ਅਤ੍ਰ ਤ੍ਯਜਂਤਿ ਯੇ ਪ੍ਰਾਣਾਨ੍ਰੁਦ੍ਰ ਲੋਕਂ ਵ੍ਰਜਂਤਿ ਤੇ
ਇਥੇ ਜੋ ਆਪਣੇ ਪ੍ਰਾਣ ਛੱਡਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਰੁਦਰ ਦੇ ਲੋਕ ਵਿਚ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਰੌਦ੍ਰੇ ਸਰਸਿ ਯੇ ਸ੍ਨਾਂਤਿ ਜਲਂ ਵਾਪਿ ਪਿਬਂਤਿ ਯੇ
ਜੋ ਰੁਦਰ ਸਰੋਵਰ ਵਿੱਚ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ ਜਾਂ ਉਸਦਾ ਪਾਣੀ ਪੀਂਦੇ ਹਨ—
ਇਤਿ ਸ੍ਵਰ੍ਗਗਤਾ ਦੇਵਾਃ ਸ੍ਪृਹਾਂ ਕੁਰ੍ਵਂਤਿ ਨਿਤ੍ਯਸ਼ਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸੁਰਗ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਦੇਵਤੇ ਹਮੇਸ਼ਾ ਇਸ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਇਦਂ ਸ਼ੁਭਂ ਦਿਵ੍ਯਮਧਰ੍ਮਨਾਸ਼ਨਂ ਮਹਾਕਪਾਲਂ ਸੁਰਦੈਤ੍ਯਪੂਜਿਤਮ੍
ਇਹ ਸ਼ੁਭ, ਦਿਵਿਆਤਮਕ, ਪਾਪ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਮਹਾਂਕਪਾਲ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੀ ਦੇਵਤੇ ਤੇ ਦੈਤ ਵੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਤਪੋਰਤੈਃ ਸਿਦ੍ਧਗਣੈਰਭਿष੍ਟੁਤਂ ਯਥਾ ਨਭਃਸ੍ਥਂ ਦਿਨਨਾਥਮਂਡਲਮ੍
ਤਪ ਵਿੱਚ ਲੱਗੇ ਹੋਏ ਸਿੱਧ ਗਣ ਵੀ ਇਸ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਸੂਰਜ ਦਾ ਚੱਕਰ ਚਮਕਦਾ ਹੈ।
ਸ੍ਵਯਂਭੂਤਂ ਮਹੇਸ਼ਸ੍ਯ ਵਿਖ੍ਯਾਤਂ ਕੁਟੁਂਬਿਕੇਸ਼੍ਵਰਮ੍
ਮਹੇਸ਼ ਦਾ ਆਪ ਹੀ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਇਆ ਕੁਟੁੰਬਿਕੇਸ਼ਵਰ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ।
ਮੁਚ੍ਯਤੇ ਸਰ੍ਵਪਾਪੈਸ੍ਤੁ ਸਪ੍ਤਜਨ੍ਮਕृਤੈਰਪਿ
ਇੱਥੇ ਸੱਤ ਜਨਮਾਂ ਦੇ ਕੀਤੇ ਹੋਏ ਸਾਰੇ ਪਾਪ ਵੀ ਮੁੱਕ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਸਰ੍ਵਾਁਲ੍ਲੋਕਾਨਤਿਕ੍ਰਮ੍ਯ ਸ਼ਿਵਲੋਕਂ ਸ ਗਚ੍ਛਤਿ
ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਤੋਂ ਉਪਰ ਚੜ੍ਹ ਕੇ, ਉਹ ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਲੋਕ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਤੀਰੇ ਤਸ੍ਯ ਪ੍ਰਯਚ੍ਛੇਤ ਸ ਪ੍ਰਾਪ੍ਨੋਤਿ ਪਰਾਂ ਗਤਿਮ੍
ਉਸ ਦੇ ਕੰਢੇ ਤੇ ਜੋ ਕੁਝ ਚੜ੍ਹਾਵਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਉੱਚੀ ਅਵਸਥਾ ਨੂੰ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਏਕੇਨੈਵੋਪਵਾਸੇਨ ਅਸ਼੍ਵਮੇਧਫਲਂ ਲਭੇਤ੍
ਸਿਰਫ ਇਕ ਵਰਤ ਰੱਖਣ ਨਾਲ, ਅਸ਼੍ਵਮੇਧ ਯਗ ਦਾ ਫਲ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਪਟ੍ਟਬਂਧਂ ਮਹੇਸ਼ਸ੍ਯ ਸ ਵਿਪਾਪ੍ਮਾ ਦਿਵਂ ਵ੍ਰਜੇਤ੍
ਜੋ ਮਹੇਸ਼ ਲਈ ਕਪੜਾ ਬਾਂਧਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਪਾਪ ਰਹਿਤ ਹੋ ਕੇ ਸੁਰਗ ਨੂੰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਕਰ੍ਪੂਰਂ ਕੁਙ੍ਕੁਮਂ ਚੈਵ ਮृਗਨਾਭਿ ਸਚਨ੍ਦਨਮ੍
ਕਪੂਰ, ਕੇਸਰ, ਕਸਤੂਰੀ ਅਤੇ ਚੰਦਨ—
ਸ੍ਵਰੂਪਂ ਚੈਵ ਵਿਪ੍ਰੇਨ੍ਦ੍ਰ ਸਭਾਰ੍ਯਂ ਭੋਜਯੇਦ੍ਦ੍ਵਿਜਮ੍
ਹੇ ਵਧੀਆ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਉਹ ਆਪਣਾ ਰੂਪ ਵੀ ਸਮਰਪਿਤ ਕਰੇ ਅਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਉਸ ਦੀ ਪਤਨੀ ਸਮੇਤ ਭੋਜਨ ਕਰਾਵੇ।
ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੀਸ੍ਕਾਂਦੇ ਮਹਾਪੁਰਾਣਏਕਾਸ਼ੀਤਿਸਾਹਸ੍ਰ੍ਯਾਂ ਸਂਹਿਤਾਯਾਂ ਪਞ੍ਚਮ ਆਵਨ੍ਤ੍ਯਖਣ੍ਡੇऽਵਨ੍ਤੀਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰਮਾਹਾਤ੍ਮ੍ਯੇ ਕੁਟੁਮ੍ਬਿਕੇਸ਼੍ਵਰਮਾਹਾਤ੍ਮ੍ਯਵਰ੍ਣਨਂਨਾਮ ਦਸ਼ਮੋऽਧ੍ਯਾਯਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸ਼੍ਰੀ ਸਕਾਂਦ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਦੇ ਪੰਜਵੇਂ ਅਵੰਤਿ ਖੰਡ ਵਿੱਚ, ਅਵੰਤੀ ਖੇਤਰ ਦੇ ਮਹਾਤਮ ਵਿਚ, ਕੁਟੁੰਬਿਕੇਸ਼ਵਰ ਮਹਾਤਮ ਦਾ ਦਸਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ਸਮਾਪਤ ਹੋਇਆ।
ਅਥਾਤਃ ਸਂਪ੍ਰਵਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਤੀਰ੍ਥਂ ਵਿਦ੍ਯਾਧਰਸ੍ਯ ਤੁ
ਹੁਣ ਮੈਂ ਵਿਦਿਆਧਰ ਦਾ ਤੀਰਥ ਤੁਹਾਨੂੰ ਦੱਸਾਂਗਾ।
ਪ੍ਰਸਾਦਾਦ੍ਬ੍ਰੂਹਿ ਮੇ ਬ੍ਰਹ੍ਮਞ੍ਛ੍ਰੋਤੁਮਿਚ੍ਛਾਮਿ ਸਾਂਪ੍ਰਤਮ੍
ਤੇਰੇ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ, ਮੈਨੂੰ ਦੱਸ, ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ; ਮੈਂ ਹੁਣ ਇਹ ਸੁਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ।
ਗ੍ਰਥਿਤਾ ਪਾਰਿਜਾਤਸ੍ਯ ਮਾਲਾ ਤੇਨ ਮਨੋਰਮਾ
ਉਸ ਨੇ ਪਾਰਿਜਾਤ ਦੇ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਸੋਹਣੀ ਮਾਲਾ ਗੁੰਥੀ।
ਗृਹੀਤ੍ਵਾ ਚ ਸ ਤਾਂ ਮਾਲਾਂ ਗਤੋ ਵਾਸਵਵੇਸ਼੍ਮਨਿ
ਉਹ ਮਾਲਾ ਲੈ ਕੇ ਵਾਸਵ ਦੇ ਘਰ ਵੱਲ ਚਲਿਆ।
ਦਤ੍ਤਾ ਤਸ੍ਯੈ ਤਦਾ ਤੇਨ ਸਾ ਮਾਲਾ ਨृਤ੍ਯਮਾਸ਼੍ਰਿਤਃ ।। ਸਾ ਮੇਨਕਾਸ੍ਤੁਤਾऽਸ੍ਥਾਨੇ ਮਾਲਯਾ ਮੋਹਿਤਾ ਭਵਤ੍
ਉਸ ਸਮੇਂ ਉਸ ਨੇ ਉਹ ਮਾਲਾ ਉਸ ਨੂੰ ਦਿੱਤੀ। ਨੱਚ ਰਹੀ ਮੈਨਕਾ, ਮਾਲਾ ਪਾ ਕੇ ਸਭ ਦੀਆਂ ਵਧਾਈਆਂ ਵਿਚ ਮੋਹਿਤ ਹੋ ਗਈ।
ਕੋਪਾਵਿष੍ਟੇਨ ਸ਼ਕ੍ਰੇਣ ਸ਼ਪ੍ਤੋ ਵਿਦ੍ਯਾਧਰਸ੍ਤਦਾ
ਫਿਰ ਕ੍ਰੋਧ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਸ਼ਕਰ ਨੇ ਉਸ ਵਿਦਿਆਧਰ ਨੂੰ ਸ਼ਾਪ ਦਿੱਤਾ।
ਵਿਦ੍ਯਾਧਰਪਦਂ ਤ੍ਯਕ੍ਤ੍ਵਾ ਮਮ ਸ਼ਾਪਾਚ੍ਚ ਸਾਂਪ੍ਰਤਮ੍
ਮੇਰੇ ਸ਼ਾਪ ਕਰਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਵਿਦਿਆਧਰ ਦੀ ਅਵਸਥਾ ਛੱਡ ਦਿੱਤੀ ਤੇ ਹੁਣ ਇਹ ਹਾਲਤ ਹੋ ਗਈ।
ਅਜਾਨਤਾ ਮਯਾ ਨਾਥ ਅਪਰਾਧਃ ਕृਤੋऽਧੁਨਾ
ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਮੈਨੂੰ ਅਣਜਾਣੀ ਵਿਚ ਅਪਰਾਧ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ।
ਏਵਮੁਕ੍ਤਃ ਸ ਸ਼ਕ੍ਰੋ ਵੈ ਵਿਦ੍ਯਾਧਰਮੁਵਾਚ ਹ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੁਣ ਕੇ ਸ਼ਕਰ ਨੇ ਵਿਦਿਆਧਰ ਨੂੰ ਆਖਿਆ।
ਤਸ੍ਯਾਸ਼੍ਚੋਤ੍ਤਰਭਾਗੇ ਤੁ ਵਿਦ੍ਯਤੇ ਤੀਰ੍ਥਮੁਤ੍ਤਮਮ੍ 5.1.11.
ਉਸ ਥਾਂ ਦੇ ਉੱਤਰੀ ਪਾਸੇ ਇੱਕ ਵਧੀਆ ਤੀਰਥ ਹੈ।
ਭਕ੍ਤ੍ਯਾ ਤਤ੍ਰ ਕृਤੇ ਸ੍ਨਾਨੇ ਵਿਦ੍ਯਾਧਰਪਤਿਰ੍ਭਵੇਤ੍
ਉਥੇ ਭਾਵਨਾ ਨਾਲ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਨ ਨਾਲ ਵਿਦਿਆਧਰਾਂ ਦਾ ਮਾਲਕ ਬਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਏਵਮੁਕ੍ਤਃ ਸ ਸ਼ਕ੍ਰੇਣ ਆਗਤੋऽਵਂਤਿਮਂਡਲੇ
ਸ਼ਕਰ ਵਲੋਂ ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ ਉਹ ਅਵੰਤੀ ਦੇ ਇਲਾਕੇ ਵਿਚ ਆ ਗਿਆ।
ਪ੍ਰਭਾਵਾਤ੍ਤਸ੍ਯ ਤੀਰ੍ਥਸ੍ਯ ਪੁਨਃ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਂ ਪਦਂ ਸ੍ਵਕਮ੍
ਉਸ ਤੀਰਥ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਪੁਰਾਣੀ ਅਵਸਥਾ ਮੁੜ ਲੈ ਲਈ।
ਤਤ੍ਰ ਪੁष੍ਪਾਣਿ ਯੋ ਦਦ੍ਯਾਚ੍ਚਂਦਨਂ ਚ ਵਿਲੇਪਨਮ੍
ਉਥੇ ਜੋ ਕੋਈ ਫੁੱਲ ਤੇ ਚੰਦਨ ਚੜ੍ਹਾਉਂਦਾ ਹੈ—
ਸਨਤ੍ਕੁਮਾਰ ਉਵਾਚ ਤਤ੍ਰ ਤੀਰ੍ਥਂ ਚ ਵਿਖ੍ਯਾਤਂ ਸਰ੍ਵਕਾਮਪ੍ਰਦਾਯਕਮ੍
ਸਨਤਕੁਮਾਰ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਉਥੇ ਉਹ ਤੀਰਥ ਸਭ ਇੱਛਾਵਾਂ ਪੂਰੀ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ।
ਤਸ੍ਮਿਂਸ੍ਤੀਰ੍ਥੇ ਨਰਃ ਸ੍ਨਾਤ੍ਵਾ ਗੋਸ਼ਤਸ੍ਯ ਫਲਂ ਲਭੇਤ੍
ਉਸ ਤੀਰਥ ਤੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਸੌ ਗਾਂਵਾਂ ਦੇ ਦਾਨ ਵਰਗਾ ਫਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।