ਯਦੁਕ੍ਤਂ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣੇਨਾਥ ਤਚ੍ਚ ਸੀਤਾ ਚਕਾਰ ਹ
ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੇ ਜੋ ਕਿਹਾ ਸੀ, ਸੀਤਾ ਨੇ ਉਹੀ ਕੀਤਾ।
ਨੀਤ੍ਵਾ ਵਿਭਾਵਰੀਂ ਤਤ੍ਰ ਗਮਨਾਯ ਮਨੋ ਦਧੇ
ਉਹ ਓਥੇ ਰਾਤ ਬਿਤਾ ਕੇ, ਚਲਣ ਲਈ ਮਨ ਬਣਾਇਆ।
ਸੌਮਿਤ੍ਰਿਰਬ੍ਰਵੀਦ੍ਵਾਕ੍ਯਂ ਨਾਹਂ ਗਨ੍ਤਾ ਕਥਂਚਨ
ਸੌਮਿਤ੍ਰ ਨੇ ਆਖਿਆ, 'ਮੈਂ ਕਿਸੇ ਵੀ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਜਾਵਾਂਗਾ।'
ਨਾਹਮਗ੍ਰੇ ਵਨਂ ਯਾਮਿ ਨ ਵਾਯੋਧ੍ਯਾਂ ਕਥਂ ਚਨ
ਮੈਂ ਨਾ ਤਾਂ ਅੱਗੇ ਜੰਗਲ ਵੱਲ ਜਾਂਦਾ ਹਾਂ, ਨਾ ਹੀ ਅਯੋਧਿਆ ਵੱਲ, ਕਿਸੇ ਵੀ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ।
ਕਥਂ ਪੂਰ੍ਵਮੂਯੋਧ੍ਯਾਯਾ ਨਿਰ੍ਗਤੋऽਸਿ ਮਯਾ ਸਹ
ਤੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਕਿਵੇਂ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਅਯੋਧਿਆ ਤੋਂ ਨਿਕਲਿਆ ਸੀ?
ਪ੍ਰਮਾਦਃ ਕ੍ਰਿਯਤਾਂ ਮਹ੍ਯਂ ਨਯ ਮਾਮਪਿ ਰਾਘਵ
ਮੇਰੀ ਖਾਤਰ ਭੁੱਲ ਹੋ ਜਾਵੇ, ਮੈਨੂੰ ਵੀ ਨਾਲ ਲੈ ਚੱਲ, ਰਾਘਵ।
ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣਸ੍ਤ੍ਵਬ੍ਰਵੀਦ੍ਰਾਮ ਨਾਹਂ ਗਨ੍ਤਾ ਵਨਂ ਪੁਨਃ
ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੇ ਫਿਰ ਰਾਮ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, 'ਮੈਂ ਮੁੜ ਜੰਗਲ ਨਹੀਂ ਜਾਵਾਂਗਾ।'
ਮਾ ਮਾऽਨੁਵ੍ਰਜ ਸੌਮਿਤ੍ਰੇ ਹ੍ਯੇਕੋ ਯਾਸ੍ਯਾਮਿ ਕਾਨਨਮ੍
ਮੈਨੂੰ ਪਿੱਛੇ ਨਾ ਆ, ਸੌਮਿਤ੍ਰ; ਮੈਂ ਇਕੱਲਾ ਹੀ ਜੰਗਲ ਵੱਲ ਜਾਵਾਂਗਾ।
ਧਨੁਃ ਸਂਗृਹ੍ਯ ਵਿਮਨਾ ਉਤ੍ਤਸ੍ਥੌ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣਸ੍ਤਦਾ 5.1.31.
ਉਸ ਵੇਲੇ ਲਕਸ਼ਮਣ, ਮਨ ਵਿਚ ਉਦਾਸ ਹੋ ਕੇ, ਧਨੁਸ਼ ਚੁੱਕ ਕੇ ਖੜਾ ਹੋ ਗਿਆ।
ਨਿਵਰ੍ਤਯਸ੍ਵ ਸੌਮਿਤ੍ਰੇ ਸਮਰ੍ਪਯ ਚ ਮੇ ਧਨੁਃ
ਮੁੜ ਜਾ, ਸੌਮਿਤ੍ਰ, ਤੇ ਮੇਰਾ ਧਨੁਸ਼ ਮੈਨੂੰ ਦੇ ਦੇ।
ਕਿਮਰ੍ਥਂ ਹਿ ਪਰਿਤ੍ਯਕ੍ਤਃ ਕੋऽਪਰਾਧਃ ਕृਤੋ ਮਯਾ
ਮੈਨੂੰ ਕਿਹੜੀ ਗੱਲ ਤੇ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ? ਮੈਂ ਕਿਹੜਾ ਦੋਸ਼ ਕੀਤਾ ਹੈ?
ਰਾਮਂ ਤਤੋऽਬ੍ਰਵੀਤ੍ਸੀਤਾ ਕਿਮਰ੍ਥਂ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣਸ੍ਤ੍ਵਯਾ
ਫਿਰ ਸੀਤਾ ਨੇ ਰਾਮ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ, 'ਤੂੰ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਕਿਸ ਕਾਰਨ...?'
ਰਾਘਵਸ੍ਤ੍ਵਬ੍ਰਵੀਤ੍ਸੀਤਾਂ ਨਾਹਂ ਤ੍ਯਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣਮ੍
ਰਾਘਵ ਨੇ ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, 'ਮੈਂ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਛੱਡਾਂਗਾ।'
ਸ਼੍ਰੁਤਪੂਰ੍ਵਂ ਤੁ ਸੁਸ਼੍ਰੋਣਿ ਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰਸ੍ਯਾਸ੍ਯ ਵਿਚੇष੍ਟਿਤਮ੍
ਸੁੰਦਰ ਕਮਰ ਵਾਲੀਏ, ਪਹਿਲਾਂ ਵੀ ਸੁਣਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਖੇਤਰ ਉਥਲ-ਪੁਥਲ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਪਰਸ੍ਪਰਂ ਨ ਮਨ੍ਯਂਤੇ ਸ੍ਵਾਰ੍ਥਨਿष੍ਠੈਕਹੇਤਵਃ
ਉਹ ਇਕ ਦੂਜੇ ਦੀ ਪਰਵਾਹ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ, ਸਿਰਫ ਆਪਣੇ ਹੀ ਸਵਾਰਥ ਵਿਚ ਲੱਗੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।
ਨ ਚ ਸ਼ਿष੍ਯੋ ਗੁਰੋਰ੍ਵਾਕ੍ਯਂ ਗੁਰੁਰ੍ਵਾ ਸ਼ਿष੍ਯਕਰ੍ਮ ਚ
ਨਹੀਂ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਅਧਿਆਪਕ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣਦਾ, ਤੇ ਨਾ ਅਧਿਆਪਕ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਦੇ ਕੰਮ ਨੂੰ ਦੇਖਦਾ।
ਏਵਮੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਯਯੌ ਰਾਮੋ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣੋ ਜਾਨਕੀ ਤਥਾ
ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਰਾਮ, ਲਕਸ਼ਮਣ ਤੇ ਜਾਨਕੀ ਤਿੰਨੇ ਚੱਲ ਪਏ।
ਰਾਮਤੀਰ੍ਥੇ ਨਰਃ ਸ੍ਨਾਤ੍ਵਾ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਰਾਮੇਸ਼੍ਵਰਂ ਸ਼ਿਵਮ੍
ਰਾਮ ਤੀਰਥ ਉੱਤੇ ਇਨਸਾਨ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰ ਕੇ, ਰਾਮੇਸ਼ਵਰ ਸ਼ਿਵ ਨੂੰ ਵੇਖਦਾ ਹੈ...
ਸਰ੍ਵਪਾਪਵਿਨਿਰ੍ਮੁਕ੍ਤਃ ਸੌਭਾਗ੍ਯਂ ਪਰਮਂ ਲਭੇਤ੍ ।। 5.1.31.
ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਸਾਰੇ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਕਿਸਮਤ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਘृਤਤੀਰ੍ਥੇ ਨਰਃ ਸ੍ਨਾਤ੍ਵਾ ਘृਤੇਨ ਸ੍ਨਾਪਯੇਚ੍ਛਿਵਮ੍
ਘਿਉਂ ਵਾਲੇ ਤੀਰਥ ਤੇ ਇਨਸਾਨ ਨੇ ਨ੍ਹਾ ਕੇ, ਘਿਉਂ ਨਾਲ ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਨੂੰ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਦੇਵੀਂ ਯੋਗੀਸ਼੍ਵਰੀਂ ਪੂਜ੍ਯ ਸੁਰਾਸੁਰਨਮਸ੍ਕृਤਾਮ੍
ਉਸ ਨੂੰ ਯੋਗ ਦੀ ਮਾਲਕਾ, ਜੋ ਦੇਵਤੇ ਤੇ ਦੈਤ ਵੀ ਸਿਰ ਨਿਵਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਉਸ ਦੇਵੀ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਸ਼ਂਖਾਵਰ੍ਤੇ ਨਰਃ ਸ੍ਨਾਤ੍ਵਾ ਸਰ੍ਵਪਾਪਵਿਵਰ੍ਜਿਤਃ
ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਸ਼ੰਖਾਵਰਤ ਤੇ ਨ੍ਹਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਛੁਟਕਾਰਾ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਸੁਧੋਦਕੇ ਚਤੁਰ੍ਦਸ਼੍ਯਾਂ ਮੁਕ੍ਤ੍ਯਰ੍ਥਂ ਸ੍ਨਾਪਯੇਨ੍ਨਰਃ
ਚੌਦਵੀਂ ਤਾਰੀਖ ਨੂੰ, ਇਨਸਾਨ ਨੇ ਮੁਕਤੀ ਲਈ ਸਾਫ਼ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਤਥਾਨ੍ਯ ਤ੍ਸਂਪ੍ਰਵਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਤੀਰ੍ਥਂ ਤ੍ਰੈਲੋਕ੍ਯਵਿਸ਼੍ਰੁਤਮ੍
ਹੁਣ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਹੋਰ ਇੱਕ ਤੀਰਥ ਬਤਾਉਂਦਾ ਹਾਂ, ਜੋ ਤਿੰਨੋ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ।
ਪੂਰ੍ਵਂ ਤ੍ਰੇਤਾਯੁਗੇ ਵ੍ਯਾਸ ਸੁਨੇਤ੍ਰੋ ਨਾਮ ਵੈ ਦ੍ਵਿਜਃ
ਪੁਰਾਣੇ ਸਮੇਂ ਤ੍ਰੇਤਾ ਯੁਗ ਵਿੱਚ, ਸੁਨੇਤ੍ਰ ਨਾਮ ਦਾ ਇੱਕ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਸੀ, ਹੇ ਵਿਆਸ ਜੀ।
ਯਵਕ੍ਰੀਤਸ੍ਯ ਸ਼ਾਪੇਨ ਸ੍ਵਪਿਤਾ ਤੇਨ ਘਾਤਿਤਃ
ਯਵਕ੍ਰੀਤ ਦੇ ਸ਼ਾਪ ਕਰਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ।
ਤੀਰ੍ਥੇ ਕਿਂਪੁਨਕੇ ਸ੍ਨਾਤ੍ਵਾ ਧਾਰਾਤੀਰ੍ਥੇ ਗਤੋ ਦ੍ਵਿਜਃ
ਕਿੰਪੁਨਕ ਤੀਰਥ ਤੇ ਨ੍ਹਾ ਕੇ, ਉਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਧਾਰਾ ਤੀਰਥ ਵੱਲ ਚਲਿਆ ਗਿਆ।
ਕਥਂ ਮੇ ਪਤਿਤਾ ਧਾਰਾ ਅਨृਤਾ ਵਾ ਸ਼੍ਰੁਤਿਸ੍ਤਥਾ
"ਮੇਰੀ ਧਾਰਾ ਕਿਵੇਂ ਡਿੱਗ ਗਈ, ਜਾਂ ਮੇਰੀ ਪਾਠ ਕਿਵੇਂ ਝੂਠੀ ਹੋ ਗਈ?"
ਅਤ੍ਰ ਤੀਰ੍ਥੇ ਪੁਨਃ ਸ੍ਨਾਤਿ ਯਾਵਦ੍ਵਾਣੀਂ ਤਤੋऽਸ਼ृਣੋਤ੍ 5.1.31.
ਉਥੇ, ਉਸ ਤੀਰਥ ਤੇ ਮੁੜ ਨ੍ਹਾ ਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਇੱਕ ਆਵਾਜ਼ ਸੁਣੀ।
ਨ ਤੇऽਸ੍ਤਿ ਬ੍ਰਹ੍ਮਹਤ੍ਯਾ ਵੈ ਤੀਰ੍ਥਸ੍ਨਾਨੇਨ ਨਾਸ਼ਿਤਾ
"ਤੈਨੂੰ ਬ੍ਰਾਹਣ-ਹੱਤਿਆ ਨਹੀਂ ਰਹਿ ਗਈ, ਤੀਰਥ ਇਸ਼ਨਾਨ ਨਾਲ ਉਹ ਮੁੱਕ ਗਈ ਹੈ।"