ਸਰ੍ਵੋਪਪਾਤਕੈਰ੍ਯੁਕ੍ਤੈਰ੍ਬ੍ਰਹ੍ਮਹਤ੍ਯਾਦਿਪਾਤਕੈਃ
ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਸਾਰੇ ਵੱਡੇ ਪਾਪਾਂ, ਇੱਥੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਹੱਤਿਆ ਵਰਗੇ ਭਾਰੀ ਪਾਪਾਂ ਨਾਲ ਭੀ ਲੱਦਿਆ ਹੋਇਆ ਹੋਵੇ—
ਵਿष੍ਣੋਰਾਦ੍ਯਾ ਪੁਰੀ ਯੇਯਂ ਕ੍ਸ਼ਿਤਿਂ ਨ ਸ੍ਪृਸ਼ਤਿ ਦ੍ਵਿਜ
ਇਹ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਨਗਰੀ, ਹੇ ਦੁਜਾ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲੇ, ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਛੂਹਦੀ ਵੀ ਨਹੀਂ।
ਕੇਨ ਵਰ੍ਣਯਿਤੁਂ ਸ਼ਕ੍ਯੋ ਮਹਿਮਾऽਸ੍ਯਾਸ੍ਤਪੋਧਨ
ਹੇ ਤਪ ਦੇ ਖਜਾਨੇ, ਇਹ ਨਗਰੀ ਦੀ ਮਹਾਨਤਾ ਕੌਣ ਬਿਆਨ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ?
ਸਹਸ੍ਰਧਾਰਾਮਾਰਭ੍ਯ ਯੋਜਨਂ ਪੂਰ੍ਵਤੋ ਦਿਸ਼ਿ
ਸਹਸਰਧਾਰਾ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਕੇ, ਇਹ ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਇੱਕ ਜੋਜਨ ਤੱਕ ਫੈਲਦੀ ਹੈ।
ਦਕ੍ਸ਼ਿਣੋਤ੍ਤਰਭਾਗੇ ਤੁ ਸਰਯੂਤਮਸਾਵਧਿਃ ਮਤ੍ਸ੍ਯਾਕृਤਿਰਿਯਂ ਵਿਪ੍ਰ ਪੁਰੀ ਵਿष੍ਣੋਰੁਦੀਰਿਤਾ
ਦੱਖਣ ਤੇ ਉੱਤਰ ਪਾਸੇ, ਸਰਯੂ ਤੋਂ ਅਸਾ ਦਰਿਆ ਤੱਕ ਇਸ ਦੀ ਹੱਦ ਹੈ। ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਇਹ ਨਗਰੀ ਮੱਛੀ ਦੀ ਆਕਾਰ ਵਾਲੀ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਤੇ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੀ ਆਪਣੀ ਆਖੀ ਗਈ ਹੈ।
ਪਸ਼੍ਚਿਮੇ ਤਸ੍ਯ ਮੂਰ੍ਦ੍ਧਾ ਤੁ ਗੋਪ੍ਰਤਾਰਾਸਿਤਾ ਦ੍ਵਿਜ
ਪੱਛਮ ਵੱਲ, ਇਸ ਦਾ ਸਿਰ ਗੋਪ੍ਰਤਾਰਾ ਨਾਂ ਦੇ ਥਾਂ ਤੇ ਹੈ, ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ।
ਪੂਰ੍ਵਤਃ ਪृष੍ਠਭਾਗੋ ਹਿ ਦਕ੍ਸ਼ਿਣੋਤ੍ਤਰਮਧ੍ਯਮਃ ਪੂਰ੍ਵਂਦृष੍ਟਪ੍ਰਭਾਵੋऽਸੌ ਪ੍ਰਾਧਾਨ੍ਯੇਨ ਵਸਤ੍ਯਪਿ
ਇਸ ਦਾ ਪਿੱਠਲਾ ਭਾਗ ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਹੈ, ਤੇ ਵਿਚਕਾਰ ਦੱਖਣ-ਉੱਤਰ ਵਿਚ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਪੁਰਾਣੀ ਮਹਿਮਾ ਜਾਣੀ-ਪਛਾਣੀ ਹੈ, ਤੇ ਇਹ ਉਥੇ ਹੀ ਵੱਡੀ ਇੱਜ਼ਤ ਨਾਲ ਵੱਸਦੀ ਹੈ।
ਕੀਰ੍ਤਿਤੋ ਮੁਨਿਸ਼ਾਰ੍ਦੂਲ ਪ੍ਰਸਿਦ੍ਧਿਂ ਗਤਵਾਨ੍ਕਥਮ੍
ਹੇ ਮੁਨੀਆਂ ਦੇ ਸ਼ੇਰ, ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਹ ਨਗਰੀ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੋਈ, ਇਹ ਕਿਵੇਂ ਹੋਇਆ?
ਅਗਸ੍ਤ੍ਯ ਉਵਾਚ ਵਿष੍ਣੁਸ਼ਰ੍ਮੇਤਿ ਵਿਖ੍ਯਾਤਃ ਪੁਰਾਭੂਦ੍ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੋਤ੍ਤਮਃ
ਅਗਸਤ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਇੱਕ ਵਾਰ ਵਿਸ਼ਨੂਸ਼ਰਮਨ ਨਾਂ ਦਾ ਮਸ਼ਹੂਰ ਤੇ ਚੋਟੀ ਦਾ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਸੀ।
ਯੋਗਧ੍ਯਾਨਰਤੋ ਨਿਤ੍ਯਂ ਵਿष੍ਣੁਭਕ੍ਤਿਪਰਾਯਣਃ ਅਯੋਧ੍ਯਾਮਾਗਤੋ ਵਿष੍ਣੁਰ੍ਵਿष੍ਣੁਃਸਾਕ੍ਸ਼ਾਦ੍ਵਸੇਦਿਤਿ ।। 2.8.1.
ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਜੋਗ ਤੇ ਧਿਆਨ ਵਿਚ ਲੱਗਾ ਰਹਿੰਦਾ, ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੀ ਭਗਤੀ ਵਿਚ ਮਗਨ ਸੀ। ਉਹ ਅਯੋਧਿਆ ਆ ਗਿਆ, ਇਹ ਮੰਨ ਕੇ ਕਿ ਇੱਥੇ ਵਿਸ਼ਨੂ ਆਪ ਵੱਸਦੇ ਹਨ।
ਚਿਂਤਯਨ੍ਮਨਸਾ ਵੀਰਸ੍ਤਪਃ ਕਰ੍ਤੁਂ ਸਮੁਦ੍ਯਤਃ
ਉਸ ਨੇ ਮਨ ਵਿਚ ਸੋਚਿਆ ਤੇ ਤਪ ਕਰਣ ਦਾ ਪੱਕਾ ਇਰਾਦਾ ਕੀਤਾ।
ਗ੍ਰੀष੍ਮੇ ਪਂਚਾਗ੍ਨਿਮਧ੍ਯਸ੍ਥੋ ਹ੍ਯਤਪਤ੍ਸ ਮਹਾਤਪਾਃ
ਗਰਮੀ ਦੇ ਮੌਸਮ ਵਿਚ, ਪੰਜ ਅੱਗਾਂ ਵਿਚ ਖੜਾ ਹੋ ਕੇ, ਉਸ ਮਹਾਤਪਸੀ ਨੇ ਸਖਤ ਤਪ ਕੀਤਾ।
ਸ੍ਨਾਤ੍ਵਾ ਯਥੋਕ੍ਤਵਿਧਿਨਾ ਕृਤ੍ਵਾ ਵਿष੍ਣੋਸ੍ਤਥਾਰ੍ਚਨਮ੍
ਉਹ ਨੇ ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ ਨ੍ਹਾ ਕੇ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ, ਜਿਵੇਂ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।
ਮਨੋ ਵਿष੍ਣੌ ਸਮਾਵੇਸ਼੍ਯ ਵਿਧਾਯ ਪ੍ਰਾਣਸਂਯਮਮ੍
ਉਸ ਨੇ ਆਪਣਾ ਮਨ ਵਿਸ਼ਨੂ ਵਿੱਚ ਲਗਾ ਕੇ, ਜਰੂਰੀ ਤੌਰ ਤੇ ਸਾਸ-ਨਿਯੰਤਰਣ ਕੀਤਾ।
ਤਨ੍ਮਧ੍ਯੇ ਰਵਿਸੋਮਾਗ੍ਨਿਮਣ੍ਡਲਾਨਿ ਯਥਾਵਿਧਿ
ਉਸ ਵਿਚ, ਉਸ ਨੇ ਸੂਰਜ, ਚੰਦ ਅਤੇ ਅੱਗ ਦੇ ਮੰਡਲ ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਲਿਆ।
ਪੀਤਾਂਬਰਧਰਂ ਵਿष੍ਣੁਂ ਸ਼ਂਖਚਕ੍ਰਗਦਾਧਰਮ੍
ਉਸ ਨੇ ਪੀਲੇ ਵਸਤ੍ਰ ਪਹਿਨੇ ਹੋਏ, ਸ਼ੰਖ, ਚਕਰ ਅਤੇ ਗਦਾ ਧਾਰਨ ਕਰਦੇ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕੀਤਾ।
ਬ੍ਰਹ੍ਮਰੂਪਂ ਹਰਿਂ ਧ੍ਯਾਯਞ੍ਜਪਨ੍ਵੈ ਦ੍ਵਾਦਸ਼ਾਕ੍ਸ਼ਰਮ੍
ਉਸ ਨੇ ਹਰਿ ਨੂੰ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਧਿਆਨ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਬਾਰਾਂ ਅੱਖਰਾਂ ਵਾਲਾ ਮੰਤ੍ਰ ਜਪਿਆ।
ਤਤੋ ਦ੍ਵਿਜਵਰੋ ਧ੍ਯਾਤ੍ਵਾ ਸ੍ਤੁਤਿਂ ਚਕ੍ਰੇ ਹਰੇਰਿਮਾਮ੍ ਵਿष੍ਣੁਸ਼ਰ੍ਮਾਥ ਤੁष੍ਟਾਵ ਨਾਰਾਯਣਮਤਂਦ੍ਰਿਤਃ
ਫਿਰ, ਧਿਆਨ ਕਰਕੇ, ਉੱਤਮ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੇ ਹਰਿ ਦੀ ਇਹ ਸਤੁਤੀ ਬਣਾਈ; ਵਿਸ਼ਨੂਸ਼ਰਮਾ ਨੇ ਨਾਰਾਇਣ ਦੀ ਅਟੱਲ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਸਤੁਤੀ ਕੀਤੀ।
ਪ੍ਰਸੀਦ ਦੇਵਦੇਵੇਸ਼ ਪ੍ਰਸੀਦ ਕਮਲੇਕ੍ਸ਼ਣ
ਹੇ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ, ਕਿਰਪਾ ਕਰੋ; ਹੇ ਕਮਲ-ਅੱਖੀ, ਕਿਰਪਾ ਕਰੋ।
ਜਯ ਕृष੍ਣ ਜਯਾਚਿਂਤ੍ਯ ਜਯ ਵਿष੍ਣੋ ਜਯਾਵ੍ਯਯ 2.8.1.
ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦੀ ਜੈ ਹੋਵੇ, ਅਚਿੰਤਯ ਦੀ ਜੈ ਹੋਵੇ, ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੀ ਜੈ ਹੋਵੇ, ਅਵਿਨਾਸੀ ਦੀ ਜੈ ਹੋਵੇ।
ਜਯ ਪਾਪਹਰਾਨਂਤ ਜਯ ਜਨ੍ਮਜ੍ਵਰਾਪਹ
ਪਾਪਾਂ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਦੀ ਜੈ ਹੋਵੇ, ਜਨਮ ਦੇ ਦੁੱਖ ਹਟਾਉਣ ਵਾਲੇ ਦੀ ਜੈ ਹੋਵੇ।
ਨਮਃ ਸਰ੍ਵੇਸ਼ ਭੂਤੇਸ਼ ਨਮਃ ਕੈਟਭਸੂਦਨ
ਸਾਰੇ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ, ਭੂਤਾਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ, ਕੈਟਭ ਦੇ ਵਧ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ।
ਨਮੋ ਦੇਵਾਧਿਦੇਵਾਯ ਨਮੋ ਨਾਰਾਯਣਾਯ ਵੈ
ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਦੇਵਤਾ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ, ਨਾਰਾਇਣ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ।
ਤ੍ਵਂ ਮਾਤਾ ਸਰ੍ਵਲੋਕਾਨਾਂ ਤ੍ਵਮੇਵ ਜਗਤਃ ਪਿਤਾ
ਤੂੰ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਮਾਂ ਹੈਂ, ਤੂੰ ਹੀ ਜਗਤ ਦਾ ਪਿਤਾ ਹੈਂ।
ਤ੍ਵਂ ਹਵਿਸ੍ਤ੍ਵਂ ਵषਟ੍ਕਾਰਸ੍ਤ੍ਵਂ ਪ੍ਰਭੁਸ੍ਤ੍ਵਂ ਹੁਤਾਸ਼ਨਃ
ਤੂੰ ਹੀ ਹਵਨ ਹੈਂ, ਤੂੰ ਹੀ ਵਸ਼ਟ-ਕਾਰ ਹੈਂ, ਤੂੰ ਹੀ ਸਵਾਮੀ ਹੈਂ, ਤੂੰ ਹੀ ਅੱਗ ਹੈਂ।
ਸ਼ਂਖਚਕ੍ਰਗਦਾਪਾਣੇ ਮਾਂ ਸਮੁਦ੍ਧਰ ਮਾਧਵ
ਹੇ ਮਾਧਵ, ਸ਼ੰਖ, ਚਕਰ ਅਤੇ ਗਦਾ ਧਾਰਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਮੈਨੂੰ ਉੱਠਾ ਲੈ।
ਪ੍ਰਸੀਦ ਮਂਦਰਧਰ ਪ੍ਰਸੀਦ ਮਧੁਸੂਦਨ
ਹੇ ਮੰਦਰ ਧਾਰਕ, ਕਿਰਪਾ ਕਰੋ; ਹੇ ਮਧੁ ਦੇ ਵਧ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਕਿਰਪਾ ਕਰੋ।
ਆਵਿਰ੍ਬਭੂਵ ਵਿਸ਼੍ਵਾਤ੍ਮਾ ਵਿष੍ਣੁਰ੍ਗਰੁਡਵਾਹਨਃ
ਵਿਸ਼ਨੂ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਜਗਤ ਦੀ ਆਤਮਾ ਹੈ, ਗਰੁੜ ਉੱਤੇ ਸਵਾਰ ਹੋ ਕੇ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਇਆ।
ਸ਼ਂਖਚਕ੍ਰਗਦਾਪਾਣਿਃ ਪੀਤਾਂਬਰਧਰੋऽਚ੍ਯੁਤਃ
ਉਹ ਅਚ੍ਯੁਤ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੇ ਸ਼ੰਖ, ਚਕਰ ਅਤੇ ਗਦਾ ਫੜੀ ਹੋਈ ਸੀ, ਪੀਲੇ ਵਸਤ੍ਰ ਪਹਿਨੇ ਹੋਏ ਸੀ।
ਸ੍ਤੋਤ੍ਰੇਣਾਨੇਨ ਸੁਮਤੇ ਨष੍ਟਪਾਪੋऽਸਿ ਸਾਂਪ੍ਰਤਮ੍ ।।2.8.1.
ਹੇ ਸੁਮਤਿ, ਇਸ ਸਤੁਤੀ ਨਾਲ ਤੇਰੇ ਪਾਪ ਹੁਣ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਗਏ ਹਨ।