ਨਿਵਸਂਤਿ ਨ ਤੇ ਮਰ੍ਤ੍ਯਾਃ ਸੁਰਾਸ੍ਤੇ ਵੈ ਨ ਸਂਸ਼ਯਃ
ਉਥੇ ਮਨੁੱਖ ਨਹੀਂ ਵੱਸਦੇ; ਉਹ ਨਿਸਚਿਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਦੇਵਤਾ ਹਨ।
ਵਰ੍ਤਤੇ ਚ ਪੁਰੀ ਤਤ੍ਰ ਰਮ੍ਯਹਰ੍ਮ੍ਯਾ ਸੁਸ਼ੋਭਨਾ
ਉਥੇ ਇੱਕ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸੋਹਣੇ ਤੇ ਸੁੰਦਰ ਮਹਲ ਹਨ।
ਸ੍ਵਰ੍ਣਸ਼ृਙ੍ਗਾਸ਼੍ਚ ਪ੍ਰਾਸਾਦਾ ਵਿਹਿਤਾ ਵਿਸ਼੍ਵਕਰ੍ਮਣਾ
ਉਥੇ ਵਿਸ਼ਵਕਰਮਾ ਨੇ ਸੋਨੇ ਦੇ ਚੋਟੀ ਵਾਲੇ ਮਹਲ ਬਣਾਏ।
ਪੂਰ੍ਵਕਲ੍ਪੇ ਸ੍ਥਿਤੋऽਹਂ ਚ ਯਤ੍ਰ ਤ੍ਵਂ ਕੇਸ਼ਵਸ੍ਤਥਾ
ਪਿਛਲੇ ਯੁਗ ਵਿੱਚ, ਮੈਂ ਉਥੇ ਵੱਸਦਾ ਸੀ, ਤੇ ਤੂੰ ਵੀ, ਕੇਸ਼ਵ, ਉਥੇ ਸੀ।
ਤਥਾ ਦੇਵਰ੍षਯਃ ਸਿਦ੍ਧਾ ਯਕ੍ਸ਼ਕਿਂਨਰਦਾਨਵਾਃ
ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਦੇਵ ਰਿਸ਼ੀ, ਸਿੱਧ, ਯਕਸ਼, ਕਿੰਨਰ ਤੇ ਦਾਨਵ ਵੀ ਉਥੇ ਸੀ।
ਤਥੈਵ ਚ ਵਰਾ ਨਾਰ੍ਯੋ ਦੇਵਾਨਾਮਤਿਵਲ੍ਲਭਾਃ 5.1.40.
ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸਭ ਤੋਂ ਚੰਗੀਆਂ ਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਪਿਆਰੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਵੀ ਉਥੇ ਸੀ।
ਆਗਤ੍ਯ ਚ ਯਦਾ ਦੇਵਃ ਸਹ ਦੇਵੈਰ੍ਮਹੇਸ਼੍ਵਰਃ
ਜਦੋਂ ਮਹਾਂਦੇਵ ਜੀ ਹੋਰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨਾਲ ਆ ਕੇ ਪਹੁੰਚੇ,
ਪ੍ਰਾਸਾਦੈਃ ਸ੍ਵਰ੍ਣਸ਼ृਂਗਾਢ੍ਯੈਰ੍ਮਣਿਰਤ੍ਨਵਿਭੂषਿਤੈਃ
ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਮਹਲ ਸੋਨੇ ਦੇ ਚੋਟੀ ਵਾਲੇ ਸਨ, ਕੀਮਤੀ ਰਤਨਾਂ ਤੇ ਮਣੀਆਂ ਨਾਲ ਸਜੇ ਹੋਏ ਸਨ,
ਤਤ੍ਰਾਸ੍ਤੇ ਸ਼ੋਭਨੇ ਦਿਵ੍ਯੇ ਪ੍ਰਾਸਾਦੇ ਮਣਿਭੂषਿਤੇ
ਉਥੇ ਉਹ ਸੋਹਣੇ, ਪਵਿੱਤਰ ਤੇ ਮਣੀਆਂ ਨਾਲ ਸਜੇ ਮਹਲ ਵਿਚ ਵੱਸਦੇ ਹਨ।
ਤਤੋ ਮਹੇਸ਼ਸ਼੍ਚ ਪਿਤਾਮਹਸ਼੍ਚ ਸਮੇਤ੍ਯ ਤਂ ਵਿਸ਼੍ਵਪਤਿਂ ਨਨਂਦਤੁਃ
ਫਿਰ ਮਹੇਸ਼ ਤੇ ਪਿਤਾਮਾ ਮਿਲ ਕੇ, ਉਸ ਵਿਸ਼ਵ ਦੇ ਸੁਆਮੀ ਨਾਲ ਖੁਸ਼ ਹੋਏ।
ਕਿਮਾਗਤੌ ਵਾ ਤ੍ਰਿਦਿਵਾਨ੍ਮਹੀਤਲਂ ਸਹਾਨੁਗਾਵਾਸ਼ ਯਕਸ਼੍ਚ ਕਥ੍ਯਤਾਮ੍
ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੇ ਸਾਥੀਆਂ ਸਮੇਤ ਅਸਮਾਨ ਤੋਂ ਧਰਤੀ ਤੇ ਕਿਸ ਕਾਰਨ ਆਏ ਹੋ? ਇਹ ਦੱਸੋ।
ਤ੍ਵਯਾ ਵਿਨਾ ਨੈਵ ਸੁਰਾਲਯੇ ਸੁਖਂ ਮਹੀਤਲੇ ਵਾਥ ਰਸਾਤਲੇऽ ਸ੍ਤਿ ਨਃ
ਤੇਰੇ ਬਿਨਾਂ, ਸਾਨੂੰ ਨਾ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਘਰ ਵਿਚ, ਨਾ ਧਰਤੀ ਤੇ, ਨਾ ਹੀ ਪਾਤਾਲ ਵਿਚ ਸੁਖ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।
ਪ੍ਰਯਚ੍ਛ ਵਿਸ਼੍ਵੇਸ਼੍ਵਰ ਚਾਵਯੋਰਿਹ ਸ੍ਥਾਨਂ ਚ ਤੀਰ੍ਥਂ ਪ੍ਰਲਯੇऽਕ੍ਸ਼ਯਂ ਚ
ਹੇ ਵਿਸ਼ਵ ਦੇ ਸੁਆਮੀ, ਸਾਨੂੰ ਇਥੇ ਥਾਂ ਤੇ ਤੀਰਥ ਦਿੱਲ, ਤੇ ਪ੍ਰਲੈ ਦੇ ਸਮੇਂ ਅਟੱਲ ਆਸਰਾ ਵੀ ਬਖਸ਼।
ਦਦਾਮ੍ਯਭੀष੍ਟਂ ਯੁਵਯੋਰਿਹਾਲਯਂ ਪ੍ਰਜਾਪਤੇ ਹ੍ਯੁਤ੍ਤਰਤਸ੍ਤਵ ਸ੍ਥਿਤਿਃ
ਹੇ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਸੁਆਮੀ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੀ ਮਨਚਾਹੀ ਥਾਂ ਇਥੇ ਦਿੰਦਾ ਹਾਂ; ਤੇਰੀ ਵਸੇਬਾ ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਹੋਵੇਗੀ।
ਮਹਾਕਾਲੋ ਹ੍ਯਧੋਜ੍ਵਾਲੋ ਜਗਦਾਤ੍ਮਾ ਪ੍ਰਭੁਃ ਸ੍ਥਿਤਃ
ਮਹਾਕਾਲ, ਜੋ ਹੇਠਾਂ ਤੇਜ ਨਾਲ ਜਲ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਉਹ ਵਿਸ਼ਵ ਦੀ ਆਤਮਾ ਤੇ ਪ੍ਰਭੂ ਵੱਸਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਕ੍ਰੀਡਾਰ੍ਥਂ ਨਗਰੀ ਸृष੍ਟਾ ਸਰ੍ਵਭੂਤਹਿਤੈषਿਣਾ 5.1.40.
ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਚਾਹੁਣ ਵਾਲੇ ਨੇ ਖੇਡ ਲਈ ਇਹ ਨਗਰੀ ਬਣਾਈ।
ਭਵਦ੍ਭ੍ਯਾਂ ਹੇਮਸ਼ृਂ ਗੇਤਿ ਯਸ੍ਮਾਚ੍ਚ ਸਮੁਦੀਰਿਤਾ
ਤੁਸੀਂ ਦੋਵਾਂ ਸੋਨੇ ਦੀਆਂ ਚੋਟੀਆਂ ਬਾਰੇ ਗੱਲ ਕੀਤੀ,
ਏਵਂ ਕਨਕਸ਼ृਙ੍ਗੇਤਿ ਪ੍ਰਥਮਂ ਨਾਮ ਕਥ੍ਯਤੇ
ਇਸ ਕਰਕੇ ਪਹਿਲਾ ਨਾਮ 'ਕਨਕ-ਚੋਟੀ' ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਜਪਂਤਸ਼੍ਚ ਸ੍ਥਿਤਾ ਯਤ੍ਰ ਬ੍ਰਹ੍ਮਵਿष੍ਣੁਮਹੇਸ਼੍ਵਰਾਃ
ਉਥੇ, ਜਿੱਥੇ ਬ੍ਰਹਮਾ, ਵਿਸ਼ਨੁ ਤੇ ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਜਪ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਖੜੇ ਹਨ,
ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੀਸ੍ਕਾਂਦੇ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਏਕਾਸ਼ੀਤਿਸਾਹਸ੍ਰ੍ਯਾਂ ਸਂਹਿਤਾਯਾਂ ਪਞ੍ਚਮ ਆਵਨ੍ਤ੍ਯਖਣ੍ਡੇऽਵਨ੍ਤੀਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰਮਾਹਾਤ੍ਮ੍ਯੇ ਕਨਕਸ਼ृਙ੍ਗਾਭਿਧਾਨਵृਤ੍ਤਾਂਤਵਰ੍ਣਨਂਨਾਮ ਚਤ੍ਵਾਰਿਂਸ਼ੋऽਧ੍ਯਾਯਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਅਵੰਤੀ ਖੇਤਰ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਵਾਲੇ ਪੰਜਵੇਂ ਅਵੰਤਿ ਖੰਡ ਦੇ 'ਕਨਕ-ਚੋਟੀ' ਨਾਮਕ ਚਾਲੀਵੇਂ ਅਧਿਆਇ ਦਾ ਸਮਾਪਤੀ ਹੋਈ, ਜੋ ਸ਼੍ਰੀ ਸਕਾਂਦ ਮਹਾ ਪੁਰਾਣ ਦੇ ਇਕਿਆਸੀ ਹਜ਼ਾਰ ਸ਼ਲੋਕਾਂ ਵਿਚ ਆਉਂਦਾ ਹੈ।
ਕਲ੍ਪੇ ਤਤ੍ਪੁਰੁषੇ ਪੂਰ੍ਵਂ ਵੇਦਵਿਦ੍ਭਿਰ੍ਮਨੀषਿਭਿਃ
ਤਤਪੁਰੁਸ਼ ਯੁਗ ਵਿਚ, ਵੈਦਕ ਗਿਆਨ ਵਾਲੇ ਗਿਆਨੀ ਲੋਕ,
ਵੇਧਸਾ ਸृਜਿਤਂ ਵਿਸ਼੍ਵਂ ਦੈਤ੍ਯਦਾਨਵਰਾ ਕ੍ਸ਼ਸਮ੍
ਸਿਰਜਣਹਾਰ ਨੇ ਵਿਸ਼ਵ, ਦੈਤ ਤੇ ਦਾਨਵਾਂ ਸਮੇਤ ਬਣਾਇਆ।
ਦੇਵਾਸ਼੍ਚ ਦਾਨਵਾਃ ਸਂਖ੍ਯੇ ਨਿਤ੍ਯਂ ਸ੍ਪਰ੍ਧਾਸਮਨ੍ਵਿਤਾਃ
ਦੇਵਤੇ ਤੇ ਦਾਨਵ ਹਮੇਸ਼ਾ ਰੋੜ-ਝਗੜੇ ਵਿਚ ਰਹਿੰਦੇ, ਲੜਾਈ ਕਰਦੇ ਸਨ।
ਚਾਰਣਾਃ ਕਿਂਨਰੈਃ ਸਾਰ੍ਧਮੇਵਂ ਤੇ ਦ੍ਵੇषਤਤ੍ਪਰਾਃ
ਚਾਰਣ ਤੇ ਕਿੰਨਰ ਵੀ ਵੈਰ ਵਿਚ ਲੱਗੇ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ।
ਸਰ੍ਵੇ ਚੈਵ ਚ ਬਲਿਨੋ ਦੁਰ੍ਬਲੈਰ੍ਮਨੁਜੈਃ ਸਹ
ਸਾਰੇ ਮਜ਼ਬੂਤ ਅਤੇ ਕਮਜ਼ੋਰ ਮਨੁੱਖ ਇਕੱਠੇ ਹਨ।
ਏਵਮਨ੍ਯੋਨ੍ਯਮਨ੍ਯੈਸ਼੍ਚ ਨਿਰ੍ਮਰ੍ਯਾਦਮਿਦਂ ਜਗਤ੍
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਅਤੇ ਹੋਰਾਂ ਵੱਲੋਂ, ਇਹ ਸੰਸਾਰ ਬਿਨਾ ਹੱਦਾਂ ਦੇ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਵ੍ਰਜਾਮਿ ਸ਼ਰਣਂ ਦੇਵਂ ਸ਼ਰਣਾਰ੍ਤ੍ਤਿਹਰਂ ਹਰਿਮ੍
ਮੈਂ ਉਹ ਪਰਮਾਤਮਾ ਹਰੀ ਦੀ ਸ਼ਰਨ ਲੈਂਦਾ ਹਾਂ, ਜੋ ਸ਼ਰਨ ਲੈਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਪੀੜ ਹਟਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਤਤੋ ਧ੍ਯਾਤੋ ਮਹਾਯੋਗੀ ਵਿਸ਼੍ਵਰੂਪਧਰੋ ਹਰਿਃ
ਫਿਰ ਮਹਾਂਯੋਗੀ, ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰਣ ਵਾਲਾ ਹਰੀ, ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਆਇਆ।
ਬ੍ਰਹ੍ਮਨ੍ਧ੍ਯਾਤਸ੍ਤ੍ਵਯਾ ਸਮ੍ਯਗ੍ਧ੍ਯਾਨਯੋਗੇਨ ਪਸ਼੍ਯ ਮਾਮ੍
ਬ੍ਰਹਮਾ, ਤੂੰ ਧਿਆਨ-ਯੋਗ ਨਾਲ ਠੀਕ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਮੇਰਾ ਧਿਆਨ ਕਰ ਅਤੇ ਮੈਨੂੰ ਵੇਖ।
ਤਤੋ ਧਾਤਾ ਨਿਸ਼ਮ੍ਯੈਤਤ੍ਤ੍ਯਕ੍ਤ੍ਵਾ ਧ੍ਯਾਨਮਵੇਕ੍ਸ਼੍ਯ ਤਮ੍ 5.1.41.
ਫਿਰ ਧਾਤਾ ਨੇ ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਧਿਆਨ ਛੱਡ ਕੇ ਉਸ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ।