ਕਲ੍ਪਂ ਕਲ੍ਪਾਨਲਂ ਕਾਲਂ ਕਾਲਚਕ੍ਰਂ ਕ੍ਰਤੁਪ੍ਰਿਯਮ੍
ਕਲਪ, ਕਲਪ ਦੇ ਅੰਤ ਦੀ ਅੱਗ, ਸਮਾਂ, ਸਮੇਂ ਦਾ ਚੱਕਰ, ਯੱਗਾਂ ਨੂੰ ਪਿਆਰਾ—
ਤ੍ਵष੍ਟਾਰਂ ਵਿष੍ਟਰਂ ਵਿਸ਼੍ਵਂ ਸਦਸਤ੍ਕਰ੍ਮਸਾਕ੍ਸ਼ਿਕਮ੍
ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਰਚਨਹਾਰ, ਫੈਲਾਉਣ ਵਾਲਾ, ਸਾਰਾ ਜਗਤ, ਚੰਗੇ ਮੰਦੇ ਕਰਮਾਂ ਦਾ ਗਵਾਹ—
ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਣਂ ਵਾਸਰਾਰਂਭੇ ਰਕ੍ਤਵਰ੍ਣਂ ਮਹਾਦ੍ਯੁਤਿਮ੍
ਦਿਨ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਲਾਲ ਰੰਗ ਦੇ ਤੇ ਬਹੁਤ ਚਮਕਦਾਰ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਏ।
ਨਾਮ੍ਨਾਮष੍ਟਸ਼ਤਂ ਦਿਵ੍ਯਂ ਵਿष੍ਣੁਨਾ ਸਮੁਦਾਹृਤਮ੍
ਵਿਸ਼ਨੂ ਜੀ ਨੇ ਅੱਠ ਸੌ ਪਵਿੱਤਰ ਨਾਮ ਉਚਾਰਨ ਕੀਤੇ।
ਨ ਤਸ੍ਯ ਵਿਪਦਃ ਕ੍ਵਾਪਿ ਸਰ੍ਵਤ੍ਰਾਪਿ ਸ਼ੁਭਾ ਗਤਿਃ
ਉਸ ਨੂੰ ਕਦੇ ਵੀ ਕਿਸੇ ਥਾਂ ਤੇ ਕੋਈ ਮੁਸੀਬਤ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੀ, ਹਰ ਥਾਂ ਉਸ ਦੀ ਰਹਿ ਚੰਗੀ ਹੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ।
ਤੇਜਃ ਪ੍ਰਜ੍ਞਾਂ ਪਰਂ ਲਾਭਂ ਜ੍ਞਾਨਂ ਚ ਲਭਤੇ ਗਤਿਮ੍
ਉਹ ਵਧੀਆ ਜੋਤ, ਬੁੱਧੀ, ਵੱਡਾ ਲਾਭ ਤੇ ਗਿਆਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਅਵਸਥਾ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚਦਾ ਹੈ।
ਕੇਸ਼ਵਾਰ੍ਕਮੁਖਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਪਦ੍ਮਰਾਗਸਮਪ੍ਰਭਮ੍
ਕੇਸ਼ਵ ਦਾ ਚਿਹਰਾ, ਜੋ ਪਦਮਰਾਗ ਮਣੀ ਵਾਂਗ ਤੇ ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾ ਸੀ, ਵੇਖ ਕੇ—
ਕੇਸ਼ਵਾਰ੍ਕਸਮੀਪੇ ਤੁ ਰੇਣੁਤੀਰ੍ਥਂ ਪ੍ਰਚਕ੍ਸ਼ਤੇ
ਕੇਸ਼ਵ ਤੇ ਸੂਰਜ ਦੇ ਨੇੜੇ, ਉਸ ਥਾਂ ਨੂੰ ਰੇਣੁ ਤੀਰਥ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੀਸ੍ਕਾਂਦੇ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਏਕਾਸ਼ੀਤਿਸਾਹਸ੍ਰ੍ਯਾਂ ਸਂਹਿਤਾਯਾਂ ਪਞ੍ਚਮ ਆਵਂਤ੍ਯਖਣ੍ਡੇऽ ਵਨ੍ਤੀਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰਮਾਹਾਤ੍ਮ੍ਯੇ ਕੇਸ਼ਵਾਦਿਤ੍ਯਮਾਹਾਤ੍ਮ੍ਯਵਰ੍ਣਨਂਨਾਮ ਤ੍ਰਯਸ੍ਤ੍ਰਿਂਸ਼ੋऽਧ੍ਯਾਯਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਅਵੰਤੀ ਖੰਡ ਦੀ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਬਾਰੇ, ਕੇਸ਼ਵ ਆਦਿਤਯ ਦੇ ਮਹਾਤਮ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਤਿੰਤੀਜਾ ਅਧਿਆਇ, ਅਸੀਹਜ਼ਾਰ ਇੱਕ ਸੰਖਿਆ ਵਾਲੇ ਸ਼੍ਰੀ ਸਕੰਦ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਦੇ ਪੰਜਵੇਂ ਅਵੰਤੀ ਖੰਡ ਵਿੱਚ ਪੂਰਾ ਹੋਇਆ।
ਸ੍ਕਂਦਸ੍ਯ ਚ ਜਟਾਭਦ੍ਰਂ ਚਕ੍ਰੇ ਯਤ੍ਰ ਪੁਰਾ ਸ਼ਿਵਃ
ਇਥੇ ਹੀ, ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਨੇ ਕਦੇ ਸਕੰਦ ਦੀ ਸੁਹਾਵਣੀ ਜਟਾ ਬਣਾਈ ਸੀ।
ਤਾਰਕਂ ਚ ਤਥਾ ਦੈਤ੍ਯਂ ਹਤ੍ਵਾ ਯਤ੍ਰ ਸੁਰਦ੍ਵਿषਮ੍
ਇਥੇ ਹੀ, ਜਦੋਂ ਉਸ ਨੇ ਤਾਰਕ ਨਾਮਕ ਦੈਤ ਨੂੰ, ਜੋ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਵੈਰੀ ਸੀ, ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ।
ਕਥਂ ਸ੍ਕਂਦਃ ਸਮੁਤ੍ਪਨ੍ਨ ਏਤਦਿਚ੍ਛਾਮਿ ਵੇਦਿਤੁਮ੍
ਸਕੰਦ ਕਿਵੇਂ ਜਨਮਿਆ, ਇਹ ਮੈਂ ਜਾਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ।
ਸਨਤ੍ਕੁਮਾਰ ਉਵਾਚ ਪੁਰਾ ਦੇਵਾਸੁਰੇ ਯੁਦ੍ਧੇ ਨਿਰ੍ਜਿਤਾ ਦਾਨਵੈਃ ਸੁਰਾਃ
ਸਨਤਕੁਮਾਰ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਪੁਰਾਣੇ ਸਮੇਂ, ਜਦੋਂ ਦੇਵਤੇ ਤੇ ਦੈਤਿਆਂ ਵਿਚ ਜੰਗ ਹੋਈ, ਤਾਂ ਦੇਵਤੇ ਦੈਤਿਆਂ ਕੋਲੋਂ ਹਾਰ ਗਏ।
ਤਤ੍ਰ ਤੁ ਦੇਵ ਰਾਜੇਨ ਤਪਸੋਗ੍ਰੇਣ ਵੈ ਮੁਨੇ
ਉਥੇ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਨੇ, ਘਣੀ ਤਪੱਸਿਆ ਕਰਕੇ, ਹੇ ਮੁਨੀ,
ਤਤਸ੍ਤੁष੍ਟੋ ਮਹਾਦੇਵਃ ਸ਼ਕ੍ਰਸ੍ਯਾਭਿਮੁਖਃ ਸ੍ਥਿਤਃ
ਫਿਰ ਮਹਾਦੇਵ ਜੀ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ ਇੰਦਰ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆ ਖੜੇ ਹੋਏ।
ਮਹਾਸੇਨਾਪਤਿਂ ਦੇਵ ਪ੍ਰਯਚ੍ਛ ਪਰਮੇਸ਼੍ਵਰ
ਹੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਵੱਡਾ ਸੈਨਾਪਤੀ ਬਖ਼ਸ਼ੋ।
ਸੇਨਾਨ੍ਯਾਂ ਚ ਮਹਾਸੇਨਂ ਸੁਰਾਣਾਂ ਭਯਹਾਰਕਮ੍
ਸੈਨਾਪਤੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ, ਉਹ ਮਹਾਸੇਨਾ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਡਰ ਦੂਰ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੋਵੇ।
ਇਤ੍ਯੁਕ੍ਤ੍ਵਾਂਤਰ੍ਦਧੇ ਦੇਵਃ ਸਰ੍ਵਭੂਤਪਤਿਰ੍ਹਰਃ
ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਮਾਲਕ ਹਰਾ ਜੀ ਅਦ੍ਰਿਸ਼ ਹੋ ਗਏ।
ਦੇਵਦਾਰੁਵਨੇ ਤਸ੍ਥੌ ਜ੍ਞਾਨਧ੍ਯਾਨਪਰੋऽਭਵਤ੍ 5.1.34.
ਉਹ ਦੇਵਦਾਰੂ ਦੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਰਹਿ ਗਿਆ, ਗਿਆਨ ਤੇ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੋ ਗਿਆ।
ਧ੍ਯਾਯਂਤਿ ਨਿਯਤਾਤ੍ਮਨਃ ਪ੍ਰਾਣਾਯਾਮਪਰਾ ਮੁਨੇ
ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮੱਤ ਨਿਯਤ ਸੀ, ਉਹ ਧਿਆਨ ਤੇ ਸਾਸਾਂ ਦੀ ਸਾਧਨਾ ਵਿੱਚ ਲੱਗ ਗਏ, ਹੇ ਮੁਨੀ।
ਸ ਧ੍ਯਾਯਤਿ ਕਿਮਰ੍ਥਂ ਤਨ੍ਨ ਵਿਦ੍ਮਃ ਪਰਮਾਰ੍ਥਿਨਃ
ਉਹ ਧਿਆਨ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਪਰ ਕਿਸ ਲਈ—ਇਹ ਸਾਨੂੰ ਨਹੀਂ ਪਤਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਉੱਚੀ ਸੱਚਾਈ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੈ।
ਮਧ੍ਯੇ ਵਯਸਿ ਵਰ੍ਤਂਤੀ ਯਾਸੀਦ੍ਦਾਕ੍ਸ਼ਾਯਣੀ ਸਤੀ
ਜਵਾਨੀ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ, ਦੱਖਣ ਦੀ ਧੀ ਸਤੀ ਜੀਵਨ ਬਿਤਾ ਰਹੀ ਸੀ।
ਨਿਮਂਤ੍ਰਿਤੋ ਨ ਮੇ ਭਰ੍ਤਾ ਇਤਿ ਕੋਪਂ ਚਕਾਰ ਯਾ
ਉਸ ਨੇ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਕਿਹਾ, 'ਮੇਰਾ ਪਤੀ ਸੱਦਾ ਨਹੀਂ ਗਿਆ।'
ਭਵਭਾਰ੍ਯਾ ਭਵਿਤ੍ਰੀਤਿ ਨਾਨ੍ਯਂ ਵਰਮਚਿਂਤਯਤ੍
ਉਸ ਨੇ ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਪਤੀ ਬਾਰੇ ਨਹੀਂ ਸੋਚਿਆ, ਸਿਰਫ ਭਵ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਪਤੀ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖੀ।
ਕਥਂ ਹਿ ਸ਼ਂਕਰੋ ਦੇਵੋ ਮਮ ਭਰ੍ਤਾ ਭਵਿष੍ਯਤਿ
ਕਿਵੇਂ ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਮੇਰੇ ਪਤੀ ਬਣਨਗੇ?
ਤਤਃ ਸਮਾਗਤਾ ਦੇਵਾਃ ਕृਤ੍ਵਾਗ੍ਰੇ ਬਲਸੂਦਨਮ੍
ਫਿਰ ਦੇਵਤੇ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ, ਫੌਜਾਂ ਦੇ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਰੱਖ ਕੇ।
ਤੇ ਸੁਰਾਸ੍ਤਤ੍ਸ੍ਤੁਤਿ ਕृਤ੍ਵਾ ਵਾਕ੍ਯਮੇਤਤ੍ਸਮੈਰਯਨ੍
ਉਹ ਦੇਵਤੇ, ਸਤਿਕਾਰ ਕਰ ਕੇ, ਇਹ ਬੋਲ ਕਹਿ ਦਿੱਤੇ।
ਤਤੋऽਵੋਚਤ੍ਸੁਰਾਨ੍ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਜ੍ਞਾਤਂ ਕਾਰ੍ਯਂ ਸਮਾਹਿਤਮ੍
ਫਿਰ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, 'ਮਕਸਦ ਪਤਾ ਲੱਗ ਗਿਆ ਹੈ ਤੇ ਵਿਚਾਰਿਆ ਵੀ ਗਿਆ ਹੈ।'
ਤਥਾ ਯਤਧ੍ਵਂ ਦੇਵੇਸ਼ਂ ਯਥਾ ਵਾਂਛਤਿ ਪਾਰ੍ਵਤੀਮ੍ 5.1.34.
ਇਸ ਲਈ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸਰਤਾਜੋ, ਐਸਾ ਕਰੋ ਕਿ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਰਾਜਾ ਪਾਰਵਤੀ ਨੂੰ ਚਾਹੇ।
ਤਤੋ ਮੇਰੁਂ ਸਮਾਗਤ੍ਯ ਪੁਨਰ੍ਮਂਤ੍ਰਂ ਪ੍ਰਚਕ੍ਰਿਰੇ
ਫਿਰ ਉਹ ਮੇਰੂ ਪਹਾੜ ਤੇ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ ਤੇ ਦੁਬਾਰਾ ਰਸਮ ਕੀਤੀ।