ਕਿਮਾਗਤੌ ਵਾ ਤ੍ਰਿਦਿਵਾਨ੍ਮਹੀਤਲਂ ਸਹਾਨੁਗਾਵਾਸ਼ ਯਕਸ਼੍ਚ ਕਥ੍ਯਤਾਮ੍
ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੇ ਸਾਥੀਆਂ ਸਮੇਤ ਅਸਮਾਨ ਤੋਂ ਧਰਤੀ ਤੇ ਕਿਸ ਕਾਰਨ ਆਏ ਹੋ? ਇਹ ਦੱਸੋ।
ਤ੍ਵਯਾ ਵਿਨਾ ਨੈਵ ਸੁਰਾਲਯੇ ਸੁਖਂ ਮਹੀਤਲੇ ਵਾਥ ਰਸਾਤਲੇऽ ਸ੍ਤਿ ਨਃ
ਤੇਰੇ ਬਿਨਾਂ, ਸਾਨੂੰ ਨਾ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਘਰ ਵਿਚ, ਨਾ ਧਰਤੀ ਤੇ, ਨਾ ਹੀ ਪਾਤਾਲ ਵਿਚ ਸੁਖ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।
ਪ੍ਰਯਚ੍ਛ ਵਿਸ਼੍ਵੇਸ਼੍ਵਰ ਚਾਵਯੋਰਿਹ ਸ੍ਥਾਨਂ ਚ ਤੀਰ੍ਥਂ ਪ੍ਰਲਯੇऽਕ੍ਸ਼ਯਂ ਚ
ਹੇ ਵਿਸ਼ਵ ਦੇ ਸੁਆਮੀ, ਸਾਨੂੰ ਇਥੇ ਥਾਂ ਤੇ ਤੀਰਥ ਦਿੱਲ, ਤੇ ਪ੍ਰਲੈ ਦੇ ਸਮੇਂ ਅਟੱਲ ਆਸਰਾ ਵੀ ਬਖਸ਼।
ਦਦਾਮ੍ਯਭੀष੍ਟਂ ਯੁਵਯੋਰਿਹਾਲਯਂ ਪ੍ਰਜਾਪਤੇ ਹ੍ਯੁਤ੍ਤਰਤਸ੍ਤਵ ਸ੍ਥਿਤਿਃ
ਹੇ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਸੁਆਮੀ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੀ ਮਨਚਾਹੀ ਥਾਂ ਇਥੇ ਦਿੰਦਾ ਹਾਂ; ਤੇਰੀ ਵਸੇਬਾ ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਹੋਵੇਗੀ।
ਮਹਾਕਾਲੋ ਹ੍ਯਧੋਜ੍ਵਾਲੋ ਜਗਦਾਤ੍ਮਾ ਪ੍ਰਭੁਃ ਸ੍ਥਿਤਃ
ਮਹਾਕਾਲ, ਜੋ ਹੇਠਾਂ ਤੇਜ ਨਾਲ ਜਲ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਉਹ ਵਿਸ਼ਵ ਦੀ ਆਤਮਾ ਤੇ ਪ੍ਰਭੂ ਵੱਸਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਕ੍ਰੀਡਾਰ੍ਥਂ ਨਗਰੀ ਸृष੍ਟਾ ਸਰ੍ਵਭੂਤਹਿਤੈषਿਣਾ 5.1.40.
ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਚਾਹੁਣ ਵਾਲੇ ਨੇ ਖੇਡ ਲਈ ਇਹ ਨਗਰੀ ਬਣਾਈ।
ਭਵਦ੍ਭ੍ਯਾਂ ਹੇਮਸ਼ृਂ ਗੇਤਿ ਯਸ੍ਮਾਚ੍ਚ ਸਮੁਦੀਰਿਤਾ
ਤੁਸੀਂ ਦੋਵਾਂ ਸੋਨੇ ਦੀਆਂ ਚੋਟੀਆਂ ਬਾਰੇ ਗੱਲ ਕੀਤੀ,
ਏਵਂ ਕਨਕਸ਼ृਙ੍ਗੇਤਿ ਪ੍ਰਥਮਂ ਨਾਮ ਕਥ੍ਯਤੇ
ਇਸ ਕਰਕੇ ਪਹਿਲਾ ਨਾਮ 'ਕਨਕ-ਚੋਟੀ' ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਜਪਂਤਸ਼੍ਚ ਸ੍ਥਿਤਾ ਯਤ੍ਰ ਬ੍ਰਹ੍ਮਵਿष੍ਣੁਮਹੇਸ਼੍ਵਰਾਃ
ਉਥੇ, ਜਿੱਥੇ ਬ੍ਰਹਮਾ, ਵਿਸ਼ਨੁ ਤੇ ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਜਪ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਖੜੇ ਹਨ,
ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੀਸ੍ਕਾਂਦੇ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਏਕਾਸ਼ੀਤਿਸਾਹਸ੍ਰ੍ਯਾਂ ਸਂਹਿਤਾਯਾਂ ਪਞ੍ਚਮ ਆਵਨ੍ਤ੍ਯਖਣ੍ਡੇऽਵਨ੍ਤੀਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰਮਾਹਾਤ੍ਮ੍ਯੇ ਕਨਕਸ਼ृਙ੍ਗਾਭਿਧਾਨਵृਤ੍ਤਾਂਤਵਰ੍ਣਨਂਨਾਮ ਚਤ੍ਵਾਰਿਂਸ਼ੋऽਧ੍ਯਾਯਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਅਵੰਤੀ ਖੇਤਰ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਵਾਲੇ ਪੰਜਵੇਂ ਅਵੰਤਿ ਖੰਡ ਦੇ 'ਕਨਕ-ਚੋਟੀ' ਨਾਮਕ ਚਾਲੀਵੇਂ ਅਧਿਆਇ ਦਾ ਸਮਾਪਤੀ ਹੋਈ, ਜੋ ਸ਼੍ਰੀ ਸਕਾਂਦ ਮਹਾ ਪੁਰਾਣ ਦੇ ਇਕਿਆਸੀ ਹਜ਼ਾਰ ਸ਼ਲੋਕਾਂ ਵਿਚ ਆਉਂਦਾ ਹੈ।
ਕਲ੍ਪੇ ਤਤ੍ਪੁਰੁषੇ ਪੂਰ੍ਵਂ ਵੇਦਵਿਦ੍ਭਿਰ੍ਮਨੀषਿਭਿਃ
ਤਤਪੁਰੁਸ਼ ਯੁਗ ਵਿਚ, ਵੈਦਕ ਗਿਆਨ ਵਾਲੇ ਗਿਆਨੀ ਲੋਕ,
ਵੇਧਸਾ ਸृਜਿਤਂ ਵਿਸ਼੍ਵਂ ਦੈਤ੍ਯਦਾਨਵਰਾ ਕ੍ਸ਼ਸਮ੍
ਸਿਰਜਣਹਾਰ ਨੇ ਵਿਸ਼ਵ, ਦੈਤ ਤੇ ਦਾਨਵਾਂ ਸਮੇਤ ਬਣਾਇਆ।
ਦੇਵਾਸ਼੍ਚ ਦਾਨਵਾਃ ਸਂਖ੍ਯੇ ਨਿਤ੍ਯਂ ਸ੍ਪਰ੍ਧਾਸਮਨ੍ਵਿਤਾਃ
ਦੇਵਤੇ ਤੇ ਦਾਨਵ ਹਮੇਸ਼ਾ ਰੋੜ-ਝਗੜੇ ਵਿਚ ਰਹਿੰਦੇ, ਲੜਾਈ ਕਰਦੇ ਸਨ।
ਚਾਰਣਾਃ ਕਿਂਨਰੈਃ ਸਾਰ੍ਧਮੇਵਂ ਤੇ ਦ੍ਵੇषਤਤ੍ਪਰਾਃ
ਚਾਰਣ ਤੇ ਕਿੰਨਰ ਵੀ ਵੈਰ ਵਿਚ ਲੱਗੇ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ।
ਸਰ੍ਵੇ ਚੈਵ ਚ ਬਲਿਨੋ ਦੁਰ੍ਬਲੈਰ੍ਮਨੁਜੈਃ ਸਹ
ਸਾਰੇ ਮਜ਼ਬੂਤ ਅਤੇ ਕਮਜ਼ੋਰ ਮਨੁੱਖ ਇਕੱਠੇ ਹਨ।
ਏਵਮਨ੍ਯੋਨ੍ਯਮਨ੍ਯੈਸ਼੍ਚ ਨਿਰ੍ਮਰ੍ਯਾਦਮਿਦਂ ਜਗਤ੍
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਅਤੇ ਹੋਰਾਂ ਵੱਲੋਂ, ਇਹ ਸੰਸਾਰ ਬਿਨਾ ਹੱਦਾਂ ਦੇ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਵ੍ਰਜਾਮਿ ਸ਼ਰਣਂ ਦੇਵਂ ਸ਼ਰਣਾਰ੍ਤ੍ਤਿਹਰਂ ਹਰਿਮ੍
ਮੈਂ ਉਹ ਪਰਮਾਤਮਾ ਹਰੀ ਦੀ ਸ਼ਰਨ ਲੈਂਦਾ ਹਾਂ, ਜੋ ਸ਼ਰਨ ਲੈਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਪੀੜ ਹਟਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਤਤੋ ਧ੍ਯਾਤੋ ਮਹਾਯੋਗੀ ਵਿਸ਼੍ਵਰੂਪਧਰੋ ਹਰਿਃ
ਫਿਰ ਮਹਾਂਯੋਗੀ, ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰਣ ਵਾਲਾ ਹਰੀ, ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਆਇਆ।
ਬ੍ਰਹ੍ਮਨ੍ਧ੍ਯਾਤਸ੍ਤ੍ਵਯਾ ਸਮ੍ਯਗ੍ਧ੍ਯਾਨਯੋਗੇਨ ਪਸ਼੍ਯ ਮਾਮ੍
ਬ੍ਰਹਮਾ, ਤੂੰ ਧਿਆਨ-ਯੋਗ ਨਾਲ ਠੀਕ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਮੇਰਾ ਧਿਆਨ ਕਰ ਅਤੇ ਮੈਨੂੰ ਵੇਖ।
ਤਤੋ ਧਾਤਾ ਨਿਸ਼ਮ੍ਯੈਤਤ੍ਤ੍ਯਕ੍ਤ੍ਵਾ ਧ੍ਯਾਨਮਵੇਕ੍ਸ਼੍ਯ ਤਮ੍ 5.1.41.
ਫਿਰ ਧਾਤਾ ਨੇ ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਧਿਆਨ ਛੱਡ ਕੇ ਉਸ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ।
ਪਾਦ੍ਯੇਨਾਚਮਨੀਯੇਨ ਮਧੁਪਰ੍ਕੇਣ ਕੇਸ਼ਵਮ੍
ਪੈਰ ਧੋਣ ਲਈ ਪਾਣੀ, ਚੁਸਣ ਲਈ ਪਾਣੀ ਅਤੇ ਮਿੱਠਾ ਭੇਟ ਕੇਸ਼ਵ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ।
ऋਤੇ ਤ੍ਵਯਾ ਜਗਦ੍ਵਿष੍ਣੋ ਨੈਵਾਵਸ੍ਥਾਤੁ ਮਰ੍ਹਤਿ
ਤੇਰੇ ਬਿਨਾ, ਵਿਸ਼ਨੂ, ਇਹ ਸੰਸਾਰ ਟਿਕ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ।
ਸ਼ਾਸ੍ਤਾ ਤ੍ਵਮਸ੍ਯ ਵਿਸ਼੍ਵਸ੍ਯ ਵਿਸ਼ੁਦ੍ਧਸ੍ਯ ਚ ਨਾਪਰਃ
ਤੂੰ ਇਸ ਪਵਿੱਤਰ ਵਿਸ਼ਵ ਦਾ ਇਕੱਲਾ ਰਾਜਾ ਹੈਂ, ਹੋਰ ਕੋਈ ਨਹੀਂ।
ਦੇਵਦਾਨਵਗਂਧਰ੍ਵਾਃ ਸਯਕ੍ਸ਼ੋ ਰਗਰਾਕ੍ਸ਼ਸਾਃ ਪਰਸ੍ਪਰਂ ਵਿਨਿਘ੍ਨਂਤਿ ਤਾਂਸ਼੍ਚ ਤ੍ਵਂ ਰਕ੍ਸ਼ਿਤੁਂ ਕ੍ਸ਼ਮਃ
ਦੇਵਤੇ, ਦਾਨਵ, ਗੰਧਰਵ, ਯਕਸ਼ ਅਤੇ ਰਾਕਸ਼ਸ ਇਕ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰਦੇ ਹਨ; ਤੂੰ ਹੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੈਂ।
ਤ੍ਵਮਸ੍ਯ ਵਿਸ਼੍ਵਸ੍ਯ ਚਰਾਚਰਸ੍ਯ ਸ੍ਥਿਤੇਃ ਸਦਾ ਪ੍ਰਾਣਭृਦਾਤ੍ਮਰੂਪਿਣੀ
ਤੂੰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਇਸ ਚਲਦੇ-ਫਿਰਦੇ ਅਤੇ ਅਡੋਲ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਟਿਕਾਊ ਆਤਮਾ ਵਜੋਂ ਹੈਂ।
ਤ੍ਵਯਾ ਧृਤਂ ਸਰ੍ਵਮਿਦਂ ਜਗਦ੍ਵੈ ਯਤਸ੍ਤਤੋऽਸਿ ਤ੍ਵਮੁਪੇਨ੍ਦ੍ਰਸਂਜ੍ਞਃ
ਇਹ ਸਾਰਾ ਸੰਸਾਰ ਤੇਰੇ ਨਾਲ ਟਿਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ; ਇਸ ਲਈ ਤੈਨੂੰ ਉਪੇਂਦਰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਨਿਵਾਸਿਤਂ ਵਿਸ਼੍ਵਮਿਦਂ ਤ੍ਵਯਾਦ੍ਯ ਵਾਸਸ਼੍ਚ ਧਾਤੋਰਿਤਿ ਵਾਸੁਦੇਵਃ
ਇਹ ਵਿਸ਼ਵ ਅੱਜ ਤੇਰੇ ਨਾਲ ਵੱਸਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਧਾਤਾ ਦਾ ਵਾਸ ਵੀ ਵਾਸੁਦੇਵ ਹੈ।
ਸੇਨਾਨੁਰੂਪਂ ਜਗਦੇਵ ਯਸ੍ਮਾਦਤਃ ਸ੍ਮृਤਸ੍ਤ੍ਵਂ ਕਿਲ ਵਿਸ਼੍ਵਸੇਨਃ
ਜਗਤ ਤੇਰੀ ਫੌਜ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਤੈਨੂੰ ਵਿਸ਼ਵਸੇਨ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਜਿਤਂ ਤ੍ਵਯਾ ਦੇਵ ਜਗਤ੍ਤ੍ਰਯਂ ਯਜ੍ਜਿਤੇਸ਼੍ਚ ਧਾਤੋਸ੍ਤ੍ਵਮਤੋऽਸਿ ਜਿष੍ਣੁਃ
ਤੇਰੇ ਦੁਆਰਾ ਤਿੰਨ ਲੋਕ ਜਿੱਤੇ ਗਏ ਹਨ, ਪਰਮਾਤਮਾ; ਧਾਤਾ ਵੀ ਤੇਰੇ ਵਲੋਂ ਜਿੱਤਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਤੂੰ ਜੀਸ਼ਨੁ ਹੈਂ।
ਤ੍ਵਮਸ੍ਯ ਸਰ੍ਵਸ੍ਯ ਭਵਾਦਿਰਾਜਸ੍ਤਵਾਸ੍ਤੁ ਭਦ੍ਰਾਸਨਮਦ੍ਵਿਤੀਯਮ 5.1.41.
ਤੂੰ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਦਾ ਰਾਜਾ ਹੈਂ; ਤੇਰਾ ਭਲਾ, ਬੇਮਿਸਾਲ ਸਿੰਘਾਸਨ ਸਦਾ ਬਣਿਆ ਰਹੇ।