ਤਤੋ ਨੈऋਤ੍ਯਦਿਗ੍ਭਾਗੇ ਦੁਰ੍ਭਰਾਖ੍ਯਂ ਸਰਾ ਸ਼ੁਭਮ੍
ਫਿਰ ਦੱਖਣ-ਪੱਛਮ ਵੱਲ, 'ਦੁਰਭਰਾ' ਨਾਂ ਦਾ ਪਵਿੱਤਰ ਸਰੋਵਰ ਹੈ।
ਤਤ੍ਰ ਸ੍ਨਾਨਾਦਵਾਪ੍ਨੋਤਿ ਸਦਾ ਸ੍ਵਰ੍ਗਪਦਂ ਨਰਃ
ਉਥੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਨ ਨਾਲ ਮਨੁੱਖ ਹਮੇਸ਼ਾ ਸਵਰਗ ਦਾ ਦਰਜਾ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਸ਼ਿਵਪੂਜਾ ਪ੍ਰਕਰ੍ਤ੍ਤਵ੍ਯਾ ਸ੍ਨਾਤ੍ਵਾ ਕੁਣ੍ਡਦ੍ਵਯੇ ਨਰੈਃ 2.8.8.
ਦੋ ਕੁੰਡੀਆਂ ਵਿੱਚ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਕੇ, ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਗਨ੍ਧਾਦਿਭਿਃ ਸ਼ੁਭੈਃ ਪੁष੍ਪੈਰਰ੍ਚ੍ਚਨੀਯੋ ਮਹੇਸ਼੍ਵਰਃ
ਮਹਾਂਦੇਵ ਨੂੰ ਸੁਗੰਧੀ ਵਾਲੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਤੇ ਚੰਗੇ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਪੂਜਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਇਤਿ ਧ੍ਯਾਤ੍ਵਾ ਸ਼ਿਵਂ ਸਾਰ੍ਦ੍ਧਂ ਨਿष੍ਪਾਪਂ ਪ੍ਰਯਤੋ ਨਰਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਰਕੇ, ਮਨੁੱਖ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਕੇ ਪਾਪ ਰਹਿਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਏਵਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਨਰੋ ਵਿਪ੍ਰ ਸਰ੍ਵਪਾਪੈਃ ਪ੍ਰਮੁਚ੍ਯਤੇ
ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਇੰਝ ਕਰਨ ਨਾਲ ਮਨੁੱਖ ਸਾਰੇ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਛੁਟਕਾਰਾ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਭਾਦ੍ਰਕृष੍ਣਚਤੁਰ੍ਦਸ਼੍ਯਾਂ ਯਃ ਕੁਰ੍ਯ੍ਯਾਚ੍ਛ੍ਰਦ੍ਧਯਾऽਨ੍ਵਿਤਃ
ਭਾਦੋਂ ਦੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਚੌਦਸ ਨੂੰ ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਇਹ ਕਰਦਾ ਹੈ,
ਯਃ ਕਰੋਤਿ ਨਰੋ ਭਕ੍ਤ੍ਯਾ ਸ਼ਿਵਲੋਕੇ ਸ ਸਂਵਸੇਤ੍
ਜੋ ਭੀ ਮਨੁੱਖ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਇਹ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸ਼ਿਵ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦਾ ਹੈ।
ਵਿष੍ਣੁਰੁਦ੍ਰੌ ਚ ਤਸ੍ਯਾਤਿਸੁਪ੍ਰਸਨ੍ਨੌ ਸਨਾਤਨੌ
ਵਿਸ਼ਨੂ ਤੇ ਰੁਦਰ, ਦੋਵੇਂ ਸਦਾ ਉਸ ਉੱਤੇ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਅਤਃ ਕਿਂ ਬਹੁਨੋਕ੍ਤੇਨ ਵਿਪ੍ਰਤੀਰ੍ਥਮਨੁਤ੍ਤਮਮ੍
ਹੁਣ ਹੋਰ ਵਧ ਕੇ ਕੀ ਦੱਸਣਾ, ਹੇ ਰਿਸ਼ੀ, ਇਹ ਤੀਰਥ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹੈ।
ਅਤਃ ਪਰਂ ਪ੍ਰਵਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਤੀਰ੍ਥਮਨ੍ਯਚ੍ਛੁਭਾਵਹਮ੍
ਹੁਣ ਮੈਂ ਹੋਰ ਅੱਗੇ ਇੱਕ ਹੋਰ ਪਵਿੱਤਰ ਤੇ ਸੁਖਦਾਇਕ ਤੀਰਥ ਬਿਆਨ ਕਰਾਂਗਾ।
ਈਸ਼ਾਨੇ ਦੁਰ੍ਭਰਸ੍ਥਾਨਾਨ੍ਮਹਾਵਿਦ੍ਯਾਭਿਧਂ ਮਹਤ੍
ਉੱਤਰੀ-ਪੂਰਬ ਵੱਲ, ਦੁਰਭਰਾ ਦੇ ਨੇੜੇ, 'ਮਹਾਵਿਦਿਆ' ਨਾਂ ਦਾ ਵੱਡਾ ਤੀਰਥ ਹੈ।
ਤਦਗ੍ਰੇ ਸਰਸਿ ਸ੍ਨਾਤ੍ਵਾ ਮਹਾਵਿਦ੍ਯਾਂ ਤੁ ਯੋ ਨਰਃ 2.8.8.
ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਉਸਦੇ ਅੱਗੇ ਸਰੋਵਰ ਵਿੱਚ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਮਹਾਨ ਗਿਆਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਸਿਦ੍ਧਪੀਠਂ ਤਥਾ ਖ੍ਯਾਤਂ ਸਮ੍ਯਕ੍ਪ੍ਰਤ੍ਯਯਕਾਰਕਮ੍
ਇਹ ਤੀਰਥ 'ਸਿੱਧਪੀਠ' ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਪੂਰਾ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਮਂਤ੍ਰਂ ਯਃ ਸ਼੍ਰਦ੍ਧਯਾ ਵਿਪ੍ਰ ਸ਼ੈਵਂ ਸ਼ਾਕ੍ਤਮਥਾਪਿ ਵਾ
ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਜੋ ਕੋਈ ਭੀ ਵਿਅਕਤੀ ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਸ਼ਿਵ ਜਾਂ ਦੇਵੀ ਦੇ ਮੰਤ੍ਰ ਜਾਂ ਹੋਰ ਕੋਈ ਮੰਤ੍ਰ ਉਚਾਰਦਾ ਹੈ—
ਏਕਾਗ੍ਰਮਾਨਸੋ ਵਿਦ੍ਵਨ੍ਨਾਰਾਧ੍ਯਾਵਰ੍ਤਯੇਤ੍ਸਦਾ
ਹੇ ਗਿਆਨੀ, ਜੋ ਮਨ ਨੂੰ ਇੱਕਾਗਰ ਕਰਕੇ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਉਸ ਮੰਤ੍ਰ ਦੀ ਜਾਪ ਕਰਦਾ ਰਹੇ—
ਤਸ੍ਮਾਦਤ੍ਰ ਪ੍ਰਕਰ੍ਤਵ੍ਯਂ ਜਪਾਦਿਕਮਤਂਦ੍ਰਿਤੈਃ
ਇਸ ਕਰਕੇ, ਇੱਥੇ ਹਰ ਕੋਈ ਮਨ ਲਾ ਕੇ, ਮੰਤ੍ਰ ਜਾਪ ਅਤੇ ਹੋਰ ਭਗਤੀ ਦੇ ਕੰਮ ਲਾਪਰਵਾਹੀ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਕਰਨੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ।
ਦੇਯਾਨ੍ਯਨ੍ਨਾਨਿ ਬਹੁਸ਼ੋ ਨਾਨਾਵਿਧਫਲਾਨਿ ਚ
ਵੱਖ-ਵੱਖ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਭੋਜਨ ਅਤੇ ਅਨੇਕ ਕਿਸਮ ਦੇ ਫਲ ਬੜੀ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਚੜ੍ਹਾਉਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ।
ਉਚ੍ਚਾਟਨਾਦੀਨ੍ਯਪਿ ਚ ਮੋਹਨਾਦਿ ਵਿਸ਼ੇषਤਃ
ਉੱਚਾਟਨ, ਮੋਹਨ ਅਤੇ ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਮੋਹ-ਭ੍ਰਮ ਵਰਗੇ ਕੰਮ ਵੀ ਇੱਥੇ ਕੀਤੇ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ।
ਸਿਦ੍ਧਸ੍ਥਾਨੇ ਪਰਂ ਮੋਕ੍ਸ਼ਂ ਵਸ਼ੀਕਰਣਮੁਤ੍ਤਮਮ੍
ਜਿੱਥੇ ਸਿੱਧੀਆਂ ਵਾਲੀ ਥਾਂ ਹੋਵੇ, ਉੱਥੇ ਉੱਚਾ ਮੋਖ ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਵਸ਼ੀਕਰਨ ਮਿਲ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਆਸ਼੍ਵਿਨੇ ਸ਼ੁਕ੍ਲਪਕ੍ਸ਼ਸ੍ਯ ਨਵਰਾਤ੍ਰਿषੁ ਸੁਵ੍ਰਤ
ਹੇ ਸੁਚਰਿਤਰ, ਆਸ਼ਵਿਨ ਮਹੀਨੇ ਦੇ ਸ਼ੁਕਲ ਪੱਖ ਦੀ ਨੌ ਰਾਤਾਂ ਵਿੱਚ—
ਯਦਾ ਪੂਰ੍ਵਂ ਵਿਨਿਰ੍ਜਿਤ੍ਯ ਰਾਵਣਂ ਲੋਕਰਾਵਣਮ੍
ਜਦੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਰਾਵਣ, ਜੋ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਡਰ ਸੀ, ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਲਿਆ ਗਿਆ ਸੀ—
ਯਤ੍ਰ ਗਤ੍ਵਾ ਪਦਾ ਵੀਰੋ ਭਰਤੋ ਰਾਮਕਾਂਕ੍ਸ਼ਯਾ 2.8.8.
ਉਥੇ, ਜਿੱਥੇ ਬਹਾਦਰ ਭਰਤ ਪੈਦਲ ਹੀ ਰਾਮ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਗਿਆ ਸੀ—
ਤਤ੍ਰਾਗਮਤ੍ਸੁਰਗਵੀ ਪ੍ਰਾਦੁਰ੍ਭੂਤਾ ਸ੍ਰਵਤ੍ਸ੍ਤਨੀ
ਉਥੇ ਅਕਾਸ਼ੀ ਗਾਂ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਈ, ਜਿਸ ਦੇ ਥਣਾਂ ਚੋਂ ਦੁੱਧ ਵਗ ਰਿਹਾ ਸੀ।
ਤਦ੍ਭੂਮਿਪਤਿਤਂ ਦੁਗ੍ਧਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਵਾਨਰਰਾਕ੍ਸ਼ਸਾਃ
ਉਸ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗਿਆ ਦੁੱਧ ਵੇਖ ਕੇ, ਵਾਨਰ ਤੇ ਰਾਕਸ਼ਸ—
ਕਿਮੇਤਦਿਤਿ ਰਾਜੇਂਦ੍ਰ ਤਾਨੁਵਾਚ ਰਘੂਦ੍ਵਹਃ
ਹੇ ਰਾਜਨ, 'ਇਹ ਕੀ ਹੈ?' ਪੁੱਛਿਆ। ਫਿਰ ਰਘੁਕੁਲ ਦੇ ਸਰਵੋਤਮ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ।
ਇਤ੍ਯੁਕ੍ਤਾਸ੍ਤੁ ਤਤਃ ਸਰ੍ਵੇ ਵਸਿष੍ਠਪ੍ਰਮੁਖੇ ਸ੍ਥਿਤਾਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਖਣ ਤੇ, ਵਸੀਸ਼ਠ ਜੀ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਿੱਚ ਸਾਰੇ ਉਥੇ ਖੜੇ ਰਹੇ।
ਵਸਿष੍ਠੋऽਪਿ ਕ੍ਸ਼ਣਂ ਧ੍ਯਾਤ੍ਵਾ ਤਮੁਵਾਚ ਨਿਰਾਕੁਲਮ੍
ਵਸੀਸ਼ਠ ਨੇ ਇੱਕ ਪਲ ਧਿਆਨ ਲਾਇਆ ਤੇ ਨਿਸ਼ਚਿੰਤ ਹੋ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਖਿਆ।
ਵਸਿष੍ਠ ਉਵਾਚ ਸ਼ृਣੁ ਰਾਮ ਮਹਾਬਾਹੋ ਕਾਮਧੇਨੁਰਿਯਂ ਸ਼ੁਭਾ
ਵਸੀਸ਼ਠ ਨੇ ਆਖਿਆ: 'ਸੁਣ ਰਾਮਾ, ਵੱਡੇ ਬਾਂਹਾਂ ਵਾਲਿਆ, ਇਹ ਸੁਭਾਗੀ ਕਾਮਧੇਨੁ ਗਾਂ ਹੈ।'
ਦੁਗ੍ਧਮਧ੍ਯੇ ਸਮੁਦ੍ਭੂਤੋ ਰੁਦ੍ਰਸ੍ਤ੍ਵਾਂ ਦ੍ਰष੍ਟੁਮਾਗਤਃ
'ਇਸ ਦੁੱਧ ਵਿਚੋਂ ਹੀ ਰੁਦਰ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋ ਕੇ ਤੈਨੂੰ ਮਿਲਣ ਆਇਆ ਹੈ।'