ਪਤਿਧਰ੍ਮਰਤਾ ਨਿਤ੍ਯਂ ਸਿषੇਵੇ ਲੋਕਚਕ੍ਸ਼ੁषੇ
ਉਹ ਸਦਾ ਪਤੀ ਦੇ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਲੱਗੀ ਰਹੀ ਤੇ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਅੱਖ ਵਾਂਗ ਉਸ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਦੀ ਰਹੀ।
ਯਮੋ ਵੈਵਸ੍ਵਤੋ ਜਾਤੋ ਯਮੁਨਾ ਲੋਕਪਾਵਨੀ
ਵਿਵਸਵਤ ਦਾ ਪੁੱਤ ਯਮ ਜੰਮਿਆ; ਯਮੁਨਾ, ਜੋ ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਵੀ ਜੰਮੀ।
ਮਿਥੁਨਂ ਮੇ ਤਵੋਤ੍ਸਂਗੇ ਧृਤਂ ਤ੍ਵਂ ਪਰਿਪਾਲਯ
ਇਹ ਜੋੜਾ ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਦਿੱਤਾ ਹੈ, ਤੂੰ ਇਹਨਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰ।
ਰਵਿਭਕ੍ਤਿਰਤਾ ਨਿਤ੍ਯਂ ਚਰ ਤ੍ਵਂ ਮਮ ਵੇਸ਼੍ਮਨਿ
ਤੂੰ ਸਦਾ ਮੇਰੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਰਹਿ ਕੇ ਸੂਰਜ ਦੀ ਭਗਤੀ ਵਿੱਚ ਲੱਗੀ ਰਹਿ।
ਏਵਂ ਸਾ ਸਮਯਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਸਾਵਿਤ੍ਰੀ ਹ੍ਯਗਮਤ੍ਤਦਾ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਾਅਦਾ ਕਰਕੇ, ਸਾਵਿਤਰੀ ਉਥੋਂ ਚਲੀ ਗਈ।
ਪਿਤ੍ਰ ਨਿਵਾਰਿਤਾ ਸਦ੍ਯੋ ਵਡਵਾਰੂਪਧਾਰਿਣੀ 5.1.56.
ਪਿਉ ਵਲੋਂ ਰੋਕੀ ਗਈ, ਉਹ ਤੁਰੰਤ ਘੋੜੀ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਲਿਆ।
ਏਕਦਾ ਯਾਚਿਤਾ ਤੇਨ ਵੈਵਸ੍ਵਤੇਨ ਬੁਭੁਕ੍ਸ਼ਤਾ
ਇੱਕ ਵਾਰੀ, ਵੈਵਸਵਤ ਨੇ ਭੁੱਖਾ ਹੋ ਕੇ ਉਸ ਕੋਲੋਂ ਮੰਗਿਆ ਸੀ।
ਤਦਾ ਪਦਾਹਤਾ ਤੇਨ ਚ੍ਛਾਯਾ ਤਂ ਚ ਸ਼ਸ਼ਾਪ ਹ
ਉਸ ਵੇਲੇ, ਪੈਰ ਨਾਲ ਮਾਰ ਕੇ ਛਾਇਆ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਸ਼ਾਪ ਦੇ ਦਿੱਤਾ।
ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਤ੍ਵਂ ਚ ਪਦਾ ਖਂਜੋ ਭਵਿष੍ਯਸਿ ਨ ਸਂਸ਼ਯਃ
ਇਸ ਕਰਕੇ, ਹੁਣ ਤੂੰ ਪੈਰ ਨਾਲ ਲੰਗੜਾ ਹੋ ਜਾਵੇਂਗਾ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸ਼ੱਕ ਨਹੀਂ।
ਏਤਸ੍ਮਿਨ੍ਨਂਤਰੇ ਵ੍ਯਾਸ ਪਰਿਭੂਯ ਵਸੁਂਧਰਾਮ੍
ਇਸ ਦੌਰਾਨ, ਵਿਆਸ ਨੇ ਧਰਤੀ ਦੀ ਉਪੇਖਾ ਕਰ ਦਿੱਤੀ।
ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਚ ਤਨਯਂ ਪਂਗੁਮਿਤ੍ਯੁਵਾਚ ਵਿਭਾਵਸੁਃ
ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਲੰਗੜਾ ਵੇਖ ਕੇ, ਵਿਭਾਵਸੁ ਨੇ ਇਹ ਗੱਲ ਆਖੀ।
ਇਤਿ ਪृष੍ਟੋ ਯਦਾ ਤੇਨ ਸਵਿਤ੍ਰਾ ਲੋਕਭਾਸ੍ਵਤਾ
ਜਦੋਂ ਸਾਵਿਤ੍ਰ ਨੇ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਰੋਸ਼ਨੀ ਦੇਂਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ,
ਪ੍ਰਾਤਰਾਸ਼ਾਯ ਮੇ ਨਾਥ ਯਾਚਿਤਂ ਮਾਤੁਰਂਤਿਕਾਤ੍
ਹੇ ਸਵਾਮੀ, ਸਵੇਰੇ ਦੇ ਭੋਜਨ ਲਈ ਮੈਂ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਦੇ ਕੋਲੋਂ ਮੰਗਿਆ ਸੀ।
ਪਾਦੌ ਮੇ ਗਲਿਤੌ ਸਦ੍ਯੋ ਮਾਤੁਃ ਸ਼ਾਪਪਰਾਭਵੌ
ਮੇਰੇ ਪੈਰ ਤੁਰੰਤ ਹੀ ਡਿੱਗ ਪਏ, ਮਾਂ ਦੇ ਸ਼ਾਪ ਨਾਲ ਮੈ ਹਾਰ ਗਿਆ।
ਵਿਚਿਤ੍ਰਮਿਦਮਾਖ੍ਯਾਤਂ ਮਾਤੁਃ ਸ਼ਾਪਸ੍ਯ ਕਾਰਣਮ੍
ਇਹ ਅਜੀਬ ਕਹਾਣੀ ਦੱਸ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ—ਮੇਰੀ ਮਾਂ ਦੇ ਸ਼ਾਪ ਦਾ ਕਾਰਨ ਇਹ ਸੀ।
ਨੇਯਂ ਸਾ ਰੁਚਿਰਾਪਾਂਗੀ ਤ੍ਵਾष੍ਟ੍ਰੀ ਲੋਕਸ੍ਯ ਪਾਵਨੀ 5.1.56.
ਉਹ ਸੁੰਦਰ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੀ ਤਵਸ਼ਟਰੀ ਨਹੀਂ, ਜੋ ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਗਤਾ ਵੈ ਸਾ ਪਿਤੁਰ੍ਗੇਹੇ ਵਾਰਿਤਾਹਂ ਤਯਾऽਨਘ
ਉਹ ਆਪਣੇ ਪਿਓ ਦੇ ਘਰ ਚਲੀ ਗਈ ਹੈ; ਮੈਨੂੰ ਉਸ ਨੇ ਰੋਕ ਲਿਆ ਸੀ, ਹੇ ਪਾਪ ਰਹਿਤ।
ਸਵਿਤ੍ਰੇ ਨੈਵ ਵਕ੍ਤਵ੍ਯਂ ਛਾਯੇ ਕਿਂਚਿਤ੍ਕਥਂਚਨ
ਛਾਇਆ ਵਲੋਂ ਸਾਵਿਤ੍ਰ ਨੂੰ ਕੁਝ ਵੀ ਨਹੀਂ ਕਹਿਣਾ ਚਾਹੀਦਾ।
ਤਚ੍ਛ੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਭਗਵਾਂਸ੍ਤ੍ਵष੍ਟੁਃ ਸਮੀਪਂ ਰੋषਮਾਸ੍ਥਿਤਃ
ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਭਾਗਾਂ ਵਾਲਾ ਤਵਸ਼ਟ੍ਰ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਕੋਲ ਆ ਗਿਆ।
ਤਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਸਹਸੋਤ੍ਥਾਯ ਤ੍ਵष੍ਟਾ ਲੋਕਪਿਤਾਮਹਃ
ਉਸ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਪਿਤਾ ਤਵਸ਼ਟ੍ਰ ਤੁਰੰਤ ਉੱਠ ਖੜਾ ਹੋਇਆ।
ਨਤ੍ਵਾ ਪਾਦੌ ਪਰਿਕ੍ਰਮ੍ਯ ਬਹੁਮਾਨਪੁਰਃ ਸਰਮ੍
ਉਸ ਨੇ ਉਸ ਦੇ ਪੈਰ ਛੁਹ ਕੇ, ਉਸ ਦੀ ਪਰਿਕ੍ਰਮਾ ਕਰੀ ਅਤੇ ਵੱਡੀ ਇੱਜ਼ਤ ਦਿਖਾਈ।
ਆਗਤਾ ਤੇ ਗृਹਂ ਤਾਤ ਮਮ ਮਾਰ੍ਗਾਨੁਮੋਦਿਨੀ
ਉਹ ਮੇਰੇ ਰਸਤੇ ਤੇ ਚੱਲਦੀ ਤੇਰੇ ਘਰ ਆ ਗਈ ਹੈ, ਪੁੱਤ।
ਇਤ੍ਯੁਕ੍ਤੇ ਵਚਨੇ ਤ੍ਵष੍ਟ੍ਰਾ ਰਵਿਰ੍ਦੁਸ਼੍ਚਿਂਤਮਾਨਸਃ
ਤਵਸ਼ਟ੍ਰ ਦੇ ਇਹ ਬੋਲ ਆਖਣ ਤੇ, ਰਵੀ ਦਾ ਮਨ ਚਿੰਤਾ ਨਾਲ ਭਰ ਗਿਆ।
ਕਿਂ ਕਰੋਮਿ ਕ੍ਵ ਗਚ੍ਛਾਮਿ ਕ੍ਵ ਚ ਪ੍ਰਿਯਤਰਾ ਮਮ
ਹੁਣ ਮੈਂ ਕੀ ਕਰਾਂ? ਕਿੱਥੇ ਜਾਵਾਂ? ਮੇਰੀ ਪਿਆਰੀ ਕਿੱਥੇ ਹੈ?
ਤਵ ਤੇਜਃ ਪਰਿਭ੍ਰष੍ਟਾ ਭਗ੍ਨਾ ਕ੍ਵਾਪਿ ਗਤਾਬਲਾ
ਤੇਰੀ ਜੋ ਚਮਕ ਸੀ, ਉਹ ਮਿਟ ਗਈ ਹੈ, ਟੁੱਟ ਗਈ ਹੈ ਤੇ ਕਿਤੇ ਦੂਰ ਚਲੀ ਗਈ ਹੈ, ਉਸ ਦੀ ਤਾਕਤ ਵੀ ਖਤਮ ਹੋ ਗਈ ਹੈ।
ਤਦਾ ਤੇ ਰੋਚਤੇ ਸਮ੍ਯਗ੍ਯਥਾ ਸ੍ਯਾਦ੍ਵੈ ਤਥਾ ਕੁਰੁ।।5.1.56.
ਹੁਣ ਜਿਵੇਂ ਤੈਨੂੰ ਚੰਗਾ ਲੱਗੇ, ਠੀਕ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਕਰ, ਜਿਵੇਂ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਇਤਿ ਸੂਰ੍ਯਵਚਃ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਸ਼ਾਣਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਸੁਦਰ੍ਸ਼ਨਮ੍
ਸੂਰਜ ਦੇ ਇਹ ਬੋਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਇੱਕ ਧਾਰ ਤੋਂ ਸੁਦਰਸ਼ਨ ਬਣਾਇਆ।
ਤਸ੍ਯ ਘृष੍ਟਿਤਮਾਤ੍ਰੇਣ ਤ੍ਵष੍ਟਾ ਚਕ੍ਰੇ ਵਿਵਸ੍ਵਤਃ
ਉਸ ਦੀ ਧਾਰ ਨੂੰ ਹੌਲੀ ਛੂਹ ਕੇ, ਤਵਸ਼ਟਾ ਨੇ ਵਿਵਸਵਤ ਲਈ ਉਹ ਬਣਾਇਆ।
ਤਦਾ ਤ੍ਵष੍ਟਾऽਬ੍ਰਵੀਦ੍ਵਾਕ੍ਯਂ ਮਧੁਰਂ ਸੂਰ੍ਯਸਂਨਿਧੌ
ਫਿਰ ਤਵਸ਼ਟਾ ਨੇ ਸੂਰਜ ਦੀ ਹਾਜ਼ਰੀ ਵਿੱਚ ਮਿੱਠੇ ਬੋਲ ਕਹੇ।
ਗृਹ੍ਯਤਾਂ ਭੋਃ ਸੁਰਸ਼੍ਰੇष੍ਠ ਸ਼ੀਘ੍ਰਂ ਗਚ੍ਛਤੁ ਸ਼ਾਡ੍ਵਲੇ
ਇਹ ਲੈ ਲੋ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸਰਵੋਤਮ, ਤੇ ਜਲਦੀ ਘਾਹ ਵਾਲੀ ਥਾਂ ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਜਾਵੇ।