ਸ੍ਵਾਹਾਕਾਰਸ੍ਵਧਾਕਾਰਵषਟ੍ਕਾਰਵਿਵਰ੍ਜਿਤਾਃ
ਉਹ 'ਸਵਾਹਾ', 'ਸਵਧਾ' ਤੇ 'ਵਸ਼ਟ' ਦੇ ਉਚਾਰਣ ਤੋਂ ਵੀਨ ਸਨ।
ਦੇਵਤਾਯਤਨਂ ਨਾਸ੍ਤਿ ਤਥਾ ਨੋ ਸ਼ਿਵਪੂਜਨਮ੍
ਉਥੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਮੰਦਰ ਨਹੀਂ ਸਨ, ਨਾ ਹੀ ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਪੂਜਾ ਹੁੰਦੀ ਸੀ।
ਸਦਾਚਾਰਜਨੋ ਨਾਸ੍ਤਿ ਦਯਾ ਮਾਨਵਿਵਰ੍ਜਿਤਾ
ਉਥੇ ਚੰਗੇ ਆਚਰਨ ਵਾਲੇ ਲੋਕ ਨਹੀਂ ਸਨ; ਦਇਆ ਤੇ ਮਨੁੱਖੀ ਸਤਕਾਰ ਵੀਨ ਸੀ।
ਏਵਂ ਵ੍ਯਾਸ ਪੁਰੇ ਤਸ੍ਮਿਨ੍ਨष੍ਟਪ੍ਰਾਯਮਿਦਂ ਜਗਤ੍
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਵਿਆਸਾ, ਉਸ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਇਹ ਸੰਸਾਰ ਲਗਭਗ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ।
ਤੇਨ ਦੇਵਗਣਾਃ ਸਰ੍ਵੇ ਹਤਪ੍ਰਾਯਾ ਹਤੌਜਸਃ
ਉਸ ਕਰਕੇ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ ਲਗਭਗ ਨਾਸ ਹੋ ਗਏ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਤਾਕਤ ਮੁੱਕ ਗਈ।
ਅਨ੍ਯੋਨ੍ਯਕृਤਸਂਧਾਨਾ ਮਂਤ੍ਰਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਸਮਾ ਹਿਤਾਃ 5.1.43.
ਉਹ ਆਪਸ ਵਿਚ ਮਿਲ ਕੇ ਇਕ ਦੂਜੇ ਨਾਲ ਸਲਾਹ ਕਰਕੇ ਇਕਜੁੱਟ ਹੋ ਗਏ।
ਤ੍ਰਿਦਸ਼ਾਃ ਕਥਯਾਮਾਸੁਰਾਤ੍ਮਵ੍ਯਸਨਕਾਰਣਮ੍
ਦੇਵਤੇ ਆਪਣੇ ਦੁੱਖ ਦਾ ਕਾਰਨ ਆਪਸ ਵਿਚ ਗੱਲ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਏ।
ਜਗਾਮ ਤ੍ਰਿਦਸ਼ੈਃ ਸਾਰ੍ਧਂ ਮਹਾਕਾਲਵਨੋਤਮਮ੍
ਉਹ ਦੇਵਤਿਆਂ ਸਮੇਤ ਮਹਾਂਕਾਲ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਜੰਗਲ ਵੱਲ ਚਲੇ ਗਏ।
ਯਤ੍ਰਾਵਂਤੀ ਪੁਰੀ ਦਿਵ੍ਯਾ ਸਰ੍ਵਤੀਰ੍ਥਨਿषੇਵਿਤਾ
ਉਥੇ ਅਵੰਤੀ ਦੀ ਦਿਵਯ ਨਗਰੀ ਹੈ, ਜਿਸਨੂੰ ਸਾਰੇ ਤੀਰਥ ਸਤਿਕਾਰਦੇ ਹਨ।
ਸ੍ਨਾਨਂ ਦਾਨਂ ਜਪਂ ਹੋਮਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਰੁਦ੍ਰਸਰੇ ਤਦਾ
ਉਥੇ ਰੁਦ੍ਰ ਸਰੋਵਰ 'ਚ ਇਸ਼ਨਾਨ, ਦਾਨ, ਜਪ ਤੇ ਹੋਮ ਕਰਕੇ,
ਬ੍ਰਹ੍ਮੋਵਾਚ ਦੇਵਦੇਵ ਮਹਾਦੇਵ ਭਕ੍ਤਾਨਾਮਭਯਂਕਰ
ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਆਖਿਆ: 'ਹੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਦੇਵਤਾ, ਵੱਡੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਆਪਣੇ ਭਗਤਾਂ ਦਾ ਡਰ ਦੂਰ ਕਰਨ ਵਾਲੇ,'
ਤ੍ਰਿਪੁਰੋਨਾਮ ਦੈਤ੍ਯੇਂਦ੍ਰੋ ਦੇਵਾਨਾਂ ਕਦਨਂ ਮਹਤ੍
ਤ੍ਰਿਪੁਰ ਨਾਮਕ ਦੈਤਿਆਂ ਦਾ ਰਾਜਾ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਵੱਡਾ ਨਾਸਕਾਰੀ ਬਣ ਗਿਆ ਹੈ।
ਵਾਸਯਿਤ੍ਵਾ ਪੁਰਸ੍ਤਿਸ੍ਰੋ ਵਿਸ੍ਤੀਰ੍ਣਾ ਵਿਚਰਤ੍ਯਥ
ਉਹ ਆਪਣੇ ਸਾਹਮਣੇ ਤਿੰਨ ਵੱਡੀਆਂ ਨਗਰਾਂ ਵਸਾ ਕੇ ਹੁਣ ਖੁੱਲ੍ਹੇਆਮ ਫਿਰ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਏਵਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਪ੍ਰਜਾਃ ਸਰ੍ਵਾਃ ਕ੍ਸ਼ਯਂ ਨੀਤਾਸ਼੍ਚਰਾਚਰਾਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਰਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਸਾਰੇ ਚਲਦੇ ਤੇ ਅਚਲ ਜੀਵ ਨਾਸ ਕਰ ਦਿੱਤੇ ਹਨ।
ऋषੀਣਾਮਾਸ਼੍ਰਮਾਃ ਸਰ੍ਵੇ ਯਤੀਨਾਮਾਯਤਨਾਨਿ ਚ ।। ਏਵਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਸੁਰਾਃ ਸਰ੍ਵੇ ਭ੍ਰष੍ਟਰਾਜ੍ਯਾਃ ਪਰਾਜਿਤਾਃ ।ऽ
ਸਾਰੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਆਸ਼ਰਮ ਤੇ ਯਤੀਆਂ ਦੇ ਟਿਕਾਣੇ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਗਏ; ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ ਆਪਣੀ ਰਾਜਾਈ ਤੋਂ ਵੰਝੇ ਹੋ ਕੇ ਹਾਰ ਗਏ ਹਨ।
ਵਿਚਰਂਤਿ ਯਥਾ ਮਰ੍ਤ੍ਯਾਸ੍ਤ੍ਰਿਪੁਰੇਣ ਦੁਰਾਤ੍ਮਨਾ ।। 5.1.43.
ਹੁਣ ਤ੍ਰਿਪੁਰ ਦੇ ਦੁਸਟਪਣ ਕਰਕੇ, ਦੇਵਤੇ ਆਮ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਾਂਗ ਫਿਰਦੇ ਹਨ।
ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਸਰ੍ਵਪ੍ਰਯਤ੍ਨੇਨ ਵਧਸ੍ਤਸ੍ਯ ਵਿਚਿਂਤ੍ਯਤਾਮ੍
ਇਸ ਲਈ, ਪੂਰੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਨਾਲ ਉਸ ਦੇ ਨਾਸ ਬਾਰੇ ਸੋਚੋ।
ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਵਚਸ੍ਤਸ੍ਯ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣਃ ਸਂਸ਼ਿਤਾਤ੍ਮਨਃ
ਇਹ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣ ਕੇ, ਜੋ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਦ੍ਰਿੜ੍ਹ ਮਨ ਨਾਲ ਆਖੀਆਂ,
ਜਯੋਪਾਯਂ ਕਰਿष੍ਯਾਮਿ ਦੈਤ੍ਯਸ੍ਯਾਸ੍ਯ ਦੁਰਾਤ੍ਮਨਃ
ਮੈਂ ਇਸ ਦੁਸਟ ਦੈਤ ਦਾ ਜਿੱਤਣ ਦਾ ਕੋਈ ਉਪਾਅ ਕਰਾਂਗਾ।
ਤਪਸ਼੍ਚਰਤ ਯੂਯਂ ਵਾ ਆਤ੍ਮਨੋ ਜਯਕਾਂਕ੍ਸ਼ਿਣਃ
ਤੁਸੀਂ ਸਭ ਆਪਣੇ ਜਿੱਤ ਲਈ ਤਪ ਕਰੋ।
ਇਤ੍ਯੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਸਰ੍ਵਦੇਵਾਨਾਂ ਤਤ੍ਰੈਵਾਂਤਰ੍ਹਿਤਃ ਸ਼ਿਵਃ
ਇਹ ਆਖ ਕੇ, ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਉਥੋਂ ਅਦ੍ਰਿਸ਼ ਹੋ ਗਏ।
ਜਯਾਰ੍ਥਂ ਤਸ੍ਯ ਦੈਤ੍ਯਸ੍ਯ ਤ੍ਰਿਪੁਰਸ੍ਯ ਦੁਰਾਤ੍ਮਨਃ
ਉਸ ਦੁਸਟ ਤ੍ਰਿਪੁਰ ਦੈਤ ਨੂੰ ਜਿੱਤਣ ਲਈ,
ਮਹਿषੈਸ਼੍ਚ ਮਹਾਮੇਧ੍ਯੈਃ ਪਸ਼ੁਪੁष੍ਪਾਰ੍ਘਤਰ੍ਪਣੈਃ ਪੂਜਯਿਤ੍ਵਾ ਤਦਾ ਦੇਵੀਂ ਤਾਮੀਡੇ ਵृषਭਧ੍ਵਜਃ
ਉਸ ਸਮੇਂ, ਵੱਡੇ ਮਹਿਸ਼ਾਂ, ਹੋਰ ਪਸ਼ੂਆਂ, ਫੁੱਲਾਂ, ਪਾਣੀ ਅਤੇ ਹੋਰ ਚੜ੍ਹਾਵਿਆਂ ਨਾਲ, ਉਸ ਦੇਵੀ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ ਗਈ। ਫਿਰ ਵਛਰ ਚਿੰਨ੍ਹ ਵਾਲੇ ਨੇ ਉਸ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕੀਤੀ।
ਦੁਰ੍ਗਾਂ ਭਗਵਤੀਂ ਭਦ੍ਰਾਂ ਦੁਰ੍ਗਸਂਸਾਰਤਾਰਣੀਮ੍
ਉਸ ਨੇ ਦੁৰ্গਾ, ਭਗਵਤੀ, ਭਦਰੂ ਅਤੇ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਦੁੱਖਾਂ ਤੋਂ ਪਾਰ ਲੰਘਾਉਣ ਵਾਲੀ ਮਾਤਾ ਦੀ ਸਿਫ਼ਤ ਕੀਤੀ।
ਦੈਤ੍ਯਮੇਦੋਮਦੋਨ੍ਮਤ੍ਤਾਂ ਰਕ੍ਤਾਖ੍ਯਾਂ ਰਕ੍ਤਦਂਤਿਕਾਮ੍
ਉਸ ਨੇ ਉਸ ਮਾਤਾ ਦੀ ਸਿਫ਼ਤ ਕੀਤੀ ਜੋ ਦੈਤਿਆਂ ਦੇ ਲਹੂ ਤੇ ਮੱਦੇ ਨਾਲ ਮਸਤ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਨਾਂ ਰਕਤ ਹੈ ਤੇ ਜਿਸਦੇ ਦੰਦ ਵੀ ਲਾਲ ਹਨ।
ਮਹਿषਵਾਹਿਨੀਂ ਸ਼੍ਯਾਮਾਂ ਯਕ੍ਸ਼ਾਸਨਪਰਿਗ੍ਰਹਾਮ੍ 5.1.43.
ਉਸ ਨੇ ਉਸ ਸ਼ਿਆਮ ਰੰਗੀ ਮਾਤਾ ਦੀ ਸਿਫ਼ਤ ਕੀਤੀ ਜੋ ਮਹਿਸ਼ ਤੇ ਸਵਾਰ ਹੈ, ਜਿਸਦੀ ਸੇਵਾ ਯਕਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ ਤੇ ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅਸਨ ਤੇ ਬੈਠੀ ਹੈ।
ਪੂਜਯਿਤ੍ਵਾ ਪ੍ਰਸਨ੍ਨਾਤ੍ਮਾ ਧ੍ਯਾਨਮਾਸ੍ਥਾਯ ਸਂਸ੍ਥਿਤਃ ਪ੍ਰਸਨ੍ਨਵਦਨਾ ਭੂਤ੍ਵਾ ਪ੍ਰਤ੍ਯਕ੍ਸ਼ਂ ਪ੍ਰਾਹ ਚਂਡਿਕਾ
ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ, ਮਨ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤ ਕਰਕੇ, ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੋ ਗਿਆ। ਫਿਰ ਚੰਡੀ ਮਾਤਾ ਪ੍ਰਸੰਨ ਚਿਹਰੇ ਨਾਲ ਸਾਹਮਣੇ ਆਈ ਤੇ ਬੋਲੀ।
ਸਰ੍ਵਂ ਤ੍ਵਯੋਕ੍ਤਂ ਯਚ੍ਛਾਮਿ ਜਗਤਾਮੁਪਕਾਰਕਮ੍
ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਉਹ ਸਭ ਕੁਝ ਦੇਂਦੀ ਹਾਂ ਜੋ ਤੂੰ ਮੰਗਿਆ ਸੀ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਜਗਤ ਲਈ ਭਲਾ ਕਰੇ।
ਯੇਨ ਹਨ੍ਮਿ ਮਹਾਦੈਤ੍ਯਂ ਤ੍ਰਿਪੁਰਂ ਦੇਵਕਂਟਕ ਮ੍
ਜਿਸ ਨਾਲ ਮੈਂ ਵੱਡੇ ਦੈਤ, ਤ੍ਰਿਪੁਰਾ, ਜੋ ਦੇਵਤਿਆਂ ਲਈ ਕਲੇਸ਼ ਸੀ, ਉਸ ਨੂੰ ਮਾਰ ਸਕਾਂ।
ਮਯਾ ਦਤ੍ਤਂ ਸੁਰਸ਼੍ਰੇष੍ਠ ਦੈਤ੍ਯਨਾਸ਼ਕਰਂ ਪਰਮ੍
ਮੈਂ, ਹੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸਰਵੋਤਮ, ਦੈਤੀਆਂ ਦੇ ਨਾਸ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਅਸਤਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।