋਹਣਮ੍
ਕੇਦਾਰ, ਪੁਸ਼ਕਰ ਅਤੇ ਕਾਇਆਵਰੋਹਣ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।
ਯਤ੍ਰਾਸ੍ਤੇ ਸ਼੍ਰੀਮਹਾਕਾਲਃ ਪਾਪੇਂਧਨਹੁਤਾਸ਼ਨਃ
ਉਥੇ ਸ਼੍ਰੀ ਮਹਾਕਾਲ ਵੱਸਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਪਾਪਾਂ ਦੇ ਧਨ ਨੂੰ ਸਾੜ ਦੇਂਦੇ ਹਨ।
ਭੁਕ੍ਤਿਦਂ ਮੁਕ੍ਤਿਦਂ ਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰਂ ਕਲਿਕਲ੍ਮषਨਾਸ਼ਨਮ੍
ਇਹ ਖੇਤਰ ਭੋਗ ਤੇ ਮੁਕਤੀ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਤੇ ਕਲਿਯੁਗ ਦੇ ਪਾਪ ਨਾਸ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਯਾਨਿ ਤੀਰ੍ਥਾਨਿ ਵਂਦ੍ਯਾਨਿ ਯਾਨਿ ਲਿਂਗਾਨਿ ਸਂਤਿ ਵੈ
ਜਿਹੜੇ ਤੀਰਥ ਆਦਰਯੋਗ ਹਨ, ਜਿਹੜੇ ਲਿੰਗ ਹਨ—
ਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰਮਾਦ੍ਯਂ ਮਹਾਦੇਵਿ ਮਮਾਤੀਵ ਪ੍ਰਿਯਂ ਸਦਾ ।। 5.2.1.
ਹੇ ਮਹਾਂਦੇਵੀ, ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਖੇਤਰ ਸਦਾ ਮੇਰੇ ਲਈ ਬਹੁਤ ਪਿਆਰਾ ਹੈ।
ਯਤ੍ਰਾਸ੍ਤਿ ਚ ਮਹਾਪੁਣ੍ਯਾ ਸਰ੍ਵਪਾਪਹਰਾ ਪਰਾ
ਉਥੇ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਹੀ ਪਵਿੱਤਰ ਥਾਂ ਹੈ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਪਾਪਾਂ ਨੂੰ ਮਿਟਾ ਦੇਂਦੀ ਹੈ।
ਨੀਲਗਂਗਾ ਚਤੁਰ੍ਥੀ ਤੁ ਸ਼੍ਰੇष੍ਠਾ ਨਦ੍ਯਃ ਪ੍ਰਕੀਰ੍ਤਿਤਾਃ
ਨੀਲਗੰਗਾ ਚੌਥੀ ਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਨਦੀਆਂ ਵਿੱਚ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਗਂਗਾਯਾਸ੍ਤ੍ਰਿਗੁਣਂ ਦੇਵਿ ਚਤੁਰ੍ਵਰ੍ਗਫਲਪ੍ਰਦਮ੍
ਹੇ ਦੇਵੀ, ਇਹ ਗੰਗਾ ਨਾਲੋਂ ਤਿੰਨ ਗੁਣਾ ਵਧੇਰੇ ਫਲ ਦਿੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਚਾਰੋ ਜੀਵਨ ਦੇ ਲਕੜਾਂ ਦੇ ਫਲ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਸਿਦ੍ਧਲਿਂਗਾਨਿ ਤਿष੍ਠਂਤਿ ਭੁਕ੍ਤਿਮੁਕ੍ਤਿਕਰਾਣਿ ਚ
ਉਥੇ ਸਿੱਧ ਲਿੰਗ ਸਥਿਤ ਹਨ, ਜੋ ਭੋਗ ਅਤੇ ਮੁਕਤੀ ਦੋਵੇਂ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਹਨ।
ਏਕਾਦਸ਼ ਤਥਾ ਰੁਦ੍ਰਾ ਆਦਿਤ੍ਯਾ ਦ੍ਵਾਦਸ਼ ਸ੍ਮृਤਾਃ
ਉਥੇ ਗਿਆਰਾਂ ਰੁਦ੍ਰ ਅਤੇ ਬਾਰਾਂ ਆਦਿਤਯ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਯਦਾਹਂ ਗਤਵਾਂਸ੍ਤਤ੍ਰ ਮਹਾਕਾਲਵਨੇ ਸ਼ੁਭੇ
ਜਦੋਂ ਮੈਂ ਉਥੇ, ਮਹਾਕਾਲ ਦੇ ਪਵਿੱਤਰ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਗਿਆ ਸੀ—
ਏਭਿਰ੍ਵ੍ਯਾਪ੍ਤਂ ਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰਮਿਦਂ ਦੇਵਿ ਯੋਜਨਮਾਯਤਮ੍
ਹੇ ਦੇਵੀ, ਇਹ ਖੇਤਰ, ਜੋ ਇੱਕ ਯੋਜਨ ਲੰਮਾ ਹੈ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਤਾਨਿ ਵਿਸ੍ਤਰਤੋ ਬ੍ਰੂਹਿ ਸਰ੍ਵਪਾਪਹਰਾਣਿ ਤੁ
ਉਹਨਾਂ ਬਾਰੇ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਦੱਸੋ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਪਾਪਾਂ ਨੂੰ ਮਿਟਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ।
ਖ੍ਯਾਤਂ ਪृਥਿਵ੍ਯਾਂ ਪ੍ਰਥਮਮਗਸ੍ਤ੍ਯੇਸ਼੍ਵਰਮੁਤ੍ਤਮਮ੍ 5.2.1.
ਅਗਸਤਯੇਸ਼ਵਰ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ।
ਉਮੋਵਾਚ ਅਗਸ੍ਤ੍ਯੇਸ਼੍ਵਰਨਾਮੇਹ ਕਥਂ ਲਬ੍ਧਮਨੇਨ ਵੈ
ਉਮਾ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ: ਇਹ ਥਾਂ ਅਗਸਤਯੇਸ਼ਵਰ ਨਾਮ ਕਿਵੇਂ ਪਈ?
ਸਰ੍ਵਪਾਪਪ੍ਰਸ਼ਮਨੀਂ ਸਮੀਹਿਤਫਲਪ੍ਰਦਾਮ੍
ਇਹ ਸਾਰੇ ਪਾਪ ਦੂਰ ਕਰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਮਨਚਾਹੇ ਫਲ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।
ਪੁਰਾऽਸੁਰੈਰ੍ਜਿਤਾ ਦੇਵਾ ਨਿਰੁਤ੍ਸਾਹਾਸ਼੍ਚ ਤੇ ਤਤਃ ਭ੍ਰष੍ਟੈਸ਼੍ਵਰ੍ਯ੍ਯਾਸ੍ਤਦਾ ਦੇਵਿ ਚੇਰੁਰ੍ਦੇਵਾ ਮਹੀਤਲੇ
ਪੁਰਾਣੇ ਸਮੇਂ, ਅਸੁਰਾਂ ਨੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਹਰਾਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਉਹ ਆਪਣੀ ਰਾਜਗੱਦੀ ਤੇ ਉਤਸ਼ਾਹ ਗਵਾ ਕੇ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਭਟਕਦੇ ਫਿਰਦੇ ਸਨ, ਹੇ ਦੇਵੀ।
ਤਤਃ ਕਦਾਚਿਤ੍ਤੇ ਦੀਨਾ ਦੀਪ੍ਤਮਾਦਿਤ੍ਯਵਰ੍ਚਸਮ੍
ਫਿਰ, ਕਿਸੇ ਸਮੇਂ, ਉਹ ਉਦਾਸ ਦੇਵਤੇ ਸੂਰਜ ਵਰਗੇ ਚਮਕਦਾਰ ਇੱਕ ਨੂੰ ਵੇਖਦੇ ਹਨ।
ਅਭਿਵਾਦ੍ਯ ਤਤੋ ਦੇਵਾ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਤਂ ਤੇਜਸਾ ਵृਤਮ੍
ਉਸਨੂੰ ਤੇਜ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਦੇਖ ਕੇ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤਾ।
ਦਾਨਵੈਰ੍ਨਿਰ੍ਜਿਤਾ ਯੁਦ੍ਧੇ ਸਰ੍ਵੇ ਸ੍ਵਰ੍ਗਾਚ੍ਚ ਪਾਤਿਤਾਃ
ਦਾਨਵਾਂ ਨਾਲ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਹਾਰ ਕੇ, ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ ਸਵਰਗ ਤੋਂ ਡਿੱਗ ਪਏ।
ਇਤ੍ਯੁਕ੍ਤਃ ਸ ਤਦਾ ਦੇਵੈਰਗਸ੍ਤ੍ਯਃ ਕੁਪਿਤੋऽਭਵਤ੍
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਲੋਂ ਆਖੇ ਜਾਣ 'ਤੇ, ਅਗਸਤਯ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਆ ਗਿਆ।
ਤਦਾ ਦੀਪ੍ਤਾਂਸ਼ੁਜਾਲੇਨ ਨਿਰ੍ਦਗ੍ਧਾ ਦਾਨਵਾਸ੍ਤਥਾ
ਫਿਰ, ਉਸਦੇ ਤੇਜਸ ਨਾਲ ਦਾਨਵ ਸੜ ਗਏ।
ਦਹ੍ਯਮਾਨਾਸ੍ਤਤੋ ਦੈਤ੍ਯਾ ਸ੍ਤਸ੍ਯਾਗਸ੍ਤ੍ਯਸ੍ਯ ਤੇਜਸਾ
ਉਸ ਅਗਸਤਯ ਦੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਨਾਲ, ਦੈਤਿਆ ਸੜਦੇ ਗਏ।