ਗਿਰਿਗਹ੍ਵਰਕੁਂਜੇषੁ ਗੁਹਾਧ੍ਵਾਂਤਾਂਤਰੇषੁ ਚ
ਪਹਾੜਾਂ ਦੀਆਂ ਗੁਫ਼ਾਵਾਂ ਅਤੇ ਹਨੇਰੇ ਵਾਲੀਆਂ ਖੋਹਾਂ ਵਿੱਚ।
ਗृਹਦੀਰ੍ਘਿਕਾਸੁ ਰਮ੍ਯਾਸੁ ਸ਼ਾਲਾਮਾਲਾਸੁ ਸਰ੍ਵਤਃ
ਘਰਾਂ ਦੀਆਂ ਸੁਹਣੀਆਂ ਝੀਲਾਂ ਅਤੇ ਹਰ ਪਾਸੇ ਹਾਲਾਂ ਦੀਆਂ ਕਤਾਰਾਂ ਵਿੱਚ।
ਕੁਮੁਦ੍ਵਤੀਪ੍ਰਫੁਲ੍ਲਾਨਿ ਵਿਰਾਜਂਤੇ ਸਰਾਂਸਿ ਚ
ਕੁਮੁਦਵਤੀ ਦੇ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਖਿੜੇ ਹੋਏ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਝੀਲਾਂ ਚਮਕ ਰਹੀਆਂ ਹਨ।
ਨਦ੍ਯਃ ਸਰਾਂਸਿ ਸਰ੍ਵਾਣਿ ਵਾਪੀਕੂਪਸੁਪਲ੍ਵਲਾਃ
ਨਦੀਆਂ, ਸਾਰੀਆਂ ਝੀਲਾਂ, ਤਲਾਬ, ਕੂਏਂ ਤੇ ਜਲ-ਭਰੇ ਪੱਥਰਾਂ—
ਯਸ੍ਮਾਤ੍ਸਰ੍ਵੇषੁ ਕਾਲੇषੁ ਪ੍ਰਫੁਲ੍ਲਾ ਚ ਕੁਮੁਦ੍ਵਤੀ 5.1.45.
ਕਿਉਂਕਿ ਹਰ ਰੁੱਤ ਵਿੱਚ ਕੁਮੁਦਵਤੀ ਫੁੱਲ ਖਿੜੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ,
ਕੁਮੁਦ੍ਵਤ੍ਯਾਂ ਨਰਾ ਯੇ ਤੁ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧਂ ਕੁਰ੍ਯੁਃ ਸਮਾਹਿਤਾਃ
ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਕੁਮੁਦਵਤੀ ਉੱਤੇ ਸ਼੍ਰਾਦਧ ਕਰਦੇ ਹਨ,
ਅਕ੍ਸ਼ਯਂ ਲਭਤੇ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧਂ ਪਿਤॄਣਾਂ ਦਤ੍ਤਮਕ੍ਸ਼ਯਮ੍
ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਅਟੱਲ ਸ਼੍ਰਾਦਧ ਮਿਲਦਾ ਹੈ; ਪਿਤਰਾਂ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਦਾਨ ਕਦੇ ਖਤਮ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।
ਯਤ੍ਕਿਂਚਿਤ੍ਕ੍ਰਿਯਤੇ ਕਰ੍ਮ ਤਤ੍ਸਰ੍ਵਂ ਚਾਕ੍ਸ਼ਯਂ ਭਵੇਤ੍
ਉਥੇ ਜੋ ਵੀ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਾਰਾ ਅਟੱਲ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੀਸ੍ਕਾਂਦੇ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਏਕਾਸ਼ੀਤਿਸਾਹਸ੍ਰ੍ਯਾਂ ਸਂਹਿਤਾਯਾਂ ਪਞ੍ਚਮ ਆਵਨ੍ਤ੍ਯਖਣ੍ਡੇऽਵਨ੍ਤੀਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰਮਾਹਾਤ੍ਮ੍ਯੇ ਕੁਮੁਦ੍ਵਤੀਪ੍ਰਭਾਵਕਥਨਂਨਾਮ ਪਞ੍ਚਚਤ੍ਵਾਰਿਂਸ਼ੋऽਧ੍ਯਾਯਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਅਵੰਤੀ ਖੇਤਰ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਵਾਲੇ ਪੰਜਵੇਂ ਭਾਗ ਵਿੱਚ, ਕੁਮੁਦਵਤੀ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਦੀ ਕਥਾ ਵਾਲਾ ਪੰਜਵਾਂ-ਚੁਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ਸਮਾਪਤ ਹੋਇਆ, ਜੋ ਸ਼੍ਰੀ ਸਕਾਂਦ ਮਹਾ ਪੁਰਾਣ ਦੇ ਇਕਿਆਸੀ ਹਜ਼ਾਰ ਸ਼ਲੋਕਾਂ ਵਾਲੀ ਸੰਹਿਤਾ ਵਿੱਚ ਹੈ।
ਸ਼ृਣੁ ਵ੍ਯਾਸ ਮਹਾਭਾਗ ਯਥਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਬ੍ਰਵੀਤ੍ਸੁਰਾਨ੍
ਹੇ ਵਿਆਸ ਜੀ, ਸੁਣੋ ਕਿ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਕਿਹਾ।
ਤਥਾਹਂ ਸਂਪ੍ਰਵਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਵਿਸ੍ਤਰੇਣ ਤਪੋਧਨ
ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਤਪ ਦੇ ਖਜਾਨੇ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਇਹ ਵਿਆਪਕ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਦੱਸਾਂਗਾ।
ਮਾਰੀਚਃ ਕਸ਼੍ਯਪਸ੍ਤੇਪੇ ਤਪਃ ਪਰਮਦੁष੍ਕਰਮ੍
ਮਾਰੀਚਾ ਕਸ਼ਯਪ ਨੇ ਸਭ ਤੋਂ ਔਖੀ ਤਪਸਿਆ ਕੀਤੀ।
ਸ਼ੀਰ੍ਣਪਤ੍ਰਾਨਿਲਾਹਾਰੋ ਵਾਯੁਭਕ੍ਸ਼ੀ ਜਿਤੇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਃ
ਉਹ ਸੁੱਕੇ ਪੱਤਿਆਂ ਤੇ ਹਵਾ 'ਤੇ ਜੀਵਨ ਨਿਭਾਉਂਦੇ, ਹਵਾ ਖਾਂਦੇ, ਤੇ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਲਿਆ।
ਸ਼੍ਰੂਯਤਾਂ ਭੋ ਦ੍ਵਿਜਸ਼੍ਰੇष੍ਠ ਮਮ ਵਾਕ੍ਯਮਨੁਤ੍ਤਮਮ੍
ਹੇ ਦੋ ਵਾਰੀ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਰਵੋਤਮ, ਮੇਰੇ ਬੇਮਿਸਾਲ ਬਚਨ ਸੁਣੋ।
ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਤੇ ਸਂਤਤਿਸ੍ਤਾਤ ਯਾਵਚ੍ਚਂਦ੍ਰਦਿਵਾਕਰੌ
ਤੁਹਾਡੇ ਤੋਂ, ਹੇ ਪਿਆਰੇ, ਇੱਕ ਵੰਸ਼ ਜਨਮ ਲਵੇਗਾ ਜੋ ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਤੇ ਸੂਰਜ ਦੇ ਰਹਿਣ ਤਕ ਚੱਲੇਗਾ।
ਅਦਿਤਿਸ੍ਤੇ ਸਤੀ ਭਾਰ੍ਯਾ ਤ੍ਵਯਾ ਸਹਾਚਰਤ੍ਤਪਃ
ਅਦਿਤੀ, ਤੁਹਾਡੀ ਪਵਿੱਤਰ ਪਤਨੀ, ਤੁਹਾਡੇ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਤਪ ਕਰਦੀ ਰਹੀ।
ਭਵਿष੍ਯਂਤਿ ਸੁਤਾਃ ਸਰ੍ਵੇ ਵਿष੍ਣੁਸ਼੍ਚੇਂਦ੍ਰਪੁਰੋਗਮਾਃ
ਤੁਹਾਡੇ ਸਾਰੇ ਪੁੱਤਰ ਜਨਮ ਲੈਣਗੇ, ਵਿਸ਼ਨੂ ਤੇ ਇੰਦਰ ਅਗਵਾਈ ਕਰਦੇ ਹੋਏ।
ਤ੍ਵਂ ਚਾਪਿ ਚ ऋषਿਸ਼੍ਰੇष੍ਠਃ ਪ੍ਰਜਾਪਤਿਰਕਲ੍ਮषਃ
ਤੇ ਤੁਸੀਂ ਵੀ, ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਰਵੋਤਮ, ਪਵਿੱਤਰ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਬਣ ਜਾਵੋਗੇ।
ਇਤ੍ਯੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਚ ਪੁਨ ਰ੍ਦੇਵੀ ਤਤ੍ਰੈਵਾਂਤਰਧੀਯਤ 5.1.46.
ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਦੇਵੀ ਉਥੇ ਹੀ ਅਦ੍ਰਿਸ਼ ਹੋ ਗਈ।
ਕਸ਼੍ਯਪਃ ਸਹ ਦਾਕ੍ਸ਼ਿਣ੍ਯਾ ਸਾਗ੍ਨਿਕਃ ਸਮੁਪਾਸ਼੍ਰਿਤਃ
ਕਸ਼ਯਪ, ਦਕ੍ਸ਼ ਦੀ ਧੀ ਅਤੇ ਅੱਗ ਨਾਲ, ਉਥੇ ਆਸਰਾ ਲੈ ਲਿਆ।
ਮਰੀਚੇਃ ਕਸ਼੍ਯਪੋ ਜਜ੍ਞੇ ਤਤਃ ਸਰ੍ਵਂ ਪ੍ਰਤਿष੍ਠਿਤਮ੍
ਮਰੀਚੀ ਤੋਂ ਕਸ਼ਯਪ ਜਨਮਿਆ, ਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਸਾਰੀ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੀ ਨਿਵਾਂ ਪਈ।
ਨਂਦਨਂ ਚਾਪਿ ਤਤ੍ਰੈਵ ਮਹਾਕਾਲਵਨੋਤ੍ਤਮੇ
ਉਥੇ ਹੀ ਮਹਾਕਾਲ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਨੰਦਨਨ ਵੀ ਸੀ।
ਸਾ ਸਿषੇਵੇ ਸਦਾ ਤਤ੍ਰ ਮਹਾਕਾਲਂ ਮਹੇਸ਼੍ਵਰਮ੍
ਉਹ ਉਥੇ ਹਮੇਸ਼ਾ ਮਹਾਕਾਲ ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਦੀ ਰਹੀ।
ਬਿਂਦੁਸਰਃ ਸਮਾਖ੍ਯਾਤਂ ਮਾਨਸਂ ਸਰ ਉਤ੍ਤਮਮ੍
ਬਿੰਦੂ ਸਰੋਵਰ ਮਾਨਸ ਸਰੋਵਰ ਦੇ ਵਧੀਆ ਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ।
ਮੁਕ੍ਤਾਮਣਿਗਣਾਕੀਰ੍ਣਂ ਰਤ੍ਨਸ਼ੋਭਨਸ਼ੋਭਿਤਮ੍
ਉਹ ਮੋਤੀ ਦੀਆਂ ਲੜੀਆਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ ਤੇ ਰਤਨਾਂ ਦੀ ਚਮਕ ਨਾਲ ਚਮਕਦਾ ਹੈ।
ਯਾਨਿ ਯਾਨਿ ਚ ਦਿਵ੍ਯਾਨਿ ਸਂਤਿ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਣ੍ਡਗੋਲਕੇ
ਜੋ ਜੋ ਦਿਵਿਆ ਚੀਜ਼ਾਂ ਬ੍ਰਹਮੰਡ ਦੇ ਗੋਲ ਵਿਚ ਹਨ,
ਤੇਨਤੇਨਾਤ੍ਮਯੋਗੇਨ ਮਾਨਵਾਸ਼੍ਚਾਤ੍ਰ ਸਂਸ੍ਥਿਤਾਃ
ਉਹੀ ਆਤਮਕ ਜੋੜ ਨਾਲ ਮਨੁੱਖ ਇਥੇ ਟਿਕੇ ਹੋਏ ਹਨ।
ਅਨ੍ਯੋਨ੍ਯਂ ਚ ਸਮਾਕੀਰ੍ਣਾ ਸਰ੍ਵੇ ਚਾਮਰਸਂਨਿਭਾਃ
ਸਾਰੇ ਇਕ-ਦੂਜੇ ਵਿਚ ਮਿਲੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਤੇ ਸਭ ਅਮਰਾਂ ਵਾਂਗ ਹਨ।
ਅਮਰਾਂਗਨਾਸਮਾ ਨਾਰ੍ਯਃ ਸਦੈਵ ਸ੍ਥਿਰਯੌਵਨਾਃ 5.1.46.
ਇਥੇ ਨਾਰੀਆਂ ਅਮਰਾਂਗਨਾ ਵਾਂਗ ਹਨ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਜਵਾਨੀ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ।
ਦੇਵਦਾਨਵਗਨ੍ਧਰ੍ਵੈਃ ਕਿਨ੍ਨਰੋਰਗਰਾਕ੍ਸ਼ਸੈਃ
ਦੇਵ, ਦਾਨਵ, ਗੰਧਰਵ, ਕਿੰਨਰ, ਨਾਗ ਤੇ ਰਾਖਸ਼ਸ ਇਥੇ ਹਨ।