ਸ੍ਵਯਂਪ੍ਰਭੈਸ਼੍ਚ ਤੇਜੋਭਿਰ੍ਮਹਦ੍ਭਿਃ ਪੁਣ੍ਯਕਰ੍ਮਭਿਃ
ਉਹ ਵਿਮਾਨ ਆਪਣੇ ਚਮਕ ਅਤੇ ਤੇਜ ਨਾਲ, ਜੋ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰਮਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲਿਆ ਸੀ, ਰੌਸ਼ਨ ਹੋ ਰਹੇ ਸਨ।
ਸਪੁਣ੍ਯਪੁष੍ਪਵਰ੍षਂ ਚ ਵਾਯੁਯੁਕ੍ਤਂ ਮਹਾਜਵਮ੍
ਪਵਿੱਤਰ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਵਰਖਾ, ਤੇਜ਼ ਹਵਾ ਨਾਲ, ਉੱਥੇ ਹੋ ਰਹੀ ਸੀ।
ਸ਼ਰਯੂਸਲਿਲਂ ਰਾਮਃ ਪਦ੍ਭ੍ਯਾਂ ਸ ਸਮੁਪਾਸ੍ਪृਸ਼ਤ੍
ਰਾਮ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪੈਰਾਂ ਨਾਲ ਸਰਯੂ ਨਦੀ ਦਾ ਪਾਣੀ ਛੂਹਿਆ।
ਤ੍ਵਂ ਹਿ ਲੋਕਪਤਿਰ੍ਦੇਵ ਨ ਤ੍ਵਾਂ ਜਾਨਾਤਿ ਕਸ਼੍ਚਨ
ਤੁਸੀਂ ਤਾਂ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਮਾਲਕ ਹੋ, ਪਰ ਕੋਈ ਵੀ ਤੁਹਾਨੂੰ ਜਾਣਦਾ ਨਹੀਂ।
ਤ੍ਵਮਚਿਂਤ੍ਯਂ ਮਹਦ੍ਭੂਤਮਕ੍ਸ਼ਯਂ ਲੋਕਸਂਗ੍ਰਹੇ 2.8.6.
ਤੁਸੀਂ ਅਕਲਪਨਯ, ਮਹਾਂ ਅਦਭੁਤ ਅਤੇ ਅਟੱਲ ਹੋ, ਜੋ ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਟਿਕਾ ਰੱਖਦੇ ਹੋ।
ਪਿਤਾਮਹਸ੍ਯ ਵਚਨਾਦਿਦਮੇਵਾਵਿਸ਼ਤ੍ਸ੍ਵਯਮ੍ ਤਤੋ ਵਿष੍ਣੁਤਨੁਨ੍ਦੇਵਾਃ ਪੂਜਯਨ੍ਤਃ ਸੁਰੋਤ੍ਤਮਮ੍
ਪਿਤਾਮਾ ਦੇ ਹੁਕਮ ਨਾਲ ਉਹ ਆਪ ਹੀ ਅੰਦਰ ਗਿਆ; ਫਿਰ ਵਿਸ਼ਨੁ ਦੇ ਪ੍ਰੇਮੀ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੇ ਦੇਵਤਾ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ।
ਸਾਧ੍ਯਾ ਮਰੁਦ੍ਗਣਾਸ਼੍ਚੈਵ ਸੇਨ੍ਦ੍ਰਾਃ ਸਾਗ੍ਨਿਪੁਰੋਗਮਾਃ ਸੁਪਰ੍ਣਾ ਨਾਗਯਕ੍ਸ਼ਾਸ਼੍ਚ ਦੈਤ੍ਯਦਾਨਵਰਾਕ੍ਸ਼ਸਾਃ
ਸਾਧਿਆ, ਮਰੁਦਗਣ, ਇੰਦਰ, ਅੱਗਣੀ ਦੇ ਅਗਵਾਈ ਵਾਲੇ, ਸੁਪਰਨ, ਨਾਗ, ਯਕਸ਼, ਅਤੇ ਦੈਤ, ਦਾਨਵ, ਰਾਖਸ਼ ਵੀ ਆਏ।
ਦੇਵਾਃ ਪ੍ਰਹृष੍ਟਾ ਮੁਦਿਤਾਃ ਸਰ੍ਵੇ ਪੂਰ੍ਣਮਨੋਰਥਾਃ
ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ ਖੁਸ਼ ਤੇ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ, ਆਪਣੀਆਂ ਇੱਛਾਵਾਂ ਪੂਰੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਵੇਖ ਰਹੇ ਸਨ।
ਅਥ ਵਿष੍ਣੁਰ੍ਮਹਾਤੇਜਾਃ ਪਿਤਾਮਹਮੁਵਾਚ ਹ
ਫਿਰ ਮਹਾਂ ਤੇਜ ਵਾਲਾ ਵਿਸ਼ਨੁ ਨੇ ਪਿਤਾਮਾ ਨੂੰ ਕਿਹਾ।
ਇਮੇ ਤੁ ਸਰ੍ਵੇ ਮਤ੍ਸ੍ਨੇਹਾਦਾਯਾਤਾਃ ਸਰ੍ਵਮਾਨਵਾਃ
ਇਹ ਸਾਰੇ ਮਨੁੱਖ ਮੇਰੇ ਪ੍ਰੇਮ ਕਰਕੇ ਇੱਥੇ ਆਏ ਹਨ।
ਤਚ੍ਛ੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਵਿष੍ਣੁਕਥਿਤਂ ਸਰ੍ਵਲੋਕੇਸ਼੍ਵਰੋऽਬ੍ਰਵੀਤ੍
ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਵਲੋਂ ਕਹੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਮਾਲਕ ਨੇ ਆਖਿਆ:
ਸ੍ਵਰ੍ਗਦ੍ਵਾਰੇऽਤ੍ਰ ਵੈ ਤੀਰ੍ਥੇ ਰਾਮਮੇਵਾਨੁਚਿਨ੍ਤਯਨ੍
ਇਸ ਪਵਿੱਤਰ ਥਾਂ, ਜੋ ਸਵਰਗ ਦਾ ਦਰਵਾਜ਼ਾ ਹੈ, ਇੱਥੇ ਰਾਮ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਵਿਚ ਹੀ ਮਨ ਲਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਸਰ੍ਵੇ ਸਂਤਾਨਿਕਂਨਾਮ ਬ੍ਰਹ੍ਮਲੋਕਾਦਨਨ੍ਤਰਮ੍
ਸਾਰੇ ਸੰਤਾਨਕ, ਜੋ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਲੋਕ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਆਉਂਦੇ ਹਨ,
ਯਸ੍ਯਾ ਵਿਨਿਃਸृਤਾ ਯੇ ਵੈ ਸੁਰਾਸੁਰਤਨੂਦ੍ਭਵਾਃ
ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸਰੀਰਾਂ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਏ ਦੇਵਤੇ ਤੇ ਅਸੁਰ ਉਤਪੰਨ ਹੋਏ,
ऋषਯੋ ਨਾਗਯਕ੍ਸ਼ਾਸ਼੍ਚ ਪ੍ਰਯਾਸ੍ਯਨ੍ਤਿ ਸ੍ਵਕਾਰਣਮ੍ 2.8.6.
ਰਿਸ਼ੀਆਂ, ਨਾਗਾਂ ਤੇ ਯਕਸ਼ ਵੀ ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਘਰਾਂ ਨੂੰ ਚਲੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਤਜ੍ਜਲਂ ਸਰਯੂਂ ਭੇਜੇ ਪਰਿਪੂਰ੍ਣਂ ਤਤੋ ਜਲਮ੍
ਉਹ ਸਰਯੂ ਦਰਿਆ ਵਿਚ ਗਏ, ਜੋ ਉਸ ਵੇਲੇ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ।
ਮਾਨੁषਂ ਦੇਹਮੁਤ੍ਸृਜ੍ਯ ਤੇ ਵਿਮਾਨਾਨ੍ਯਥਾਰੁਹਨ੍
ਮਾਨਵ ਸਰੀਰ ਛੱਡ ਕੇ, ਉਹ ਅਕਾਸ਼ੀ ਰਥਾਂ 'ਤੇ ਚੜ੍ਹ ਗਏ।
ਦੇਹਤ੍ਯਾਗਂ ਚ ਤੇ ਤਤ੍ਰ ਕृਤ੍ਵਾ ਦਿਵ੍ਯਵਪੁਰ੍ਦ੍ਧਰਾਃ
ਉਹ ਥਾਂ, ਸਰੀਰ ਛੱਡ ਕੇ, ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਦਿਵਿਆ ਰੂਪ ਧਾਰ ਲਿਆ।
ਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਚੋਤ੍ਤਮਦੇਹਂ ਵੈ ਦੇਵਲੋਕਮੁਪਾਗਮਨ੍ ਤੇऽਪਿ ਪ੍ਰਵਿਵਿਸ਼ੁਃ ਸਰ੍ਵੇ ਦੇਹਾਨ੍ਨਿਕ੍ਸ਼ਿਪ੍ਯ ਵੈ ਤਦਾ
ਉੱਚਾ ਰੂਪ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਦੇਵ ਲੋਕ ਵਿਚ ਪਹੁੰਚੇ; ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਉਸ ਸਮੇਂ ਆਪਣੇ ਸਰੀਰ ਛੱਡ ਕੇ, ਸਾਰੇ ਦੇਵ ਲੋਕ ਵਿਚ ਦਾਖਲ ਹੋ ਗਏ।
ਤਦਾ ਸ੍ਵਰ੍ਗਂ ਗਤਾਃ ਸਰ੍ਵੇ ਸ੍ਮृਤ੍ਵਾ ਲੋਕਗੁਰੁਂ ਵਿਭੁਮ੍
ਉਸ ਵੇਲੇ, ਸਾਰੇ ਲੋਕ, ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਗੁਰੂ ਅਤੇ ਸਰਵ-ਸ਼ਕਤੀਮਾਨ ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਸਵਰਗ ਵਿਚ ਚਲੇ ਗਏ।
ਅਤਸ੍ਤਦ੍ਗੋਪ੍ਰਤਾਰਾਖ੍ਯਂ ਤੀਰ੍ਥਂ ਵਿਖ੍ਯਾਤਿਮਾਗਤਮ੍
ਇਸ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਤੀਰਥ 'ਗੋਪ੍ਰਤਾਰ' ਨਾਂ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋ ਗਿਆ।
ਜਨ੍ਮਾਨ੍ਤਰਸ਼ਤੈਰ੍ਵਿਪ੍ਰ ਯੋਗੋऽਯਂ ਯਦਿ ਲਭ੍ਯਤੇ
ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਜੇ ਇਹ ਮਿਲਾਪ ਸੈਂਕੜਿਆਂ ਜਨਮਾਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵੀ ਮਿਲ ਜਾਵੇ,
ਗੋਪ੍ਰਤਾਰੇ ਨ ਸਨ੍ਦੇਹੋ ਹਰਿਰ੍ਭਕ੍ਤ੍ਯਾ ਸੁਨਿष੍ਠਿਤਃ
ਗੋਪ੍ਰਤਾਰ ਤੇ ਕੋਈ ਸ਼ੱਕ ਨਹੀਂ, ਹਰੀ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਟਿਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਗੋਪ੍ਰਤਾਰੇ ਨਰੋ ਵਿਦ੍ਵਾਨ੍ਯੋऽਪਿ ਸ੍ਨਾਤਿ ਸੁਨਿਸ਼੍ਚਿਤਃ
ਗੋਪ੍ਰਤਾਰ ਤੇ, ਜੇ ਕੋਈ ਵਿਦਵਾਨ ਇੱਥੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰੇ, ਉਹ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਕਾਰ੍ਤਿਕ੍ਯਾਂ ਚ ਵਿਸ਼ੇषੇਣ ਸ੍ਨਾਤਵ੍ਯਂ ਵਿਜਿਤੇਨ੍ਦ੍ਰਿਯੈਃ ਸ੍ਨਾਤੁਮਾਯਾਨ੍ਤ੍ਯਯੋਧ੍ਯਾਯਾਂ ਗੋਪ੍ਰਤਾਰੇ ਵਿਸ਼ੇषਤਃ ।। 2.8.6.
ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਕਾਰਤਿਕ ਮਹੀਨੇ ਵਿਚ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀਆਂ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਤੇ ਕਾਬੂ ਪਾਇਆ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ; ਲੋਕ ਅਯੋਧਿਆ ਵਿਚ ਖ਼ਾਸ ਤੌਰ ਤੇ ਗੋਪ੍ਰਤਾਰ ਤੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਨ ਆਉਂਦੇ ਹਨ।
ਗੋਪ੍ਰਤਾਰਸਮਂ ਤੀਰ੍ਥਂ ਨ ਭੂਤਂ ਨ ਭਵਿष੍ਯਤਿ
ਗੋਪ੍ਰਤਾਰ ਵਰਗਾ ਤੀਰਥ ਨਾ ਪਹਿਲਾਂ ਹੋਇਆ, ਨਾ ਆਉਣ ਵਾਲਾ ਹੈ।
ਨਿष੍ਪਾਪਃ ਕਲੁषਂ ਤ੍ਯਕ੍ਤ੍ਵਾ ਸ਼ੁਕ੍ਲਾਂਗਃ ਸਿਤਕਂਚੁਕਃ
ਕੋਈ ਪਾਪ ਰਹਿਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਮੈਲ ਛੱਡ ਕੇ, ਸੁੱਚਾ ਸਰੀਰ ਤੇ ਚਿੱਟਾ ਕਪੜਾ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਯਾਨਿ ਕਾਨਿ ਚ ਤੀਰ੍ਥਾਨਿ ਭੂਮੌ ਦਿਵ੍ਯਾਨਿ ਸੁਵ੍ਰਤ
ਹੇ ਸੁਵ੍ਰਤ, ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਜਿਹੜੇ-ਜਿਹੜੇ ਦਿਵਿਆ ਤੀਰਥ ਹਨ,
ਗੋਪ੍ਰਤਾਰੇ ਜਪੋ ਹੋਮਃ ਸ੍ਨਾਨਂ ਦਾਨਂ ਚ ਸ਼ਕ੍ਤਿਤਃ
ਗੋਪ੍ਰਤਾਰ ਦੇ ਦਿਨ, ਆਪਣੇ ਸਮਰਥ ਅਨੁਸਾਰ ਜਪ, ਹੋਮ, ਇਸ਼ਨਾਨ ਅਤੇ ਦਾਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਕਾਰ੍ਤਿਕੇ ਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਤਦ੍ਯਨ੍ਤਿ ਤੀਰ੍ਥਾਨਿ ਸਕਲਾਨ੍ਯਪਿ
ਕਾਰਤਿਕ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ, ਇਹ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ, ਸਾਰੇ ਤੀਰਥ ਵੀ ਮਿਲ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।