ਜਪਂ ਹੋਮਂ ਤਥਾ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧਂ ਪਿਤॄਨੁਦ੍ਦਿਸ਼੍ਯ ਦੇਵਤਾਃ 5.1.48.
ਜੋ ਜਪ, ਹੋਮ ਤੇ ਪਿਤਰਾਂ ਅਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਲਈ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਸ਼ਰਾਧ ਹਨ—
ਪ੍ਰਤਿਕਲ੍ਪਾਮਨੁਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਦੇਵਂ ਮਹੇਸ਼੍ਵਰਮ੍
ਹਰ ਕਲਪ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ 'ਚ, ਜਦੋਂ ਉਥੇ ਜਾ ਕੇ ਮਹਾਂਦੇਵ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ—
ਪ੍ਰਸਂਗਤੋ ਰਜਃ ਕ੍ਲਾਂਤਃ ਸ਼ਿਪ੍ਰਾਂਭਸਿ ਚ ਮਾਨਵਾਃ
ਜਗਤ ਦੇ ਮਾਇਆ ਦੇ ਧੂੜ ਨਾਲ ਥੱਕੇ ਹੋਏ ਮਨੁੱਖ ਸ਼ਿਪਰਾ ਦੇ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਮਨ੍ਵਂਤਰਸਹਸ੍ਰੇषੁ ਕਾਸ਼ਿਵਾਸੇषੁ ਯਤ੍ਫਲਮ੍
ਕਾਸ਼ੀ ਵਿੱਚ ਹਜ਼ਾਰ ਮਨਵੰਤਰਾ ਰਹਿਣ ਦਾ ਜੋ ਫਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ—
ਪ੍ਰਤਿਕਲ੍ਪੇ ਚ ਕਲ੍ਪਾਂਤੇ ਸੈਵਾਸੀਚ੍ਚ ਪੁਰੀ ਸ਼ੁਭਾ
ਹਰ ਕਲਪ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ ਕਲਪ ਦੇ ਮੁਕਾਵਲੇ ਤੇ, ਉਹ ਸੁਭਾਗਾ ਸ਼ਹਿਰ ਉਹੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ।
ਯੇ ਚੈਤਸ੍ਯ ਮਹਾਭਾਗਾਃ ਪ੍ਰੀਤਿਂ ਕੁਰ੍ਵਂਤਿ ਮਾਨਵਾਃ
ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਇਸ ਥਾਂ ਨਾਲ ਪਿਆਰ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਵੱਡੇ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲੇ ਹਨ।
ਯਃ ਸ਼ृਣੋਤਿ ਕਥਾਂ ਪੁਣ੍ਯਾਂ ਪ੍ਰਤਿਕਲ੍ਪੋਦ੍ਭਵਾਂ ਸ਼ੁਭਾਮ੍
ਜੋ ਕੋਈ ਇਹ ਪਵਿੱਤਰ ਤੇ ਸੁਭਾਗੀ ਕਥਾ ਸੁਣਦਾ ਹੈ ਜੋ ਹਰ ਕਲਪ ਵਿੱਚ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦੀ ਹੈ—
ਯੁਗੇਯੁਗੇ ਯਥਾ ਜਾਤਾ ਤਥਾ ਖ੍ਯਾਤਾ ਮਯਾऽਨਘ
ਹਰ ਯੁੱਗ ਵਿੱਚ ਜਿਵੇਂ ਇਹ ਜਨਮ ਲੈਂਦੀ ਰਹੀ, ਮੈਂ ਵੀ ਇਸਨੂੰ ਐਸੇ ਹੀ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਹੇ ਪਾਪ ਰਹਿਤ।
ਸ਼ਿਪ੍ਰਾਯਾਸ਼੍ਚ ਕਥਾਂ ਪੁਣ੍ਯਾਂ ਪਵਿਤ੍ਰਾਂ ਪਾਪਹਾਰਿਣੀਮ੍
ਤੇ ਸ਼ਿਪਰਾ ਦੀ ਪਵਿੱਤਰ ਤੇ ਪਾਪ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਕਥਾ ਵੀ—
ਸੁਨ੍ਦਰਂ ਕੁਂਡਮਾਖ੍ਯਾਤਂ ਪਿਸ਼ਾਚਮੋਚਨਂ ਤਥਾ
ਸੁੰਦਰ ਕੁੰਡ ਦਾ ਵੀ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਤੇ ਉਹ ਥਾਂ ਵੀ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਜਿੱਥੇ ਭੂਤਾਂ ਤੋਂ ਛੁਟਕਾਰਾ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।
ਪੁष੍ਕਰਾਣਿ ਚ ਸਰ੍ਵਾਣਿ ਗਯਾਤੀਰ੍ਥਮਨੁਤ੍ਤਮਮ੍
ਸਾਰੇ ਪਵਿੱਤਰ ਸਰੋਵਰ ਤੇ ਉੱਤਮ ਗਯਾ ਤੀਰਥ ਵੀ ਦੱਸੇ ਗਏ ਹਨ।
ਖ੍ਯਾਤਂ ਸਂਗਮਜਂ ਤੀਰ੍ਥਂ ਸ਼ਨੇਰ੍ਜਨ੍ਮਕਥਾਂ ਸ਼ੁਭਾਮ੍
ਸੰਗਮ ਤੋਂ ਜੰਮੇ ਤੀਰਥ ਦਾ ਵੀ ਜਿਕਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਤੇ ਸ਼ਨੀ ਦੇ ਜਨਮ ਦੀ ਸੁਭਾਗੀ ਕਥਾ ਵੀ।
ਪੁਰੁषੋਤ੍ਤਮਮਹਿਮਾਨਂ ਕਾਲੇ ਕੇਨ ਕਥਂ ਭਵੇਤ੍
ਪੁਰੁਸ਼ੋਤਮ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਕਦੋਂ, ਕਿਵੇਂ ਤੇ ਕਿਸ ਨੇ ਪ੍ਰਗਟ ਕੀਤੀ—ਇਹ ਕਿਵੇਂ ਹੋਇਆ?
ਯਸ੍ਮਿਨ੍ਕਾਲੇ ਯਦਾ ਜਾਤਾ ਮਹਾਕਾਲਵਨੇ ਸ਼ੁਭੇ
ਕਿਹੜੇ ਸਮੇਂ ਤੇ ਕਦੋਂ ਇਹ ਸੁਭਾਗੇ ਮਹਾਕਾਲ ਵਨ ਵਿੱਚ ਉਤਪੰਨ ਹੋਈ?
ਨਾਸ੍ਤਿ ਵਤ੍ਸ ਮਹੀਪृष੍ਠੇ ਸ਼ਿਪ੍ਰਾਯਾਃ ਸਦृਸ਼ੀ ਨਦੀ
ਹੇ ਪੁੱਤਰ, ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਸ਼ਿਪਰਾ ਵਰਗੀ ਹੋਰ ਕੋਈ ਨਦੀ ਨਹੀਂ।
ਵੈਕੁਣ੍ਠੇ ਜਾਯਤੇ ਸ਼ਿਪ੍ਰਾ ਜ੍ਵਰਘ੍ਨੀ ਚ ਸੁਰਾਲਯੇ
ਸ਼ਿਪਰਾ ਵੈਕੁੰਠ ਵਿੱਚ ਜਨਮ ਲੈਂਦੀ ਹੈ ਤੇ ਦੇਵਲੋਕ ਵਿੱਚ ਜ਼ੁਕਾਮ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਬਣਦੀ ਹੈ।
ਵਾਰਾਹਕਲ੍ਪੇ ਵੈ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਾ ਵਿष੍ਣੁਦੇਹੇਤਿ ਨਾਮਤਃ 5.1.49.
ਵਾਰਾਹ ਕਲਪ ਵਿੱਚ, ਇਸ ਨੂੰ 'ਵਿਸ਼ਨੂ ਦਾ ਸਰੀਰ' ਨਾਮ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਵਕ੍ਤੁਮਰ੍ਹਸਿ ਸ਼ਿਪ੍ਰਾਯਾਃ ਸਮਾਸੇਨ ਕਥਾਂ ਸ਼ੁਭਾਮ੍
ਤੂੰ ਸ਼ਿਪਰਾ ਦੀ ਸੁਭਕਥਾ ਸੰਖੇਪ ਵਿੱਚ ਸੁਣਾਉਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਮਹਾਦੇਵੋ ਵਿਸ਼ੁਦ੍ਧਾਤ੍ਮਾ ਸਰ੍ਵਲੋਕੇषੁ ਸਰ੍ਵਤਃ
ਮਹਾਦੇਵ, ਜਿਸ ਦੀ ਆਤਮਾ ਪਵਿੱਤਰ ਹੈ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਹਰ ਥਾਂ ਮੌਜੂਦ ਹੈ।
ਅਪ੍ਰਾਪ੍ਤਭਿਕ੍ਸ਼ੋ ਭਿਕ੍ਸ਼ਾਰ੍ਥੀ ਵੈਕੁਣ੍ਠਮਗਮਦ੍ਵਿਭੁਃ
ਜਦੋਂ ਉਸ ਨੂੰ ਭਿਖ ਨਹੀਂ ਮਿਲੀ, ਤਾਂ ਭਿਖ ਲਈ ਵੱਡੇ ਪ੍ਰਭੂ ਵੈਕੁੰਠ ਨੂੰ ਚਲੇ ਗਏ।
ਲੋਕਨਿਂਦਾਪਰਃ ਕ੍ਰੁਦ੍ਧਃ ਕ੍ਸ਼ੁਧਿਤੋ ਬਹੁਵਾਸਰੈਃ
ਉਹ, ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਨਿੰਦਾ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਗੁੱਸੇ ਅਤੇ ਕਈ ਦਿਨਾਂ ਤੋਂ ਭੁੱਖਾ ਸੀ।
ਕਪਾਲਂ ਚ ਕਰੇ ਕृਤ੍ਵਾ ਇਤ੍ਯੁ ਵਾਚ ਪੁਨਃ ਪੁਨਃ
ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਖੋਪਰੀ ਫੜੀ ਅਤੇ ਵਾਰ ਵਾਰ ਇਹੀ ਆਖਿਆ।
ਇਤ੍ਯੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਕਰਮੁਦ੍ਯਮ੍ਯ ਤਰ੍ਜਨ੍ਯਗੁਂਲਿਮਾਦਧਤ੍
ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਹੱਥ ਚੁੱਕਿਆ ਤੇ ਉਂਗਲ ਉਸ ਉੱਤੇ ਰੱਖੀ।
ਤਦਾਂਗੁਲਿਸਮੁਦ੍ਭੂਤਂ ਬਹੁ ਸੁਸ੍ਰਾਵਸ਼ੋਣਿਤਮ੍
ਫਿਰ, ਉਸ ਉਂਗਲ ਵਿੱਚੋਂ ਵੱਡੀ ਧਾਰ ਨਾਲ ਲਾਲ ਲਹੂ ਵਗਣ ਲੱਗ ਪਿਆ।
ਤਦਾ ਉਦ੍ਵੇਲਿਤਾ ਸਾ ਵੈ ਧਾਰਾ ਜਾਤਾ ਸਮਂ ਤਤਃ
ਉਸ ਵੇਲੇ, ਓਹ ਧਾਰ ਉੱਭਰ ਕੇ ਇਕੱਠੀ ਵਗਣ ਲੱਗ ਪਈ।
ਵੈਕੁਂਠੇ ਚਾਭਵਤ੍ਸਦ੍ਯੋ ਨਦੀ ਤ੍ਰੈਲੋਕ੍ਯਪਾਵਨੀ
ਵੈਕੁੰਠ ਵਿੱਚ, ਤੁਰੰਤ ਹੀ ਇਕ ਨਦੀ ਉਤਪੰਨ ਹੋਈ ਜੋ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਜ੍ਵਰਘ੍ਨੀ ਚ ਯਥਾ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਾ ਤਥਾ ਵ੍ਯਾਸ ਬ੍ਰਵੀਮ੍ਯਹਮ੍ 5.1.49.
ਜਿਵੇਂ ਇਹ ਜ਼ੁਕਾਮ ਦੂਰ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਐਸਾ ਹੀ ਮੈਂ, ਵਿਆਸ, ਆਖਦਾ ਹਾਂ।
ਯੋਧਯਾਮਾਸ ਦੈਤ੍ਯੇਂਦ੍ਰੋ ਹ੍ਯਨਿਰੁਦ੍ਧਪ੍ਰ ਹੇਲਨਃ
ਦੈਤਿਆਂ ਦਾ ਰਾਜਾ ਰੋਕਿਆ ਨਾ ਗਿਆ ਤੇ ਹਾਸਾ ਕਰਦਿਆਂ ਲੜਾਈ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਿਆ।
ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਕ੍ਰੁਦ੍ਧੋ ਵਾਸੁਦੇਵਸ਼੍ਚਕ੍ਰਮਾਦਾਯ ਸਤ੍ਵਰਃ
ਫਿਰ, ਵਾਸੁਦੇਵ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਤੁਰੰਤ ਆਪਣਾ ਚੱਕਰ ਚੁੱਕ ਲਿਆ।
ਸ ਤਦਾ ਭਗ੍ਨਸਂਕਲ੍ਪਸ਼੍ਛਿਨ੍ਨਦੋਸ਼੍ਚ ਵ੍ਰਣਾਰ੍ਦਿਤਃ
ਉਸ ਵੇਲੇ, ਉਸ ਦੀ ਨੀਤ ਟੁੱਟ ਗਈ, ਦੋਸ਼ ਕੱਟ ਗਏ ਤੇ ਉਹ ਘਾਵਾਂ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਸੀ।