ਤਸ੍ਯ ਤਦ੍ਵਚਨਂ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਅਤ੍ਰਿਰ੍ਵਚਨਮਬ੍ਰਵੀਤ੍ ਵਯਂ ਤਪਸ੍ਵਿਨੋ ਭੂਤ੍ਵਾ ਤੀਰ੍ਥਯਾਤ੍ਰਾਕृਤੋਦ੍ਯਮਾਃ
ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਅਤ੍ਰੀ ਨੇ ਆਖਿਆ: "ਅਸੀਂ ਤਪਸਵੀ ਹੋ ਕੇ, ਤੀਰਥ ਯਾਤਰਾ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹਾਂ।"
ਪੋषਯਾਮਿ ਸਦਾ ਤਾਂਸ੍ਤੁ ਏਤਨ੍ਮੇ ਹृਦਿ ਸਂਸ੍ਥਿਤਮ੍
ਮੈਂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪਰਵਰਿਸ਼ ਕਰਦਾ ਹਾਂ; ਇਹ ਮੇਰੇ ਦਿਲ ਵਿੱਚ ਪੱਕਾ ਹੈ।
ਯਦ੍ਯੁष੍ਮਦਰ੍ਥਂ ਕ੍ਰਿਯਤੇ ਪਾਪਂ ਤਤ੍ਕਸ੍ਯ ਕਥ੍ਯਤਾਮ੍
ਜੇ ਤੁਹਾਡੇ ਲਈ ਕੋਈ ਪਾਪ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਦੱਸੋ ਉਹ ਕਿਸ ਦਾ ਹੋਵੇਗਾ।
ਯਦਿ ਤੇ ਕਥਯਂਤਿ ਸ੍ਮ ਮਾ ਮृषਾ ਪ੍ਰਾਣਿਨੋ ਵਧੀਃ
ਜੇ ਉਹ ਗੱਲ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਝੂਠ ਨਾ ਬੋਲਣ; ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਨਾ ਦੇਣਾ।
ਯੁष੍ਮਾਕਂ ਵਚਸਾ ਮੇऽਦ੍ਯ ਪ੍ਰਤਿਬੋਧਃ ਪ੍ਰਵਰ੍ਤਤੇ
ਅੱਜ ਤੁਹਾਡੀ ਗੱਲਾਂ ਨੇ ਮੇਰੇ ਅੰਦਰ ਸਮਝ ਜਗਾ ਦਿੱਤੀ ਹੈ।
ਗਤ੍ਵਾ ਪृਚ੍ਛਾਮਿ ਤਾਨ੍ਸਰ੍ਵਾਨ੍ਕਸ੍ਯ ਭਾਵਸ਼੍ਚ ਕੀਦृਸ਼ਃ
ਮੈਂ ਜਾ ਕੇ ਸਭ ਨੂੰ ਪੁੱਛਾਂਗਾ ਕਿ ਕਿਸ ਦੀ ਨੀਅਤ ਕਿਵੇਂ ਹੈ।
ਇਤ੍ਯੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਤਾਞ੍ਜਗਾਮਾਸ਼ੁ ਪਿਤਰਂ ਸ੍ਵਮੁਵਾਚ ਹ
ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ ਉਹ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਕੋਲ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਗਿਆ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕੀਤੀ।
ਸੁਮਹਦ੍ਦृਸ਼੍ਯਤੇ ਪਾਪਂ ਕਸ੍ਯ ਤਤ੍ਕਥ੍ਯਤਾਂ ਮਮ
ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਪਾਪ ਦਿਸ ਰਿਹਾ ਹੈ—ਇਹ ਕਿਸ ਦਾ ਹੈ? ਮੈਨੂੰ ਦੱਸੋ।
ਤ੍ਵਂ ਜਾਨਾਸਿ ਯਤ੍ਕੁਰੁषੇ ਕृਤਂ ਭਾਵ੍ਯਂ ਪੁਨਸ੍ਤ੍ਵਯਾ
ਤੂੰ ਜਾਣਦਾ ਹੈਂ ਕਿ ਤੂੰ ਕੀ ਕੀਤਾ; ਜੋ ਹੋ ਚੁੱਕਾ, ਉਹ ਮੁੜ ਤੈਨੂੰ ਹੀ ਕਰਨਾ ਪਵੇਗਾ।
ਤਯਾਪ੍ਯੁਕ੍ਤਂ ਨ ਮੇ ਪਾਪਂ ਪਾਪਮੇਤਤ੍ਤਵੈਵ ਹਿ 5.1.24.
ਉਸ ਨੇ ਵੀ ਕਿਹਾ, 'ਇਹ ਪਾਪ ਮੇਰਾ ਨਹੀਂ; ਇਹ ਪਾਪ ਸੱਚਮੁੱਚ ਤੇਰਾ ਹੀ ਹੈ।'
ਤਜ੍ਜ੍ਞਾਤ੍ਵਾ ਹृਦਯਂ ਤੇषਾਂ ਚੇष੍ਟਿਤਂ ਚੈਵ ਤਤ੍ਤ੍ਵਤਃ
ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਦਿਲ ਤੇ ਕਰਤੂਤਾਂ ਨੂੰ ਅਸਲ ਵਿਚ ਜਾਣ ਕੇ,
ਕ੍ਸ਼ਿਪ੍ਤ੍ਵਾਥ ਲਗੁਡਂ ਕृष੍ਣਂ ਯੇਨ ਵੈ ਜਂਤਵੋ ਹਤਾਃ
ਫਿਰ, ਜਿਸ ਕਾਲੀ ਲਾਠੀ ਨਾਲ ਜੀਵ ਮਾਰੇ ਗਏ ਸਨ, ਉਹ ਲਾਠੀ ਪਾਸੇ ਰੱਖ ਦਿੱਤੀ।
ਪ੍ਰਣਮ੍ਯ ਦਂਡਪਾਤੇਨ ਤਤੋ ਵਚਨਮਵ੍ਰਵੀਤ੍
ਉਹ ਧਰਤੀ ਤੇ ਸਰੀਰ ਨਾਲ ਨਮ ਸਕਦਾ ਹੋਇਆ, ਫਿਰ ਇਹ ਬੋਲਿਆ:
ਸਰ੍ਵੈਸ੍ਤੈਃ ਪਰਿਮੁਕ੍ਤੌऽਹਂ ਭਵਤਾਂ ਸ਼ਰਣਂ ਗਤਃ
ਉਹਨਾਂ ਸਾਰੇ ਵਲੋਂ ਛੁਟ ਕੇ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੇ ਪਾਸ ਆ ਕੇ ਆਸਰਾ ਲਿਆ ਹੈ।
ਏਵਂ ਤਂ ਵਾਦਿਨਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ऋषਯੋऽਤ੍ਰਿਮਥਾਬ੍ਰੁਵਨ੍
ਉਹਨੂੰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬੋਲਦੇ ਵੇਖ ਕੇ, ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਅਤ੍ਰੀ ਨੂੰ ਕਿਹਾ:
ਭਵਤਾऽਯਮਨੁਗ੍ਰਾਹ੍ਯਃ ਸ਼ਿष੍ਯੋ ਭਵਤੁ ਤੇ ਮੁਨੇ
ਇਹ ਤੁਹਾਡੇ ਵਲੋਂ ਸਵੀਕਾਰ ਕੀਤਾ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਇਹ ਤੁਹਾਡਾ ਚੇਲਾ ਬਣੇ, ਹੇ ਮੁਨੀ।
ਅਨੇਨ ਧ੍ਯਾਨਯੋਗੇਨ ਮਹਾਮਂਤ੍ਰਜਪੇਨ ਚ ਸਂਸ੍ਥਿਤੋ ਵृਕ੍ਸ਼ ਮੂਲੇ ਤ੍ਵਂ ਪਰਾ ਸਿਦ੍ਧਿਂ ਗਮਿष੍ਯਸਿ
ਇਸ ਧਿਆਨ-ਯੋਗ ਤੇ ਵੱਡੇ ਮੰਤ੍ਰ ਦੇ ਜਾਪ ਨਾਲ, ਰੁੱਖ ਦੀ ਜੜ੍ਹ ਤੇ ਟਿਕ ਕੇ, ਤੂੰ ਉੱਚੀ ਸਿਧੀ ਹਾਸਲ ਕਰੇਗਾ।
ਇਤ੍ਯੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਤੇ ਯਯੁਃ ਸਰ੍ਵੇ ਸਂਕਾਮਂ ਸੋऽਪਿ ਤਤ੍ਰ ਵੈ
ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਆਪਣੀ ਮਰਜ਼ੀ ਅਨੁਸਾਰ ਚਲੇ ਗਏ, ਤੇ ਉਹ ਵੀ ਉਥੇ ਹੀ ਰਹਿ ਗਿਆ।
ਤਸ੍ਯੋਪਰ੍ਯਭਵਤ੍ਤਤ੍ਰ ਵਲ੍ਮੀਕੋऽਵਿਚਲਸ੍ਯ ਚ
ਉਥੇ, ਉਸ ਦੇ ਉਪਰ, ਜਦ ਉਹ ਅਡੋਲ ਰਿਹਾ, ਇੱਕ ਚਿਟਾ ਬਣ ਗਿਆ।
ਉਦੀਰਿਤਂ ਧ੍ਵਨਿਂ ਤੇਨ ਵਲ੍ਮੀਕੇ ਵਿਸ੍ਮਯਾਨ੍ਵਿਤਾਃ 5.1.24.
ਉਸ ਚਿਟੇ ਵਿਚੋਂ ਉਸ ਨੇ ਇੱਕ ਆਵਾਜ਼ ਕਢੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਸੁਣ ਕੇ ਸਾਰੇ ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਗਏ।
ਤਂ ਦृष੍ਟ੍ਵੋਤ੍ਥਾਪਯਾਮਾਸੁਰ੍ਮੁਨਯੋ ਨਯਸਂਯੁਤਮ੍
ਉਹਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਗਿਆਨ ਵਾਲੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਉਠਾ ਲਿਆ।
ਤਾਨ੍ਪ੍ਰਾਹ ਪ੍ਰਣਤੋ ਭੂਤ੍ਵਾ ਤਪਸਾ ਦੀਪ੍ਤਤੇਜਸਃ
ਨਮ ਸਕ ਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕੀਤਾ, ਜੋ ਤਪ ਨਾਲ ਚਮਕ ਰਹੇ ਸਨ:
ਦੀਨੋऽਹਮੁਦ੍ਧृਤਃ ਸਰ੍ਵੈਰ੍ਮਗ੍ਨੋऽਹਂ ਪਾਪਕਰ੍ਦਮੇ
ਮੈਂ ਬਹੁਤ ਦੁਖੀ ਹਾਂ, ਤੁਸੀਂ ਸਾਰੇ ਮੈਨੂੰ ਉੱਠਾਇਆ; ਮੈਂ ਪਾਪ ਦੇ ਕਾਦ ਵਿਚ ਡੁੱਬਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ।
ਵਲ੍ਮੀਕੇऽਸ੍ਮਿਨ੍ਸ੍ਥਿਤਃ ਪੁਤ੍ਰ ਯਤਸ੍ਤ੍ਵਮੇਕਚਿਤ੍ਤਤਃ
ਪੁੱਤਰ, ਤੂੰ ਇਸ ਚਿਟੇ ਵਿਚ ਇਕਾਗਰ ਮਨ ਨਾਲ ਟਿਕਿਆ ਰਿਹਾ, ਇਸ ਕਰਕੇ—
ਇਤ੍ਯੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਮੁਨਯੋ ਜਗ੍ਮੁਃ ਸ੍ਵਾਂ ਦਿਸ਼ਾਂ ਤਪਸਾਨ੍ਵਿਤਾਃ ਕੁਸ਼ਸ੍ਥਲ੍ਯਾਮਥਾਗਮ੍ਯ ਸਮਾਰਾਧ੍ਯ ਮਹੇਸ਼੍ਵਰਮ੍
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਖ ਕੇ, ਉਹ ਸਾਧੂ ਤਪਸਿਆ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਆਪਣੀਆਂ-ਆਪਣੀਆਂ ਦਿਸਾਵਾਂ ਵੱਲ ਚਲੇ ਗਏ। ਫਿਰ ਕੁਸ਼ਸਥਲੀ ਪਹੁੰਚ ਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮਹਾਂ ਪਰਮਾਤਮਾ ਦੀ ਉਚਿਤ ਭਾਵਨਾ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ।
ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਕਵਿਤ੍ਵਮਾਸਾਦ੍ਯ ਚਕ੍ਰੇ ਕਾਵ੍ਯਂ ਮਨੋਰਮਮ੍
ਉਸ ਤੋਂ ਕਵਿਤਾ ਦੀ ਪ੍ਰੇਰਨਾ ਮਿਲ ਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਮਨਮੋਹਣ ਕਵਿਤਾ ਰਚੀ।
ਤਤਃ ਪ੍ਰਭृਤਿ ਦੇਵੇਸ਼ੋ ਵਾਲ੍ਮੀਕੇਸ਼੍ਵਰਸਂਜ੍ਞਕਃ
ਉਸ ਸਮੇਂ ਤੋਂ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ ਨੂੰ ਵਾਲਮੀਕੇਸ਼ਵਰ ਨਾਮ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਗਿਆ।
ਇਤਿ ਤੇ ਕਥਿਤਂ ਲਿਂਗਂ ਵਾਲ੍ਮੀਕੇਸ਼੍ਵਰਮੁਤ੍ਤਮਮ੍
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਵਾਲਮੀਕੇਸ਼ਵਰ ਨਾਮ ਵਾਲਾ ਉੱਤਮ ਲਿੰਗ ਤੇਰੇ ਸਾਹਮਣੇ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।
ਪ੍ਰਣਿਪਤ੍ਯ ਤਤੋ ਭਕ੍ਤ੍ਯਾ ਰੁਦ੍ਰਲੋਕੇ ਮਹੀਯਤੇ
ਫਿਰ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰ ਕੇ, ਰੁਦਰ ਦੇ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਆਦਰ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।
ਭੀਮੇਸ਼੍ਵਰਂ ਨਰੋ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਭਕ੍ਤ੍ਯਾ ਸਂਪੂਜ੍ਯ ਯਤ੍ਨਤਃ
ਭੀਮੇਸ਼ਵਰ ਦਾ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰ ਕੇ, ਮਨੁੱਖ ਭਗਤੀ ਅਤੇ ਜਤਨ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕਰਦਾ ਹੈ।