ਮਲਿਮ੍ਲੁਚੇ ਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਨ ਪੂਜਿਤੋ ਯੈਰ੍ਨਾਰਾਯਣੋऽਹਂ ਪਰਯੇਹ ਭਕ੍ਤ੍ਯਾ
ਜੇ ਮਲਿਮਲੁਚੇ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਵੇ ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵੱਲੋਂ ਪੂਜਾ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਮੈਂ, ਨਾਰਾਇਣ, ਇੱਥੇ ਉੱਚੀ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਪੂਜਿਆ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦਾ।
ਕਰੋਤਿ ਸ ਨਰੋ ਮੂਰ੍ਖੋ ਮਹਾਕਾਲਵਨਾਦृਤੇ
ਉਹ ਮੂਰਖ ਮਨੁੱਖ ਇਹ ਕਰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਮਹਾਕਾਲ ਦੇ ਵਣ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ।
ਅਧਿਮਾਸੇ ਨਰੋ ਵ੍ਯਾਸ ਤੀਰ੍ਥੇ ਪੁਰੁषੋਤ੍ਤਮਾਭਿਧੇ
ਵਧੀਕ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ, ਹੇ ਵਿਆਸ, ਪੁਰੁਸ਼ੋਤਮ ਨਾਮ ਦੇ ਤੀਰਥ ਤੇ—
ਪੁਰੁषੋਤ੍ਤਮਂ ਸਮਭ੍ਯਰ੍ਚ੍ਯ ਰਮਾਲਾਲਿਤਪਾਦਕਮ੍
ਪੁਰੁਸ਼ੋਤਮ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ, ਜਿਸਦੇ ਪੈਰ ਲਕਸ਼ਮੀ ਨੇ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਸਾਂਭੇ ਹਨ—
ਵਾਂਛਿਤਾਰ੍ਥਸ਼ਤਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਵਿष੍ਣੁਲੋਕੇ ਮਹੀਯਤੇ ਉਪੋष੍ਯ ਵਿਧਿਵਦ੍ਵ੍ਯਾਸ ਰਾਤ੍ਰੌ ਜਾਗਰਣਂ ਚਰੇਤ੍
ਸੌ ਚਾਹੇ ਹੋਏ ਫਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ, ਵਿਸ਼ਨੁ ਦੇ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਆਦਰ ਮਿਲਦਾ ਹੈ; ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਉਪਵਾਸ ਕਰਕੇ, ਰਾਤ ਨੂੰ ਜਾਗਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਹੇ ਵਿਆਸ।
ਵਿष੍ਣੋਸ਼੍ਚ ਪੂਜਨਂ ਕਾਰ੍ਯਂ ਜਲਯਾਤ੍ਰਾ ਤਥੈਵ ਚ
ਵਿਸ਼ਨੁ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਜਲ-ਯਾਤਰਾ ਵੀ।
ਪੁਤ੍ਰਦਾਰਧਨਂ ਸਮ੍ਯਗਾਯੁਰਾਰੋਗ੍ਯਸਂਪਦਃ
ਠੀਕ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਪੁੱਤਰ, ਪਤਨੀ, ਧਨ, ਲੰਮੀ ਉਮਰ, ਸਿਹਤ ਅਤੇ ਚੰਗੀ ਤਕਦੀਰ ਮਿਲਦੀ ਹੈ।
ਤਸ੍ਯ ਪੂਰ੍ਵਤਰੇ ਭਾਗੇ ਜਟੇਸ਼੍ਵਰਮਹੇਸ਼੍ਵਰਃ
ਇਸਦੇ ਪੂਰਬ ਪਾਸੇ ਜਟੇਸ਼ਵਰ ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਹੈ।
ਤਪਸ੍ਤਪ੍ਤ੍ਵਾ ਪਰਂ ਲੇਭੇ ਪੁਣ੍ਯਂ ਪੁਣ੍ਯਵਤਾਂ ਵਰਃ
ਉਸ ਨੇ ਕਠਿਨ ਤਪ ਕਰਕੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਪੁੰਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ, ਜੋ ਨੇਕ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਸੀ।
ਤਸ੍ਯ ਤੀਰ੍ਥੇ ਨਰਃ ਸ੍ਨਾਤ੍ਵਾ ਤਿਲਧੇਨੁਂ ਪ੍ਰਦਾਪਯੇਤ੍
ਉਸ ਪਵਿੱਤਰ ਥਾਂ ਤੇ ਇਨਸਾਨ ਨੂੰ ਨ੍ਹਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਤਿਲਾਂ ਵਾਲੀ ਗਾਂ ਦਾਨ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਤਸ੍ਯੇਸ਼ਾਨਤਰੇ ਭਾਗੇ ਰਾਮੋ ਭਾਰ੍ਗਵਸਤ੍ਤਮਃ 5.1.61.
ਉਸ ਥਾਂ ਦੇ ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਭਾਰਗਵ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਰਾਮ ਜੀ ਹਨ।
ਕੌਸ਼ਿਕੀ ਚ ਸਰਿਚ੍ਛ੍ਰੇष੍ਠਾ ਸਰ੍ਵਤੀਰ੍ਥਵਰਪ੍ਰਦਾ
ਕੌਸ਼ਿਕੀ ਨਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹੈ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਤੀਰਥਾਂ ਦੀਆਂ ਵੱਡੀਆਂ ਵਰਦਾਨਾਂ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।
ਰਾਮੇਸ਼੍ਵਰਂ ਸਮਾਲੋਕ੍ਯ ਧੂਤਪਾਪੋ ਭਵੇਨ੍ਨਰਃ
ਰਾਮੇਸ਼ਵਰ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਕੇ ਇਨਸਾਨ ਦੇ ਪਾਪ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੀਸ੍ਕਾਂਦੇ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਏਕਾਸ਼ੀਤਿਸਾਹਸ੍ਰ੍ਯਾਂ ਸਂਹਿਤਾਯਾਂ ਪਞ੍ਚਮ ਆਵਂਤ੍ਯਖਣ੍ਡੇऽਵਨ੍ਤੀਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰਮਾਹਾਤ੍ਮ੍ਯੇ ਪੁਰੁषੋਤ੍ਤਮੇਸ਼੍ਵਰਮਾਹਾਤ੍ਮ੍ਯੇऽਧਿਮਾਸਸ੍ਨਾਨਦਾਨਾਦਿਮਾਹਾਤ੍ਮ੍ਯਵਰ੍ਣਨਂਨਾਮੈਕषष੍ਟਿਤਮੋऽਧ੍ਯਾਯਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸ਼੍ਰੀ ਸਕਾਂਦ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਦੇ ਇਕਿਆਸੀ ਹਜ਼ਾਰ ਸ਼ਲੋਕਾਂ ਵਾਲੀ ਸੰਹਿਤਾ ਦੇ ਪੰਜਵੇਂ ਅਵੰਤੀ ਖੰਡ ਵਿੱਚ, ਅਵੰਤੀ ਖੇਤਰ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਅਤੇ ਪੁਰੁਸ਼ੋਤਮੇਸ਼ਵਰ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਵਿੱਚ, ਇਹ ਇਕਸਠਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ਹੈ ਜਿਸ ਦਾ ਨਾਮ ਹੈ 'ਅਧਿਮਾਸ ਵਿੱਚ ਨ੍ਹਾਉਣ, ਦਾਨ ਅਤੇ ਹੋਰ ਕਰਮਾਂ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਦਾ ਵਰਣਨ'।
ਗੋਮਤੀਕੁਣ੍ਡਂ ਤ੍ਵਯਾ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਂ ਪੁਰਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਨ੍ਸਨਾਤਨਮ੍
ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਗੋਮਤੀ ਕੁੰਡ ਦੀ ਸਦੀਵੀ ਮਹਿਮਾ ਦੱਸ ਚੁੱਕਾ ਹੈ, ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ।
ਸ਼ृਣੁष੍ਵ ਭੋ ਮਹਾਪ੍ਰਾਜ੍ਞ ਕਥਾਂ ਪਾਪਹਰਾਂ ਪਰਾਮ੍
ਹੁਣ ਸੁਣ, ਹੇ ਮਹਾਨ ਬੁਧੀਮਾਨ, ਪਾਪ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਕਥਾ।
ਨੈਮਿषੇ ਚ ਸਮਾਸੀਨਾ ऋषਯਃ ਸ਼ੌਨਕਾਦਯਃ
ਨੈਮੀਸ਼ ਵਿੱਚ, ਸ਼ੌਨਕ ਆਦਿ ਰਿਸ਼ੀ ਬੈਠੇ ਹੋਏ ਸਨ।
ਤਸ੍ਮਿਨ੍ਨਵਸਰੇ ਪੁਣ੍ਯੇ ਕਾਸ਼ੀਮਾਹਾਤ੍ਮ੍ਯਮੁਤ੍ਤਮਮ੍
ਉਸ ਪਵਿੱਤਰ ਵੇਲੇ, ਕਾਸੀ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਮਹਿਮਾ ਦੱਸੀ ਗਈ।
ਊषਰਃ ਪੁਣ੍ਯ ਪਾਪਾਨਾਂ ਧਨ੍ਯਾ ਵਾਰਾਣਸੀ ਪੁਰੀ
ਵਾਰਾਣਸੀ ਸ਼ਹਿਰ ਧਨਵੰਤ ਹੈ, ਇਹ ਪਵਿੱਤਰ ਥਾਂ ਪਾਪਾਂ ਨੂੰ ਨਾਸ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਅਸੀਵਰੁਣਯੋਰ੍ਮਧ੍ਯੇ ਪਂਚਕ੍ਰੋਸ਼ੀ ਮਹਾਫਲਮ੍
ਅਸੀ ਤੇ ਵਰੁਣਾ ਨਦੀਆਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਪੰਜ ਕਰੋਸ਼ ਦਾ ਖੇਤਰ ਵੱਡਾ ਫਲ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਇਤਿ ਸ੍ਮृਤ੍ਵਾ ਤਦਾ ਵ੍ਯਾਸ ਸ੍ਵਯਂਭੂਃ ਪ੍ਰਤ੍ਯਭਾषਤ
ਇਹ ਯਾਦ ਕਰਕੇ, ਸਵੈਭੂ ਵਿਅਾਸ ਨੇ ਫਿਰ ਬੋਲਿਆ।
ਨਦੀ ਨ ਗੋਮਤੀਤੁਲ੍ਯਾ ਕृष੍ਣਤੁਲ੍ਯਾ ਨ ਦੇਵਤਾ
ਕੋਈ ਨਦੀ ਗੋਮਤੀ ਵਰਗੀ ਨਹੀਂ, ਤੇ ਕੋਈ ਦੇਵੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਵਰਗੀ ਨਹੀਂ।
ਇਤਿ ਤੇ ਨਿਸ਼੍ਚਯਂ ਜ੍ਞਾਤ੍ਵਾ ऋषਯਃ ਸ਼ੌਨਕਾਦਯਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਜਾਣ ਕੇ, ਸ਼ੌਨਕ ਆਦਿ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ—
ਤਤ੍ਰੈਵ ਗੋਮਤੀਤੀਰੇ ਚਕ੍ਰੁਸ੍ਤੇ ਲਾ ਧृਤਵ੍ਰਤਾਃ 5.1.62.
ਉਥੇ ਗੋਮਤੀ ਦੇ ਕੰਢੇ, ਪੱਕੇ ਵ੍ਰਤ ਵਾਲਿਆਂ ਨੇ ਯਜਨ ਕੀਤੇ।
ਏਵਂ ਬਹੁਤਿਥੇ ਕਾਲੇ ਚਰਤਸ੍ਤਸ੍ਯ ਵੈ ਵ੍ਰਤਮ੍
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਉਹ ਆਪਣੇ ਵ੍ਰਤ ਚਲਾਉਂਦੇ ਰਹੇ।
ਤਸ੍ਯੈਵ ਕਾਮਪੂਰ੍ਤ੍ਯਰ੍ਥਂ ਵਿਦ੍ਯਾਰ੍ਥਿਨੌ ਰਾਮਜਨਾਰ੍ਦਨੌ
ਉਸ ਦੀ ਇੱਛਾ ਪੂਰੀ ਕਰਨ ਲਈ, ਵਿਦਿਆ ਦੀ ਖੋਜ ਵਿੱਚ ਰਾਮ ਅਤੇ ਜਨਾਰਦਨ ਉਸ ਕੋਲ ਆਏ।
ਨਿਵਾਸਂ ਚਕ੍ਰਤੁਸ੍ਤਸ੍ਯ ਗੁਰੋਰ੍ਗੇਹੇ ਪਰਂਤਪ
ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਅਧਿਆਪਕ ਦੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਵਸੇਰਾ ਕਰ ਲਿਆ, ਹੇ ਵੈਰੀਆਂ ਨੂੰ ਤਪਾਉਣ ਵਾਲੇ।
ਉषਸ੍ਯੁषਸਿ ਤਤ੍ਰੈਵ ਦृਸ਼੍ਯਤੇ ਨ ਤਦਾ ਗੁਰੁਃ
ਸਵੇਰੇ, ਉਸੇ ਥਾਂ ਤੇ, ਅਧਿਆਪਕ ਦਿਸਦਾ ਨਹੀਂ ਸੀ।
ਇਤਿ ਪृष੍ਟੇ ਤਯੋਰੇਵਂ ਗੁਰੁਪਤ੍ਨੀ ਹ੍ਯੁਵਾਚ ਹ
ਜਦੋਂ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, ਅਧਿਆਪਕ ਦੀ ਪਤਨੀ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਜਵਾਬ ਦਿੱਤਾ।
ਤਤ੍ਰੈਵ ਯਾਤਿ ਵੈ ਨਿਤ੍ਯਂ ਗੁਰੁਸ੍ਤੇ ਸ੍ਨਾਨਕਾਰਣਾਤ੍
ਉਹਥੇ ਹੀ ਤੁਹਾਡਾ ਅਧਿਆਪਕ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਨ ਲਈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।