ਪੁਰਾਪਤਨ੍ਨਧੋਜ੍ਵਾਲ ਊਰ੍ਧ੍ਵਜ੍ਵਾਲੋ ਯਦਾ ਧृਤਃ
ਪਹਿਲਾਂ, ਜਦੋਂ ਹੇਠਾਂ ਵਾਲੀ ਅੱਗ ਡਿੱਗ ਰਹੀ ਸੀ, ਉੱਤੇ ਵਾਲੀ ਅੱਗ ਰੋਕ ਲਈ ਗਈ।
ਜ੍ਵਾਲਾਭਿਃ ਪ੍ਰਜ੍ਵਲਨ੍ਨੂਰ੍ਧ੍ਵਂ ਸਰ੍ਵਸ਼ਬ੍ਦਸ੍ਫੁਲਿਂਗਵਾਨ੍
ਉਹ ਉੱਤੇ ਵੱਲ ਅੱਗ ਦੀਆਂ ਲਪਟਾਂ ਨਾਲ ਸੜਦਾ ਹੋਇਆ, ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਤੇ ਚਿੰਗਾਰੀਆਂ ਛੱਡ ਰਿਹਾ ਸੀ।
ਕਿਮਰ੍ਥਂ ਤੁ ਤ੍ਵਯਾ ਦੇਵ ਭੂਮਿਭਕ੍ਸ਼ਂ ਨਿਵਾਰਿਤਮ੍
ਹੇ ਦੇਵਤਾ, ਤੁਸੀਂ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਖਾਣ ਤੋਂ ਕਿਉਂ ਰੋਕਿਆ ਸੀ?
ਏਵਮੁਕ੍ਤੋऽਗ੍ਨਯੇ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਸ੍ਵਰੋਮਾਣਿ ਜੁਹਾਵ ਸਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਖਣ 'ਤੇ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਆਪਣੀਆਂ ਵੱਲਾਂ ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਚੜ੍ਹਾ ਦਿੱਤੀਆਂ।
ਅਬ੍ਰਵੀਚ੍ਚ ਨ ਮੇ ਤृਪ੍ਤਿਰ੍ਨ ਚ ਮੇ ਦੇਹਨਿਰ੍ਵृਤਿਃ 5.1.4.
ਉਸ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਮੈਨੂੰ ਕੋਈ ਤਸੱਲੀ ਨਹੀਂ, ਤੇ ਨਾ ਹੀ ਆਪਣੇ ਸਰੀਰ ਵਿਚ ਕੋਈ ਖੁਸ਼ੀ ਹੈ।
ਅਬ੍ਰਵੀਤ੍ਤਂ ਤਦਾ ਵਹ੍ਨਿਸ੍ਤृਪ੍ਤਿਰ੍ਨਾਸ੍ਤਿ ਮਮੇਤਿ ਹਿ
ਫਿਰ ਅੱਗ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਮੈਨੂੰ ਵੀ ਕੋਈ ਤਸੱਲੀ ਨਹੀਂ।
ਅਬ੍ਰਵੀਚ੍ਚ ਨ ਮੇ ਤृਪ੍ਤਿਰ੍ਨ ਚ ਮੇ ਦੇਹਨਿਰ੍ਵृਤਿਃ
ਉਸ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਮੈਨੂੰ ਨਾ ਤਾਂ ਤਸੱਲੀ ਮਿਲੀ ਹੈ, ਨਾ ਹੀ ਮੇਰੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਆਰਾਮ ਆਇਆ ਹੈ।
ਤਤੋ ਧਾਤ੍ਰਾ ਹੁਤਾਸ਼ਾਯ ਕृਤੋ ਦੇਹੋ ਵਿਧਾਤੁਕਃ । ਤਮਦੇਹਮਥੋ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਣਮਵਦਚ੍ਚ ਸਃ
ਫਿਰ ਸਿਰਜਣਹਾਰੇ ਨੇ ਅੱਗ ਲਈ ਕੰਮ ਵਾਸਤੇ ਇੱਕ ਸਰੀਰ ਬਣਾਇਆ। ਉਹ ਸਰੀਰ ਵੇਖ ਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਨੂੰ ਆਖਿਆ।
ਅਹੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮਨ੍ਨ ਮੇ ਤृਪ੍ਤਿਰ੍ਨ ਚ ਮੇ ਦੇਹਨਿਰ੍ਵृਤਿਃ। ਕੁਦ੍ਧੇਣ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣਾ ਸੋऽਗ੍ਨਿਰ੍ਹੁਂਕਾਰੇਣ ਦ੍ਵਿਧਾ ਕृਤਃ
ਹੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ! ਮੈਨੂੰ ਨਾ ਤਾਂ ਤਸੱਲੀ ਮਿਲੀ ਹੈ, ਨਾ ਹੀ ਮੇਰੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਆਰਾਮ ਆਇਆ ਹੈ। ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਨੇ ਹੰਕਾਰ ਨਾਲ ਅੱਗ ਨੂੰ ਦੋ ਹਿੱਸਿਆਂ 'ਚ ਵੰਡ ਦਿੱਤਾ।
ਆਹਤੂ ਰੁਦਤਾਵਗ੍ਨੀ ਆਹਾਰਾਰ੍ਥਂ ਪ੍ਰਜਾਪਤਿਮ੍
ਮਾਰੇ ਹੋਏ ਤੇ ਰੋ ਰਿਹਾ ਅੱਗ ਨੇ ਖਾਣ ਲਈ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਕੋਲ ਮੰਗੀ।
ਤ੍ਰਯਸ੍ਤੇषਾਂ ਰੁਦਂਤਿ ਸ੍ਮ ਰੁਦਨ੍ਹ੍ਯੇਕੋ ਹ੍ਯਸਂਵृਤਃ
ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਤਿੰਨ ਰੋ ਰਹੇ ਸਨ, ਇੱਕ ਖੁੱਲ੍ਹੇ ਤੌਰ ਤੇ ਬਿਨਾ ਰੋਕ ਰੋ ਰਿਹਾ ਸੀ।
ਰੋਰੂਯਮਾਣੇ ਚਾਗ੍ਨੌ ਤੁ ਪੁਨਰ੍ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਕृਪਾਨ੍ਵਿਤਃ
ਜਦੋਂ ਅੱਗ ਰੋ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਤਾਂ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਨੂੰ ਤਰਸ ਆ ਗਿਆ।
ਸ ਕਾਲਸ੍ਤਸ੍ਯ ਕਾਮਸ੍ਯ ਸਾ ਵृਤ੍ਤਿਃ ਸਂਪ੍ਰਕਲ੍ਪਿਤਾ
ਉਸ ਸਮੇਂ, ਉਸ ਦੀ ਇੱਛਾ ਤੇ ਕੰਮ ਉਸ ਲਈ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।
ਹੁਂਕਾਰਾਗ੍ਨਿਃ ਪ੍ਰਜਜ੍ਵਾਲ ਕਿਮੇਤਦਿਤਿ ਚਾਬ੍ਰਵੀਤ੍
ਹੰਕਾਰ ਦੀ ਅੱਗ ਭੜਕ ਉਠੀ ਤੇ ਉਸ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ: ਇਹ ਕੀ ਹੈ?
ਦੇਵਮਧ੍ਯੇ ਬਹਿਰ੍ਵਾਪਿ ਮੁਨੀਨਾਮਾਸ਼੍ਰਮੇषੁ ਚ 5.1.4.
ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿਚ, ਬਾਹਰ ਜਾਂ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਆਸ਼ਰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ।
ਅਹਮੇਵਂ ਪ੍ਰਦਾਸ੍ਯਾਮਿ ਪੁਨਃ ਪੁਨਰੁਵਾਚ ਹ
ਮੈਂ ਆਪ ਹੀ ਇਹ ਦਿਆਂਗਾ, ਉਹ ਵਾਰ ਵਾਰ ਆਖਦਾ ਰਿਹਾ।
ਸਾਭਿਮਾਨੋऽਪਮਾਨੋ ਵਾ ਹੁਂਕਾਰੋ ਯਤ੍ਰ ਕਥ੍ਯਤੇ
ਜਿੱਥੇ ਅਹੰਕਾਰ ਜਾਂ ਬੇਇੱਜਤੀ ਦੀ ਗੱਲ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਉੱਥੇ ਹੰਕਾਰ ਦੀ ਧੁਨੀ ਨਿਕਲਦੀ ਹੈ।
ਇਕਾਰਾਗ੍ਨਿਂ ਸਮਾਹੂਯ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਵਚਨਮ ਬ੍ਰਵੀਤ੍
ਇੱਕਾਰ ਦੀ ਅੱਗ ਨੂੰ ਬੁਲਾਕੇ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਨੇ ਇਹ ਗੱਲ ਆਖੀ।
ਉਕਾਰਾਗ੍ਨਿਂ ਸਮਾਹੂਯ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਵਚਨਮਬ੍ਰਵੀਤ੍
ਉਕਾਰ ਦੀ ਅੱਗ ਨੂੰ ਬੁਲਾਕੇ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਨੇ ਇਹ ਗੱਲ ਆਖੀ।
ਅਹਂ ਚ ਤੇ ਵਿਧਾਸ੍ਯਾਮਿ ਸ੍ਥਾਨਮਾਹਾਰਮੇਵ ਚ
ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਲਈ ਥਾਂ ਤੇ ਖਾਣ-ਪੀਣ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕਰਾਂਗਾ।
ਯਤੋऽਗ੍ਨਿਰ੍ਵ੍ਯਾਸ ਤੇਨੋਕ੍ਤੋ ਗਿਰੌ ਦੁਰ੍ਗੇ ਮਹਾਮੁਨੇ
ਇਸ ਕਰਕੇ, ਅੱਗ ਨੇ ਵਿਆਸ ਜੀ ਨੂੰ ਆਖਿਆ: ਪਹਾੜ ਵਿਚ, ਕਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ, ਹੇ ਵੱਡੇ ਮੁਨੀ।
ਸੋऽਪਿ ਭਿਨ੍ਨਃ ਸਮਾਹੂਤੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣਾ ਸ੍ਥਾਨਲਿਪ੍ਸਯਾ
ਉਹ ਵੀ ਵੰਡਿਆ ਗਿਆ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਨੇ ਥਾਂ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਉਸ ਨੂੰ ਬੁਲਾਇਆ।
ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਤ੍ਵਂ ਸਂਸ੍ਕृਤਾਂ ਵਾਣੀਂ ਦ੍ਵਿਜਾਤੀਨਾਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਯ
ਇਸ ਲਈ, ਤੂੰ ਦੋ ਵਾਰੀ ਜਨਮੇਆਂ ਦੀ ਸੁਧਰੀ ਹੋਈ ਬੋਲੀ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰ।
ਤਸ੍ਮਾਦ੍ਦ੍ਵਿਜਾਤੇਰ੍ਵਿਜ੍ਞੇਯਾ ਵਾਣੀ ਪੁਣ੍ਯਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤਾ
ਇਸ ਲਈ, ਦੋ ਵਾਰੀ ਜਨਮੇਆਂ ਦੀ ਬੋਲੀ ਪਵਿੱਤਰ ਤੇ ਪ੍ਰਗਟ ਜਾਣੀ ਜਾਵੇ।
ਅਨृਤਾਕ੍ਸ਼ਰਵਿਨ੍ਯਾਸਾਦਮਂਗਲ੍ਯਾ ਹ੍ਯਸਂਸ੍ਕृਤਾ 5.1.4.
ਝੂਠੇ ਅੱਖਰਾਂ ਦੇ ਜੋੜਣ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਅਸ਼ੁਭ ਅਤੇ ਅਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਆਹੂਯ ਭੂਯੋऽਕਾਰਾਗ੍ਨਿਂ ਪ੍ਰਜਾਪਤਿਰਚਕ੍ਸ਼ੁषਮ੍
ਫਿਰ, 'ਅ' ਅੱਖਰ ਦੀ ਅੱਗ ਨੂੰ ਦੁਬਾਰਾ ਸੱਦ ਕੇ, ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਮਾਲਕ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਬਿਨਾ ਨਜ਼ਰ ਵਾਲਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।
ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਣਮਾਹ ਵਹ੍ਨਿਸ੍ਤੁ ਵਾਚੋਹਂ ਮੁਖਮਸ੍ਮਿ ਹੇ
ਅੱਗ ਨੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੂੰ ਆਖਿਆ: 'ਮੈਂ ਬੋਲੀ ਦਾ ਮੂੰਹ ਹਾਂ।'
ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਤਮਾਹ ਯਸ੍ਮਾਤ੍ਤ੍ਵਂ ਤੇਜਃਸ੍ਥਾਨਂ ਸਮੀਹਸੇ
ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਆਖਿਆ: 'ਕਿਉਂਕਿ ਤੂੰ ਚਾਨਣ ਵਾਲੀ ਥਾਂ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈਂ—'
ਯਸ੍ਮਾਤ੍ਤੇਜਃ ਪ੍ਰਪਸ਼੍ਯਂਤਿ ਚਕ੍ਸ਼ੁਰ੍ਭਵਤਿ ਦੁਰ੍ਬਲਮ੍
ਕਿਉਂਕਿ ਤੇਰੀ ਰੌਸ਼ਨੀ ਵੇਖ ਕੇ ਅੱਖਾਂ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ—
ਇਕਾਰਮਥ ਸਂਭਿਨ੍ਨਮਗ੍ਨਿਮਾਹ ਪਿਤਾਮਹਃ
ਫਿਰ, 'ਇ' ਅੱਖਰ ਨੂੰ ਵੱਖ ਕਰਕੇ, ਪਿਤਾਮਹ ਨੇ ਅੱਗ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕੀਤਾ।