ਸਰ੍ਵਸਿਦ੍ਧੇਸ਼੍ਵਰੋ ਦਾਂਤੋ ਦੀਰ੍ਘਾਯੁਰ੍ਵਿਜਿਤੇਂਦ੍ਰਿਯਃ ਤਤਃ ਪ੍ਰਫੁਲ੍ਲਨਯਨੌ ਸਤ੍ਕृਤ੍ਯ ਚੇਤਰੇਤਰਮ੍
ਉਹ ਸਭ ਸਿਧੀਆਂ ਦਾ ਮਾਲਕ, ਸੰਯਮੀ, ਲੰਮੀ ਉਮਰ ਵਾਲਾ, ਇੰਦ੍ਰਿਆਂ ਤੇ ਜਿੱਤ ਹਾਸਲ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੈ। ਫਿਰ, ਖਿੜੇ ਹੋਏ ਨੈਣਾਂ ਨਾਲ, ਉਹ ਇਕ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਆਦਰ ਨਾਲ ਮਿਲੇ।
ਪृਚ੍ਛਮਾਨੌ ਪਰਂ ਸ੍ਵਾਸ੍ਥ੍ਯਂ ਸੁਖਾਸੀਨੌ ਸੁਰੋਤ੍ਤਮਾਃ
ਸੁਰਾਂ ਵਿਚੋਂ ਸਰਵੋਤਮ, ਆਰਾਮ ਨਾਲ ਬੈਠੇ ਹੋਏ, ਇਕ ਦੂਜੇ ਦੀ ਵਧੀਆ ਖੇੜ-ਖੁਸ਼ੀ ਪੁੱਛਦੇ ਹਨ।
ਭਗਵਨ੍ਕੇਨ ਪ੍ਰਕਾਰੇਣ ਪ੍ਰਜਾ ਮੇऽਨਾਮਯਾ ਭਵੇਤ੍
ਭਗਵਾਨ, ਕਿਸ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਮੇਰੀ ਪ੍ਰਜਾ ਸਦਾ ਸੁਖੀ ਤੇ ਰੋਗ ਰਹਿਤ ਰਹੇ?
ਸਰ੍ਵਪਾਪਹਰਾ ਪੁਣ੍ਯਾ ਸਰ੍ਵਸੁਖਪ੍ਰਦਾਯਿਨੀ ।। 5.1.63.
ਇਹ ਸਭ ਪਾਪਾਂ ਨੂੰ ਨਾਸ ਕਰਦੀ, ਪੁੰਨ ਦਿੰਦੀ ਤੇ ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸੁਖ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਏषਾ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮੀ ਮਹਾਵਿਦ੍ਯਾ ਨ ਦੇਯਾ ਯਸ੍ਯ ਕਸ੍ਯਚਿਤ੍
ਇਹ ਵੱਡੀ ਬ੍ਰਾਹਮੀ ਵਿਦਿਆ ਹੈ; ਇਹ ਕਿਸੇ ਵੀ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ।
ਈਰ੍ष੍ਯਕਾਯ ਚ ਰੂਕ੍ਸ਼ਾਯ ਕਾਮਿਕਾਯ ਕਦਾਚਨ
ਇਹ ਕਦੇ ਵੀ ਈਰਖਾਲੂ, ਰੁੱਖਾ ਜਾਂ ਇੱਛਾਵਾਨ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤੀ ਜਾਵੇ।
ਏਤਦ੍ਗੁਹ੍ਯਤਮਂ ਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਂ ਸਰ੍ਵਪਾਪਪ੍ਰਣਾਸ਼ਨਮ੍
ਇਹ ਸਭ ਤੋਂ ਗੁਪਤ ਸ਼ਾਸਤਰ ਹੈ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਪਾਪਾਂ ਨੂੰ ਨਾਸ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਵਿष੍ਣੋਰ੍ਨਾਮਸਹਸ੍ਰਂ ਚ ਵਿष੍ਣੁਭਕ੍ਤਿਕਰਂ ਸ਼ੁਭਮ੍
ਇਹ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਦੇ ਹਜ਼ਾਰ ਨਾਮ ਹਨ, ਜੋ ਸ਼ੁਭ ਤੇ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਭਗਤੀ ਵਧਾਉਣ ਵਾਲੇ ਹਨ।
ੴ ਅਸ੍ਯ ਸ਼੍ਰੀਵਿष੍ਣੁਸਹਸ੍ਰਨਾਮਸ੍ਤੋਤ੍ਰਮਂਤ੍ਰਸ੍ਯ ਮਾਰ੍ਕਂਡੇਯ ऋषਿਃ ਵਿष੍ਣੁਰ੍ਦੇਵਤਾ ਅਨੁष੍ਟੁਪ੍ਚ੍ਛਂਦਃ ਸਰ੍ਵਕਾਮਾਵਾਤ੍ਯਰ੍ਥੇ ਜਪੇ ਵਿਨਿਯੋਗਃ ਸਜਲਜਲਦਨੀਲਂ ਦਰ੍ਸ਼ਿਤੋਦਾਰਸ਼ੀਲਂ ਕਰਤਲਧृਤਸ਼ੈਲਂ ਵੇਣੁਵਾਦ੍ਯੇ ਰਸਾਲਮ੍
ਓਮ। ਇਸ ਸ਼੍ਰੀ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਸਹਸ੍ਰ ਨਾਮ ਸਤੋਤਰ ਮੰਤਰ ਦਾ ਰਿਸ਼ੀ ਮਾਰਕੰਡੇ ਹੈ, ਦੇਵਤਾ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਹੈ, ਛੰਦ ਅਨੁਸ਼ਟੁਪ ਹੈ, ਤੇ ਜਪ ਸਭ ਇੱਛਾਵਾਂ ਦੀ ਪੂਰੀ ਕਰਨ ਲਈ ਹੈ। ਉਹ ਬਰਸਾਤੀ ਬੱਦਲ ਵਰਗਾ ਨੀਲਾ, ਉੱਚੇ ਚਰਿਤਰ ਵਾਲਾ, ਹਥ ਵਿਚ ਪਹਾੜ ਫੜਿਆ ਹੋਇਆ, ਤੇ ਵਾਂਸਰੀ ਦੀ ਧੁਨ ਵਿਚ ਰਮਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ੴਵਿਸ਼੍ਵਂ ਵਿष੍ਣੁਰ੍ਹषੀਕੇਸ਼ਃ ਸਰ੍ਵਾਤ੍ਮਾ ਸਰ੍ਵਭਾਵਨਃ
ਓਮ। ਵਿਸ਼ਵ, ਵਿਸ਼ਨੂੰ, ਹ੍ਰਸ਼ੀਕੇਸ਼, ਸਭ ਦਾ ਆਤਮਾ, ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਦਾ ਰਚਨਹਾਰ।
ਅਨਾਦਿਨਿਧਨੋ ਦੇਵਃ ਸਰ੍ਵਜ੍ਞਃ ਸਰ੍ਵਸਂਭਵਃ
ਜੋ ਦੇਵਤਾ ਆਰੰਭ ਤੇ ਅੰਤ ਤੋਂ ਰਹਿਤ, ਸਭ ਕੁਝ ਜਾਣਨ ਵਾਲਾ, ਤੇ ਸਭ ਦਾ ਮੂਲ ਹੈ।
ਜਗਦ੍ਬੀਜਂ ਜਗਤ੍ਸ੍ਰष੍ਟਾ ਜਗਦੀਸ਼ੋ ਜਗਤ੍ਪਤਿਃ
ਜਗਤ ਦਾ ਬੀਜ, ਜਗਤ ਦਾ ਰਚਨਹਾਰ, ਜਗਤ ਦਾ ਮਾਲਕ, ਜਗਤ ਦਾ ਪਤੀ।
ਸਰ੍ਵਾऽऽਕृਤਿਧਰਃ ਸਰ੍ਵਵਿਸ਼੍ਵਰੂਪੀ ਜਨਾਰ੍ਦਨਃ
ਜਨਾਰਦਨ, ਜੋ ਹਰ ਰੂਪ ਧਾਰਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਸਾਰੇ ਵਿਸ਼ਵਕ ਰੂਪਾਂ ਵਾਲਾ ਹੈ।
ਬਹੁਰੂਪੈਕਰੂਪਸ਼੍ਚ ਸਰ੍ਵਰੂਪਧਰੋ ਹਰਃ 5.1.63.
ਜੋ ਕਈ ਰੂਪਾਂ ਵਾਲਾ ਤੇ ਇਕ ਰੂਪ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਰੂਪ ਧਾਰਨ ਕਰਦਾ ਹੈ—ਹਰ।
ਮਹਾਰ੍ਣਵੋ ਮਹਾਮੇਘੋ ਜਲਬੁਦ੍ਬੁਦਸਂ ਭਵਃ
ਵੱਡਾ ਸਮੁੰਦਰ, ਵੱਡਾ ਬੱਦਲ, ਪਾਣੀ ਦੇ ਬੁਲਬਲੇਆਂ ਦਾ ਮੂਲ।
ਅਨਂਤੋ ਵਾਸੁਕਿਃ ਸ਼ੇषੋ ਵਰਾਹੋ ਧਰਣੀਧਰਃ
ਅਨੰਤ, ਵਾਸੁਕੀ, ਸ਼ੇਸ਼, ਵਰਾ੍ਹਾ, ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਥੰਭਣ ਵਾਲਾ।
ਹਯਗ੍ਰੀਵੋ ਵਿਸ਼ਾਲਾਕ੍ਸ਼ੋ ਹਯਕਰ੍ਣੋ ਹਯਾਕृਤਿਃ
ਹਯਗਰੀਵ, ਵੱਡੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲਾ, ਘੋੜੇ ਵਾਲੇ ਕੰਨ, ਘੋੜੇ ਦੀ ਆਕ੍ਰਿਤੀ ਵਾਲਾ।
ਵਿਨਿਦ੍ਰੋ ਨਿਦ੍ਰਿਤੋ ਨਂਦੀ ਸੁਨਂਦੋ ਨਂਦਨਪ੍ਰਿਯਃ
ਬਿਨਾ ਨੀਂਦ ਦੇ, ਨੀਂਦ ਵਿਚ, ਨੰਦੀ, ਸੁਨੰਦਾ, ਨੰਦਾ ਨੂੰ ਪਿਆਰਾ।
ਪ੍ਰਜਾਪਤਿਪਰੋ ਦਕ੍ਸ਼ਃ ਸृष੍ਟਿਕਰ੍ਤਾ ਪ੍ਰਜਾਕਰਃ
ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ, ਦਕ੍ਸ਼, ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲਾ, ਜੀਵਾਂ ਦਾ ਰਚਨਹਾਰ।
ਵਾਮਨੋ ਵਾਮਮਾਰ੍ਗੀ ਚ ਵਾਮਕਰ੍ਮਾ ਬृਹਦ੍ਵਪੁਃ
ਵਾਮਨ, ਖੱਬਾ ਰਸਤਾ ਚਲਣ ਵਾਲਾ, ਖੱਬੇ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਵੱਡੇ ਸਰੀਰ ਵਾਲਾ।
ਯਜ੍ਞਹਰ੍ਤਾ ਯਜ੍ਞਕਰ੍ਤਾ ਯਜ੍ਞੇਸ਼ੋ ਯਜ੍ਞਭੁਗ੍ਵਿਭੁਃ
ਯਜਨ ਨੂੰ ਹਟਾਉਣ ਵਾਲਾ, ਯਜਨ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਯਜਨ ਦਾ ਮਾਲਕ, ਯਜਨ ਦਾ ਆਨੰਦ ਲੈਣ ਵਾਲਾ, ਸਭ ਵਿਆਪਕ।
ਤਿਗ੍ਮਤੇਜਾਸ਼੍ਚਾਲ੍ਪਤੇਜਾਃ ਕਰ੍ਮਸਾਕ੍ਸ਼ੀ ਮਨੁਰ੍ਯਮਃ
ਤਿੱਖੀ ਜੋਤ ਵਾਲਾ, ਥੋੜੀ ਜੋਤ ਵਾਲਾ, ਕਰਮਾਂ ਦਾ ਗਵਾਹ, ਮਨੁ, ਯਮ।
ਅਗ੍ਨਿਰ੍ਵਾਯੁਸਖੋ ਵਹ੍ਨਿਰ੍ਵਰੁਣੋ ਯਾਦਸਾਂ ਪਤਿਃ
ਅਗਨਿ ਤੇ ਵਾਯੂ ਦਾ ਮਿਤਰ, ਅੱਗ, ਵਰੁਣ, ਜਲ ਜੀਵਾਂ ਦਾ ਮਾਲਕ।
ਕੁਬੇਰੋ ਵਿਤ੍ਤਵਾਨ੍ਵੇਗੋ ਵਸੁਪਾਲੋ ਵਿਲਾਸਕृਤ੍ 5.1.63.
ਕੁਬੇਰ, ਧਨਵਾਨ, ਤੇਜ਼, ਧਨ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਰਸ ਭਰਿਆ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲਾ।
ਸਰ੍ਵੌषਧਿਕਰਃ ਸ਼੍ਰੀਮਾਨ੍ਨਿਸ਼ਾਕਰਦਿਵਾਕਰਃ
ਸਾਰੀਆਂ ਔਸ਼ਧੀਆਂ ਦਾ ਮਾਲਕ, ਸ਼੍ਰੀਮਾਨ, ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਤੇ ਸੂਰਜ।
ਨੀਲਕਂਠੋ ਵृषੀ ਰੁਦ੍ਰੋ ਭਾਲਚਂਦ੍ਰੋ ਹ੍ਯੁਮਾਪਤਿਃ
ਨੀਲਾ ਗਲਾ, ਵੱਛ, ਰੁਦ੍ਰ, ਮੱਥੇ ਤੇ ਚੰਦ, ਉਮਾ ਦਾ ਪਤੀ।
ਕृਮਿਕੀਟੋ ਮृਗਵ੍ਯਾਧੋ ਮृਗਹਾ ਮृਗਲਾਞ੍ਛਨਃ
ਕੀੜਾ ਤੇ ਕੀਟ, ਜੰਗਲੀ ਜਾਨਵਰਾਂ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰੀ, ਜਾਨਵਰਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰਣ ਵਾਲਾ, ਹਿਰਣ ਦੀ ਨਿਸ਼ਾਨੀ ਵਾਲਾ।
ਸ੍ਮਸ਼ਾਨਵਾਸੀ ਮਾਂਸਾਸ਼ੀ ਦੁष੍ਟਨਾਸ਼ੀ ਵਰਾਂਤਕृਤ੍
ਸ਼ਮਸ਼ਾਨ ਵਿਚ ਵੱਸਣ ਵਾਲਾ, ਮਾਸ ਖਾਣ ਵਾਲਾ, ਮੰਦ ਬੰਦਿਆਂ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਵਰ ਦਿੰਣ ਵਾਲਾ।
ਸੇਨਾਨੀਃ ਸੇਨਦੇਃ ਸ੍ਕਂਦੋ ਮਹਾਕਾਲੋ ਗਣਾਧਿਪਃ
ਸੈਨਾ ਦਾ ਨੇਤਾ, ਸੈਨਾ ਦੇਣ ਵਾਲਾ, ਸਕੰਦ, ਮਹਾਕਾਲ, ਗਣਾਂ ਦਾ ਮਾਲਕ।
ऋਦ੍ਧਿਸਿਦ੍ਧਿਪ੍ਰਦੋ ਦਂਤੀ ਭਾਲਚਨ੍ਦ੍ਰੋ ਗਜਾਨਨਃ
ਸਮ੍ਰਿਧੀ ਤੇ ਸਫਲਤਾ ਦੇਣ ਵਾਲਾ, ਦੰਦ ਵਾਲਾ, ਮੱਥੇ ਤੇ ਚੰਦ, ਹਾਥੀ ਮੁਖ ਵਾਲਾ।