ਆਤਪੇ ਚਾਗ੍ਨਿਸੇਵਾਂ ਵੈ ਪ੍ਰਾਵृषਿ ਮੇਘਡਂਬਰਮ੍
ਗਰਮੀ ਵਿੱਚ ਉਹ ਅੱਗ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਦਾ ਸੀ, ਤੇ ਬਰਸਾਤ ਵਿੱਚ ਬੱਦਲਾਂ ਦੀ ਗੜਗੜਾਹਟ ਸਹਿੰਦਾ ਸੀ।
ਸ਼ੀਰ੍ਣਪਤ੍ਰ ਜਲਾਹਾਰੋ ਵਾਯੁਭਕ੍ਸ਼ੀ ਨਿਰਾਸ਼੍ਰਯਃ
ਉਹ ਸੁੱਕੇ ਪੱਤੇ ਖਾਂਦਾ, ਪਾਣੀ ਪੀਂਦਾ, ਹਵਾ ਨਾਲ ਜੀਉਂਦਾ ਤੇ ਬਿਨਾ ਠਿਕਾਣੇ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ।
ਏਵਂ ਵਰ੍षਸਹਸ੍ਰਂ ਤੁ ਤਪਸ੍ਤਪ੍ਤਂ ਸੁਦੁਸ਼੍ਚਰਮ੍
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲ ਤੱਕ, ਉਹ ਬਹੁਤ ਔਖਾ ਤਪ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ।
ਵ੍ਰਿਯਤਾਂ ਭੋऽਸੁਰਸ਼੍ਰੇष੍ਠ ਵਰਂ ਮਤ੍ਤੋਭਿਵਾਂਛਿਤਮ੍
ਹੇ ਦੈਤਾਂ ਦੇ ਸਰਤਾਜ, ਮੇਰੇ ਤੋਂ ਜੋ ਵਰ ਮੰਗਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਚੁਣ ਲੈ।
ਏਵਮੁਕ੍ਤਃ ਸ ਵਿਧਿਨਾ ਦੈਤ੍ਯਸ੍ਤ੍ਰਿਪੁਰਸਂਜ੍ਞਿਤਃ ਤ੍ਰਿਪੁਰ ਉਵਾਚ ਦੇਵਦਾਨਗਂਧਰ੍ਵਪਿਸ਼ਾਚੋਰਗਰਾਕ੍ਸ਼ਸੈਃ
ਸਿਰਜਣਹਾਰ ਵਲੋਂ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪੁੱਛੇ ਜਾਣ ਤੇ, ਤ੍ਰਿਪੁਰਾ ਨਾਂ ਦੇ ਦੈਤ ਨੇ ਕਿਹਾ: 'ਦੇਵਤੇ, ਦਾਨਵ, ਗੰਧਰਵ, ਪਿਸਾਚ, ਸੱਪ ਤੇ ਰਾਖਸ਼ਸਾਂ ਨਾਲ...'
ਇਤ੍ਯੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਸਹਸਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਤਤ੍ਰੈਵਾਂਤਰਧੀਯਤ
ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਅਚਾਨਕ ਉਥੋਂ ਗਾਇਬ ਹੋ ਗਿਆ।
ਤਦਾਰਭ੍ਯ ਮਹਾਦੈਤ੍ਯੋ ਦੇਵਾਨਾਂ ਕਦਨਂ ਮਹਤ੍ 5.1.43.
ਉਸ ਵੇਲੇ ਤੋਂ, ਵੱਡਾ ਦੈਤ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਵੱਡਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਲੱਗਾ।
ਵਾਸਯਿਤ੍ਵਾ ਯਤ੍ਰ ਤਤ੍ਰ ਤ੍ਰਿਪੁਰਾਣਿ ਚਰਾਣਿ ਚ
ਉਹ ਤ੍ਰਿਪੁਰਾ ਤੇ ਹੋਰ ਚਲਦੀਆਂ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਨੂੰ ਜਿੱਥੇ ਚਾਹਿਆ, ਉਥੇ ਵਸਾ ਲਿਆ।
ਤੇषਾਂ ਵੈ ਕਦਨਂ ਚਕ੍ਰੇ ਨਾਨੋਪਾਯੇਨ ਪਾਪਧੀਃ
ਉਹ ਪਾਪੀ ਮਨ ਨਾਲ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ।
ਨ ਜੁਹੁਯੁਸ਼੍ਚਾਗ੍ਨਿਹੋਤ੍ਰਂ ਸੋਮਪਾਨਂ ਨ ਕਰ੍ਹਿਚਿਤ੍
ਉਹ ਲੋਕ ਕਦੇ ਵੀ ਅੱਗ ਦੀ ਯਜਨਾ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ ਸਨ, ਨਾ ਹੀ ਸੋਮਾ ਪੀਂਦੇ ਸਨ।
ਸ੍ਵਾਹਾਕਾਰਸ੍ਵਧਾਕਾਰਵषਟ੍ਕਾਰਵਿਵਰ੍ਜਿਤਾਃ
ਉਹ 'ਸਵਾਹਾ', 'ਸਵਧਾ' ਤੇ 'ਵਸ਼ਟ' ਦੇ ਉਚਾਰਣ ਤੋਂ ਵੀਨ ਸਨ।
ਦੇਵਤਾਯਤਨਂ ਨਾਸ੍ਤਿ ਤਥਾ ਨੋ ਸ਼ਿਵਪੂਜਨਮ੍
ਉਥੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਮੰਦਰ ਨਹੀਂ ਸਨ, ਨਾ ਹੀ ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਪੂਜਾ ਹੁੰਦੀ ਸੀ।
ਸਦਾਚਾਰਜਨੋ ਨਾਸ੍ਤਿ ਦਯਾ ਮਾਨਵਿਵਰ੍ਜਿਤਾ
ਉਥੇ ਚੰਗੇ ਆਚਰਨ ਵਾਲੇ ਲੋਕ ਨਹੀਂ ਸਨ; ਦਇਆ ਤੇ ਮਨੁੱਖੀ ਸਤਕਾਰ ਵੀਨ ਸੀ।
ਏਵਂ ਵ੍ਯਾਸ ਪੁਰੇ ਤਸ੍ਮਿਨ੍ਨष੍ਟਪ੍ਰਾਯਮਿਦਂ ਜਗਤ੍
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਵਿਆਸਾ, ਉਸ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਇਹ ਸੰਸਾਰ ਲਗਭਗ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ।
ਤੇਨ ਦੇਵਗਣਾਃ ਸਰ੍ਵੇ ਹਤਪ੍ਰਾਯਾ ਹਤੌਜਸਃ
ਉਸ ਕਰਕੇ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ ਲਗਭਗ ਨਾਸ ਹੋ ਗਏ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਤਾਕਤ ਮੁੱਕ ਗਈ।
ਅਨ੍ਯੋਨ੍ਯਕृਤਸਂਧਾਨਾ ਮਂਤ੍ਰਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਸਮਾ ਹਿਤਾਃ 5.1.43.
ਉਹ ਆਪਸ ਵਿਚ ਮਿਲ ਕੇ ਇਕ ਦੂਜੇ ਨਾਲ ਸਲਾਹ ਕਰਕੇ ਇਕਜੁੱਟ ਹੋ ਗਏ।
ਤ੍ਰਿਦਸ਼ਾਃ ਕਥਯਾਮਾਸੁਰਾਤ੍ਮਵ੍ਯਸਨਕਾਰਣਮ੍
ਦੇਵਤੇ ਆਪਣੇ ਦੁੱਖ ਦਾ ਕਾਰਨ ਆਪਸ ਵਿਚ ਗੱਲ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਏ।
ਜਗਾਮ ਤ੍ਰਿਦਸ਼ੈਃ ਸਾਰ੍ਧਂ ਮਹਾਕਾਲਵਨੋਤਮਮ੍
ਉਹ ਦੇਵਤਿਆਂ ਸਮੇਤ ਮਹਾਂਕਾਲ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਜੰਗਲ ਵੱਲ ਚਲੇ ਗਏ।
ਯਤ੍ਰਾਵਂਤੀ ਪੁਰੀ ਦਿਵ੍ਯਾ ਸਰ੍ਵਤੀਰ੍ਥਨਿषੇਵਿਤਾ
ਉਥੇ ਅਵੰਤੀ ਦੀ ਦਿਵਯ ਨਗਰੀ ਹੈ, ਜਿਸਨੂੰ ਸਾਰੇ ਤੀਰਥ ਸਤਿਕਾਰਦੇ ਹਨ।
ਸ੍ਨਾਨਂ ਦਾਨਂ ਜਪਂ ਹੋਮਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਰੁਦ੍ਰਸਰੇ ਤਦਾ
ਉਥੇ ਰੁਦ੍ਰ ਸਰੋਵਰ 'ਚ ਇਸ਼ਨਾਨ, ਦਾਨ, ਜਪ ਤੇ ਹੋਮ ਕਰਕੇ,
ਬ੍ਰਹ੍ਮੋਵਾਚ ਦੇਵਦੇਵ ਮਹਾਦੇਵ ਭਕ੍ਤਾਨਾਮਭਯਂਕਰ
ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਆਖਿਆ: 'ਹੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਦੇਵਤਾ, ਵੱਡੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਆਪਣੇ ਭਗਤਾਂ ਦਾ ਡਰ ਦੂਰ ਕਰਨ ਵਾਲੇ,'
ਤ੍ਰਿਪੁਰੋਨਾਮ ਦੈਤ੍ਯੇਂਦ੍ਰੋ ਦੇਵਾਨਾਂ ਕਦਨਂ ਮਹਤ੍
ਤ੍ਰਿਪੁਰ ਨਾਮਕ ਦੈਤਿਆਂ ਦਾ ਰਾਜਾ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਵੱਡਾ ਨਾਸਕਾਰੀ ਬਣ ਗਿਆ ਹੈ।
ਵਾਸਯਿਤ੍ਵਾ ਪੁਰਸ੍ਤਿਸ੍ਰੋ ਵਿਸ੍ਤੀਰ੍ਣਾ ਵਿਚਰਤ੍ਯਥ
ਉਹ ਆਪਣੇ ਸਾਹਮਣੇ ਤਿੰਨ ਵੱਡੀਆਂ ਨਗਰਾਂ ਵਸਾ ਕੇ ਹੁਣ ਖੁੱਲ੍ਹੇਆਮ ਫਿਰ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਏਵਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਪ੍ਰਜਾਃ ਸਰ੍ਵਾਃ ਕ੍ਸ਼ਯਂ ਨੀਤਾਸ਼੍ਚਰਾਚਰਾਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਰਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਸਾਰੇ ਚਲਦੇ ਤੇ ਅਚਲ ਜੀਵ ਨਾਸ ਕਰ ਦਿੱਤੇ ਹਨ।
ऋषੀਣਾਮਾਸ਼੍ਰਮਾਃ ਸਰ੍ਵੇ ਯਤੀਨਾਮਾਯਤਨਾਨਿ ਚ ।। ਏਵਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਸੁਰਾਃ ਸਰ੍ਵੇ ਭ੍ਰष੍ਟਰਾਜ੍ਯਾਃ ਪਰਾਜਿਤਾਃ ।ऽ
ਸਾਰੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਆਸ਼ਰਮ ਤੇ ਯਤੀਆਂ ਦੇ ਟਿਕਾਣੇ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਗਏ; ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ ਆਪਣੀ ਰਾਜਾਈ ਤੋਂ ਵੰਝੇ ਹੋ ਕੇ ਹਾਰ ਗਏ ਹਨ।
ਵਿਚਰਂਤਿ ਯਥਾ ਮਰ੍ਤ੍ਯਾਸ੍ਤ੍ਰਿਪੁਰੇਣ ਦੁਰਾਤ੍ਮਨਾ ।। 5.1.43.
ਹੁਣ ਤ੍ਰਿਪੁਰ ਦੇ ਦੁਸਟਪਣ ਕਰਕੇ, ਦੇਵਤੇ ਆਮ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਾਂਗ ਫਿਰਦੇ ਹਨ।
ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਸਰ੍ਵਪ੍ਰਯਤ੍ਨੇਨ ਵਧਸ੍ਤਸ੍ਯ ਵਿਚਿਂਤ੍ਯਤਾਮ੍
ਇਸ ਲਈ, ਪੂਰੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਨਾਲ ਉਸ ਦੇ ਨਾਸ ਬਾਰੇ ਸੋਚੋ।
ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਵਚਸ੍ਤਸ੍ਯ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣਃ ਸਂਸ਼ਿਤਾਤ੍ਮਨਃ
ਇਹ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣ ਕੇ, ਜੋ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਦ੍ਰਿੜ੍ਹ ਮਨ ਨਾਲ ਆਖੀਆਂ,
ਜਯੋਪਾਯਂ ਕਰਿष੍ਯਾਮਿ ਦੈਤ੍ਯਸ੍ਯਾਸ੍ਯ ਦੁਰਾਤ੍ਮਨਃ
ਮੈਂ ਇਸ ਦੁਸਟ ਦੈਤ ਦਾ ਜਿੱਤਣ ਦਾ ਕੋਈ ਉਪਾਅ ਕਰਾਂਗਾ।
ਤਪਸ਼੍ਚਰਤ ਯੂਯਂ ਵਾ ਆਤ੍ਮਨੋ ਜਯਕਾਂਕ੍ਸ਼ਿਣਃ
ਤੁਸੀਂ ਸਭ ਆਪਣੇ ਜਿੱਤ ਲਈ ਤਪ ਕਰੋ।