ਯਸ਼੍ਚੈਤਚ੍ਛृਣੁਯਾਨ੍ਨਿਤ੍ਯਂ ਪਠੇਦ੍ਵਾ ਸੁਸਮਾਹਿਤਃ
ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਇਹ ਗੱਲ ਰੋਜ਼ ਸੁਣਦਾ ਜਾਂ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਪੜ੍ਹਦਾ ਹੈ,
ਕੋਟੀਸ਼੍ਵਰਂ ਕਿਮਰ੍ਥਂ ਤੁ ਪਾਵਕਂ ਤਤ੍ਕਿਮੁਚ੍ਯਤੇ
ਕੋਟੀਸ਼ਵਰ ਨੂੰ ਇਹ ਨਾਂ ਕਿਉਂ ਪਿਆ, ਤੇ ਉਹ ਅੱਗ ਨਾਲ ਕਿਵੇਂ ਜੋੜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ?
ਨਰਦੀਪਂ ਕਿਮਰ੍ਥਂ ਤੁ ਦ੍ਵਿਤੀਯਾ ਵਟਮਾਤਰਃ
ਨਰਦੀਪ ਨੂੰ ਇਹ ਨਾਂ ਕਿਉਂ ਮਿਲਿਆ, ਤੇ ਦੂਜਾ ਵਟਮਾਤਰ ਕਿਉਂ ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ?
ਸ਼ੂਲੇਸ਼੍ਵਰਂ ਕਿਮਰ੍ਥਂ ਤੁ ਕਿਮੋਂਕਾਰਸ੍ਤੁ ਕਥ੍ਯਤੇ
ਸ਼ੂਲੇਸ਼ਵਰ ਨੂੰ ਇਹ ਨਾਂ ਕਿਉਂ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ, ਤੇ ਓਂਕਾਰ ਦਾ ਜਿਕਰ ਕਿਉਂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ?
ਪੁਰੀ ਚੋਜ੍ਜਯਿਨੀ ਦਿਵ੍ਯਾ ਸਪ੍ਤਕਲ੍ਪਾ ਕਥਂ ਸ੍ਮृਤਾ
ਉੱਜੈਨੀ ਦੀ ਇਹ ਦਿਵਿਆ ਨਗਰੀ ਸਪਤਕਲਪਾ ਵਜੋਂ ਕਿਵੇਂ ਯਾਦ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ?
ਨਾਮਤਃ ਕਰ੍ਮਤਃ ਸ਼੍ਰੇष੍ਠਾ ਸਪ੍ਤਕਲ੍ਪਾਨੁਵਾਸਿਨੀ
ਨਾਮ ਅਤੇ ਕੰਮ ਦੋਹਾਂ ਰਾਹੀਂ, ਉਹ ਸਪਤਕਲਪਾ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਵਾਲੀਆਂ ਵਿਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹੈ।
ਪ੍ਰਾਕ੍ਕਲ੍ਪੇ ਸ੍ਵਰ੍ਣਸ਼ृਂਗਾਖ੍ਯਾ ਦ੍ਵਿਤੀਯੇ ਤੁ ਕੁਸ਼ਸ੍ਥਲੀ
ਪਹਿਲੇ ਕਲਪ ਵਿੱਚ ਉਸਨੂੰ ਸਵਰਣਸ਼੍ਰਿੰਗਾ ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਦੂਜੇ ਵਿੱਚ ਕੁਸ਼ਸਥਲੀ।
ਵਿਖ੍ਯਾਤਾ ਪਞ੍ਚਮੇ ਕਲ੍ਪੇ ਪੁਰੀ ਚੂਡਾਮਣੀਤਿ ਚ
ਪੰਜਵੇਂ ਕਲਪ ਵਿੱਚ ਇਹ ਨਗਰੀ ਚੂੜਾਮਣੀ ਨਾਂ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਈ।
ਪੁਨਰਂਤੇ ਤੁ ਕਲ੍ਪਸ੍ਯ ਸ੍ਵਰ੍ਣਸ਼ृਙ੍ਗਾਦਿ ਕਾ ਸ੍ਮृਤਾ
ਕਲਿਯੁਗ ਦੇ ਅੰਤ 'ਤੇ ਸੁਵਰਣਸ਼੍ਰਿੰਗ ਆਦਿਕ ਪਹਾੜ ਯਾਦ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਸਪ੍ਤਜਨ੍ਮਕृਤਾਤ੍ਪਾਪਾਨ੍ਮੁਚ੍ਯਤੇ ਨਾਤ੍ਰ ਸਂਸ਼ਯਃ
ਇੱਕ ਮਨੁੱਖ ਸੱਤ ਜਨਮਾਂ ਦੇ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਵਿਚ ਕੋਈ ਸ਼ੱਕ ਨਹੀਂ।
ਤਸ੍ਯ ਪੁਤ੍ਰੋ ਮਹਾਵੀਰ੍ਯੋ ਨਾਮ੍ਨਾ ਕਨਕਦਾਨਵਃ 5.1.36.
ਉਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਹੀ ਬਹਾਦਰ ਸੀ, ਉਸਦਾ ਨਾਮ ਕਨਕਦਾਨਵ ਸੀ।
ਕ੍ਰੋਧਾਦਿਂਦ੍ਰੇਣ ਸਂਗ੍ਰਾਮੇ ਯੁਧ੍ਯ ਮਾਨੋ ਨਿਪਾਤਿਤਃ
ਉਹ ਇੰਦਰ ਦੇ ਨਾਲ ਜੰਗ ਕਰਦਿਆਂ, ਇੰਦਰ ਦੇ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ।
ਜਗਾਮ ਸ਼ਂਕਰਾਨ੍ਵੇषੀ ਕੈਲਾਸਂ ਸ਼ਂਕਰਾਲਯਮ੍
ਉਹ ਸ਼ੰਕਰ ਨੂੰ ਲੱਭਣ ਲਈ ਕੈਲਾਸ, ਜੋ ਸ਼ੰਕਰ ਦਾ ਘਰ ਹੈ, ਉੱਥੇ ਗਿਆ।
ਭੀਤੋ ਵਿਜ੍ਞਾਪਯਾਮਾਸ ਸ ਚਾਸ਼੍ਰ੍ਵਾਕੁਲਲੋਚਨਃ
ਡਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਅੱਖਾਂ ਵਿਚ ਹੰਝੂ ਭਰ ਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਬੇਨਤੀ ਕਰਨੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੀ।
ਸ਼ਕ੍ਰਸ੍ਯੇਤ੍ਥਂ ਵਚਃ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਸ਼ਰਣਾ ਗਤਵਤ੍ਸਲਃ
ਸ਼ਕਰ ਦੇ ਇਹ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਜੋ ਸ਼ਰਨ ਆਉਣ ਵਾਲਿਆਂ ਉੱਤੇ ਦਇਆਲੂ ਹੈ, ਉਸ ਨੇ ਐਸਾ ਹੀ ਕੀਤਾ।
ਕृਤ੍ਵਾ ਰੂਪਂ ਮਹਾਦੇਵੋ ਵਿਸ਼੍ਵਰੂਪਂ ਸੁਭੈਰਵਮ੍
ਮਹਾਦੇਵ ਨੇ ਵਿਸ਼ਵ ਰੂਪ ਅਤੇ ਡਰਾਉਣਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ ਦਰਸ਼ਨ ਦਿੱਤਾ।
ਪਾਤਾਲੋਦਰਰੂਪੈਸ਼੍ਚ ਭੈਰਵਾਰਾਵਨਾਦਿਭਿਃ
ਉਹ ਭੈਰਵ, ਅਰਾਵਣ ਅਤੇ ਹੋਰ ਪਾਤਾਲ ਵਾਸੀਆਂ ਵਰਗੇ ਰੂਪਾਂ ਵਿਚ ਸੀ।
ਸਿਂਹਚਰ੍ਮਪਰੀਧਾਨਂ ਵ੍ਯਾਘ੍ਰਤ੍ਵਗੁਤ੍ਤਰੀਯਕਮ੍
ਉਹ ਸਿੰਘ ਦੀ ਖਾਲ ਪਹਿਨ ਕੇ, ਤੇ ਬੱਘ ਦੀ ਖਾਲ ਦਾ ਉੱਤਰੀਆ ਪਾਏ ਹੋਏ ਸੀ।
ਮਹਾਮਹੀਧ੍ਰਤੁਲ੍ਯਾਭ੍ਯਾਂ ਜਂਘਾਭ੍ਯਾਂ ਭੂषਿਤਂ ਸਦਾ
ਉਸ ਦੀਆਂ ਜੰਘਾਂ ਵੱਡੇ ਪਹਾੜਾਂ ਵਰਗੀਆਂ ਸਦਾ ਸਜੀਆਂ ਰਹਿੰਦੀਆਂ ਸਨ।
ਈਦृਗ੍ਰੂਪਂ ਵਿਧਾਯੇਸ਼ੋ ਦਨੁਦੈਤ੍ਯਭਯਾਵਹਮ੍
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ, ਪ੍ਰਭੂ ਦਾਨਵਾਂ ਅਤੇ ਦੈਤਿਆਂ ਦੇ ਡਰ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਬਣ ਗਿਆ।
ਤਤ੍ਰੈਵ ਹਿ ਹ੍ਰਦੋ ਜਾਤਃ ਸਰ੍ਵਦੈਵਤਵਂਦਿਤਃ 5.1.36.
ਉਥੇ ਹੀ ਇੱਕ ਝੀਲ ਬਣ ਗਈ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ ਸਦਾ ਪੂਜਦੇ ਹਨ।
ਪਾਪਾਨਾਂ ਚ ਪੁਰਾ ਕੋਟਿਃ ਪਾਦਾਂਗੁष੍ਠੇਨ ਦਾਰਿਤਾ
ਪਹਿਲਾਂ, ਇੱਕ ਕਰੋੜ ਪਾਪ ਵੱਡੀ ਉਂਗਲ ਨਾਲ ਚੀਰ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਸਨ।
ਅਗਸ੍ਤ੍ਯੇਨ ਤਥਾ ਕੋਟਿਸ੍ਤੀਰ੍ਥਾਨਾਮਵਧਾਰਿਤਾ
ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਅਗਸਤਿਆ ਨੇ ਇੱਕ ਕਰੋੜ ਤੀਰਥ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤੇ।
ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਤੁ ਤ੍ਰਿਦਸ਼ਾਃ ਸਰ੍ਵੇ ਸ੍ਨਾਤਾ ਵੈ ਹਿਤਕਾਮ੍ਯਯਾ
ਇਹ ਦੇਖ ਕੇ, ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ ਭਲਾਈ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਉਥੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਏ।
ਅਂਧਾਸੁਰੋऽਪਿ ਦਨੁਜਃ ਪੁਤ੍ਰਂ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਹਤਂ ਯੁਧਿ
ਅੰਨਾ ਅਸੁਰ ਨੇ ਵੀ, ਜਦੋਂ ਸੁਣਿਆ ਕਿ ਉਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਜੰਗ ਵਿਚ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ ਹੈ,
ਸਸੈਨ੍ਯੋ ਨਿਰ੍ਗਤਃ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤੋ ਯਤ੍ਰ ਤੇ ਤ੍ਰਿਦਸ਼ਾਃ ਸ੍ਥਿਤਾਃ
ਉਹ ਆਪਣੀ ਫੌਜ ਲੈ ਕੇ ਉਥੇ ਪਹੁੰਚਿਆ ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ ਖੜੇ ਸਨ।
ਤਦੈਵ ਦਾਨਵਾਨ੍ਵੀਕ੍ਸ਼੍ਯ ਮਹਾਹਵਕृਤੋਦ੍ਯਮਾਨ੍
ਉਸ ਵੇਲੇ, ਦੈਤਿਆਂ ਨੂੰ ਵੱਡੀ ਲੜਾਈ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਕਰਦੇ ਵੇਖ ਕੇ,
ਮਾ ਭੈਰਿਤਿ ਮਹਾਕਾਲੋ ਦੇਵਾਨੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਤ੍ਰਿਲੋਚਨਃ
ਮਹਾਕਾਲ, ਤਿੰਨ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲਾ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, 'ਡਰੋ ਨਾ.'
ਕੋਪਯੁਕ੍ਤੇ ਵਿਰੂਪਾਕ੍ਸ਼ੇ ਜ੍ਵਾਲਾਭਿਃ ਪੂਰਿਤਂ ਨਭਃ
ਉਸ ਦੇ ਗੁੱਸੇ ਭਰੇ ਵਿਅੰਗ ਅੱਖ ਵਿੱਚੋਂ ਅੱਗ ਦੀਆਂ ਲਪਟਾਂ ਨਾਲ ਆਸਮਾਨ ਭਰ ਗਿਆ।
ਮੁਕ੍ਤਾ ਜਗਾਮ ਦੇਵਾਨਾਂ ਨਨਾਸ਼ ਸ਼ਲਭਾਕृਤਿ
ਉਸ ਨੇ ਉਹ ਲਹਿਰ ਛੱਡੀ; ਉਹ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵੱਲ ਚਲੀ ਅਤੇ ਕੀੜੇ ਵਾਂਗ ਖਤਮ ਹੋ ਗਈ।