ਨਾਗਾਨਾਂ ਪੂਜਨਂ ਕਾਰ੍ਯਂ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧਂ ਦਰ੍ਸ਼ੇ ਵਿਧੀਯਤੇ
ਇਥੇ ਨਾਗਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਅਮਾਵੱਸ ਦੇ ਦਿਨ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਹ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੀਸ੍ਕਾਂਦੇ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਏਕਾਸ਼ੀਤਿਸਾਹਸ੍ਰ੍ਯਾਂ ਸਂਹਿਤਾਯਾਂ ਪਞ੍ਚਮ ਆਵਂਤ੍ਯਖਣ੍ਡੇऽਵਨ੍ਤੀਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰਮਾਹਾਤ੍ਮ੍ਯੇ ਤੀਰ੍ਥਯਾਤ੍ਰਾਯਾਂ ਨਾਗਤੀਰ੍ਥਮਹਿਮਵਰ੍ਣਨਂਨਾਮ ਪਂਚषष੍ਟਿਤਮੋऽਧ੍ਯਾਯਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਅਠਾਸੀ ਹਜ਼ਾਰ ਸ਼੍ਰੀ ਸਕਾਂਦ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਦੀ ਸੰਹਿਤਾ ਦੇ ਪੰਜਵੇਂ ਅਵੰਤੀ ਖੰਡ ਵਿੱਚ, ਅਵੰਤੀ ਖੇਤਰ ਮਹਾਤਮਿਆਂ ਤੇ ਤੀਰਥ ਯਾਤਰਾ ਵਿਚ ਨਾਗ ਤੀਰਥ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਪੈਂਸਠਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ਸਮਾਪਤ ਹੋਇਆ।
ਤਤ੍ਤੀਰ੍ਥਂ ਸਰ੍ਵਪਾਪਘ੍ਨਂ ਨृਸਿਂਹਸ੍ਯ ਮਹਾਤ੍ਮਨਃ
ਉਹ ਤੀਰਥ ਸਾਰੇ ਪਾਪਾਂ ਨੂੰ ਨਾਸ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਇਹ ਨਰਸਿੰਘ ਜੀ ਦੇ ਮਹਾਨ ਜੀਵਨ ਵਾਲਾ ਹੈ।
ਯਸ੍ਯ ਦਰ੍ਸ਼ਨਮਾਤ੍ਰੇਣ ਸਰ੍ਵਪਾਪਂ ਸਮੁਤ੍ਤਰੇਤ੍
ਉਸ ਦੀ ਸਿਰਫ਼ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਨ ਨਾਲ ਹੀ ਸਾਰੇ ਪਾਪ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਤੇਨੇਯਂ ਵਸੁਧਾ ਸਰ੍ਵਾ ਸਂਪ੍ਰਾਪ੍ਤਾ ਚ ਦੁਰਾਤ੍ਮਨਾ
ਉਸ ਦੁਸ਼ਟ ਨੇ ਇਸ ਸਾਰੀ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਵੱਸ ਵਿਚ ਲਿਆ।
ਗੌਰ੍ਭੂਤ੍ਵਾऽਸ਼੍ਰੁਮੁਖੀ ਦੇਵੈਰ੍ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਣਂ ਸ਼ਰਣਂ ਯਯੌ
ਗਾਂ ਬਣ ਕੇ, ਅੱਖਾਂ ਵਿਚ ਹੰਝੂ ਲੈ ਕੇ, ਉਹ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿਚ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਦੇ ਆਸਰੇ ਗਈ।
ਉਵਾਚ ਸ਼੍ਲਕ੍ਸ਼੍ਣਯਾ ਵਾਚਾ ਤਸ੍ਯਾਃ ਸ਼੍ਰਮਂ ਵ੍ਯਪੋਹਿਤੁਮ੍
ਉਸ ਦੀ ਥਕਾਵਟ ਦੂਰ ਕਰਨ ਲਈ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਨੇ ਮਿੱਠੇ ਬੋਲ ਬੋਲੇ।
ਵਚੋ ਵਦਾਮਿ ਤੇ ਤਥ੍ਯਂ ਦੇਸ਼ਕਾਲੋਚਿਤਂ ਤਥਾ
ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਸੱਚੀਆਂ ਅਤੇ ਸਮੇਂ-ਥਾਂ ਦੇ ਅਨੁਕੂਲ ਗੱਲਾਂ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ।
ਗਾਯਤ੍ਰ੍ਯੁਪਾਸਨਾ ਤੇਨ ਕृਤਾ ਸੁਨਿਯਤਾਤ੍ਮਨਾ
ਉਸ ਨੇ ਗਾਯਤਰੀ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਬਹੁਤ ਹੀ ਸਯੰਮਤ ਮਨ ਨਾਲ ਕੀਤੀ।
ਨ ਦਿਵਾ ਨ ਤਥਾ ਰਾਤ੍ਰੌ ਨਾਂਤਰਿਕ੍ਸ਼ੇ ਨ ਭੂਤਲੇ
ਨਾ ਦਿਨ ਵਿਚ, ਨਾ ਰਾਤ ਵਿਚ, ਨਾ ਅਸਮਾਨ ਵਿਚ, ਨਾ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ—
ਨ ਦੇਵਾਸੁਰ ਗਂਧਰ੍ਵੈਰ੍ਨ ਯਕ੍ਸ਼ੋਰਗਕਿਨ੍ਨਰੈਃ
ਨਾ ਦੇਵ, ਅਸੁਰ, ਗੰਧਰਵ, ਨਾ ਯਕਸ਼, ਨਾਗ ਜਾਂ ਕਿੰਨਰ—
ਮਾਨਵੈਃ ਪਕ੍ਸ਼ਿਜਾਤੈਸ਼੍ਚ ਨ ਮੇ ਮृਤ੍ਯੁਰ੍ਭਵੇਦਿਤਿ 5.1.66.੧
ਨਾ ਮਨੁੱਖਾਂ ਜਾਂ ਪੰਛੀਆਂ ਦੁਆਰਾ—ਮੇਰੀ ਮੌਤ ਨਾ ਹੋਵੇ।
ਮਾਰਯਿष੍ਯਤਿ ਮਾਂ ਵੀਰਃ ਸ ਮੇ ਮृਤ੍ਯੁਰ੍ਭਵਿष੍ਯਤਿ
ਉਹ ਵਿਰੋਧੀ ਮੈਨੂੰ ਮਾਰ ਦੇਵੇਗਾ; ਉਹ ਹੀ ਮੇਰੀ ਮੌਤ ਬਣੇਗਾ।
ਆਗਮਂ ਚੈਵ ਲੋਕਂ ਸ੍ਵਂ ਸ ਦੈਤ੍ਯੋ ਘੋਰਸ਼ਾਸਨਃ
ਉਹ ਡਰਾਉਣਾ ਦੈਤ, ਜੋ ਕਾਨੂੰਨ ਲਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਮੇਰੀ ਪਰੰਪਰਾ ਅਤੇ ਆਪਣਾ ਸੰਸਾਰ ਦੋਵੇਂ ਹੜਪ ਲਏਗਾ।
ਤਸ੍ਯੈਵਾऽਧਿਕृਤਾ ਲੋਕੇ ਬਭੂਵੁਰ੍ਵਿਗਤਜ੍ਵਰਾਃ
ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਉੱਤੇ ਉਸ ਦੀ ਹਕੂਮਤ ਸੀ, ਉਹ ਸਭ ਚਿੰਤਾ-ਰਹਿਤ ਹੋ ਗਏ।
ਤਸ੍ਮਾਦ੍ਯੂਯਂ ਵਨਂ ਯਾਤ ਮਹਾਕਾਲਂ ਮਹੇਸ਼ਿਤੁਃ
ਇਸ ਕਰਕੇ ਤੁਸੀਂ ਸਭ ਮਹਾਕਾਲ ਦੇ ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਜਾਓ, ਜੋ ਮਹਾਂ-ਪ੍ਰਭੂ ਦਾ ਹੈ।
ਸਂਗਮੇਸ਼੍ਵਰਸ੍ਯ ਦਕ੍ਸ਼ਿਣੇ ਕਰ੍ਕਰਾਜੋਤ੍ਤਰੇ ਤਥਾ
ਸੰਗਮੇਸ਼ਵਰ ਦੇ ਦੱਖਣ ਪਾਸੇ ਅਤੇ ਕਰਕਰਾਜ ਦੇ ਉੱਤਰ ਪਾਸੇ, ਉਥੇ,
ਨृਸਿਂਹਾਖ੍ਯਂ ਪਰਂ ਧਾਮ ਤਸ੍ਯ ਤੀਰ੍ਥਂ ਪ੍ਰਤਿष੍ਠਿਤਮ੍
ਉਸ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਥਾਂ, ਨਰਸਿੰਹ ਨਾਮਕ, ਉਥੇ ਸਥਾਪਿਤ ਹੈ; ਉਹ ਉਸ ਦਾ ਤੀਰਥ ਹੈ।
ਕੁਰੁਤ ਸਤ੍ਵਰਂ ਸਰ੍ਵੇ ਪੁਨਰ੍ਲੋਕਾਨਵਾਪ੍ਸ੍ਯਥ
ਤੁਸੀਂ ਸਭ ਜਲਦੀ ਕਰੋ; ਤੁਸੀਂ ਦੁਬਾਰਾ ਸੰਸਾਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲਵੋਗੇ।
ਮਹਾਕਾਲਵਨਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਾ ਯਤ੍ਰ ਸ਼ਿਪ੍ਰਾ ਪਯਸ੍ਵਿਨੀ
ਜਦ ਤੁਸੀਂ ਮਹਾਕਾਲ ਦੇ ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਪਹੁੰਚ ਜਾਓ, ਜਿੱਥੇ ਸ਼ਿਪਰਾ ਨਦੀ ਪਵਿੱਤਰ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਵਹਿੰਦੀ ਹੈ,
ਸ੍ਨਾਨਦਾਨਾਦਿਕਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਨृਸਿਂਹਸ੍ਯਾऽਰ੍ਚਨਂ ਤਥਾ
ਨ੍ਹਾਉਣ, ਦਾਨ ਦੇਣ ਅਤੇ ਹੋਰ ਕਰਮ ਕਰਕੇ, ਨਰਸਿੰਹ ਦੀ ਪੂਜਾ ਵੀ ਕਰੋ,
ਨृਸਿਂਹਸ੍ਯ ਸ੍ਵਰੂਪੇਣ ਹਤੋ ਦਾਨਵਪੁਂਗਵਃ 5.1.66.
ਨਰਸਿੰਹ ਨੇ ਆਪਣੀ ਹੀ ਸ਼ਕਲ ਵਿਚ ਦੈਤਾਂ ਦੇ ਮੁਖੀ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ।
ਕਰੇਣੈਕਪ੍ਰਹਾਰੇਣ ਹਿਰ ਣ੍ਯਕਸ਼ਿਪੁਰ੍ਹਤਃ
ਇੱਕ ਹੀ ਹੱਥ ਦੇ ਵੱਜ ਨਾਲ, ਹਿਰਣਯਕਸ਼ਿਪੁ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ।
ਤਦਾਰਭ੍ਯ ਸੁਰਾਃ ਸਰ੍ਵੇ ਮਧ੍ਯਾਹ੍ਨੋਹ੍ਨੋਪਾਸਨਂ ਸਦਾ
ਉਸ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ ਹਮੇਸ਼ਾ ਦੁਪਹਿਰ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਏਵਂ ਤੀਰ੍ਥਂ ਪਰਂ ਵ੍ਯਾਸ ਅਵਂਤ੍ਯਾਂ ਵਿਦ੍ਯਤੇ ਭੁਵਿ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਵਿਆਸ ਜੀ, ਉਹ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਤੀਰਥ ਅਵੰਤੀ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਹੈ।
ਯੇ ਕੁਰ੍ਵਂਤਿ ਨਰਾਃ ਪੁਣ੍ਯਾਸ੍ਤੇ ਯਾਂਤਿ ਪਰਮਾਂ ਗਤਿਮ੍
ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਉਥੇ ਪਵਿੱਤਰ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਅਵਸਥਾ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚਦੇ ਹਨ।
ਕਦਾਚਿਨ੍ਨृਸਿਂਹਤਿਥਿਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਚੈਵ ਚਤੁਰ੍ਦਸ਼ੀਮ੍
ਜਦੋਂ ਵੀ ਨਰਸਿੰਹ ਦੀ ਚੌਦਵੀ ਤਾਰੀਖ ਆਉਂਦੀ ਹੈ,
ਨृਸਿਂਹੇਸ਼੍ਵਰਦੇਵੇਸ਼ਂ ਪੂਜਯੇਦ੍ਯਃ ਸਮਾਹਿਤਃ
ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਨਰਸਿੰਹ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਦੀ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕਰਦਾ ਹੈ,
ਤਤੋऽਗਸ੍ਤ੍ਯੇਸ਼੍ਵਰਂ ਦੇਵਂ ਯਃ ਪਸ਼੍ਯੇਤ੍ਯੁਸਮਾਹਿਤਃ
ਫਿਰ ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਅਗਸਤਿਸ਼ਵਰ ਦੇਵਤਾ ਨੂੰ ਭਾਵਨਾ ਨਾਲ ਵੇਖਦਾ ਹੈ,
ਯਤ੍ਰ ਸਿਦ੍ਧਿਂ ਪਰਾਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤੋ ਹਨੁਮਾਨ੍ਪਵਨਾਤ੍ਮਜਃ
ਉਥੇ ਹਨੁਮਾਨ, ਪਵਨ ਪੁੱਤਰ, ਨੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਸਿਧੀ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ ਸੀ।