ਰਾਤ੍ਰੌ ਜਾਗਰਣਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਵਿष੍ਣੁਪੂਜਾਂ ਤਥੈਵ ਚ
ਰਾਤ ਨੂੰ ਜਾਗ ਕੇ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰ ਕੇ,
ਗੋਸਹਸ੍ਰਫਲਂ ਤੇषਾਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਯਤੇ ਨਾऽਤ੍ਰ ਸਂਸ਼ਯਃ
ਉਹ ਹਜ਼ਾਰ ਗਾਂਵਾਂ ਦੇ ਦਾਨ ਦਾ ਫਲ ਪਾਉਂਦੇ ਹਨ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ।
ਸਰ੍ਵਪਾਪਵਿਨਿਰ੍ਮੁਕ੍ਤਾ ਵਿष੍ਣੁਲੋਕਂ ਪ੍ਰਯਾਂਤਿ ਤੇ
ਸਾਰੇ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਕੇ, ਉਹ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੇ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੀਸ੍ਕਾਂਦੇ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਏਕਾਸ਼ੀਤਿਸਾਹਸ੍ਰ੍ਯਾਂ ਸਂਹਿਤਾਯਾਂ ਪਞ੍ਚਮ ਆਵਂਤ੍ਯਖਣ੍ਡੇऽਵਨ੍ਤੀਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰਮਾਹਾਤ੍ਮ੍ਯੇ ਗੋਮਤੀਤੀਰ੍ਥਕੁਣ੍ਡਮਾਹਾਤ੍ਮ੍ਯਵਰ੍ਣਨਂਨਾਮ ਦ੍ਵਿषष੍ਟਿਤਮੋऽਧ੍ਯਾਯਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਅਵੰਤੀ ਖੇਤਰ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਅਤੇ ਗੋਮਤੀ ਤੀਰਥ ਕੂੰਡ ਦੀ ਮਹਾਤਮਤਾ ਦਾ ਵਰਣਨ ਵਾਲਾ, ਅਠਵਾਂ-ਸਠਵਾਂ ਅਧਿਆਇ, ਅਕੱਸੀ ਹਜ਼ਾਰ ਸ਼ਲੋਕਾਂ ਵਾਲੇ ਸ਼੍ਰੀ ਸਕਾਂਦ ਮਹਾ ਪੁਰਾਣ ਦੇ ਪੰਜਵੇਂ ਅਵੰਤੀ ਖੰਡ ਵਿੱਚ ਪੂਰਾ ਹੋਇਆ।
ਤਤ੍ਰ ਤੀਰ੍ਥੇ ਨਰਃ ਸ੍ਨਾਤ੍ਵਾ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਦੇਵਂ ਮਹੇਸ਼੍ਵਰਮ੍
ਉਥੇ ਤੀਰਥ ਤੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਕੇ ਅਤੇ ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਕੇ,
ਮੁਚ੍ਯਤੇ ਸਰ੍ਵਪਾਪੇਭ੍ਯਃ ਸ਼ੁਚਿਃ ਪ੍ਰਯਤਮਾਨਸਃ
ਸ਼ੁੱਧ ਤੇ ਇਕਾਗ੍ਰ ਮਨ ਵਾਲਾ ਮਨੁੱਖ ਸਾਰੇ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਭੁਵਿ ਪੁਣ੍ਯਤਮਂ ਤੀਰ੍ਥਂ ਸਰ੍ਵਪਾਪਹਰਂ ਪਰਮ੍
ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਇਹ ਸਭ ਤੋਂ ਪਵਿੱਤਰ ਤੀਰਥ ਹੈ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਪਾਪਾਂ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਮਹਾਪਾਪਹਰਂ ਪੁਣ੍ਯਂ ਮਹਾਪੁਣ੍ਯਫਲਪ੍ਰਦਮ੍
ਇਹ ਵੱਡੇ ਪਾਪਾਂ ਨੂੰ ਨਾਸ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਵੱਡੀ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਦਾ ਫਲ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਵਿਧृਤਾ ਸ਼ਿਰਸਿ ਸਦ੍ਯੋ ਮਹਾਦੇਵੇਨ ਸ਼ਂਭੁਨਾ
ਇਹ ਤੁਰੰਤ ਮਹਾਦੇਵ ਸ਼ੰਭੂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸਿਰ ਤੇ ਧਾਰਨ ਕੀਤਾ ਸੀ।
ਗਂਗਾਸ੍ਨਾਨਫਲਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਵਿष੍ਣੁ ਲੋਕੇ ਮਹੀਯਤੇ
ਗੰਗਾ ਵਿੱਚ ਇਸ਼ਨਾਨ ਦਾ ਫਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ, ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੇ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਆਦਰ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।
ਸਰ੍ਵਪਾਪਵਿਸ਼ੁਦ੍ਧਾਤ੍ਮਾ ਵੀਰਲੋਕਮਵਾਪ੍ਨੁਯਾਤ੍
ਸਾਰੇ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਸ਼ੁੱਧ ਹੋ ਕੇ, ਮਨੁੱਖ ਵੀਰਾਂ ਦੇ ਲੋਕ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਵਾਮਨਕੁਣ੍ਡੇਤਿ ਵਿਖ੍ਯਾਤਂ ਤ੍ਰਿषੁ ਲੋਕੇषੁ ਵਿਸ਼੍ਰੁਤਮ੍
ਇਸ ਨੂੰ ਵਾਮਨ ਕੂੰਡ ਦੇ ਨਾਂ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ।
ਮਨੋਰਥਸ਼ਤਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਪਸ਼੍ਚਾਦ੍ਵਿष੍ਣੁ ਪੁਰਂ ਵ੍ਰਜੇਤ੍ ਵ੍ਯਾਸ ਉਵਾਚ ਕਦਾ ਕਾਲੇ ਸਮੁਤ੍ਪਨ੍ਨਂ ਵਾਮਨਾਖ੍ਯਂ ਪੁਰਾऽਨਘ
ਸੌ ਮਨਚਾਹੇ ਸੁਪਨੇ ਪੂਰੇ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਵਿਅਕਤੀ ਵਿਸ਼ਨੁ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਨੂੰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਵਿਆਸ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੇ ਪਵਿੱਤਰ ਜੀ, ਵਾਮਨ ਨਾਮ ਵਾਲਾ ਇਹ ਸ਼ਹਿਰ ਕਦੋਂ ਤੇ ਕਿਸ ਵੇਲੇ ਬਣਿਆ?
ਤਤ੍ਸਰ੍ਵਂ ਸ਼੍ਰੋਤੁਮਿਚ੍ਛਾਮਿ ਤ੍ਵਤ੍ਤੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮਵਿਦਾਂ ਵਰ 5.1.63.
ਮੈਂ ਇਹ ਸਾਰੀ ਗੱਲ ਤੇਰੇ ਤੋਂ ਸੁਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ, ਹੇ ਬ੍ਰਹਮ ਗਿਆਨੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਰਵੋਤਮ!
ਯਸ੍ਯ ਸ਼੍ਰਵਣਮਾਤ੍ਰੇਣ ਸਰ੍ਵਪਾਪਾਤ੍ਪ੍ਰਮੁਚ੍ਯਤੇ
ਇਸ ਦੀ ਸਿਰਫ਼ ਸੁਣਨ ਨਾਲ ਹੀ ਮਨੁੱਖ ਸਾਰੇ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਪ੍ਰਹ੍ਰਾਦ ਇਤਿ ਵਿਖ੍ਯਾਤਃ ਸਰ੍ਵਧਰ੍ਮਭृਤਾਂ ਵਰਃ
ਪ੍ਰਹਲਾਦ, ਜੋ ਧਰਮ ਦੇ ਰਖਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ,
ਧੈਰ੍ਯੇਣ ਚ ਧृਤਾ ਲੋਕਾਃ ਕ੍ਸ਼ਮਯਾ ਵਿਧृਤਾ ਮਹੀ
ਉਸ ਦੀ ਹਿੰਮਤ ਨਾਲ ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਟਿਕੇ ਰਹੇ, ਤੇ ਉਸ ਦੀ ਮਾਫੀ ਨਾਲ ਧਰਤੀ ਸਥਿਰ ਰਹੀ।
ਪ੍ਰਸ਼੍ਰਯੇਣਾਭ੍ਯਾਗਤਾਸ਼੍ਚ ਜਿਤਾਸ੍ਤੇਨ ਮਹਾਤ੍ਮਨਾ
ਉਸ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਦੀ ਨਿਮਰਤਾ ਨਾਲ, ਜੋ ਵੀ ਉਸ ਕੋਲ ਆਇਆ, ਉਹ ਉਸ ਦਾ ਹੋ ਗਿਆ।
ਸ਼ੌਚਾऽऽਚਾਰਵਿਸ਼ੁਦ੍ਧਾਤ੍ਮਾ ਤਪਸਾ ਚ ਹਤਾऽਸ਼ੁਭਃ
ਆਚਰਨ ਤੇ ਮਨ ਦੀ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਨਾਲ, ਤੇ ਤਪ ਨਾਲ, ਉਸ ਨੇ ਸਾਰੀ ਬੁਰਾਈ ਮਿਟਾ ਦਿੱਤੀ।
ਸਂਸ੍ਕਾਰੇਣ ਜਿਤਂ ਜਨ੍ਮ ਦਮੇਨਾऽऽਤ੍ਮਾ ਸਨਾਤਨਃ
ਸੰਸਕਾਰਾਂ ਨਾਲ ਉਸ ਨੇ ਜਨਮ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਲਿਆ, ਤੇ ਸੰਜਮ ਨਾਲ ਆਪਣੀ ਸਦੀਵੀ ਆਤਮਾ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕੀਤਾ।
ਈਦृਸ਼ਸ਼੍ਚ ਮਹਾਯੋਗੀ ਸਤ੍ਯਧਰ੍ਮ ਪਰਾਯਣਃ
ਇਹੋ ਜਿਹਾ ਵੱਡਾ ਯੋਗੀ ਸੀ, ਜੋ ਸੱਚ ਤੇ ਧਰਮ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਸੀ।
ਤਸ੍ਯ ਪੌਤ੍ਰਃ ਸਦਾਚਾਰੀ ਬਲਿਰਿਤ੍ਯਭਿਧੀਯਤੇ
ਉਸ ਦਾ ਪੌਤਰਾ, ਜੋ ਸਦਾ ਚੰਗਾ ਆਚਰਨ ਕਰਦਾ ਸੀ, ਬਲੀ ਨਾਮ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਨਾਲ੍ਪਾਯੁਰ੍ਨ ਜਡੋ ਮੂਰ੍ਖੋ ਨ ਰੋਗੀ ਨ ਚ ਮਤ੍ਸਰੀ
ਉਹ ਨਾ ਤਾਂ ਨੌਜਵਾਨ ਸੀ, ਨਾ ਮੰਦੇ ਅਕਲ ਵਾਲਾ, ਨਾ ਮੂਰਖ, ਨਾ ਬਿਮਾਰ, ਤੇ ਨਾ ਹੀ ਈਰਖਾਲੂ।
ਮਹਾਰਾਜੋ ਮਹੀਪਾਲੋ ਯਜ੍ਵਾ ਵਿਪੁਲਦਕ੍ਸ਼ਿਣਃ 5.1.63.
ਉਹ ਵੱਡਾ ਰਾਜਾ, ਧਰਤੀ ਦਾ ਰਖਵਾਲਾ, ਯਜਨ ਕਰਣ ਵਾਲਾ ਤੇ ਦਾਨ ਦੇਣ ਵਿੱਚ ਵੱਡਾ ਸੀ।
ਏਕਦਾ ਚ ਸਮਾਸੀਨੇ ਸਭਾਮਧ੍ਯੇ ਵਰਾਸਨੇ
ਇੱਕ ਵਾਰੀ, ਜਦ ਉਹ ਸਭਾ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਸੋਹਣੇ ਆਸਨ 'ਤੇ ਬੈਠਿਆ ਸੀ,
ਵਾਦ੍ਯਮਾਨੇषੁ ਵਾਦ੍ਯੇषੁ ਨਨृਤੁਸ਼੍ਚਾऽਪ੍ਸਰੋਗਣਾਃ
ਜਦ ਵਾਦਕ ਵਾਦਨ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ, ਅਪਸਰਾ ਦੇ ਟੋਲੀਆਂ ਨੱਚ ਰਹੀਆਂ ਸਨ।
ਸੂਤਾ ਵੈਤਾਲਿਕਾਃ ਸਿਦ੍ਧਾਸ਼੍ਚਾਰਣਾਸ਼੍ਚ ਬਹੁਸ਼੍ਰੁਤਾਃ
ਸੂਤ, ਵੈਤਾਲਿਕ, ਸਿੱਧ ਤੇ ਚਰਨ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਗਿਆਨ ਵਾਲੇ ਸਨ,
ਸੁਨ੍ਦੋਪਸੁਨ੍ਦਤੁਹੁਂਡਾਦ੍ਯਾ ਮਹਿषਾਸੁਰਕੋਲ੍ਬਣਾਃ
ਸੁੰਦ, ਉਪਸੁੰਦ, ਤੁਹੁੰਢਾ ਤੇ ਹੋਰ, ਮਹਿਸਾਸੁਰ ਵਰਗੇ ਭਿਆਨਕ ਰਾਕਸ਼ਸ ਵੀ,
ਕਾਲਨੇਮਿਸ਼੍ਚ ਵਿਕ੍ਰਾਂਤੋ ਦੌਰ੍ਹृਦੋ ਮੂषਕੋ ਯਮਃ
ਕਾਲਨੇਮੀ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਸੀ, ਦੌਰਹ੍ਰਦ, ਮੂਸਕਾ ਤੇ ਯਮ,
ਸ਼ਂਖੋ ਜਲਂਧਰੋ ਰੌਦ੍ਰੋ ਵਾਤਾਪੀ ਚ ਬਲਾਧਿਕਃ
ਸ਼ੰਖ, ਜਲੰਧਰ, ਭਿਆਨਕ ਰੂਪ ਵਾਲਾ, ਤੇ ਵਾਤਾਪੀ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਤਾਕਤਵਾਨ ਸੀ,