ਤਤੋ ਦੇਵਗਣਾ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਤਮਾਯਾਂਤਂ ਮਹਾਸੁਰਮ੍
ਫਿਰ, ਜਦੋਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਉਸ ਵੱਡੇ ਅਸੁਰ ਨੂੰ ਆਉਂਦੇ ਵੇਖਿਆ,
ਬਿਭਿਦੁਃ ਸ਼ਲਸਂਘਾਤੈਰਸਿਭਿ ਰ੍ਮੁਸਲੈਸ੍ਤਥਾ
ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਤੀਰਾਂ, ਤਲਵਾਰਾਂ ਤੇ ਗਦਿਆਂ ਦੀ ਵਰਖਾ ਕਰਕੇ ਉਸ ਉੱਤੇ ਹਮਲਾ ਕੀਤਾ।
ਹਤੇ ਤਸ੍ਮਿਨ੍ਮਹਾਦੇਵੋ ਦੇਵਾਨ੍ਪ੍ਰੋਵਾਚ ਵੈ ਤਦਾ
ਜਦੋਂ ਉਹ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਮਹਾਂਦੇਵ ਨੇ ਫਿਰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਆਖਿਆ।
ਏਤਸ੍ਮਿਨ੍ਨਂਤਰੇ ਵ੍ਯਾਸ ਤਤ੍ਕਪਾਲਾਤ੍ਸੁਭੈਰਵਾਃ
ਉਸ ਸਮੇਂ, ਵਿਆਸ ਜੀ, ਉਸ ਖੋਪੜੀ ਵਿਚੋਂ ਭੈਰਵ ਜਨਮ ਲਏ।
ਅਭ੍ਯਧਾਵਂਸ੍ਤਮੁਦ੍ਦੇਸ਼ਂ ਮਹਾਦੇਵਂ ਨਿਵੇਦ੍ਯ ਵੈ
ਉਹ ਸਭ ਉਸ ਥਾਂ ਵੱਲ ਦੌੜੇ ਤੇ ਮਹਾਂਦੇਵ ਨੂੰ ਸਾਰੀ ਗੱਲ ਦੱਸ ਦਿੱਤੀ।
ਕਪਾਲਮਾਤਰਸ੍ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਖ੍ਯਾਤਾਃ ਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰੇ ਮਹਾਬਲਾਃ
ਉਸ ਤੋਂ, ਖੋਪੜੀ ਵਾਲੀਆਂ ਮਾਤਾਵਾਂ ਉਸ ਪਵਿੱਤਰ ਥਾਂ ਉੱਤੇ ਵੱਡੀ ਤਾਕਤ ਵਾਲੀਆਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੋ ਗਈਆਂ।
ਸ੍ਥਾਪਿਤਸ੍ਯ ਕਪਾਲਸ੍ਯ ਭਿਤ੍ਤ੍ਵਾ ਸਮਭਵਤ੍ਪੁਰਾ
ਜਦੋਂ ਖੋਪੜੀ ਨੂੰ ਰੱਖ ਕੇ ਚੀਰਿਆ ਗਿਆ, ਉਦੋਂ ਹੀ ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਹੋਇਆ ਸੀ।
ਤਦਦ੍ਯਾਪਿ ਮਹਦ੍ਦਿਵ੍ਯਂ ਸਰਸ੍ਤਤ੍ਰ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤੇ
ਅੱਜ ਵੀ, ਉਥੇ ਉਹ ਵੱਡਾ ਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਸਰੋਵਰ ਚਮਕ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਪਾਤ੍ਰਸ੍ਥਮੁਦ੍ਧੁਤਂ ਵਾਪਿ ਸ਼ੀਤੋष੍ਣਂ ਕ੍ਵਥਿਤਂ ਜਲਮ੍ 5.1.9.
ਪਾਣੀ ਭਾਂਡੇ ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ ਹੋਵੇ, ਉਲਟਿਆ ਹੋਵੇ, ਠੰਢਾ ਹੋਵੇ, ਗਰਮ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਉਬਲਿਆ ਹੋਵੇ—
ਪ੍ਰਾਗਾਦ੍ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਪਿ ਤਂ ਦੇਸ਼ਂ ਦੇਵਤਾਨਾਂ ਸ਼ਤੈਰ੍ਵृਤਃ
ਪਹਿਲਾਂ ਬ੍ਰਹਮਾ ਵੀ ਸੈਂਕੜਿਆਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨਾਲ ਘਿਰ ਕੇ, ਉਸ ਥਾਂ ਤੇ ਆਏ ਸਨ।
ਅਤ੍ਰ ਤ੍ਯਜਂਤਿ ਯੇ ਪ੍ਰਾਣਾਨ੍ਰੁਦ੍ਰ ਲੋਕਂ ਵ੍ਰਜਂਤਿ ਤੇ
ਇਥੇ ਜੋ ਆਪਣੇ ਪ੍ਰਾਣ ਛੱਡਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਰੁਦਰ ਦੇ ਲੋਕ ਵਿਚ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਰੌਦ੍ਰੇ ਸਰਸਿ ਯੇ ਸ੍ਨਾਂਤਿ ਜਲਂ ਵਾਪਿ ਪਿਬਂਤਿ ਯੇ
ਜੋ ਰੁਦਰ ਸਰੋਵਰ ਵਿੱਚ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ ਜਾਂ ਉਸਦਾ ਪਾਣੀ ਪੀਂਦੇ ਹਨ—
ਇਤਿ ਸ੍ਵਰ੍ਗਗਤਾ ਦੇਵਾਃ ਸ੍ਪृਹਾਂ ਕੁਰ੍ਵਂਤਿ ਨਿਤ੍ਯਸ਼ਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸੁਰਗ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਦੇਵਤੇ ਹਮੇਸ਼ਾ ਇਸ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਇਦਂ ਸ਼ੁਭਂ ਦਿਵ੍ਯਮਧਰ੍ਮਨਾਸ਼ਨਂ ਮਹਾਕਪਾਲਂ ਸੁਰਦੈਤ੍ਯਪੂਜਿਤਮ੍
ਇਹ ਸ਼ੁਭ, ਦਿਵਿਆਤਮਕ, ਪਾਪ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਮਹਾਂਕਪਾਲ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੀ ਦੇਵਤੇ ਤੇ ਦੈਤ ਵੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਤਪੋਰਤੈਃ ਸਿਦ੍ਧਗਣੈਰਭਿष੍ਟੁਤਂ ਯਥਾ ਨਭਃਸ੍ਥਂ ਦਿਨਨਾਥਮਂਡਲਮ੍
ਤਪ ਵਿੱਚ ਲੱਗੇ ਹੋਏ ਸਿੱਧ ਗਣ ਵੀ ਇਸ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਸੂਰਜ ਦਾ ਚੱਕਰ ਚਮਕਦਾ ਹੈ।
ਸ੍ਵਯਂਭੂਤਂ ਮਹੇਸ਼ਸ੍ਯ ਵਿਖ੍ਯਾਤਂ ਕੁਟੁਂਬਿਕੇਸ਼੍ਵਰਮ੍
ਮਹੇਸ਼ ਦਾ ਆਪ ਹੀ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਇਆ ਕੁਟੁੰਬਿਕੇਸ਼ਵਰ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ।
ਮੁਚ੍ਯਤੇ ਸਰ੍ਵਪਾਪੈਸ੍ਤੁ ਸਪ੍ਤਜਨ੍ਮਕृਤੈਰਪਿ
ਇੱਥੇ ਸੱਤ ਜਨਮਾਂ ਦੇ ਕੀਤੇ ਹੋਏ ਸਾਰੇ ਪਾਪ ਵੀ ਮੁੱਕ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਸਰ੍ਵਾਁਲ੍ਲੋਕਾਨਤਿਕ੍ਰਮ੍ਯ ਸ਼ਿਵਲੋਕਂ ਸ ਗਚ੍ਛਤਿ
ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਤੋਂ ਉਪਰ ਚੜ੍ਹ ਕੇ, ਉਹ ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਲੋਕ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਤੀਰੇ ਤਸ੍ਯ ਪ੍ਰਯਚ੍ਛੇਤ ਸ ਪ੍ਰਾਪ੍ਨੋਤਿ ਪਰਾਂ ਗਤਿਮ੍
ਉਸ ਦੇ ਕੰਢੇ ਤੇ ਜੋ ਕੁਝ ਚੜ੍ਹਾਵਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਉੱਚੀ ਅਵਸਥਾ ਨੂੰ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਏਕੇਨੈਵੋਪਵਾਸੇਨ ਅਸ਼੍ਵਮੇਧਫਲਂ ਲਭੇਤ੍
ਸਿਰਫ ਇਕ ਵਰਤ ਰੱਖਣ ਨਾਲ, ਅਸ਼੍ਵਮੇਧ ਯਗ ਦਾ ਫਲ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਪਟ੍ਟਬਂਧਂ ਮਹੇਸ਼ਸ੍ਯ ਸ ਵਿਪਾਪ੍ਮਾ ਦਿਵਂ ਵ੍ਰਜੇਤ੍
ਜੋ ਮਹੇਸ਼ ਲਈ ਕਪੜਾ ਬਾਂਧਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਪਾਪ ਰਹਿਤ ਹੋ ਕੇ ਸੁਰਗ ਨੂੰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਕਰ੍ਪੂਰਂ ਕੁਙ੍ਕੁਮਂ ਚੈਵ ਮृਗਨਾਭਿ ਸਚਨ੍ਦਨਮ੍
ਕਪੂਰ, ਕੇਸਰ, ਕਸਤੂਰੀ ਅਤੇ ਚੰਦਨ—
ਸ੍ਵਰੂਪਂ ਚੈਵ ਵਿਪ੍ਰੇਨ੍ਦ੍ਰ ਸਭਾਰ੍ਯਂ ਭੋਜਯੇਦ੍ਦ੍ਵਿਜਮ੍
ਹੇ ਵਧੀਆ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਉਹ ਆਪਣਾ ਰੂਪ ਵੀ ਸਮਰਪਿਤ ਕਰੇ ਅਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਉਸ ਦੀ ਪਤਨੀ ਸਮੇਤ ਭੋਜਨ ਕਰਾਵੇ।
ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੀਸ੍ਕਾਂਦੇ ਮਹਾਪੁਰਾਣਏਕਾਸ਼ੀਤਿਸਾਹਸ੍ਰ੍ਯਾਂ ਸਂਹਿਤਾਯਾਂ ਪਞ੍ਚਮ ਆਵਨ੍ਤ੍ਯਖਣ੍ਡੇऽਵਨ੍ਤੀਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰਮਾਹਾਤ੍ਮ੍ਯੇ ਕੁਟੁਮ੍ਬਿਕੇਸ਼੍ਵਰਮਾਹਾਤ੍ਮ੍ਯਵਰ੍ਣਨਂਨਾਮ ਦਸ਼ਮੋऽਧ੍ਯਾਯਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸ਼੍ਰੀ ਸਕਾਂਦ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਦੇ ਪੰਜਵੇਂ ਅਵੰਤਿ ਖੰਡ ਵਿੱਚ, ਅਵੰਤੀ ਖੇਤਰ ਦੇ ਮਹਾਤਮ ਵਿਚ, ਕੁਟੁੰਬਿਕੇਸ਼ਵਰ ਮਹਾਤਮ ਦਾ ਦਸਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ਸਮਾਪਤ ਹੋਇਆ।
ਅਥਾਤਃ ਸਂਪ੍ਰਵਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਤੀਰ੍ਥਂ ਵਿਦ੍ਯਾਧਰਸ੍ਯ ਤੁ
ਹੁਣ ਮੈਂ ਵਿਦਿਆਧਰ ਦਾ ਤੀਰਥ ਤੁਹਾਨੂੰ ਦੱਸਾਂਗਾ।
ਪ੍ਰਸਾਦਾਦ੍ਬ੍ਰੂਹਿ ਮੇ ਬ੍ਰਹ੍ਮਞ੍ਛ੍ਰੋਤੁਮਿਚ੍ਛਾਮਿ ਸਾਂਪ੍ਰਤਮ੍
ਤੇਰੇ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ, ਮੈਨੂੰ ਦੱਸ, ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ; ਮੈਂ ਹੁਣ ਇਹ ਸੁਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ।
ਗ੍ਰਥਿਤਾ ਪਾਰਿਜਾਤਸ੍ਯ ਮਾਲਾ ਤੇਨ ਮਨੋਰਮਾ
ਉਸ ਨੇ ਪਾਰਿਜਾਤ ਦੇ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਸੋਹਣੀ ਮਾਲਾ ਗੁੰਥੀ।
ਗृਹੀਤ੍ਵਾ ਚ ਸ ਤਾਂ ਮਾਲਾਂ ਗਤੋ ਵਾਸਵਵੇਸ਼੍ਮਨਿ
ਉਹ ਮਾਲਾ ਲੈ ਕੇ ਵਾਸਵ ਦੇ ਘਰ ਵੱਲ ਚਲਿਆ।
ਦਤ੍ਤਾ ਤਸ੍ਯੈ ਤਦਾ ਤੇਨ ਸਾ ਮਾਲਾ ਨृਤ੍ਯਮਾਸ਼੍ਰਿਤਃ ।। ਸਾ ਮੇਨਕਾਸ੍ਤੁਤਾऽਸ੍ਥਾਨੇ ਮਾਲਯਾ ਮੋਹਿਤਾ ਭਵਤ੍
ਉਸ ਸਮੇਂ ਉਸ ਨੇ ਉਹ ਮਾਲਾ ਉਸ ਨੂੰ ਦਿੱਤੀ। ਨੱਚ ਰਹੀ ਮੈਨਕਾ, ਮਾਲਾ ਪਾ ਕੇ ਸਭ ਦੀਆਂ ਵਧਾਈਆਂ ਵਿਚ ਮੋਹਿਤ ਹੋ ਗਈ।
ਕੋਪਾਵਿष੍ਟੇਨ ਸ਼ਕ੍ਰੇਣ ਸ਼ਪ੍ਤੋ ਵਿਦ੍ਯਾਧਰਸ੍ਤਦਾ
ਫਿਰ ਕ੍ਰੋਧ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਸ਼ਕਰ ਨੇ ਉਸ ਵਿਦਿਆਧਰ ਨੂੰ ਸ਼ਾਪ ਦਿੱਤਾ।