ਗੁਹ੍ਯਾਦ੍ਗੁਹ੍ਯਤਰਂ ਪੁਣ੍ਯਂ ਮਹਾਕਾਲਵਨਂ ਸ਼ੁਭਮ੍
ਮਹਾਕਾਲ ਦਾ ਜੰਗਲ ਪਵਿੱਤਰ ਹੈ, ਇਹ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਗੁਪਤ ਤੇ ਸ਼ੁਭ ਸਥਾਨ ਹੈ।
ਮਮ ਦੇਹੋਦ੍ਭਵਾ ਸ਼ਿਪ੍ਰਾ ਯਤ੍ਰ ਲੀਨਾ ਪਯਸ੍ਵਿਨੀ
ਉਥੇ ਮੇਰੇ ਸਰੀਰ ਤੋਂ ਨਿਕਲੀ ਸ਼ਿਪਰਾ ਦਰਿਆ, ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਮਿਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਪੁष੍ਕਰਂ ਚ ਗਯਾਤੀਰ੍ਥਂ ਪੁਰੁषੋਤ੍ਤਮਸਰਃ ਸ਼ੁਭਮ੍
ਉਥੇ ਪੁਸ਼ਕਰ, ਗਿਆ ਦਾ ਤੀਰਥ ਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਪੁਰੁਸ਼ੋਤਮ ਸਰੋਵਰ ਵੀ ਹਨ।
ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਪਰਂ ਵਾਕ੍ਯਂ ਦੇਵਦੇਵਜਗਦ੍ਗੁਰੋਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਦੇਵ ਤੇ ਜਗਤ ਦੇ ਅਧਿਆਪਕ ਦੇ ਉੱਚੇ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ,
ਮਹਾਕਾਲਵਨੇ ਰਮ੍ਯੇ ਯਤ੍ਰ ਸ਼ਿਪ੍ਰਾ ਸਰਿਦ੍ਵਰਾ
ਸੋਹਣੇ ਮਹਾਕਾਲ ਦੇ ਜੰਗਲ ਵਿਚ, ਜਿਥੇ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਸ਼ਿਪਰਾ ਦਰਿਆ ਵਹਿੰਦੀ ਹੈ,
ਤੇਨ ਪੁਣ੍ਯਪ੍ਰਭਾਵੇਨ ਸ੍ਵਕਾਁਲ੍ਲੋਕਾਨ੍ਗਤਾਃ ਸੁਰਾਃ 5.1.52.
ਉਸ ਪੂਣ ਦੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ, ਦੇਵਤੇ ਆਪਣੇ ਆਪਣੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚ ਗਏ।
ਜਾਤਂ ਸਰੋ ਵਰਾਹਸ੍ਯ ਵਿष੍ਣੋਰਤੁਲਤੇਜਸਃ
ਉਥੇ ਵਾਰਾਹ ਨੇ, ਜਿਸ ਦੀ ਜੋਤਿ ਵਿਸ਼ਨੂ ਵਰਗੀ ਹੈ, ਇੱਕ ਸਰੋਵਰ ਬਣਾਇਆ।
ਅਤ੍ਰ ਸ੍ਨਾਤ੍ਵਾ ਪਯਃ ਪੀਤ੍ਵਾ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਯਥੋਚਿਤਮ੍
ਇਥੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਕੇ, ਪਾਣੀ ਪੀ ਕੇ, ਤੇ ਸ਼ਰਾਧ ਕਰਕੇ,
ਅਵਂਤ੍ਯਾਂ ਸੁਨ੍ਦਰੇ ਤੀਰ੍ਥੇ ਤਿष੍ਠਂਤਿ ਸਰ੍ਵਦਾ ਭੁਵਿ
ਅਵੰਤੀ ਦੇ ਸੋਹਣੇ ਤੀਰਥ ਤੇ, ਉਹ ਸਦਾ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਵੱਸਦੇ ਹਨ।
ਸਰ੍ਵਪਾਪਪ੍ਰਸ਼ਮਨਂ ਵਾਂਛਿਤਾਰ੍ਥਫਲਪ੍ਰਦਮ੍
ਇਹ ਸਾਰੇ ਪਾਪ ਦੂਰ ਕਰਦਾ ਹੈ ਤੇ ਮਨਚਾਹੇ ਫਲ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਯਸ੍ਯ ਸ਼੍ਰਵਣਮਾਤ੍ਰੇਣ ਬ੍ਰਹ੍ਮਹਤ੍ਯਾ ਵ੍ਯਪੋਹਤਿ
ਸਿਰਫ ਇਸ ਦਾ ਨਾਮ ਸੁਣਨ ਨਾਲ ਵੀ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਹੱਤਿਆ ਵਰਗਾ ਪਾਪ ਮਿਟ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਪੁਰਾ ਕਲ੍ਪਕ੍ਸ਼ਯੇ ਵ੍ਯਾਸ ਨष੍ਟਕਲ੍ਪਾ ਚ ਮੇਦਿਨੀ
ਇੱਕ ਵਾਰੀ, ਕਲਪ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ, ਵਿਆਸ, ਧਰਤੀ ਤੇ ਕਲਪਾਂ ਸਭ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਗਏ ਸਨ।
ਤਦਾਤ੍ਰ ਪਤਿਤਂ ਵ੍ਯਾਸ ਵੈਕੁਣ੍ਠਸ਼ਿਖਰੋਤ੍ਤਮਮ੍
ਉਸ ਵੇਲੇ ਇੱਥੇ, ਹੇ ਵਿਆਸ, ਵੈਕੁੰਠ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਚੋਟੀ ਡਿੱਗ ਪਈ।
ਤਤ੍ਕ੍ਸ਼ਣਾਤ੍ਪਤਿਤੇ ਸ਼ृਂਗੇ ਕੁਣ੍ਡਂ ਜਾਤਂ ਸੁਨਿਸ਼੍ਚਿਤਮ੍
ਜਦੋਂ ਉਹ ਚੋਟੀ ਡਿੱਗੀ, ਉਸੇ ਵੇਲੇ ਇੱਥੇ ਇੱਕ ਕੁੰਡ ਬਣ ਗਿਆ।
ਜਾਂਬੂਨਦਕਰਾਰੋਹਂ ਹੇਮਪਦ੍ਮਵਿਰਾਜਿਤਮ੍
ਉਸ ਕੁੰਡ ਦੇ ਸੋਨੇ ਦੇ ਸਿੜੀਆਂ ਸਨ ਤੇ ਸੋਨੇ ਦੇ ਕਮਲਾਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ।
ਹਂਸਕਾਰਂਡਵਾਕੀਰ੍ਣਂ ਚਕ੍ਰਵਾਕੋਪਸ਼ੋਭਿਤਮ੍
ਉਸ ਵਿੱਚ ਹੰਸ ਤੇ ਹੋਰ ਪੰਛੀ ਭਰਪੂਰ ਸਨ, ਤੇ ਚਕਰਵਾਕ ਪੰਛੀਆਂ ਨਾਲ ਸੋਹਣਾ ਲੱਗ ਰਿਹਾ ਸੀ।
ਕਲ੍ਪਕ੍ਸ਼ਯੇ ਨ ਕ੍ਸ਼ੀਯਂਤੇ ਯਾਨਿ ਤਤ੍ਤ੍ਵਾਨਿ ਸਰ੍ਵਸ਼ਃ 5.1.53.
ਕਲਪ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ ਵੀ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਤੱਤ ਕਦੇ ਵੀ ਨਾਸ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ।
ਵੇਦਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਪੁਰਾਣਾਨਿ ਗਾਥਾਗੀਤਿਕ੍ਸ਼ਰਾਕ੍ਸ਼ਰਾਃ
ਵੇਦ, ਸ਼ਾਸਤਰ, ਪੁਰਾਣ, ਗੀਤ, ਛੰਦ ਤੇ ਅੱਖਰ—
ਕਲਾਃ ਕਾष੍ਠਾ ਮੁਹੂਰ੍ਤਾਸ਼੍ਚ ਲਵਤ੍ਰੁਟਿਪਲਂ ਘਟਿਃ
ਕਲਾ, ਕਾਠਾ, ਮੁਹੂਰਤ, ਲਵ, ਤੁੱਟੀ, ਪਲ ਤੇ ਘੜੀ—ਇਹ ਸਮੇਂ ਦੇ ਹਿੱਸੇ—
ਸਂਵਤ੍ਸਰਯੁਗਾਸ਼੍ਚੈਵ ਕੁਣ੍ਡੇ ਤਿष੍ਠਂਤਿ ਮੂਰ੍ਤਿਤਃ
ਸਾਲ ਤੇ ਯੁਗ ਵੀ, ਉਹ ਸਭ ਕੁੰਡ ਵਿੱਚ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ ਟਿਕੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।
ਗਂਧਰ੍ਵਾਪ੍ਸਰਸੋ ਯਕ੍ਸ਼ਾਃ ਸਿਦ੍ਧਾਃ ਕਿਂਪੁਰੁषਾਸ੍ਤਥਾ
ਗੰਧਰਵ, ਅਪਸਰਾ, ਯਕਸ਼, ਸਿੱਧ ਤੇ ਕਿੰਪੁਰੁਸ਼ ਵੀ ਉੱਥੇ ਹਨ।
ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਰੁਦ੍ਰਸ਼੍ਚ ਕਾਲਸ਼੍ਚ ਲੋਕਪਾਲਾ ਮਹੌਜਸਃ
ਬ੍ਰਹਮਾ, ਰੁਦਰ, ਕਾਲ ਤੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਵੱਡੇ ਰਖਵਾਲੇ ਵੀ ਉੱਥੇ ਮੌਜੂਦ ਹਨ।
ਤਿष੍ਠਂਤਿ ਬਹੁਯੁਗ ਵ੍ਯਾਸ ਯਾਵਤ੍ਕਲ੍ਪਃ ਸਮਾਪ੍ਯਤੇ
ਉਹ ਸਾਰੇ, ਹੇ ਵਿਆਸ, ਕਈ ਯੁਗਾਂ ਤੱਕ ਉੱਥੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਜਦ ਤੱਕ ਕਲਪ ਪੂਰਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।
ਦਿਵ੍ਯਪਾਦਪਸਂਯੁਕ੍ਤਂ ਪਾਰਿਜਾਤਗੁਣਾਨ੍ਵਿਤਮ੍
ਉਹ ਥਾਂ ਚੰਗੇ ਗੁਣਾਂ ਵਾਲੇ ਪਾਰਜਾਤ ਤੇ ਹੋਰ ਦਿਵਿਆ ਰੁੱਖਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਕ੍ਵਚਿਨ੍ਮਯੂਰਾ ਨृਤ੍ਯਂਤਿ ਕ੍ਵਚਿਤ੍ਕੂਜਂਤਿ ਕੋਕਿਲਾਃ
ਕਦੇ-ਕਦੇ ਉੱਥੇ ਮੋਰ ਨੱਚਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਕਦੇ-ਕਦੇ ਕੋਇਲਾਂ ਮਿੱਠਾ ਗਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ।
ਸੁਨ੍ਦਰਂ ਸੁਨ੍ਦਰਾਕਾਰਂ ਸੁਨ੍ਦਰਂ ਤੇਨ ਚੋਚ੍ਯਤੇ
ਉਹ ਥਾਂ ਬਹੁਤ ਸੋਹਣੀ ਹੈ, ਸੋਹਣੇ ਰੂਪ ਵਾਲੀ ਹੈ, ਇਸ ਕਰਕੇ ਉਸਨੂੰ 'ਸੁੰਦਰ' ਆਖਦੇ ਹਨ।
ਯਤ੍ਰ ਸਂਨਿਹਿਤੋ ਵਿष੍ਣੁਃ ਸ਼ਿਵਃ ਸ਼ਕ੍ਤ੍ਯਾ ਯੁਤੋ ਵਸ਼ੀ 5.1.53.
ਉਥੇ ਵਿṣṇੁ ਮੌਜੂਦ ਹੈ, ਉਸਦੇ ਨਾਲ ਸ਼ਿਵ ਤੇ ਸ਼ਕਤੀ ਵੀ ਹਨ, ਜੋ ਸਭ ਤੇ ਵਸ਼ੀ ਹਨ।
ਪਕ੍ਸ਼ਾਰ੍ਧਂ ਪਕ੍ਸ਼ਮੇਕਂ ਚ ਸੁਨ੍ਦਰਕੁਣ੍ਡੇ ਨਰੋ ਵਸੇਤ੍
ਇੱਕ ਪੱਖ ਜਾਂ ਅੱਧਾ ਪੱਖ, ਮਨੁੱਖ ਸੁੰਦਰ ਕੁੰਡ ਉੱਤੇ ਰਹਿ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਪਕ੍ਸ਼ਿਕੀਟਪਤਂਗਾਸ਼੍ਚ ਮृਤਾ ਯਾਂਤਿ ਸ਼ਿਵਾਲਯਮ੍
ਉਥੇ ਜਿਹੜੇ ਪੰਛੀ, ਕੀੜੇ ਜਾਂ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ੀ ਮੌਤ ਦੇ ਸਾਥ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਸਿੱਧਾ ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਘਰ ਪਹੁੰਚ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਯੇ ਦਦਤਿ ਤਿਲਾਨ੍ਧੇਨੁਂ ਗਜਵਾ ਜਿਰਥਾਵਨੀਃ
ਜੋ ਲੋਕ ਉੱਥੇ ਤਿਲ, ਗਾਂ, ਹਾਥੀ, ਘੋੜੇ ਜਾਂ ਜ਼ਮੀਨ ਦਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ—