ਨ ਵਰ੍ਤਤੇ ਕਾਲਚਕ੍ਰਂ ਮਹਾਕਾਲਪ੍ਰਤਾਪਤਃ
ਮਹਾਕਾਲ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਕਰਕੇ ਉਥੇ ਸਮੇਂ ਦਾ ਚੱਕਰ ਨਹੀਂ ਚਲਦਾ।
ਹਰਿਸ਼੍ਚਂਦ੍ਰੋ ਵਿਮੁਕ੍ਤੋऽਭੂਦ੍ਗਰ੍ਹ੍ਯਚਣ੍ਡਾਲਯੋਨਿਤਃ
ਹਰੀਚੰਦ੍ਰ ਨੂੰ ਉਥੇ ਮੁਕਤੀ ਮਿਲੀ, ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਨਿੰਦਤ ਚੰਡਾਲ ਵੰਸ਼ ਵਿਚ ਜਨਮਿਆ ਸੀ।
ਏਤਸ੍ਮਾਤ੍ਕਾਰਣਾਤ੍ਸਰ੍ਵੈਸ੍ਤਤ੍ਰ ਵਿਸ਼੍ਰਮ੍ਯਤਾਂ ਸਦਾ
ਇਸ ਕਾਰਨ, ਸਭ ਨੂੰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਉਥੇ ਆਰਾਮ ਲੈਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਏਤਤ੍ਤੇ ਵਚਨਂ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਮਹਰ੍षੇਰਾਸ੍ਤਿਕਸ੍ਯ ਚ
ਜਦੋਂ ਮਹਾਰਿਸ਼ੀ ਆਸਤਿਕ ਦੇ ਇਹ ਬਚਨ ਸੁਣੇ,
ਏਲਾਪਤ੍ਰਃ ਕਂਬਲਸ਼੍ਚ ਕਰ੍ਕੋਟਕਧਨਂਜਯੌ
ਇਲਾਪਤ੍ਰ, ਕੰਬਲਾ, ਕਰਕੋਟਕ ਤੇ ਧਨੰਜਯ—ਇਹ ਦੋਵੇਂ,
ਪਦ੍ਮਕਸ਼੍ਚਾਰ੍ਬੁਦਸ਼੍ਚੈਵ ਨਾਗਾਸ੍ਤੇ ਸਰ੍ਵ ਏਵ ਹਿ
ਪਦਮਕਾ ਤੇ ਅਰਬੁਦਾ—ਇਹ ਸਾਰੇ ਨਾਗ,
ਤਤ੍ਰ ਰਮ੍ਯਾਣਿ ਤੀਰ੍ਥਾਨਿ ਜਾਤਾਨਿ ਪਰਮਾਣਿ ਚ
ਉਥੇ ਸੁੰਦਰ ਤੇ ਉੱਚ ਤੀਰਥ ਸਥਾਨ ਬਣੇ।
ਮਹਾਪੁਣ੍ਯਪ੍ਰਦਾਨ੍ਯਾਹੁਰ੍ਮਹਾਪਾਪਹਰਾਣਿ ਚ 5.1.65.
ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਵੱਡਾ ਪੁੰਨ ਦਿੰਦੇ ਤੇ ਵੱਡੇ ਪਾਪ ਦੂਰ ਕਰਦੇ ਆਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਅਪ੍ਸਰੋਗਣਸਂਘੈਸ਼੍ਚ ਸੇਵ੍ਯਂਤੇ ਚ ਸਦਾ ਵਰੈਃ
ਉਹ ਸਥਾਨ ਹਮੇਸ਼ਾ ਅਪਸਰਾ ਦੇ ਸਮੂਹਾਂ ਤੇ ਉੱਚ ਲੋਕਾਂ ਵਲੋਂ ਸੇਵੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਸ਼ੇषਸ਼ਾਯੀ ਹ੍ਯਲਂ ਵਿष੍ਣੁਰ੍ਭਗਵਾਨ੍ਕਮਲੇਕ੍ਸ਼ਣਃ
ਉਥੇ ਹੀ ਭਗਵਾਨ ਵਿਸ਼ਨੂ, ਕਮਲ-ਅੱਖਾਂ ਵਾਲਾ, ਸ਼ੇਸ਼ ਤੇ ਵਿਹਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਸ਼੍ਵੇਤਦ੍ਵੀਪੇਤਿ ਵਿਖ੍ਯਾਤਾ ਮਣਿਵਿਕ੍ਰਾਂਤਭੂਮਿਕਾ
ਇਹ ਥਾਂ ਸ਼੍ਵੇਤਦਵੀਪ ਦੇ ਨਾਂ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਚਮਕਦੇ ਰਤਨਾਂ ਨਾਲ ਜ਼ਮੀਨ ਸਜੀ ਹੋਈ ਹੈ।
ਹਂਸਕਾਰਂਡਕਾਕਾਦਿ ਪਿਕਕੋਕਿਲਸਾਰਸਾਃ
ਉਥੇ ਹੰਸ, ਕਾਂ, ਬਗਲੇ, ਕੋਕਿਲ ਤੇ ਸਰਸ ਪੰਛੀ ਵੱਸਦੇ ਹਨ।
ਨਿਧਿਰੇष ਮਹਾਪਦ੍ਮੋ ਨੀਲੋਤ੍ਪਲਸੁਗਂਧਿਨਾ
ਇਹ ਮਹਾ-ਪਦਮ ਖ਼ਜ਼ਾਨਾ ਹੈ, ਜੋ ਨੀਲੇ ਕਮਲ ਦੀ ਸੁਗੰਧ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਯਤ੍ਰ ਸੁਸਂਸ੍ਕृਤਾ ਨਾਰ੍ਯੋ ਵਿਹਰਂਤਿ ਸੁਰਾਂਗਨਾਃ
ਉਥੇ ਸੁੰਦਰ ਸਜੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਨਾਰੀਆਂ, ਜੋ ਦੇਵ-ਅੰਗਨਾਵਾਂ ਹਨ, ਖੇਡਦੀਆਂ ਹਨ।
ਯਤ੍ਰ ਸ੍ਨਾਤ੍ਵਾ ਨਰੋ ਯਾਤਿ ਵੈਕੁਂਠਂ ਧਾਮ ਸ਼ੋਭਨਮ੍
ਜਿੱਥੇ ਇਨਸਾਨ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਕੇ ਵੈਕੁੰਠ ਦੇ ਸੋਹਣੇ ਘਰ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਤਤ੍ਰ ਰਮਾਸਰੋ ਨਾਮ ਤੀਰ੍ਥਂ ਪਰਮਸ਼ੋਭਨਮ੍
ਉਥੇ ਰਮਾਸਰ ਨਾਮ ਦਾ ਤੀਰਥ ਹੈ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਹੀ ਸੁੰਦਰ ਹੈ।
ਏਵਂ ਵ੍ਯਾਸ ਪਰਂ ਸ੍ਥਾਨਂ ਸਰ੍ਵਪਾਪਹਰਂ ਪਰਮ੍
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਵਿਆਸ ਜੀ, ਇਹ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਸਥਾਨ ਹੈ ਜੋ ਸਾਰੇ ਪਾਪਾਂ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਅਤ੍ਰ ਸ੍ਨਾਨਾਦਿਕਂ ਕਾਰ੍ਯਂ ਯਤ੍ਰ ਸਂਨਿਹਿਤੋ ਹਰਿਃ 5.1.65.
ਇਥੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਆਦਿ ਕਰਮ ਕਰਨੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਥੇ ਹਰਿ ਜੀ ਹਾਜ਼ਰ ਹਨ।
ਕਿਯਤ੍ਪ੍ਰਮਾਣਮਾਤ੍ਰਾਂ ਚ ਯੇ ਦਦਤਿ ਵਸੁਂਧਰਾਮ੍
ਜੋ ਲੋਕ ਇਥੇ ਥੋੜ੍ਹੀ ਜਿਹੀ ਜ਼ਮੀਨ ਦਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ—
ਅਕ੍ਸ਼ਯ੍ਯਾ ਲਭ੍ਯਤੇ ਵृਦ੍ਧਿਸ੍ਤੇषਾਂ ਲੋਕਾਃ ਸਨਾਤਨਾਃ
ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਅਖੁੱਟ ਵਾਧਾ ਅਤੇ ਸਦੀਵੀ ਲੋਕ ਮਿਲਦੇ ਹਨ।
ਨਾਗਾਨਾਂ ਪੂਜਨਂ ਕਾਰ੍ਯਂ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧਂ ਦਰ੍ਸ਼ੇ ਵਿਧੀਯਤੇ
ਇਥੇ ਨਾਗਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਅਮਾਵੱਸ ਦੇ ਦਿਨ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਹ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੀਸ੍ਕਾਂਦੇ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਏਕਾਸ਼ੀਤਿਸਾਹਸ੍ਰ੍ਯਾਂ ਸਂਹਿਤਾਯਾਂ ਪਞ੍ਚਮ ਆਵਂਤ੍ਯਖਣ੍ਡੇऽਵਨ੍ਤੀਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰਮਾਹਾਤ੍ਮ੍ਯੇ ਤੀਰ੍ਥਯਾਤ੍ਰਾਯਾਂ ਨਾਗਤੀਰ੍ਥਮਹਿਮਵਰ੍ਣਨਂਨਾਮ ਪਂਚषष੍ਟਿਤਮੋऽਧ੍ਯਾਯਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਅਠਾਸੀ ਹਜ਼ਾਰ ਸ਼੍ਰੀ ਸਕਾਂਦ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਦੀ ਸੰਹਿਤਾ ਦੇ ਪੰਜਵੇਂ ਅਵੰਤੀ ਖੰਡ ਵਿੱਚ, ਅਵੰਤੀ ਖੇਤਰ ਮਹਾਤਮਿਆਂ ਤੇ ਤੀਰਥ ਯਾਤਰਾ ਵਿਚ ਨਾਗ ਤੀਰਥ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਪੈਂਸਠਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ਸਮਾਪਤ ਹੋਇਆ।
ਤਤ੍ਤੀਰ੍ਥਂ ਸਰ੍ਵਪਾਪਘ੍ਨਂ ਨृਸਿਂਹਸ੍ਯ ਮਹਾਤ੍ਮਨਃ
ਉਹ ਤੀਰਥ ਸਾਰੇ ਪਾਪਾਂ ਨੂੰ ਨਾਸ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਇਹ ਨਰਸਿੰਘ ਜੀ ਦੇ ਮਹਾਨ ਜੀਵਨ ਵਾਲਾ ਹੈ।
ਯਸ੍ਯ ਦਰ੍ਸ਼ਨਮਾਤ੍ਰੇਣ ਸਰ੍ਵਪਾਪਂ ਸਮੁਤ੍ਤਰੇਤ੍
ਉਸ ਦੀ ਸਿਰਫ਼ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਨ ਨਾਲ ਹੀ ਸਾਰੇ ਪਾਪ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਤੇਨੇਯਂ ਵਸੁਧਾ ਸਰ੍ਵਾ ਸਂਪ੍ਰਾਪ੍ਤਾ ਚ ਦੁਰਾਤ੍ਮਨਾ
ਉਸ ਦੁਸ਼ਟ ਨੇ ਇਸ ਸਾਰੀ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਵੱਸ ਵਿਚ ਲਿਆ।
ਗੌਰ੍ਭੂਤ੍ਵਾऽਸ਼੍ਰੁਮੁਖੀ ਦੇਵੈਰ੍ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਣਂ ਸ਼ਰਣਂ ਯਯੌ
ਗਾਂ ਬਣ ਕੇ, ਅੱਖਾਂ ਵਿਚ ਹੰਝੂ ਲੈ ਕੇ, ਉਹ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿਚ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਦੇ ਆਸਰੇ ਗਈ।
ਉਵਾਚ ਸ਼੍ਲਕ੍ਸ਼੍ਣਯਾ ਵਾਚਾ ਤਸ੍ਯਾਃ ਸ਼੍ਰਮਂ ਵ੍ਯਪੋਹਿਤੁਮ੍
ਉਸ ਦੀ ਥਕਾਵਟ ਦੂਰ ਕਰਨ ਲਈ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਨੇ ਮਿੱਠੇ ਬੋਲ ਬੋਲੇ।
ਵਚੋ ਵਦਾਮਿ ਤੇ ਤਥ੍ਯਂ ਦੇਸ਼ਕਾਲੋਚਿਤਂ ਤਥਾ
ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਸੱਚੀਆਂ ਅਤੇ ਸਮੇਂ-ਥਾਂ ਦੇ ਅਨੁਕੂਲ ਗੱਲਾਂ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ।
ਗਾਯਤ੍ਰ੍ਯੁਪਾਸਨਾ ਤੇਨ ਕृਤਾ ਸੁਨਿਯਤਾਤ੍ਮਨਾ
ਉਸ ਨੇ ਗਾਯਤਰੀ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਬਹੁਤ ਹੀ ਸਯੰਮਤ ਮਨ ਨਾਲ ਕੀਤੀ।
ਨ ਦਿਵਾ ਨ ਤਥਾ ਰਾਤ੍ਰੌ ਨਾਂਤਰਿਕ੍ਸ਼ੇ ਨ ਭੂਤਲੇ
ਨਾ ਦਿਨ ਵਿਚ, ਨਾ ਰਾਤ ਵਿਚ, ਨਾ ਅਸਮਾਨ ਵਿਚ, ਨਾ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ—