ਚਂਚਲਾਸ਼੍ਚਪਲਾ ਬਾਲਾਃ ਸ਼੍ਯਾਮਾਃ षੋਡਸ਼ਵਾਰ੍षਿਕਾਃ
ਉਥੇ ਚਲਾਕ ਤੇ ਖੇਡਣ ਵਾਲੀਆਂ ਸੋਹਣੀਆਂ ਕੁੜੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਰੰਗ ਸਿਆਹ ਤੇ ਉਮਰ ਸੋਲਾਂ ਸਾਲ ਹੈ।
ਏਵਂ ਵ੍ਯਾਸ ਪੁਰੀ ਰਮ੍ਯਾ ਨਿਰ੍ਮਿਤਾ ਯੋਗਮਾਯਯਾ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਵਿਆਸ ਜੀ, ਉਹ ਸੋਹਣੀ ਸ਼ਹਿਰ ਯੋਗਮਾਇਆ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਬਣੀ ਹੈ।
ਵਿਸ਼ਾਲਾ ਬਹੁਵਿਸ੍ਤੀਰ੍ਣਾ ਪੁਣ੍ਯਾ ਪੁਣ੍ਯਜਨਾਸ਼੍ਰਯਾ
ਉਹ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿਸ਼ਾਲ, ਬਹੁਤ ਵੱਡੀ, ਪਵਿੱਤਰ ਤੇ ਚੰਗਿਆਂ ਦਾ ਆਸਰਾ ਹੈ।
ਵਿਸ਼ਾਲੇਤਿ ਸਮਾਖ੍ਯਾਤਾ ਪੁਰੀ ਰਮ੍ਯਾ ਸਨਾਤਨੀ 5.1.47.
ਉਹ ਸੋਹਣੀ ਤੇ ਸਦੀਵੀ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿਸ਼ਾਲਾ ਨਾਮ ਨਾਲ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਵਿਸ਼ਾਲੇਤਿ ਵਦੇਨ੍ਨਿਤ੍ਯਂ ਸ਼ਿਵਲੋਕੇ ਮਹੀਯਤੇ
ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਹਮੇਸ਼ਾ 'ਵਿਸ਼ਾਲਾ' ਨਾਮ ਉਚਾਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਲੋਕ ਵਿਚ ਸਨਮਾਨ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਵਿਸ਼ਾਲਾ ਸਦृਸ਼ੀ ਚਾਨ੍ਯਾ ਭੁਕ੍ਤਿਮੁਕ੍ਤਿਪ੍ਰਦਾ ਨृਣਾਮ੍
'ਵਿਸ਼ਾਲਾ' ਅਤੇ ਉਸ ਵਰਗੀ ਹੋਰ ਜੋ ਕੋਈ ਹੈ, ਉਹ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਭੋਗ ਵੀ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਤੇ ਮੁਕਤੀ ਵੀ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।
ਤਦਕ੍ਸ਼ਯਂ ਭਵੇਤ੍ਤੇषਾਂ ਪਿਤृਕਲ੍ਪੇ ਚ ਗੀਯਤੇ
ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਪੁੰਨ ਕਦੇ ਖਤਮ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ; ਪਿਤਰਾਂ ਦੇ ਕਰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਗਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਯਤ੍ਰ ਕੁਤ੍ਰ ਗਤਾਸ੍ਤੇ ਵੈ ਮृਤਾ ਯਾਂਤਿ ਸ਼ਿਵਾਲਯਮ੍
ਉਹ ਜਿੱਥੇ ਵੀ ਜਾਣ, ਜਦ ਉਹ ਮਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਘਰ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਵਿਸ਼ਾਲਾਯਾਂ ਫਲਂ ਸ਼ਸ਼੍ਵਚ੍ਛੇषਃ ਸ਼ਕ੍ਤੋ ਨ ਵਰ੍ਣਿਤੁਮ੍ ਮਹਾਪਾਪੋਦ੍ਭਵਾਤ੍ਪਾਪਾਨ੍ਮੁਚ੍ਯਤੇ ਨਾਤ੍ਰ ਸਂਸ਼ਯਃ
ਵਿਸ਼ਾਲਾ ਵਿੱਚ ਮਿਲਣ ਵਾਲਾ ਫਲ ਸਦਾ ਕਾਇਮ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ; ਹੋਰ ਕੁਝ ਕਹਿ ਨਹੀਂ ਸਕਦੇ। ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਵੀ ਇਥੇ ਮੁਕਤੀ ਮਿਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ।
ਏਵਂ ਵ੍ਯਾਸ ਪੁਰੀ ਜਾਤਾ ਵਿਸ਼ਾਲਾ ਚ ਕੁਸ਼ਸ੍ਥਲੀ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਹੇ ਵਿਆਸ, ਵਿਸ਼ਾਲਾ ਅਤੇ ਕੁਸ਼ਸਥਲੀ ਨਗਰੀ ਬਣੀ।
ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੀਸ੍ਕਾਨ੍ਦੇ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਏਕਾਸ਼ੀਤਿਸਾਹਸ੍ਰ੍ਯਾਂ ਸਂਹਿਤਾਯਾਂ ਪਞ੍ਚਮ ਆਵਂਤ੍ਯਖਣ੍ਡੇऽਵਨ੍ਤੀਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰ ਮਾਹਾਤ੍ਮ੍ਯੇ ਵਿਸ਼ਾਲਾਭਿਧਾਨਕਥਨਂਨਾਮ ਸਪ੍ਤਚਤ੍ਵਾਰਿਂਸ਼ੋऽਧ੍ਯਾਯਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਅਵੰਤੀ ਖੇਤਰ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਵਾਲੇ ਪੰਜਵੇਂ ਅਵੰਤੀ ਖੰਡ ਵਿੱਚ 'ਵਿਸ਼ਾਲਾ' ਨਾਮ ਦੀ ਕਥਾ ਵਾਲਾ ਸਤਤਾਲੀਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ਮੁਕੰਮਲ ਹੋਇਆ।
ਮਯਾ ਵ੍ਯਾਸਮੁਖਾਤ੍ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਾ ਕਲ੍ਪਭੇਦੇ ਕਥਾ ਸ਼ੁਭਾ
ਮੈਂ ਇਹ ਸ਼ੁਭ ਕਥਾ ਵਿਆਸ ਜੀ ਦੇ ਮੂੰਹੋਂ ਸੁਣੀ ਹੈ, ਜੋ ਕਲਪਾਂ ਦੇ ਬਦਲਣ ਬਾਰੇ ਹੈ।
ਗੁਹ੍ਯਾਦ੍ਗੁਹ੍ਯਤਰਾ ਸ਼੍ਰੇष੍ਠਾ ਨ ਦੇਯਾ ਯਸ੍ਯ ਕਸ੍ਯਚਿਤ੍
ਇਹ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਗੁਪਤ ਤੇ ਉੱਤਮ ਕਥਾ ਹੈ, ਜੋ ਹਰ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਦੱਸੀ ਜਾਂਦੀ।
ਏषਾ ਪੁਣ੍ਯਤਮਾ ਵ੍ਯਾਸ ਕਥਾ ਪਾਪਹਰਾ ਪਰਾ
ਇਹ ਵਿਆਸ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁੰਨ ਵਾਲੀ, ਉੱਚੀ ਤੇ ਪਾਪ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਕਥਾ ਹੈ।
ਪ੍ਰਮਾਣਂ ਕਲ੍ਪਪਰ੍ਯਂਤਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣਃ ਪਰਮੇष੍ਠਿਨਃ
ਇਸ ਦੀ ਮਹੱਤਾ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਕਲਪਾਂ ਤੱਕ ਬਣੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ।
ਯਾਵਤ੍ਸਂਖ੍ਯਾ ਪਰਿਮਿਤਾ ਤਾਵਤੀ ਸ਼ृਣੁ ਸਤ੍ਤਮ
ਜਿੰਨੀ ਗਿਣਤੀ ਹੈ, ਉਤਨੀ ਹੀ ਹੈ; ਹੇ ਚੰਗੇ ਮਨੁੱਖ, ਸੁਣ।
ਤਾਮੁਪਾਦਾਯ ਗਣਨਾਂ ਸ਼ृਣੁ ਸਂਖ੍ਯਾ ਦ੍ਵਿਜੋਤ੍ਤਮ
ਉਹ ਗਿਣਤੀ ਲੈ ਕੇ, ਹੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਦੁਜਾਤੀ, ਤੂੰ ਇਹ ਗਿਣਤੀਆਂ ਸੁਣ।
ਤ੍ਰਿਂਸ਼ਤ੍ਕਲਾ ਮੁਹੂਰ੍ਤਸ੍ਤੁ ਤ੍ਰਿਂਸ਼ਤਾ ਤੈਰ੍ਮਨੀषਿਣਃ
ਇੱਕ ਮੁਹੂਰਤ ਵਿੱਚ ਤੀਹ ਕਲਾ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਇਹ ਗਿਆਨੀ ਲੋਕ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ।
ਰਵਿਰ੍ਗਤਿਵਿਸ਼ੇषੇਣ ਸਨ੍ਧ੍ਯਾਯਾਂ ਯਾਤਿ ਨਿਤ੍ਯਸ਼ਃ
ਸੂਰਜ ਆਪਣੀ ਚਾਲ ਨਾਲ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਸੰਧਿਆ ਵੇਲੇ ਪਹੁੰਚਦਾ ਹੈ।
ਪਕ੍ਸ਼ੌ ਮਾਸਾ ऋਤੁਸ਼੍ਚਾਬ੍ਦਮਯਨੇ ਚ ਪ੍ਰਕੀਰ੍ਤਿਤੇ
ਪੱਖ, ਮਹੀਨੇ, ਰੁੱਤਾਂ ਅਤੇ ਅਯਨ (ਉੱਤਰਾਏਣ-ਦੱਖਣਾਏਣ) ਦੱਸੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਯਾਵਤ੍ਸਂਖ੍ਯਾ ਸਮਾਖ੍ਯਾਤਾ ਆਯੁਰਂਤਸ਼੍ਚ ਤਾਦृਸ਼ਃ 5.1.48.
ਜਿੰਨੀ ਗਿਣਤੀ ਦੱਸੀ ਗਈ, ਉਤਨਾ ਹੀ ਆਯੁ (ਉਮਰ) ਵੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਪਕ੍ਸ਼ੌ ਦ੍ਵੌ ਤੌ ਕृਤੌ ਮਾਸੌ ਮਾਸੌ ਦ੍ਵਾਵृਤੁਰੁਚ੍ਯਤੇ
ਦੋ ਪੱਖ ਮਿਲ ਕੇ ਇੱਕ ਮਹੀਨਾ ਬਣਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਦੋ ਮਹੀਨੇ ਮਿਲ ਕੇ ਇੱਕ ਰੁੱਤ ਬਣਦੀ ਹੈ।
ਦਕ੍ਸ਼ਿਣਂ ਚੋਤ੍ਤਰਂ ਚੈਵ ਸਂਖ੍ਯਾਤਤ੍ਤ੍ਵਵਿਸ਼ਾਰਦੈਃ
ਦੱਖਣੀ ਤੇ ਉੱਤਰੀ ਦੋਵੇਂ ਰਾਹਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਦੀ ਸਮਝ ਵਾਲੇ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਨੇ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਵਿਆਖਿਆ ਕੀਤੀ ਹੈ।
ਪਿਤॄਣਾਂ ਤਦਹੋਰਾਤ੍ਰਮਿਤਿ ਕਾਲਵਿਦੋ ਵਿਦੁਃ
ਜੋ ਸਮੇਂ ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਰੱਖਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਪਿਤਰਾਂ ਲਈ ਇਹੀ ਦਿਨ ਤੇ ਰਾਤ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਕृष੍ਣਪਕ੍ਸ਼ੇ ਤ੍ਵਿਹ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧਂ ਪਿਤॄਣਾਂ ਵਰ੍ਤਤੇ ਦ੍ਵਿਜ
ਇਥੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਪੱਖ ਵਿੱਚ ਪਿਤਰਾਂ ਲਈ ਸ਼ਰਾਧ ਕਰਨਾ ਹੋਂਦਾ ਹੈ, ਹੇ ਦੁਜਾ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲੇ।
ਦੇਵਾਨਾਂ ਤਦਹੋਰਾਤ੍ਰਂ ਦਿਵਾ ਚੈਵੋਤ੍ਤਰਾਯਣਮ੍
ਦੇਵਤਿਆਂ ਲਈ ਉਹ ਦਿਨ ਤੇ ਰਾਤ, ਦਿਨ ਅਤੇ ਉੱਤਰੀ ਰਾਹ ਦੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਦਿਵ੍ਯਮਬ੍ਦਂ ਸ਼ਤਗੁਣਂ ਦਿਵ੍ਯਮਬ੍ਦਸਹਸ੍ਰਕਮ੍
ਇਕ ਦਿਵਿ ਸਾਲ ਸੋ ਗੁਣਾ ਵਧਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਹਜ਼ਾਰ ਦਿਵਿ ਸਾਲ ਵੀ ਇੰਨੇ ਹੀ ਵਧੇਰੇ ਹਨ।
ਅਹੋਰਾਤ੍ਰਂ ਦਸ਼ਗੁਣਂ ਮਾਨਵਃ ਪਕ੍ਸ਼ ਉਚ੍ਯਤੇ
ਇਕ ਦਿਨ ਤੇ ਰਾਤ ਨੂੰ ਦਸ ਗੁਣਾ ਕਰਕੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਲਈ ਪੱਖ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ऋਤੁਰ੍ਮਨੂਨਾਂ ਸਂਪ੍ਰੋਕ੍ਤਃ ਪ੍ਰਾਜ੍ਞੈਸ੍ਤਤ੍ਤ੍ਵਾਰ੍ਥਦਰ੍ਸ਼ਿਭਿਃ
ਮਨੁੱਖਾਂ ਲਈ ਰੁੱਤਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਸਮਝਦਾਰ ਤੇ ਸੱਚਾਈ ਵੇਖਣ ਵਾਲਿਆਂ ਨੇ ਦੱਸੀ ਹੈ।
ਚਤ੍ਵਾਰ੍ਯੇਵ ਸਹਸ੍ਰਾਣਿ ਵਰ੍षਾਣਾਂ ਤੁ ਕृਤਂ ਯੁਗਮ੍
ਕ੍ਰਿਤ ਯੁਗ ਚਾਰ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲਾਂ ਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।