ਦੇਵੀਮੁਜ੍ਜਯਨੀਂ ਭਕ੍ਤ੍ਯਾ ਯਃ ਪਸ਼੍ਯਤਿ ਸਮਾਹਿਤਃ
ਜੋ ਸਮਝ ਨਾਲ ਭਗਤੀ ਕਰਕੇ ਉੱਜਯਨੀ ਦੇਵੀ ਨੂੰ ਵੇਖਦਾ ਹੈ,
ਵਿਸ਼ਾਲਾਂ ਚੈਵ ਯਃ ਪਸ਼੍ਯੇਦ੍ਰੁਦ੍ਰਭਕ੍ਤ੍ਯਾ ਸਮਾਹਿਤਃ
ਜੋ ਰੁਦਰ ਦੀ ਭਗਤੀ ਅਤੇ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਵਿਸ਼ਾਲਾ ਨੂੰ ਵੇਖਦਾ ਹੈ,
ਅਕੂਰੇਸ਼੍ਵਰਮਿਤ੍ਯਾਖ੍ਯਂ ਯਤ੍ਰ ਸਿਦ੍ਧਃ ਪਿਤਾਮਹਃ
ਜਿੱਥੇ ਅਕੂਰੇਸ਼ਵਰ ਨਾਮ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਪਿਤਾਮਹਾ (ਬ੍ਰਹਮਾ) ਸਿਧ ਹੋ ਕੇ ਵੱਸਦਾ ਹੈ,
ਤਤ੍ਰ ਦੇਵਾਰ੍ਚਨਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਕृष੍ਣਾष੍ਟਮ੍ਯਾਮੁਪੋषਿਤਃ
ਉਥੇ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਅਸ਼ਟਮੀ ਨੂੰ ਉਪਵਾਸ ਕਰਕੇ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦਾ ਹੈ,
ਨ ਵਦੇਤ੍ਕੇਨਚਿਤ੍ਸਾਰ੍ਧਂ ਨਰਃ ਪ੍ਰਾਤਰ੍ਗृਹੇ ਸ੍ਥਿਤਃ
ਸਵੇਰੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਰਹਿ ਕੇ, ਮਨੁੱਖ ਕਿਸੇ ਨਾਲ ਗੱਲ ਨਹੀਂ ਕਰੇ।
ਮੁਚ੍ਯਤੇ ਪਾਤਕਾਦ੍ਧੋਰਾਦ੍ਬ੍ਰਹ੍ਮਲੋਕਂ ਮृਤੋ ਵ੍ਰਜੇਤ੍
ਉਹ ਭਿਆਨਕ ਪਾਪ ਤੋਂ ਛੁਟ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਮਰਨ ਉਪਰੰਤ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਪਦ੍ਮਾਸਨਸ੍ਥਿਤੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਧ੍ਯਾਯਮਾਨਃ ਪਰਂ ਪਦਮ੍
ਬ੍ਰਹਮਾ ਪਦਮ ਆਸਨ ਤੇ ਬੈਠ ਕੇ, ਉੱਚੀ ਅਵਸਥਾ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਪਿਤਰੋ ਯੇ ਚ ਲੋਕਾਨਾਂ ਪੂਜ੍ਯਂਤੇ ਭੁਵਿ ਮਾਨਵੈਃ ।। 5.1.26.
ਤੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਪਿਤਰ, ਜੋ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵੱਲੋਂ ਸਨਮਾਨਿਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
ਗ੍ਰਹਾਰ੍ਕਤਾਰਕਾ ਯਕ੍ਸ਼ਾ ਦਿਗ੍ਗਜਾਸ਼੍ਚ੍ਯਾਨਲਾਨਿਲਾਃ
ਗ੍ਰਹਿ, ਸੂਰਜ, ਤਾਰੇ, ਯਕਸ਼, ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਦੇ ਰਾਖੇ, ਅੱਗ ਤੇ ਹਵਾ—
ਕਥਂ ਧ੍ਯਾਯਸਿ ਦੇਵੇਸ਼ ਏਤਤ੍ਸਰ੍ਵਂ ਬ੍ਰਵੀਹਿ ਨਃ
ਹੇ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਸਿਰਮੌਰ! ਤੁਸੀਂ ਕਿਵੇਂ ਧਿਆਨ ਕਰਦੇ ਹੋ? ਸਾਨੂੰ ਇਹ ਸਾਰਾ ਦੱਸੋ।
ਤੇ ਦ੍ਵੇ ਚ ਮਮ ਰੂਪੇ ਦ੍ਵੇ ਨਿਤ੍ਯੇ ਮੂਰ੍ਤਾਤ੍ਮਿਕੇ ਮਮ
ਮੇਰੇ ਦੋ ਰੂਪ ਹਨ, ਦੋਵੇਂ ਸਦਾ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਤੇ ਮੇਰੀ ਅਸਲੀਅਤ ਨੂੰ ਧਾਰਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਹਨ।
ਯੇਨਾਸ੍ਮਾਕਂ ਪਰਾ ਸਿਦ੍ਧਿਰ੍ਜਾਯਤੇ ਤਵ ਦਰ੍ਸ਼ਨਾਤ੍
ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਨਾਲ ਸਾਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਸਿਧੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ।
ਯਜ੍ਞਾਰ੍ਥਿਨਾ ਮਯਾ ਦੇਵਃ ਸ਼੍ਰੀਕਂਠਃ ਪਾਰ੍ਵਤੀ ਪਤਿਃ
ਯਜਨਾ ਲਈ ਮੈਂ ਪਾਰਵਤੀ ਦੇ ਪਤੀ, ਸ਼੍ਰੀਕੰਠ ਨੂੰ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ।
ਯਾਚਿਤਸ੍ਤੇਨ ਦੇਵੇਨ ਉਕ੍ਤੋऽਹਂ ਪਰਮੇष੍ਠਿਨਾ
ਉਸ ਦੇਵ ਨੇ ਮੈਨੂੰ, ਪਰਮੇਸ਼ਠੀ ਨੇ, ਗੱਲ ਕੀਤੀ।
ਮਯਾ ਦਤ੍ਤਂ ਤਵ ਵਿਭੋ ਮਹਾਕਾਲਵਨਾਦृਤੇ ਕਪਰ੍ਦਿਨਾ ਚ ਤਤ੍ਰੋਕ੍ਤੋ ਯਾਸ੍ਯਾਮੋ ਨ ਤਵਾਂਤਿਕਮ੍
ਮੈਂ ਤੇਨੂੰ ਸਭ ਕੁਝ ਦਿੱਤਾ, ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਪਰ ਮਹਾਕਾਲ ਵਨ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ। ਉਥੇ ਕਪਰਧੀ ਨੇ ਆਖਿਆ, 'ਅਸੀਂ ਤੇਰੇ ਕੋਲ ਨਹੀਂ ਆਵਾਂਗੇ।'
ਆਰਬ੍ਧੋ ਵੈ ਤਤੋ ਯਜ੍ਞੋ ਨਾਰਾਯਣਪਰਿਗ੍ਰਹਾਤ੍
ਫਿਰ ਯਜਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਨਾਰਾਇਣ ਮੁੱਖ ਦੇਵਤਾ ਬਣੇ।
ਯਜ੍ਞਵਾਟਂ ਕਪਰ੍ਦੀਸ਼ਸ੍ਤਤੋ ਭਿਕ੍ਸ਼ਾਰ੍ਥਮਾਗਤਃ
ਕਪਰਧੀ ਯਜਨਾ ਵਾਲੀ ਥਾਂ ਤੇ ਭਿੱਖ ਮੰਗਣ ਆਇਆ।
ਕਪਰ੍ਦਿਨਾ ਚ ਤੇ ਤਤ੍ਰ ਉਕ੍ਤਾ ਯਾਸ੍ਯਾਮ੍ਯਹਂ ਪੁਨਃ 5.1.26.
ਉਥੇ, ਕਪਰਧੀ ਨੇ ਤੈਨੂੰ ਆਖਿਆ, 'ਮੈਂ ਮੁੜ ਆਵਾਂਗਾ।'
ਸ੍ਨਾਤੁਂ ਨਦੀਂ ਯਯੌ ਸ਼ਿਪ੍ਰਾਂ ਕਪਰ੍ਦੀ ਪਰਮੇਸ਼੍ਵਰਃ
ਕਪਰਧੀ, ਜੋ ਪਰਮੇਸ਼ਵਰ ਹੈ, ਸ਼ਿਪਰਾ ਦਰਿਆ ਵਿੱਚ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਨ ਗਿਆ।
ਕਥਂ ਹਿ ਕ੍ਰਿਯਤੇ ਹੋਮਃ ਕਪਾਲੇ ਸਦਸਿ ਸ੍ਥਿਤੇ
ਜਦੋਂ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਖੋਪੜੀ ਪਈ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਹੋਮ ਕਿਵੇਂ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ?
ਤਤ੍ਕਪਾਲਂ ਸਦਸ੍ਯੇਨ ਉਕ੍ਸ਼ਿਪ੍ਤਂ ਪਾਣਿਨਾ ਸ੍ਵਯਮ੍
ਉਹ ਖੋਪੜੀ ਸਭਾ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਨੇ ਆਪਣੇ ਹੱਥ ਨਾਲ ਸੁੱਟ ਦਿੱਤੀ।
ਏਵਂ ਨਾਂਤਂ ਕਪਾਲਾਨਾਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਯਤੇ ਮੁਨਿਸਤ੍ਤਮਾਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਹੇ ਵਧੀਆ ਮੁਨਿਓ, ਖੋਪੜੀਆਂ ਦਾ ਅੰਤ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦਾ।
ਤਤਃ ਸ ਦਰ੍ਸ਼ਨਂ ਪ੍ਰਾਦਾਦ੍ਭਕ੍ਤ੍ਯਾ ਤੁष੍ਟੋ ਮਹੇਸ਼੍ਵਰਃ
ਫਿਰ ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ ਦਰਸ਼ਨ ਦਿੱਤਾ।
ਵਰਂ ਵਰਯ ਭੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮਨ੍ਯਤ੍ਤੇ ਮਨਸਿ ਵਰ੍ਤਤੇ
ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ! ਜੋ ਕੁਝ ਤੇਰੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਹੈ, ਉਹ ਵਰ ਮੰਗ ਲੈ।
ਬ੍ਰਹ੍ਮੋਤ੍ਤਰਮਿਦਂ ਸ੍ਥਾਨਂ ਮਯਾ ਦਤ੍ਤਂ ਚਤੁਰ੍ਮੁਖ
ਹੇ ਚਤੁਰਮੁਖ! ਇਹ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦਾ ਉੱਚਾ ਸਥਾਨ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।
ਏਵਂ ਵਦਂਤਂ ਵਰਦਮੀਸ਼ਾਨਂ ਪਰਮੇਸ਼੍ਵਰਮ੍ ।। ਤਥੇਤਿ ਚੋਕ੍ਤ੍ਵਾ ਸਦਸਿ ਨ ਮਯਾऽਨ੍ਯੋ ਵਰੋ ਵृਤਃ
ਜਦੋਂ ਵਰ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਪਰਮੇਸ਼ਵਰ ਐਸਾ ਆਖ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਮੈਂ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਆਖਿਆ, 'ਮੈਂ ਹੋਰ ਕੋਈ ਵਰ ਨਹੀਂ ਮੰਗਿਆ।'
ਉਜ੍ਜਯਿਨੀਤਿ ਵੈ ਨਾਮ ਕੁਸ਼ਸ੍ਥਲ੍ਯਾ ਨਿਵੇਸ਼ਿਤਮ੍
ਉੱਜੈਨੀ ਨਾਂ ਦੀ ਵਸਤੀ ਕੁਸ਼ਸਥਲੀ ਵਿੱਚ ਬਣਾਈ ਗਈ ਸੀ।
ਤਤ੍ਰ ਵਿਪ੍ਰਾਃ ਕृਤੇ ਸ੍ਨਾਨੇ ਸਰ੍ਵਪਾਪੈਃ ਪ੍ਰਮੁਚ੍ਯਤੇ 5.1.26.
ਉਥੇ ਜੋ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸਤਿਲਾਸ੍ਤਾਨ੍ਸਵਸ੍ਤ੍ਰਾਂਸ਼੍ਚ ਸਫਲਾਨ੍ਮਂਡਕੈਃ ਸਹ
ਉਸ ਥਾਂ ਤੇ ਤਿਲ, ਕਪੜੇ, ਫਲ ਅਤੇ ਮਿਠਿਆਈਆਂ ਮਿਲ ਕੇ ਚੜ੍ਹਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਪ੍ਰਥਮਂ ਚ ऋਗ੍ਵੇਦਾਯ ਯਜੁਰ੍ਵੇਦਾਯ ਦਕ੍ਸ਼ਿਣਮ੍
ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਇਹ ਚੀਜ਼ਾਂ ਰਿਗਵੇਦ ਅਤੇ ਯਜੁਰਵੇਦ ਲਈ ਦਾਨ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।