ਗਤ੍ਵਾਰ੍ਜੁਨ ਦਿਸ਼ਂ ਪ੍ਰਾਚੀਂ ਮੂਰ੍ਤਿਮੇਕਾਂ ਨਿਵੇਸ਼ਯ
ਹੇ ਅਰਜੁਨ, ਤੂੰ ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਜਾ ਅਤੇ ਇੱਕ ਮੂਰਤੀ ਸਥਾਪਤ ਕਰ।
ਅਹਮਪ੍ਯੁਤ੍ਤਰਾਂ ਯਾਮਿ ਸ੍ਥਾਪਨਾਰ੍ਥਂ ਨਦੀਂ ਮੁਨੇ
ਮੈਂ ਵੀ ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਨਦੀ ਕੋਲ ਮੂਰਤੀ ਸਥਾਪਤ ਕਰਨ ਜਾਵਾਂਗਾ, ਹੇ ਮੁਨੀ।
ਪੂਰ੍ਵਾਂ ਗਤ੍ਵਾ ਤਤਃ ਪਾਰ੍ਥ ਸ਼ੁਭਂ ਸ੍ਥਾਨਂ ਵ੍ਯਲੋਕਯਤ੍
ਪਾਰਥ ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਗਿਆ ਤੇ ਉੱਥੇ ਸੁਭਾਗ ਸਥਾਨ ਵੇਖਿਆ।
ਅਰ੍ਕਂ ਦੇਵਂ ਸ੍ਥਾਪਯਾਮਿ ਯਾਵਦ੍ਦਧ੍ਯੌ ਚ ਪਾਂਡਵਃ
ਮੈਂ ਅਰਕ ਦੇਵਤਾ ਨੂੰ ਸਥਾਪਤ ਕਰਾਂਗਾ, ਜਦ ਤੱਕ ਪਾਂਡਵ ਧਿਆਨ ਲਗਾਏ।
ਕਥਯਾਮਾਸ ਪਾਰ੍ਥਾਯ ਤੇਜਸਾ ਤੇਨ ਦੁਃਸਹਮ੍
ਉਸ ਨੇ ਪਾਰਥ ਨੂੰ ਉਹ ਅਸਹਿਣਯ ਤੇਜ ਬਾਰੇ ਦੱਸਿਆ।
ਤੇਜਸ੍ਤ੍ਵਸਹਮਾਨੋ ਵੈ ਦੇਵਂ ਵਚਨਮਬ੍ਰਵੀਤ੍
ਉਸ ਤੇਜ ਨੂੰ ਸਹਿ ਨਾ ਸਕ ਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਦੇਵਤਾ ਨੂੰ ਆਖਿਆ।
ਸੌਮ੍ਯ ਰੂਪਃ ਸੁਦਰ੍ਸ਼ਸ਼੍ਚ ਪ੍ਰਜਾਭ੍ਯੋ ਭਵ ਗੋਪਤੇ
ਹੇ ਗੋਪਾਲ, ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਤੂੰ ਮਿੱਠੇ ਰੂਪ ਵਾਲਾ ਤੇ ਸੋਹਣਾ ਦਿਸ।
ਭੁਵਿਸ੍ਥਾ ਮਾਨਵਾਃ ਪੂਤਾ ਭਵਂਤੁ ਤਵ ਦਰ੍ਸ਼ਨਾਤ੍ 5.1.32.
ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਮਨੁੱਖ ਤੇਰੇ ਦਰਸ਼ਨ ਨਾਲ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਜਾਣ।
ਦਕ੍ਸ਼ਿਣੇਨ ਕਰੇਣਾਥ ਹ੍ਯਭਯੇਨਾਭਯਪ੍ਰਦਃ
ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸੱਜੇ ਹੱਥ ਨਾਲ ਸਭ ਨੂੰ ਨਿਡਰਤਾ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਆਸ਼ੀਰਵਾਦ ਦਿੱਤਾ।
ਪ੍ਰਭਾਕਰੇਣ ਦੇਵੇਨ ਨਿਜਂ ਤੇਜਃ ਪ੍ਰਦਰ੍ਸ਼ਿਤਮ
ਉਸ ਚਮਕਦਾਰ ਦੇਵਤੇ ਨੇ ਆਪਣਾ ਹੀ ਤੇਜ ਸਭ ਨੂੰ ਵਿਖਾਇਆ।
ਪ੍ਰਾਪ੍ਤੇ ਲਗ੍ਨੇ ਚ ਹਰਿਣਾ ਸ਼ਂਖਸ਼੍ਚਾਪੂਰਿਤੋ ਮਹਾਨ੍
ਜਦੋਂ ਸ਼ੁਭ ਸਮਾਂ ਆਇਆ, ਤਦ ਹਰੀ ਨੇ ਵੱਡਾ ਸ਼ੰਖ ਭਰ ਦਿੱਤਾ।
ਭਵਤਿ ਵਿਗਤਪਾਪਂ ਕੀਰ੍ਤਨਾਦੇਵ ਯਸ੍ਯ ਪ੍ਰਚੁਰਕਲੁषਦੋषੈਰ੍ਗ੍ਰਸ੍ਤਮਂਗਂ ਨਰਾਣਾਮ੍
ਜਿਸ ਮਨੁੱਖ ਦਾ ਸਰੀਰ ਬਹੁਤ ਗਲਤੀਆਂ ਤੇ ਪਾਪਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਸਿਰਫ ਉਸ ਦਾ ਨਾਮ ਲੈਣ ਨਾਲ ਪਾਪ ਰਹਿਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਦ੍ਯੈਰ੍ਮੁਨਿਭਿਰਭਿष੍ਟੁਤਂ ਪਤਂਗਂ ਕਃ ਸ੍ਤੋਤੁਂ ਕਵਿਰਭਿਵਾਂਛਤੇ ਪ੍ਰਕਾਮਮ੍
ਬ੍ਰਹਮਾ ਅਤੇ ਹੋਰ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਵਲੋਂ ਜਿਥੇ ਸੂਰਜ ਦੀ ਸਿਫ਼ਤ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਉਥੇ ਕਿਹੜਾ ਕਵੀ ਉਸ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕਰਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰੇਗਾ?
ਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਾਰ੍ਥਕਾਮਨਿਪੁਣੈਰ੍ਮੁਨਿਭਿਃ ਸ੍ਤੁਤਸ੍ਯ ਕਿਂ ਵਸ੍ਤੁ ਯਨ੍ਨ ਰਚਿਤਂ ਵਿਵਿਧੈਃ ਪ੍ਰਯੋਗੈਃ
ਜੋ ਰਿਸ਼ੀ ਵਿਦਿਆ ਅਤੇ ਕਲਾ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਲੋਂ ਕੀ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ?
ਕਾਮਂ ਤਥਾਪ੍ਯਹਮਤੀਵ ਵਿਚਾਰ੍ਯ ਬ੍ਰੁਦ੍ਧ੍ਯਾ ਭਾਨੋਸ੍ਤ੍ਰਿਲੋਕਗੁਰੁਪੂਜਿਤਪਾਦਯੁਗ੍ਮਮ੍
ਫਿਰ ਵੀ, ਮੈਂ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੋਚ ਕੇ, ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਗੁਰੂ ਵਲੋਂ ਪੂਜੇ ਜਾਂਦੇ ਸੂਰਜ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਦੀ ਸਿਫ਼ਤ ਕਰਾਂਗਾ।
ਤਾਵਜ੍ਜਗਦ੍ਭਵਤਿ ਨਿਸ਼੍ਚਲਮੇਵ ਸਰ੍ਵਂ ਤਾਵਤ੍ਕ੍ਰਿਯਾਸ਼੍ਚ ਵਿਵਿਧਾ ਨ ਚ ਯਾਂਤਿ ਸਿਦ੍ਧਿਮ੍
ਜਦ ਤੱਕ ਉਹ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਸਾਰਾ ਸੰਸਾਰ ਅਡੋਲ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ; ਤਦ ਤੱਕ ਕਿਸੇ ਵੀ ਕੰਮ ਦੀ ਸਫਲਤਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ।
ਤਾਵਨ੍ਨ ਭਾਂਤਿ ਸ਼ਿਖਰਾਣਿ ਮਹੀਰੁਹਾਣਾਂ ਗੁਚ੍ਛੈਸ੍ਤੁ ਫੁਲ੍ਲਵਨਮੀਲਿਤਲੋਚਨਾਨਿ
ਉਸ ਵੇਲੇ ਤੱਕ ਰੁੱਖਾਂ ਦੀਆਂ ਚੋਟੀਆਂ ਨਹੀਂ ਚਮਕਦੀਆਂ, ਨਾ ਹੀ ਫੁੱਲਾਂ ਦੇ ਗੁੱਛੇ ਖਿੜਦੇ ਹਨ।
ਉਦ੍ਯਂਤਮਂਬਰਤਲੇ ਸੁਰਸਿਦ੍ਧਸਂਘਾਃ ਸਬ੍ਰਹ੍ਮਦੈਤ੍ਯਮੁਨਿਕਿਨ੍ਨਰਨਾਗਯਕ੍ਸ਼ਾਃ 5.1.32.
ਜਦੋਂ ਉਹ ਅਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਚੜ੍ਹਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਦੇਵਤੇ, ਸਿੱਧ, ਬ੍ਰਹਮਾ, ਦੈਤ, ਰਿਸ਼ੀ, ਕਿਨਰ, ਮਨੁੱਖ, ਨਾਗ ਅਤੇ ਯਕਸ਼—all ਉਸ ਦੀ ਉਪਸਥਿਤੀ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਅਸ੍ਤਂ ਗਤੇ ਤ੍ਵਯਿ ਜਗਦ੍ਭਵਤਿ ਪ੍ਰਸੁਪ੍ਤਂ ਭੂਯਸ੍ਤ੍ਵਯਿ ਪ੍ਰਤਪਤਿ ਪ੍ਰਤਿਬੋਧਮੇਤਿ
ਜਦੋਂ ਤੂੰ ਡੁੱਬ ਜਾਂਦਾ ਹੈਂ, ਸੰਸਾਰ ਸੁੱਤ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਜਦ ਤੂੰ ਮੁੜ ਚਮਕਦਾ ਹੈਂ, ਸਭ ਜਾਗ ਪੈਂਦੇ ਹਨ।
ਉਤ੍ਸਾਹਸ਼ਕ੍ਤਿਨਯਸ਼ੌਰ੍ਯਸਮਨ੍ਵਿਤਾਨਾਂ ਸੇਵਾਪ੍ਰਯੋਗਰਚਨਾਵਿਧਿਤਤ੍ਪਰਾਣਾਮ੍ ੬੨
ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਉਤਸ਼ਾਹ, ਤਾਕਤ, ਸਲਾਹ ਅਤੇ ਬਹਾਦਰੀ ਹੈ, ਜੋ ਤੇਰੀ ਸੇਵਾ ਅਤੇ ਕੰਮ ਵਿੱਚ ਲੱਗੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ—
ਯਤ੍ਸਂਯੁਗੇषੁ ਰਥਕੁਞ੍ਜਰਕੁਨ੍ਤਸ਼ਕ੍ਤਿਨਾਰਾਚਚਕ੍ਰਸ਼ਰਤੋਮਰਭੀਮਖਡ੍ਗੈਃ
ਜੰਗਾਂ ਵਿੱਚ, ਰਥਾਂ, ਹਾਥੀਆਂ, ਭਾਲਿਆਂ, ਨੇਜ਼ਿਆਂ, ਤੀਰਾਂ, ਚੱਕਰਾਂ, ਬਾਣਾਂ ਅਤੇ ਭਿਆਨਕ ਤਲਵਾਰਾਂ ਨਾਲ—
ਕਾਂਤਾਰਦੁਰ੍ਗਵਿषਮੇष੍ਵਪਿ ਵਰ੍ਤਮਾਨਾ ऋਕ੍ਸ਼ੇਭਸਿਂਹਬਹੁਕਣ੍ਟਕਤਸ੍ਕਰੇषੁ
ਜਦੋਂ ਉਹ ਜੰਗਲਾਂ, ਕਿਲਿਆਂ, ਰੀਛਾਂ, ਸਿੰਘਾਂ, ਕਾਂਟਿਆਂ ਵਾਲੇ ਚੋਰਾਂ ਵਿਚ ਵੀ ਵੱਸਦੇ ਹਨ—
ਤੇਜੋਰਾਸ਼ਿਸ੍ਤ੍ਵਮਿਹ ਸ਼ਰਣਂ ਸਰ੍ਵਤੋਦੁਃਖਿਤਾਨਾਂ ਤ੍ਵਤ੍ਤੁਲ੍ਯੋऽਨ੍ਯੋ ਜਗਤਿ ਸਕਲੇ ਨਾਸ੍ਤਿ ਕਸ਼੍ਚਿਦ੍ਦਯਾਲੁਃ
ਤੂੰ ਇੱਥੇ ਤੇਜ ਦਾ ਖਜਾਨਾ ਹੈਂ, ਹਰ ਪਾਸੇ ਦੁਖੀ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਪਨਾਹ ਹੈਂ। ਪੂਰੇ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਤੇਰੇ ਵਰਗਾ ਦਇਆਲੂ ਹੋਰ ਕੋਈ ਨਹੀਂ।
ਕਃ ਕੁष੍ਠਾਭਿਹਤਃ ਕ੍ਵ ਚਾਰਿਭਿਰਥੋ ਕੋ ਵ੍ਯਾਧਿਭਿਃ ਪੀਡਿਤਃ ਕੇ ਪਂਗ੍ਵਂਧਜਡਾਃ ਕ੍ਵ ਸ਼ੀਰ੍ਣਚਰਣਃ ਕੋ ਵਾ ਵਿਪਨ੍ਨਕ੍ਰਿਯਃ
ਕੌਣ ਕੋੜ੍ਹ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਹੈ, ਕੌਣ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਨਾਲ, ਕੌਣ ਰੋਗਾਂ ਨਾਲ, ਕੌਣ ਲੰਗੜਾ, ਅੰਨਾ, ਮੂਰਖ, ਕੌਣ ਜਿਸ ਦੇ ਪੈਰ ਸੁੱਕ ਗਏ ਹਨ ਜਾਂ ਜਿਸ ਦੇ ਕੰਮ ਅਧੂਰੇ ਰਹਿ ਗਏ ਹਨ?
ਧਰ੍ਮਃ ਪਰਤ੍ਰ ਕਿਲ ਤਿष੍ਠਤਿ ਸੇਵਿਤੋऽਸੌ ਕਾਲਾਂਤਰੇਣ ਵਿਬੁਧਾ ਵਰਦਾ ਭਵਂਤਿ
ਧਰਮ, ਜਦੋਂ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਗਲੇ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਟਿਕਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ; ਸਮਾਂ ਆਉਣ ਤੇ ਗਿਆਨੀ ਲੋਕ ਵਰਦਾਨ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਬਣ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਵਿਭ੍ਰਾਂਤਕਾਂਤਹਰਿਣੀਸਦृਸ਼ੇਕ੍ਸ਼ਣਾਭਿਃ ਕਾਂਤੋਰੁਹਾਰਮਣਿਕੁਣ੍ਡਲਮੇਖਲਾਭਿਃ
ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਚੰਚਲ ਹਿਰਣੀ ਵਾਂਗ ਹਨ, ਸੋਹਣੇ ਵਾਲ, ਰਤਨ ਜੜੇ ਕੁੰਡਲ ਤੇ ਕਮਰਬੰਦ ਨਾਲ ਸਜੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਹਨ।
ਯੈਸ੍ਤ੍ਵਂ ਨਰੈਃ ਸਕृਦਪਿ ਪ੍ਰਣਤਃ ਕਥਂਚਿਦ੍ਧ੍ਯਾਤੋऽਥਵਾ ਭੁਵਨਨਾਥ ਤਥਾਂਤਕਾਲੇ
ਹੇ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਮਾਲਕ, ਜੇ ਕੋਈ ਮਨੁੱਖ ਤੈਨੂੰ ਇਕ ਵਾਰੀ ਵੀ ਸੱਚੇ ਦਿਲੋਂ ਸਿਮਰ ਲਵੇ ਜਾਂ ਮਰਨ ਵੇਲੇ ਤੇਰਾ ਨਾਮ ਲੈ ਲਵੇ, ਤਾਂ ਵੀ—
ਯੇ ਤ੍ਵਾਂ ਕੁਤਰ੍ਕਮਤਿਭਿਰ੍ਨ ਨਮਂਤਿ ਭਕ੍ਤ੍ਯਾ ਰੋਮਾਂਚਕਂਚੁਕਸ਼ਤਾਕੁਲਿਤੈਃ ਸ਼ਰੀਰੈਃ 5.1.32.
ਪਰ ਜਿਹੜੇ ਲੋਕ ਗਲਤ ਸੋਚ ਵਿਚ ਫਸ ਕੇ, ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਤੇਰੇ ਅੱਗੇ ਸਿਰ ਨਹੀਂ ਨਿਵਾਉਂਦੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਰੀਰ ਵਿਚ ਭਾਵਨਾ ਦੀ ਲਹਿਰ ਵੀ ਨਹੀਂ ਚਲਦੀ—
ਉਦਧਿਜਲਤਰਂਗਕ੍ਸ਼ੋਭਲੋਲਾਕ੍ਸ਼ਿਯੁਗ੍ਮੈਃ ਸਫਣਿਮਣਿਮਯੂਖੋਦ੍ਭਾਸਿਤੈਰ੍ਲੇਲਿਹਦ੍ਭਿਃ
ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਸਮੁੰਦਰ ਦੀਆਂ ਲਹਿਰਾਂ ਵਾਂਗ ਡੋਲ ਰਹੀਆਂ ਹਨ, ਅਤੇ ਸੱਪਾਂ ਦੇ ਮੋਤੀ ਵਾਲੀਆਂ ਫਣੀਆਂ ਦੀ ਚਮਕ ਨਾਲ ਚਮਕਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਉਹ ਚਾਟ ਰਹੇ ਹੋਣ—
ਤਵ ਸੁਰਵਰ ਗਚ੍ਛਤੋऽਨੁਸਰਂਤਿ ਤ੍ਰਿਦਸ਼ਨਦੀਕਮਲੋਦ੍ਗ ਤਾਨਿ ਵਾਤੈਃ
ਹੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ, ਜਦੋਂ ਤੂੰ ਤੁਰਦਾ ਹੈਂ, ਤਦੋਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀਆਂ ਨਦੀਆਂ ਦੇ ਕਮਲ, ਹਵਾ ਨਾਲ ਹਿਲਦੇ ਹੋਏ, ਤੇਰੇ ਪਿੱਛੇ ਪਿੱਛੇ ਆਉਂਦੇ ਹਨ।