ਤਤ੍ਰ ਸ਼ਿਪ੍ਰਾ ਸਰਿਚ੍ਛ੍ਰੇष੍ਠਾ ਵਰ੍ਤਤੇ ਭੁਵਿ ਪਾਵਨੀ
ਉੱਥੇ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਨਦੀ ਸ਼ਿਪਰਾ ਵਗਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਸਭ ਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਤਤ੍ਰ ਗਚ੍ਛ ਮਹਾਭਾਗੇ ਸਦ੍ਯਸ਼੍ਚਾਤ੍ਮ ਵਿਸ਼ੁਦ੍ਧਯੇ
ਉੱਥੇ ਜਾ, ਹੇ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲੀ, ਤੁਰੰਤ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰਨ ਲਈ।
ਤਮਭਿਜ੍ਞਾਯ ਸਂਪ੍ਰਾਪ੍ਤਾ ਮਹਾਕਾਲਵਨਂ ਸ਼ੁਭਮ੍
ਇਹ ਸਮਝ ਕੇ ਉਹ ਸ਼ੁਭ ਮਹਾਕਾਲ ਵਨ ਵਿਚ ਪਹੁੰਚ ਗਈ।
ਵਿਂਧ੍ਯਸ੍ਯ ਚੋਤ੍ਤਰੇ ਭਾਗੇ ਅਂਜਨ੍ਯਾਸ਼੍ਰਮਮੁਤ੍ਤਮਮ੍
ਵਿੰਧਿਆ ਦੇ ਉੱਤਰੀ ਹਿੱਸੇ ਵਿਚ ਅੰਜਨਾ ਦਾ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਆਸ਼ਰਮ ਹੈ।
ਪਤਿਵ੍ਰਤਾਭਿਃ ਸਰ੍ਵਾਭਿਃ ਪਤਿਭਿਰ੍ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਾਰਿਭਿਃ
ਸਾਰੀਆਂ ਪਤਿਵ੍ਰਤਾ ਔਰਤਾਂ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਜੋ ਬ੍ਰਹਮਚਾਰੀ ਹਨ,
ਸਰਸੀਫੁਲ੍ਲਕਲ੍ਹਾਰੈਰ੍ਮਤ੍ਤਾਲਿਕੁਲਨਾਦਿਤੈਃ
ਜਿੱਥੇ ਝੀਲਾਂ ਵਿਚ ਕਮਲ ਖਿੜੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਮਸਤ ਭੌਰਿਆਂ ਦੀ ਗੂੰਜ ਨਾਲ ਵਾਤਾਵਰਨ ਰਸ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ,
ਮਨੋਹ੍ਰਾਦਕਰਂ ਪੁਣ੍ਯਂ ਪਵਿਤ੍ਰਂ ਪਾਪਨਾਸ਼ਨਮ੍ 5.1.54.
ਉਹ ਥਾਂ ਮਨਮੋਹਣੀ, ਪਵਿੱਤਰ, ਪੁੰਨ ਵਾਲੀ ਤੇ ਪਾਪਾਂ ਨੂੰ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਹੈ।
ਸ਼ੁਕ੍ਲਵਾਸਾऽਭਵਤ੍ਸਦ੍ਯੋ ਨष੍ਟਪਾਪਮਲਾ ऽਸ਼ੁਭਾ
ਉਹ ਤੁਰੰਤ ਚਿੱਟੇ ਕੱਪੜੇ ਪਾ ਲੈਂਦੀ ਹੈ, ਉਸਦੇ ਸਾਰੇ ਪਾਪ ਤੇ ਮੈਲ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਤੇ ਉਹ ਸ਼ੁਭ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਤਤ੍ਰੈਵ ਚਾਸ਼੍ਰਮਂ ਚਕ੍ਰੇ ਮਨਃਸਂਹਰ੍षਕਾਰਣਮ੍
ਉਥੇ ਹੀ ਉਸ ਨੇ ਇੱਕ ਆਸ਼ਰਮ ਬਣਾਇਆ, ਜੋ ਮਨ ਨੂੰ ਵੱਡੀ ਖੁਸ਼ੀ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਸੀ।
ਨੀਲਗਂਗੇਤਿ ਵੈ ਵ੍ਯਾਸ ਤੀਰ੍ਥਂ ਕਿਲ੍ਵਿषਨਾਸ਼ਨਮ੍
ਹੇ ਵਿਆਸ, ਨੀਲਗੰਗਾ ਨਾਮਕ ਤੀਰਥ ਪਾਪਾਂ ਨੂੰ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਤਸ੍ਯ ਸਿਦ੍ਧਿਃ ਕਰਗਤਾ ਭਵਿष੍ਯਤਿ ਨ ਸਂਸ਼ਯਃ
ਉਸਦੀ ਸਫਲਤਾ ਉਸਦੇ ਆਪਣੇ ਹੱਥ ਵਿਚ ਹੋਵੇਗੀ, ਇਸ ਵਿਚ ਕੋਈ ਸ਼ੱਕ ਨਹੀਂ।
ਦਰ੍ਸ਼ੇ ਪਿਤॄਨ੍ਸਮੁਦ੍ਦਿਸ਼੍ਯ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧਂ ਕੁਰ੍ਯਾਨ੍ਮਹਾਲਯਮ੍
ਅਮਾਵੱਸਿਆ ਨੂੰ ਪਿਤਰਾਂ ਲਈ ਮਹਾਨ ਸ਼੍ਰਾਧ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਸਮਗੋਤ੍ਰੇषੁ ਯੇ ਜਾਤਾਃ ਪੂਰ੍ਵਜਾ ਨਿਰਯਵਾਸਿਨਃ
ਜੋ ਆਪਣੇ ਹੀ ਵੰਸ਼ ਵਿਚ ਪੈਦਾ ਹੋਏ ਪੂਰਵਜ ਨਰਕ ਵਿਚ ਵੱਸਦੇ ਹਨ,
ਸ੍ਨਾਤ੍ਵਾ ਤਿਲਾਂਜਲਿਂ ਦਦ੍ਯਾਤ੍ਪਿਤॄ ਨੁਦ੍ਦਿਸ਼੍ਯ ਤਤ੍ਪਰਃ
ਨ੍ਹਾ ਕੇ, ਪਿਤਰਾਂ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਹੋ ਕੇ ਤਿਲਾਂ ਦੀ ਅੰਜਲੀ ਦੇਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਭੋਜਯੇਦ੍ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾਨ੍ਸਪ੍ਤ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਤੁ ਪਾਯਸੈਃ
ਸ਼੍ਰਾਧ ਕਰਕੇ, ਖੀਰ ਨਾਲ ਸੱਤ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਭੋਜਨ ਕਰਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਤੀਰ੍ਥਂ ਪੁਣ੍ਯਤਰਂ ਵ੍ਯਾਸ ਸ਼ृਣੁ ਚਾਨ੍ਯਦ੍ਵਦਾਮਿ ਤੇ
ਹੇ ਵਿਆਸ, ਹੁਣ ਤੂੰ ਹੋਰ ਵੀ ਵੱਡੇ ਪੁੰਨ ਵਾਲੇ ਤੀਰਥ ਬਾਰੇ ਸੁਣ, ਜੋ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਦੱਸਾਂਗਾ।
ਸਰ੍ਵਪਾਪਹਰਂ ਪੁਣ੍ਯਂ ਸਰ੍ਵਕਾਮਵਰਪ੍ਰਦਮ੍ 5.1.54.
ਉਹ ਸਾਰੇ ਪਾਪ ਦੂਰ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਪੁੰਨ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਤੇ ਸਾਰੀਆਂ ਮਨਚਾਹੀਆਂ ਵਸਤਾਂ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਦੁਗ੍ਧਂ ਸਰ੍ਵਂ ਹਵਿਰ੍ਭਾਵ੍ਯਂ ਸਰ੍ਵੇषਾਂ ਜੀਵਨਪ੍ਰਦਮ੍
ਸਾਰਾ ਦੁੱਧ ਹਵਨ ਯੋਗ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਸਭ ਨੂੰ ਜੀਵਨ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਕੁਂਡੇ ਸ੍ਨਾਤ੍ਵਾ ਪਯਃ ਪੀਤ੍ਵਾ ਦਤ੍ਤ੍ਵਾ ਗਾਂ ਚ ਪਯਸ੍ਵਿਨੀਮ੍
ਕੁੰਡ ਵਿਚ ਨ੍ਹਾ ਕੇ, ਦੁੱਧ ਪੀ ਕੇ ਤੇ ਦੁੱਧ ਵਾਲੀ ਗਾਂ ਦਾਨ ਕਰਕੇ,
ਜਾਯਤੇ ਸਰ੍ਵਕਾਲੇषੁ ਮृਤਃ ਸ੍ਵਰ੍ਗਪੁਰਂ ਵ੍ਰਜੇਤ੍
ਉਹ ਹਰ ਸਮੇਂ ਜਨਮ ਲੈਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਮਰਨ ਉਪਰੰਤ ਸਵਰਗ ਪਹੁੰਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸਰ੍ਵਪਾਪਵਿਸ਼ੁਦ੍ਧਾਤ੍ਮਾ ਪੁष੍ਕਰਸ੍ਯ ਫਲਂ ਲਭੇਤ੍
ਜਦ ਮਨ ਸਾਰੇ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਸ਼ੁੱਧ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਪੁਸ਼ਕਰ ਵਰਗਾ ਫਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।
ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੀਸ੍ਕਾਂਦੇ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਏਕਾਸ਼ੀਤਿਸਾਹਸ੍ਰ੍ਯਾਂ ਸਂਹਿਤਾਯਾਂ ਪਞ੍ਚਮ ਆਵਂਤ੍ਯਖਣ੍ਡੇऽਵਨ੍ਤੀਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰਮਾਹਾਤ੍ਮ੍ਯੇ ਨੀਲਗਂਗਾਮਾਹਾਤ੍ਮ੍ਯਵਰ੍ਣਨਂਨਾਮ ਚਤੁਃਪਂਚਾਸ਼ਤ੍ਤਮੋऽਧ੍ਯਾਯਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸ਼੍ਰੀ ਸਕਾਂਦ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਦੇ ਇਕਿਆਸੀ ਹਜ਼ਾਰ ਸ਼ਲੋਕਾਂ ਵਾਲੀ ਸੰਹਿਤਾ ਦੇ ਪੰਜਵੇਂ ਅਵੰਤੀ ਖੰਡ ਵਿਚ, ਅਵੰਤੀ ਖੇਤਰ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਵਿਚ, ਨੀਲਗੰਗਾ ਦੀ ਮਹਾਤਮਤਾ ਦਾ ਚੌਂਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ਪੂਰਾ ਹੋਇਆ।
ਮਹਾਕਾਲਵਨੇ ਰਮ੍ਯੇ ਕੇਨ ਵਾ ਪ੍ਰੇषਿਤਃ ਪੁਰਾ
ਮਹਾਕਾਲ ਦੇ ਸੁਹਾਵਣੇ ਜੰਗਲ ਵਿਚ, ਉਹ ਪਹਿਲਾਂ ਕਿਸ ਨੇ ਤੇ ਕਿਹੜੇ ਕਾਰਨ ਕਰਕੇ ਭੇਜਿਆ ਸੀ?
ਤਦਾ ਸਰ੍ਵਸੁਰੈਰੇਵਮਗਸ੍ਤਿਰ੍ਮੁਨਿਸਤ੍ਤਮਃ
ਉਸ ਵੇਲੇ, ਸਭ ਦੇਵਤਿਆਂ ਸਮੇਤ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਅਗਸਤਿਆ ਨੇ—
ਆਰਾਧਿਤੋ ਮਹਾਭਾਗੋ ਧਰਣੀਤ੍ਰਾਣਕਾਰਣਾਤ੍
—ਧਰਤੀ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਲਈ ਉਸ ਮਹਾਨ ਮਾਤਾ ਦੀ ਭਗਤੀ ਕੀਤੀ।
ਏਕਾਗ੍ਰਮਾਨਸੋ ਭੂਤ੍ਵਾ ਭਵਾਨੀਂ ਵਿਂਧ੍ਯਵਾਸਿਨੀਮ੍
ਆਪਣਾ ਮਨ ਇਕਾਗਰ ਕਰਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਵਿਂਧਿਆ ਪਹਾੜਾਂ 'ਤੇ ਵੱਸਣ ਵਾਲੀ ਭਵਾਨੀ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕੀਤੀ।
ਕਂਸਵਿਦ੍ਰਾਵਣਕਰੀਮਸੁਰਾਣਾਂ ਕ੍ਸ਼ਯਂਕਰੀਮ੍
ਜੋ ਕੰਸ ਨੂੰ ਭਜਾ ਦੇਂਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਅਸੁਰਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਦੀ ਹੈ—
ਯਸ਼ੋਦਾਗਰ੍ਭਸਂਭੂਤਾਂ ਚਾਣੂਰਬਲਮਰ੍ਦਿਨੀਮ੍
—ਜੋ ਯਸ਼ੋਦਾ ਦੇ ਗਰਭ ਤੋਂ ਜੰਮੀ ਸੀ, ਜੋ ਚਾਣੂਰ ਦੀ ਤਾਕਤ ਨੂੰ ਚੂਰ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਹੈ—
ਜਨਨੀਂ ਦੇਵਸੇਨਸ੍ਯ ਕਵੀਨਾਂ ਵਾਚਮੀਸ਼੍ਵਰੀਮ੍
—ਦੇਵਸੇਨਾ ਦੀ ਮਾਂ, ਕਵੀਆਂ ਦੀ ਬੋਲੀ ਦੀ ਮਾਲਕਣ—
ਸਹਸ੍ਰਾਕ੍ਸ਼ੀਂ ਤਥੇਂਦ੍ਰਸ੍ਯ ऋषੇਸ਼੍ਚਾਰੁਂਧਤੀਂ ਪਰਾਮ੍
—ਇੰਦਰ ਲਈ ਹਜ਼ਾਰ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੀ, ਤੇ ਰਿਸ਼ੀ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਅਰੁੰਧਤੀ—