ਕਸ੍ਮਾਚ੍ਚ ऋषਿਭਿਸ੍ਤ੍ਯਕ੍ਤਾ ਲੋਕਮਾਤਰਃ ਪਤਿਵ੍ਰਤਾਃ
ਸੰਸਾਰ ਦੀਆਂ ਮਾਵਾਂ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਹਨ, ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਕਿਉਂ ਛੱਡ ਦਿੱਤੀਆਂ ਗਈਆਂ?
ऋषਿਪਤ੍ਨ੍ਯ ਊਚੁਃ ਨ ਜਾਨੀਮੋ ਵਯਂ ਤਾਤ ਯੇਨ ਦੋषੇਣ ਤਾਪਸੈਃ
ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ ਨੇ ਆਖਿਆ: 'ਪਿਆਰੇ, ਅਸੀਂ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦੇ ਕਿ ਕਿਸ ਗਲਤੀ ਕਰਕੇ ਤਪਸਵੀਆਂ ਨੇ ਸਾਨੂੰ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ।'
ਲੋਕਾਪਵਾਦਜਂ ਕਿਂਚਿਜ੍ਜਾਤਂ ਦਿष੍ਟਵਸ਼ਾਦਧਮ੍
ਕੁਝ ਦੋਸ਼ ਲੋਕਾਂ ਵਿਚ ਪੈਦਾ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ, ਕਿਸਮਤ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਜਦਕਿ ਅਸੀਂ ਨਿਰਦੋਸ਼ ਹਾਂ।
ਯਸ੍ਯਾਰਾਧਨਪੁਣ੍ਯੇਨ ਪਤਿਸਾਂਨਿਧ੍ਯਮਾਪ੍ਨੁਯੁਃ
ਉਸ ਥਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਦੇ ਫਲ ਨਾਲ, ਪਤੀ ਦੀ ਹਾਜ਼ਰੀ ਮਿਲ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਇਤਿ ਪृष੍ਟਸ੍ਤਦਾ ਤਾਭਿਰ੍ऋषਿਪਤ੍ਨੀਭਿਰ੍ਨਾਰਦਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਪੁੱਛੇ ਜਾਣ 'ਤੇ, ਨਾਰਦ ਨੇ...
ਮਹਾਕਾਲਵਨੇ ਰਮ੍ਯੇ ਗਯਾਤੀਰ੍ਥਮਨੁਤ੍ਤਮਮ੍
...ਵੱਡੇ ਕਾਲਾ ਜੰਗਲ ਵਿਚ, ਜੋ ਸੁਹਣਾ ਸੀ, ਗਯਾ ਤੀਰਥ ਦੀ ਮਹਾਨਤਾ ਦੱਸੀ।
ਤਤ੍ਰੈਵ ਚਾਕ੍ਸ਼ਯੋ ਨਾਮ ਨ੍ਯਗ੍ਰੋਧਃ ਸ਼ਾਖਿਨਾਂ ਵਰਃ
ਉਥੇ ਅਕਸ਼ਯ ਨਾਮ ਦਾ ਬਰਗਦ ਦਾ ਰੁੱਖ ਹੈ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਰੁੱਖਾਂ ਵਿਚੋਂ ਵਧੀਆ ਹੈ।
ਸਰ੍ਵਦੋषਹਰਂ ਤੀਰ੍ਥਂ ਸਰ੍ਵਕਾਮਵਰਪ੍ਰਦਮ੍ 5.1.59.
ਉਹ ਤੀਰਥ ਸਾਰੇ ਦੋਸ਼ ਦੂਰ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਹਰ ਇੱਛਾ ਪੂਰੀ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਨਾਰਦਸ੍ਯ ਵਚਃ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ऋषਿਪਨ੍ਤ੍ਯਃ ਸੁਚੋਦਿਤਾਃ
ਨਾਰਦ ਦੇ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ, ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਮਝਾਈਆਂ ਹੋਈਆਂ...
ਆਜਗ੍ਮੁਸ੍ਤਦ੍ਵਨਂ ਤਤ੍ਰ ਯਤ੍ਰ ਤੀਰ੍ਥਂ ਗਯਾਭਿਧਮ੍
...ਉਸ ਜੰਗਲ ਵੱਲ ਗਈਆਂ, ਜਿੱਥੇ ਗਯਾ ਤੀਰਥ ਸੀ।
ਕृਤਾਸ੍ਤਾਭਿਸ਼੍ਚ ਪੁਣ੍ਯਾਭਿਰ੍ਨਭਸ੍ਯਸ੍ਯਾਸਿਤੇਤਰੇ
ਉਥੇ, ਉਹ ਪਵਿੱਤਰ ਔਰਤਾਂ ਨੇ ਨਭਸਿਆ ਮਹੀਨੇ ਦੀ ਕਾਲੀ ਪੱਖ 'ਤੇ ਕਰਮ ਕੀਤੇ।
ਉਪੋष੍ਯ ਚੈਕਰਾਤ੍ਰਂ ਤੁ ਜਾਗਰਂ ਚੈਵ ਯੋਗਤਃ
ਇਕ ਰਾਤ ਉਪਵਾਸ ਕਰਕੇ, ਯੋਗ ਵਿਚ ਜਾਗਰਣ ਕੀਤਾ।
ਭਰ੍ਤृਕੋਪਪਰਿਭ੍ਰष੍ਟਾਃ ਸਦ੍ਯਃ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਾ ਗृਹਾਸ਼੍ਰਮਮ੍
ਪਤੀਆਂ ਦੇ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਛੱਡੀਆਂ ਹੋਈਆਂ, ਉਹ ਔਰਤਾਂ ਤੁਰੰਤ ਆਪਣੇ ਘਰ-ਵਾਲੇ ਜੀਵਨ ਵਿਚ ਵਾਪਸ ਆ ਗਈਆਂ।
ਤਦਾਪ੍ਰਭृਤਿ ਲੋਕੇਸ੍ਮਿਨ੍ਪਂਚਮੀ ऋषਿਸਂਜ੍ਞਿਤਾ
ਉਸ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਵਿਚ ਪੰਜਵੀਂ ਤਾਰੀਖ ਨੂੰ ਰਿਸ਼ੀ ਪੰਚਮੀ ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਨੀਵਾਰਾਹਾਰਕਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਸ਼ੁਚੀਭੂਯ ਸਮਾਹਿਤਾਃ ਦੁਰ੍ਭਗਤ੍ਵਂ ਚ ਨਾਰੀਣਾਂ ਨ ਵਿਯੋਗਸ਼੍ਚ ਮਾਤृਭਿਃ
ਨੀਵਾਰਾ ਚਾਵਲ ਖਾ ਕੇ, ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਕੇ ਤੇ ਮਨ ਲਾ ਕੇ, ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਕੋਈ ਦੁਖ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗਾ, ਨਾ ਮਾਵਾਂ ਤੋਂ ਵਿਛੋੜਾ ਹੋਵੇਗਾ...
ਪੁਤ੍ਰਤੋ ਧਨਤੋ ਵਾਪਿ ਕਦਾਚਿਤ੍ਸਂਭਵਿष੍ਯਤਿ
...ਚਾਹੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਤੋਂ ਜਾਂ ਧਨ ਤੋਂ, ਕਿਸੇ ਵੀ ਸਮੇਂ।
ਅਵਂਤ੍ਯਾਮੀਦृਸ਼ਂ ਤੀਰ੍ਥਂ ਵਰ੍ਤਤੇ ਭੁਵਿ ਸਤ੍ਤਮ 5.1.59.
ਅਵੰਤੀ ਵਿੱਚ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਐਸਾ ਪਵਿੱਤਰ ਸਥਾਨ ਮੌਜੂਦ ਹੈ, ਹੇ ਚੰਗੇ ਮਨੁੱਖ।
ਅਸ੍ਮਿਂਸ੍ਤੀਰ੍ਥੇ ਨਰਃ ਕਸ਼੍ਚਿਨ੍ਮਹਾ ਦਾਨਾਨਿ ਚੇਚ੍ਚਰੇਤ੍
ਜੇ ਕੋਈ ਮਨੁੱਖ ਇਸ ਤੀਰਥ ਤੇ ਵੱਡੇ ਦਾਨ ਕਰੇ,
ਯੋ ਵੈ ਨਿਯਮਵਾਨ੍ਭੂਤ੍ਵਾ ਕਥਾਮੇਤਾਂ ਸ਼ृਣੋਤਿ ਵਾ
ਜਾਂ ਜੋ ਵਿਅਕਤੀ ਨਿਯਮ ਪੂਰੇ ਕਰਕੇ ਇਹ ਕਥਾ ਸੁਣੇ,
ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੀਸ੍ਕਾਂਦੇ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਏਕਾਸ਼ੀਤਿਸਾਹਸ੍ਰ੍ਯਾਂ ਸਂਹਿਤਾਯਾਂ ਪਂਚਮ ਆਵਂਤ੍ਯਖਣ੍ਡੇऽਵਨ੍ਤੀਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰਮਾਹਾਤ੍ਮ੍ਯੇ ਗਯਾਤੀਰ੍ਥਮਾਹਾਤ੍ਮ੍ਯ ਵਰ੍ਣਨਂਨਾਮੈਕੋਨषष੍ਟਿਤਮੋऽਧ੍ਯਾਯਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸ਼੍ਰੀ ਸਕਾਂਦ ਪੁਰਾਣ ਦੇ ਪੰਜਵੇਂ ਅਵੰਤੀ ਖੰਡ ਵਿੱਚ ਗਯਾ ਤੀਰਥ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਉਨੰਜਾ ਚੈਪਟਰ ਸਮਾਪਤ ਹੋਇਆ।
ਪੁਰੁषੋਤ੍ਤਮਂ ਪਰਂ ਤੀਰ੍ਥਂ ਤ੍ਵਯਾ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਂ ਪੁਰਾਨਘ ਏਤਤ੍ਤੁ ਸ਼੍ਰੋਤੁਮਿਚ੍ਛਾਮਿ ਤ੍ਵਤ੍ਤੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮਵਿਦਾਂ ਵਰ
ਹੇ ਪਾਪ ਰਹਿਤ, ਤੂੰ ਪੁਰਾਣੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਪੁਰੁਸ਼ੋਤਮ, ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੇ ਤੀਰਥ ਦੀ ਗੱਲ ਕੀਤੀ ਹੈ; ਮੈਂ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਇਹ ਬਾਤ ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਦੱਸ, ਹੇ ਬ੍ਰਹਮ ਗਿਆਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ।
ਸ਼ृਣੁष੍ਵ ਭੋ ਦ੍ਵਿਜਸ਼੍ਰੇष੍ਠ ਕਥਾਂ ਪਾਪਹਰਾਂ ਪਰਾਮ੍
ਹੇ ਦੋ ਵਾਰ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਚੰਗੇ, ਪਾਪ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਉੱਚੀ ਕਥਾ ਸੁਣ।
ਯਸ੍ਯਾਃ ਸ਼੍ਰਵਣਮਾਤ੍ਰੇਣ ਮਹਾਪਾਪਕ੍ਸ਼ਯੋ ਭਵੇਤ੍
ਇਸ ਕਥਾ ਨੂੰ ਸੁਣਨ ਨਾਲ ਹੀ ਵੱਡੇ ਪਾਪ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਸਮਾਸੀਨੋ ਰਮਾਨਾਥਃ ਪਾਰ੍षਦੈਃ ਸਨਕਾਦਿਭਿਃ
ਰਮਾਨਾਥ ਆਪਣੇ ਸੰਗੀਆਂ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਸਨਕ ਆਦਿ, ਦੇ ਨਾਲ ਬੈਠਾ ਸੀ।
ऋਦਿਸਿਦ੍ਧਿਗੁਣੋਪੇਤੈਸ੍ਤਤ੍ਤ੍ਵੈਸ੍ਤੈਰ੍ਮਹਦਾਦਿਭਿਃ
ਉਹ ਸੰਗੀ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੀਆਂ ਖਾਸੀਆਂ ਤੇ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਨਾਲ, ਮਹਾਨ ਤੱਤਾਂ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਹੋਰ ਤੱਤਾਂ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਸਨ।
ਕਿਨ੍ਨਰੋਦ੍ਗਾਨਸਨ੍ਮਾਨੈਰ੍ਨृਤ੍ਯਦ੍ਭਿਰਪ੍ਸਰੋਗਣੈਃ
ਕਿੰਨਰਾਂ ਦੀ ਗਾਇਕੀ ਅਤੇ ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਦੇ ਨਾਚ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸਨਮਾਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।
ਕਲ੍ਪਦ੍ਰੁਮਕृਤਚ੍ਛਾਯ ਆਸੀਨੋ ਹਿ ਮੁਰੁਦ੍ਵਿषਃ
ਮੁਰਾ ਦੇ ਵੈਰੀ ਨੇ ਕਲਪਵ੍ਰਖ਼ ਦੀ ਛਾਂ ਹੇਠ ਬੈਠ ਕੇ ਵਿਸ਼੍ਰਾਮ ਕੀਤਾ।
ਤੇषਾਂ ਮਧ੍ਯੇ ਪਰਾ ਭਾषਾ ਹ੍ਯਪृਚ੍ਛਤ੍ਕਮਲਾਪਤਿਮ੍
ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਬਾਤ ਕਮਲਾਂ ਦੇ ਮਾਲਕ ਨੂੰ ਪੁੱਛੀ ਗਈ।
ਸਰ੍ਵਜ੍ਞੋਸਿ ਮਹਾਪ੍ਰਾਜ੍ਞ ਵਾਚ੍ਯਤਾਂ ਯਦਿ ਰੋਚਤੇ
ਤੂੰ ਸਭ ਕੁਝ ਜਾਣਦਾ ਹੈਂ, ਵੱਡਾ ਗਿਆਨੀ ਹੈਂ; ਜੇ ਤੈਨੂੰ ਚੰਗਾ ਲੱਗੇ ਤਾਂ ਇਹ ਬਾਤ ਦੱਸ।
ਤਥਾਪਿ ਵਿਧਿਨਾ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਂ ਤਤ੍ਸਰ੍ਵਂ ਚਾਕ੍ਸ਼ਯਂ ਭਵੇਤ੍ ।। 5.1.60.
ਫਿਰ ਵੀ, ਜੋ ਕੁਝ ਵਿਧੀ ਨਾਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਾਰਾ ਅਟੱਲ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।