ਦਰ੍ਦੁਰੇਸ਼੍ਵਰਸ੍ਤਤਃ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤੋ ਦ੍ਵਾਰੇ ਚੋਤ੍ਤਰਸਂਜ੍ਞਿਕੇ
ਉੱਤਰੀ ਦਰਵਾਜੇ ਉੱਤੇ ਦਰਦੁਰੇਸ਼ਵਰ ਨਾਮ ਨਾਲ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ।
ਮਹਾਕਾਲਵਨੇ ਰਮ੍ਯੇ ਸਮਾਖ੍ਯਾਤਾ ਹਿ ਪਾਵਨਾਃ
ਸੁੰਦਰ ਮਹਾਕਾਲਵਨ ਵਿੱਚ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਬਹੁਤ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹਨ।
ਮਹਾਕਾਲਵਨੇ ਵ੍ਯਾਸ ਲਿਂਗਸਂਖ੍ਯਾ ਨ ਵਿਦ੍ਯਤੇ
ਹੇ ਵਿਆਸਾ, ਮਹਾਕਾਲਵਨ ਵਿੱਚ ਲਿੰਗਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਪਤਾ।
ਯਸ੍ਯ ਦੇਵਸ੍ਯ ਯਤ੍ਤੀਰ੍ਥਂ ਤਨ੍ਨਾਮ੍ਨਾ ਪਰਿਕੀਰ੍ਤਿਤਮ੍ 5.1.70.
ਹਰੇਕ ਦੇਵਤੇ ਦਾ ਤੀਰਥ ਉਸਦੇ ਨਾਂ ਤੇ ਹੀ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਤਥਾ ਨਵਗ੍ਰਹਾਃ ਪੁਣ੍ਯਾਃ ਸਮਾਖ੍ਯਾਤਾਃ ਪੁਰਾऽਨਘ
ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਨੌਂ ਪਵਿੱਤਰ ਗ੍ਰਹਿ ਵੀ ਵੇਖਾਏ ਗਏ ਹਨ, ਹੇ ਪਾਪ ਰਹਿਤ।
ਨਰਾਦਿਤ੍ਯ ਇਤਿ ਖ੍ਯਾਤਃ ਸੋਮੇਸ਼੍ਵਰਸ੍ਤਤਃ ਪਰਃ
ਉਹ ਨਰਾਦਿਤਯ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਫਿਰ ਸੋਮੇਸ਼ਵਰ ਨਾਮ ਨਾਲ ਵੀ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ।
ਬृਹਸ੍ਪਤੀਸ਼੍ਵਰਃ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਸ੍ਤਥਾ ਸ਼ੁਕ੍ਰੇਸ਼੍ਵਰਃ ਸ਼ਿਵਃ
ਉਸ ਨੂੰ ਬ੍ਰਿਹਸਪਤੀਸ਼ਵਰ ਆਖਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਸ਼ੁਕਰੇਸ਼ਵਰ ਵੀ ਸ਼ਿਵ ਹੀ ਹਨ।
ਗ੍ਰਹਾ ਰਾਜ੍ਯਂ ਪ੍ਰਯਚ੍ਛਂਤਿ ਗ੍ਰਹਾ ਰਾਜ੍ਯਂ ਹਰਂਤਿ ਚ
ਗ੍ਰਹਿ ਰਾਜ ਮਿਲਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਗ੍ਰਹਿ ਹੀ ਰਾਜ ਖੋਹ ਲੈਂਦੇ ਹਨ।
ਗ੍ਰਹਤੀਰ੍ਥੇ ਨਰਃ ਸ੍ਨਾਤ੍ਵਾ ਗ੍ਰਹਾਣਾਮਰ੍ਚਨਂ ਚਰੇਤ੍
ਗ੍ਰਹਿ ਤੀਰਥ ਤੇ ਇਨਸਾਨ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਕੇ, ਗ੍ਰਹਿਆਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰੇ।
ਏਵਂ ਵ੍ਯਾਸ ਸਮਾਖ੍ਯਾਤਾ ਮਯਾ ਦੇਵਾਸ਼੍ਚ ਤੀਰ੍ਥਕਾਃ
ਐ ਵਿਅਾਸ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਦੇਵਤੇਆਂ ਅਤੇ ਤੀਰਥਾਂ ਬਾਰੇ ਦੱਸ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।
ਗ੍ਰਹਪੀਡਾਸੁ ਚੋਗ੍ਰਾਸੁ ਦਾਰਿਦ੍ਰ੍ਯੇ ਘੋਰਸਂਕਟੇ
ਜਦੋਂ ਗ੍ਰਹਿਆਂ ਦੀ ਭਾਰੀ ਪੀੜਾ ਹੋਵੇ, ਜਾਂ ਘੋਰ ਗਰੀਬੀ ਤੇ ਵੱਡੀ ਮੁਸੀਬਤ ਆਵੇ—
ਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰਸ੍ਯਾਂਤਰ੍ਗृਹੀਂ ਨਿਤ੍ਯਂ ਯੇ ਕੁਰ੍ਵਂਤਿ ਨਰੋਤ੍ਤਮਾਃ
ਜੋ ਚੰਗੇ ਮਨੁੱਖ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਖੇਤ ਦੇ ਅੰਦਰ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ ਹਨ—
ਅਪੁਤ੍ਰੋ ਲਭਤੇ ਪੁਤ੍ਰਂ ਨਿਰ੍ਧਨੋ ਧਨਮਾਪ੍ਨੁਯਾਤ੍ 5.1.70.
ਜਿਸ ਕੋਲ ਪੁੱਤਰ ਨਹੀਂ, ਉਹ ਪੁੱਤਰ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ; ਗਰੀਬ ਨੂੰ ਧਨ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਅਕ੍ਸ਼ਯਾ ਸਂਤਤਿਸ੍ਤਸ੍ਯ ਸ਼ਿਵਲੋਕੇ ਮਹੀਯਤੇ
ਉਸ ਦੀ ਵੰਸ਼ ਅਟੱਲ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਉਹ ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਲੋਕ ਵਿਚ ਸਤਿਕਾਰ ਪਾਂਦਾ ਹੈ।
ਅਵਂਤੀਤੀਰ੍ਥਮਾਹਾਤ੍ਮ੍ਯਂ ਪਵਿਤ੍ਰਂ ਵੇਦਸਂਮਿਤਮ੍
ਅਵੰਤੀ ਤੀਰਥ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਪਵਿੱਤਰ ਤੇ ਵੇਦਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਹੈ।
ਭੂਯਸ੍ਤੁ ਸ਼੍ਰੋਤੁਮਿਚ੍ਛਾਮਿ ਤ੍ਵਤ੍ਤੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮਵਿਦਾਂ ਵਰ ਤੀਰ੍ਥਾਨਿ ਕਤਿਸਂਖ੍ਯਾਨਿ ਵਿਦ੍ਯਂਤੇ ਹ੍ਯਤ੍ਰ ਸੁਵ੍ਰਤ
ਪਰ ਮੈਂ ਫਿਰ ਵੀ ਸੁਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ, ਹੇ ਬ੍ਰਹਮ ਗਿਆਨੀਆਂ ਵਿਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਟ, ਇੱਥੇ ਕਿੰਨੇ ਤੀਰਥ ਹਨ, ਦੱਸੋ ਹੇ ਸੁਚਰਿਤਰ।
ਉਮਾਮਹੇਸ਼੍ਵਰਸਂਵਾਦਂ ਨਾਰਦਸ੍ਯ ਚ ਧੀਮਤਃ
ਉਮਾ ਤੇ ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਦੀ ਗੱਲਬਾਤ, ਤੇ ਧੀਰਜ ਵਾਲੇ ਨਾਰਦ ਦੀ ਵੀ—
ਤੀਰ੍ਥਾਨਿ ਯਾਨਿ ਵਰ੍ਤਂਤੇ ਤਾਨਿ ਨੋ ਵਦ ਵਿਸ੍ਤਰਾਤ੍
ਜੋ ਤੀਰਥ ਹਨ, ਉਹ ਸਾਨੂੰ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਦੱਸੋ।
ਇਤਿ ਪृष੍ਟਸ੍ਤਦਾ ਵਿਪ੍ਰ ਨਾਰਦੇਨ ਪੁਰਾऽਨਘ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਹੇ ਨਿਰਦੋਸ਼ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਮੈਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਨਾਰਦ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ ਸੀ।
ਤੀਰ੍ਥਾਨਿ ਯਾਨਿ ਤਿष੍ਠਂਤਿ ਤਾਨਿ ਵਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਸੁਵ੍ਰਤ
ਹੁਣ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ, ਹੇ ਸੁਚਰਿਤਰ, ਜੋ ਤੀਰਥ ਹਨ, ਉਹ ਦੱਸਾਂਗਾ।
ਪੁष੍ਕਰਾਦ੍ਯਾਨਿ ਤੀਰ੍ਥਾਨਿ ਯਾਨਿ ਕਾਨਿ ਮਹੀਤਲੇ
ਪੁਸ਼ਕਰ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਜਿਹੜੇ ਵੀ ਤੀਰਥ ਹਨ—
ਅਸਂਖ੍ਯਾਤਸਹਸ੍ਰਾਣਿ ਕੋਟਿਕੋਟੀਨਿ ਸਤ੍ਤਮ
ਉਹ ਲੱਖਾਂ-ਕਰੋੜਾਂ ਹਨ, ਗਿਣਤੀ ਤੋਂ ਪਰੇ ਹਨ, ਹੇ ਭਲੇ ਮਨੁੱਖ।
ਨੀਹਾਰਕਣਿਕਾਵृष੍ਟਿਂ ਗਿਰੌ ਵਰ੍षਂਤਿ ਕਿਨ੍ਨਰਾਃ 5.1.71.
ਪਹਾੜ ਉੱਤੇ ਕਿੰਨਰ ਧੁੰਦ ਵਰਗੀਆਂ ਬੂੰਦਾਂ ਦੀ ਵਰਖਾ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਨ ਹਿ ਸਂਖ੍ਯਾਂ ਵਿਜਾਨਾਮਿ ਤੀਰ੍ਥਾਨਾਂ ਭੁਵਿ ਸਤ੍ਤਮ
ਮੈਂ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਤੀਰਥਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦਾ, ਹੇ ਭਲੇ ਮਨੁੱਖ।
ਤਥਾऽਪਿ ਚ ਪ੍ਰਾਧਾਨ੍ਯੇਨ ਕਥਯਿष੍ਯਾਮਿ ਸਤ੍ਤਮ
ਫਿਰ ਵੀ, ਹੇ ਭਲੇ ਮਨੁੱਖ, ਮੈਂ ਮੁੱਖ ਗੱਲਾਂ ਤੇਰੇ ਅੱਗੇ ਰੱਖਾਂਗਾ।
ਤਾਵਂਤਿ ਪ੍ਰਾਪਣੀਯਾਨਿ ਪ੍ਰਸਿਦ੍ਧਾਨਿ ਪਰਂਤਪ
ਇਹ ਉਹ ਮਸ਼ਹੂਰ ਕਰਮ ਹਨ ਜੋ ਜ਼ਰੂਰ ਕਰਨੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ, ਹੇ ਵੈਰੀਆਂ ਨੂੰ ਹਰਾਉਣ ਵਾਲੇ।
ਵਿਧਿਵਤ੍ਕੁਰੁਤੇ ਯਸ੍ਤੁ ਸਾਕ੍ਸ਼ਾਚ੍ਛਂਭੁਰ੍ਭਵੇਚ੍ਚ ਸਃ
ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਇਹ ਕਰਮ ਢੰਗ ਨਾਲ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਿੱਧਾ ਹੀ ਸ਼ੰਭੂ ਵਰਗਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਤਤ੍ਫਲਂ ਜਾਯਤੇऽਵਂਤ੍ਯਾਂ ਵੈਸ਼ਾਖੇ ਪਂਚਭਿਰ੍ਦਿਨੈਃ
ਇਸ ਦਾ ਫਲ ਵੈਸਾਖ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਪੰਜ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਮਾਧਵੇऽਪਿ ਵਿਸ਼ੇषੇਣ ਹ੍ਯਵਂਤੀਸ੍ਨਾਨਮਾਚਰੇਤ੍
ਮਾਧਵ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਵੀ, ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ ਤੇ, ਅਵੰਤੀ ਵਿੱਚ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਸਂਵਤ੍ਸਰਵ੍ਰਤੀ ਸ੍ਨਾਤਸ੍ਤੀਰ੍ਥੇਤੀਂਰ੍ਥੇ ਯਥਾਵਿਧਿ
ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਸਾਲ ਭਰ ਦਾ ਵਰਤ ਰੱਖ ਕੇ, ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ ਤੀਰਥ ਤੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।