ਨਾਨਾਦ੍ਰੁਮਲਤਾਕੀਰ੍ਣਂ ਨਾਨਾਪੁष੍ਪੋਪਸ਼ੋਭਿਤਮ੍
ਉਥੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਦਰੱਖਤ ਤੇ ਲਤਾਵਾਂ ਸੀ, ਤੇ ਕਈ ਕਿਸਮਾਂ ਦੇ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਸੋਹਣੀ ਬਣੀ ਹੋਈ ਸੀ।
ਦ੍ਰੁਮਪੁष੍ਪਭਰਾਮੋਦਵਾਸਿਤਂ ਯਤ੍ਸੁਵਾਯੁਨਾ
ਜਿੱਥੇ ਸੁਹਾਵਣੀ ਹਵਾ, ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਭਰੇ ਹੋਏ ਦਰੱਖਤਾਂ ਦੀ ਮਹਿਕ ਨਾਲ ਰਚੀ ਹੋਈ ਸੀ।
ਨਾਨਾਗਂਧਰਸਾਢ੍ਯੈਸ਼੍ਚ ਪਕ੍ਵਾਪਕ੍ਵਫਲੋਦ੍ਭਵੈਃ
ਉਥੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸੁਆਦਾਂ ਅਤੇ ਗੁਣਾਂ ਵਾਲੇ ਪੱਕੇ ਤੇ ਕੱਚੇ ਫਲ ਉੱਗਦੇ ਸਨ।
ਜੀਰ੍ਣਪਤ੍ਰਤृਣਾਦੀਨਿ ਸ਼ੁष੍ਕ ਕਾष੍ਠਫਲਾਨਿ ਚ
ਉਥੇ ਸੁੱਕੇ ਪੱਤੇ, ਘਾਹ, ਤੇ ਸੁੱਕੀ ਲੱਕੜ ਅਤੇ ਫਲ ਵੀ ਪਏ ਹੋਏ ਸਨ।
ਨਾਨਾਪੁष੍ਪਸਮੂਹਾਨਾਂ ਗਨ੍ਧਮਾਦਾਯ ਮਾਰੁਤਃ 5.1.5.
ਹਵਾ ਨੇ ਕਈ ਕਿਸਮਾਂ ਦੇ ਫੁੱਲਾਂ ਦੇ ਗੁੱਛਿਆਂ ਦੀ ਮਹਿਕ ਆਪਣੇ ਨਾਲ ਲੈ ਲਈ।
ਹਰਿਤਸ੍ਨਿਗ੍ਧਨਿਚ੍ਛਿਦ੍ਰੈਃ ਪਰ੍ਣੈਰਞ੍ਛਿਦ੍ਰਕੋਟਰੈਃ
ਹਰੇ-ਭਰੇ, ਚਮਕਦਾਰ, ਨਿਰਮਲ ਪੱਤਿਆਂ ਅਤੇ ਬਿਨਾ ਦਾਗ ਵਾਲੀਆਂ ਖੋਹਾਂ ਨਾਲ—
ਅਰੋਗਿਦਰ੍ਸ਼ਨੀਯੈਸ਼੍ਚ ਸੁਵृਤ੍ਤੈਃ ਕ੍ਵਚਿ ਦੁਦ੍ਧਤੈਃ
ਕਦੇ ਕਦੇ ਇੱਥੇ ਸਿਹਤਮੰਦ ਤੇ ਸੋਹਣੇ ਰੁੱਖ ਖੜੇ ਹਨ, ਤੇ ਕੁਝ ਰੁੱਖ ਜੰਗਲੀ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵਧੇ ਹੋਏ ਹਨ।
ਸ਼ੋਭਨੈਰ੍ਵਾਯੁਸਂਕੀਰ੍ਣੈਰਂਕੁਰੈਃ ਪ੍ਰਾਵृਤਾ ਦ੍ਰੁਮਾਃ
ਰੁੱਖ ਸੁੰਦਰ ਕੋਪਲੇਂ ਨਾਲ ਢੱਕੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਜੋ ਹਵਾ ਵਿੱਚ ਰਲ ਮਿਲ ਰਹੀਆਂ ਹਨ।
ਪਵਨੋਦ੍ਧੂਤਸ਼ਿਖਰੈਃ ਸ੍ਪਰ੍ਸ਼ਯਂਤਿ ਪਰਸ੍ਪਰਮ੍
ਹਵਾ ਨਾਲ ਉਡਦੇ ਹੋਏ ਰੁੱਖਾਂ ਦੀਆਂ ਚੋਟੀਆਂ ਇਕ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਛੂਹ ਰਹੀਆਂ ਹਨ।
ਨਾਗਵृਕ੍ਸ਼ਾਃ ਕ੍ਵਚਿਤ੍ਪੁष੍ਪੈਰ੍ਭ੍ਰਮਰਾਲੀਨਕੇਸ ਰੈਃ
ਕਦੇ ਕਦੇ ਨਾਗ ਰੁੱਖ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਸਜੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਫੁੱਲਾਂ ਵਿੱਚ ਭੌਂਰੇ ਗੁੰਝ ਰਹੇ ਹਨ।
ਪੁष੍ਪਸਨ੍ਨਦ੍ਧਸ਼ਿਖਰਾਃ ਕਰ੍ਣਿਕਾਰਦ੍ਰੁਮਾਃ ਕ੍ਵਚਿਤ੍
ਕਿਤੇ ਕਰਣਿਕਾਰ ਦੇ ਰੁੱਖਾਂ ਦੀਆਂ ਚੋਟੀਆਂ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਪੂਰੀਆਂ ਢੱਕੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਹਨ।
ਸੁਪੁष੍ਪਵਿਭਵਾਟੋਪੈਃ ਸਿਨ੍ਦੁਵਾਰਸ੍ਯ ਪਂਕ੍ਤਯਃ
ਸਿੰਦੂਵਾਰ ਦੇ ਰੁੱਖਾਂ ਦੀਆਂ ਕਤਾਰਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਧੀਆ ਤੇ ਰੰਗ ਬਿਰੰਗੇ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਸ਼ਾਨ ਵਿਖਾ ਰਹੀਆਂ ਹਨ।
ਕ੍ਵਚਿਤ੍ਕ੍ਵਚਿਤ੍ਕੁਨ੍ਦਲਤਾਃ ਸੁਪੁष੍ਪਾਭਰਣੋਜ੍ਜ੍ਵਲਾਃ
ਕਦੇ ਕਦੇ ਕੁੰਦ ਦੀਆਂ ਬੇਲਾਂ ਸੋਹਣੇ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਸਜ ਕੇ ਚਮਕ ਰਹੀਆਂ ਹਨ।
ਅਤਿਵਿਦ੍ਰੁਮਸ਼ੋਭਾਢ੍ਯਾ ਕਾਸਂਤ੍ਯੋ ਯੂਥਿਕਾਲਤਾਃ
ਯੂਥਿਕਾ ਦੀਆਂ ਬੇਲਾਂ ਇਕੱਠੀਆਂ ਹੋ ਕੇ ਲਾਲ ਰੰਗ ਦੇ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਬਹੁਤ ਸੋਹਣੀਆਂ ਲੱਗ ਰਹੀਆਂ ਹਨ।
ਸ਼ਾਲਾਰ੍ਜੁਨਾਃ ਕ੍ਵਚਿਦ੍ਭਾਂਤਿ ਵਨੋਦ੍ਦੇਸ਼ੇषੁ ਪੁष੍ਪਿਤਾਃ 5.1.5.
ਕਦੇ ਕਦੇ ਜੰਗਲ ਦੇ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸਾਲ ਤੇ ਅਰਜੁਨ ਦੇ ਰੁੱਖ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਖਿੜੇ ਹੋਏ ਹਨ।
ਅਵਿਮੁਕ੍ਤਂ ਤੁ ਵਲ੍ਲੀਭਿਃ ਪੁष੍ਪਿਤਾਸ੍ਤੁ ਦ੍ਰੁਮਾਸ੍ਤਥਾ
ਫੁੱਲਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਬੇਲਾਂ ਨਾਲ ਲਪਟੇ ਹੋਏ ਰੁੱਖ ਕਦੇ ਵੀ ਖਾਲੀ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦੇ।
ਚੂਤਾਸ਼੍ਚ ਤਿਲਕਾਸ਼੍ਚੈਵ ਮਞ੍ਜਰੀਭਿਃ ਕਰੈਰਿਵ
ਆਮ ਤੇ ਤਿਲਕ ਦੇ ਰੁੱਖ ਵੀ ਮੰਜਰੀਆਂ ਨਾਲ ਐਸੇ ਸਜੇ ਹੋਏ ਹਨ ਜਿਵੇਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਹੱਥ ਲਾ ਦਿੱਤੇ ਹੋਣ।
ਪਰਸ੍ਪਰਂ ਚ ਸਂਯੁਕ੍ਤੈਸ੍ਤਿਲਕਾਸ਼ੋਕਪਲ੍ਲਵੈਃ
ਤਿਲਕ ਤੇ ਅਸ਼ੋਕ ਦੇ ਰੁੱਖ ਆਪਣੇ ਨਰਮ ਪੱਤਿਆਂ ਨਾਲ ਇਕ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਮਿਲੇ ਹੋਏ ਹਨ।
ਫਲਪੁष੍ਪਨਗਾ ਨਮ੍ਰਾਃ ਪੇਸ਼ਲੇਨੇਵ ਸਜ੍ਜਨਾਃ
ਫਲ ਤੇ ਫੁੱਲਾਂ ਦੇ ਭਾਰ ਨਾਲ ਨਿਵੇ ਹੋਏ ਇਹ ਰੁੱਖ ਨਰਮ ਸੁਭਾਵ ਵਾਲੇ ਭਲੇ ਲੋਕਾਂ ਵਾਂਗ ਹਨ।
ਮਾਰੁਤਾਸ਼੍ਲਿष੍ਟਸਂਤੁष੍ਟੈਃ ਪਾਦਪਾਃ ਸ਼ਾਲਿਵਾਰਿਭਿਃ
ਹਵਾ ਦੀ ਗੱਲ੍ਹ ਨਾਲ ਖੁਸ਼ ਹੋਏ ਰੁੱਖ ਚੌਹੀਂ ਪਾਸੇ ਧਾਨ ਦੇ ਖੇਤਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰੇ ਹੋਏ ਹਨ।
ਪੁष੍ਪਾਣਾਮਿਵ ਵੇਗੇਨ ਸ੍ਵਸ਼ੋਭਾਰ੍ਥਂ ਵ੍ਰਜਂਤਿ ਵੈ
ਉਹ ਇੰਝ ਲੱਗਦੇ ਹਨ ਜਿਵੇਂ ਫੁੱਲ ਆਪਣੀ ਸੋਭਾ ਵਧਾਉਣ ਲਈ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਚੱਲ ਪਏ ਹੋਣ।
ਪੁष੍ਪਸ਼ੋਭਾਭਰਨਤੈਃ ਸ਼ਿਖਰੈਃ ਕਂਪਸਂਯੁਤੈਃ
ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਸੋਭਾ ਨਾਲ ਭਰੇ ਹੋਏ ਰੁੱਖਾਂ ਦੀਆਂ ਚੋਟੀਆਂ ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ ਹਿੱਲ ਰਹੀਆਂ ਹਨ।
ਭृਂਗਾਃ ਪਵਨਵਿਕ੍ਸ਼ਿਪ੍ਤਾਮृਤਵਲ੍ਲੀਲਤਾਸ਼੍ਰਿਤਾਃ
ਭੌਂਰੇ ਅਮ੍ਰਿਤ ਭਰੀਆਂ ਬੇਲਾਂ ਵਿੱਚ ਆਸਰਾ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਹਵਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇਧਰ-ਉਧਰ ਉਡਾ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।
ਪੁष੍ਪਾਭਿਃ ਕੁਨ੍ਦਵਲ੍ਲੀਭਿਃ ਪਾਦਪਾਃ ਕ੍ਵਚਿਦਾਵृਤਾਃ
ਕਦੇ ਕਦੇ ਕੁੰਦ ਦੀਆਂ ਬੇਲਾਂ ਦੇ ਫੁੱਲ ਰੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਢੱਕ ਲੈਂਦੇ ਹਨ।
ਦ੍ਰੁਮਾ ਣਾਮਪ੍ਯਥਾਗ੍ਰੇषੁ ਪੁष੍ਪਿਤਾ ਮਾਧਵੀ ਲਤਾ 5.1.5.
ਅੱਗੇ ਦਰੱਖਤਾਂ ਵਿੱਚ ਮਾਧਵੀ ਬੇਲ ਫੁੱਲ ਰਹੀ ਹੈ।
ਹਰਿਤਾਃ ਕਾਂਚਨਚ੍ਛਾਯਾਃ ਫਲਿਤਾਃ ਪੁष੍ਪਿਤਾ ਦ੍ਰੁਮਾਃ
ਦਰੱਖਤ ਹਰੇ-ਭਰੇ ਹਨ, ਸੋਨੇ ਵਰਗਾ ਚਮਕਦਾਰ ਰੰਗ ਹੈ, ਫਲ ਤੇ ਫੁੱਲ ਲੱਗੇ ਹੋਏ ਹਨ।
ਪੁष੍ਪਕਿਂਜਲ੍ਕਬਹੁਲਾਃ ਕਿਂਜਲ੍ਕਬਹੁਲੋਦਰਾਃ
ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਫੁੱਲਾਂ ਵਿੱਚ ਰੇਸ਼ੇ ਬਹੁਤ ਹਨ, ਅੰਦਰੋਂ ਵੀ ਰੇਸ਼ੇ ਭਰਪੂਰ ਹਨ।
ਸ਼ਿਰੀष ਪੁष੍ਪਸਂਕਾਸ਼ਾਃ ਸ਼ੁਕਾ ਮਿਥੁਨਤਃ ਕ੍ਵਚਿਤ੍
ਕਈ ਥਾਵਾਂ ਤੇ ਸ਼ੀਰੀਸ਼ ਦੇ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਚਮਕ ਹੈ, ਤੇ ਤੋਤਿਆਂ ਦੇ ਜੋੜੇ ਵੀ ਹਨ।
ਸਂਯੁਕ੍ਤਾਃ ਸਹਚਾਰਿਣ੍ਯਾ ਮਯੂਰਾਸ਼੍ਚਿਤ੍ਰਬਰ੍ਹਿਣਃ
ਰੰਗ-ਬਿਰੰਗੀ ਪੂੰਛ ਵਾਲੇ ਮੋਰ ਆਪਣੇ ਸਾਥੀਆਂ ਨਾਲ ਇਕੱਠੇ ਹਨ।
ਕੂਜਂਤਿ ਪਤ੍ਰਿਸਂਘਾਤਾ ਨਾਨਾਦ੍ਭੁਤਵਿਰਾਵਿਣਃ
ਉਹ ਝੁੰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਬੈਠ ਕੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਅਜੀਬ ਤੇ ਸੁਹਣੀਆਂ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ।