ਤਯੋਰਵਿਦਿਤਂ ਨਾਸ੍ਤਿ ਸਿਦ੍ਧਾਸਿਦ੍ਧਂ ਮਹਾਤ੍ਮਨੋਃ
ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਵੱਡੇ ਜੀਵਾਂ ਲਈ ਕੋਈ ਵੀ ਗੱਲ, ਚਾਹੇ ਪੂਰੀ ਹੋਈ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਨਾ ਹੋਈ ਹੋਵੇ, ਅਣਜਾਣ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦੀ।
ਬ੍ਰਹ੍ਮਣਃ ਪਂਚਮਂ ਵਕ੍ਤ੍ਰਂ ਯਤ੍ਤਦਾਸੀਨ੍ਮਹਾਤ੍ਮਨਃ
ਉਸ ਸਮੇਂ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦਾ ਪੰਜਵਾਂ ਚਿਹਰਾ, ਜੋ ਵੱਡੀ ਆਤਮਾ ਵਾਲਾ ਸੀ, ਮੌਜੂਦ ਸੀ।
ਯੋ ਨਰੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣਃ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਃ ਸੋऽਪ੍ਯਗ੍ਨਿਸ੍ਤਸ੍ਯ ਮਾਨਸਃ
ਜਿਸ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਬ੍ਰਹਮਾ ਆਖਿਆ ਗਿਆ, ਉਹ ਅੱਗ ਵੀ ਹੈ, ਜੋ ਉਸਦੇ ਮਨ ਤੋਂ ਜੰਮੀ ਸੀ।
ਪੂਰ੍ਵਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਸਮੁਤ੍ਪਤ੍ਤਿ ਮੇਵਂ ਤਸ੍ਯ ਮਹਾਨ੍ਨਰਃ
ਉਸ ਮਹਾਨ ਮਨੁੱਖ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਉਸਦੀ ਉਤਪਤੀ ਵੇਖ ਕੇ, ਫਿਰ ਐਸਾ ਹੀ ਕੀਤਾ।
ਸ ਤਂ ਹਤ੍ਵਾ ਸ਼ਰੇਣਾਜੌ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣੋ ਨਿਹਿਤਂ ਰਜਃ 5.1.4.
ਉਸ ਨੇ ਯੁੱਧ ਵਿਚ ਤੀਰ ਨਾਲ ਉਸਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ, ਤੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੀ ਮਿੱਟੀ ਥੱਲੇ ਪੈ ਗਈ।
ਵਿਸ੍ਤਰੇਣ ਤਦਾਚਕ੍ਸ਼੍ਵ ਭਗਵਨ੍ਮੁਨਿਵਂਦਿਤ
ਹੇ ਭਗਵਾਨ, ਜਿਸਨੂੰ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਸਲਾਮ ਕੀਤਾ, ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ ਇਹ ਗੱਲ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਦੱਸੋ।
ਸਨਤ੍ਕੁਮਾਰ ਉਵਾਚ ਅਵ੍ਯਕ੍ਤਾਦੀਨ੍ਸਸਰ੍ਜਾਦਾਵਂਡਂ ਹਿ ਤਦਜਾਯਤ
ਸਨਤਕੁਮਾਰ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਅਦ੍ਰਿਸ਼੍ਯ ਤੋਂ ਉਸ ਨੇ ਆਦਿ ਅੰਡ ਬਣਾਇਆ, ਤੇ ਉਹ ਜੰਮਿਆ।
ਸ੍ਵਯਂਭੂਃ ਸ ਤਪਸ੍ਤਪ੍ਤ੍ਵਾ ਦਿਵ੍ਯਂ ਵਰ੍षਸ਼ਤਂ ਮਹਤ੍
ਸਵੈਭੂ ਨੇ ਸੋ ਸੌ ਦਿਵਯ ਸਾਲ ਵੱਡਾ ਤਪ ਕਰਕੇ, ਫਿਰ ਰਚਨਾ ਕੀਤੀ।
ਸ਼੍ਰੁਤਿਯੋਗਾਤ੍ਤੁ ਮਨਸਃ ਪਸ਼੍ਚਾਦਗ੍ਨਿਰਜਾਯਤ
ਸੁਣਨ ਤੇ ਮਨ ਦੇ ਮਿਲਾਪ ਨਾਲ, ਫਿਰ ਅੱਗ ਜੰਮੀ।
ਪਾਣਿਭ੍ਯਾਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣਾ ਸੋਗ੍ਨਿਰ੍ਭੂਮੇਰੂਰ੍ਧ੍ਵਂ ਨਿਵੇਸ਼ਿਤਃ
ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ ਅੱਗ ਨੂੰ ਧਰਤੀ ਤੋਂ ਉੱਤੇ ਰੱਖ ਦਿੱਤਾ।
ਪੁਰਾਪਤਨ੍ਨਧੋਜ੍ਵਾਲ ਊਰ੍ਧ੍ਵਜ੍ਵਾਲੋ ਯਦਾ ਧृਤਃ
ਪਹਿਲਾਂ, ਜਦੋਂ ਹੇਠਾਂ ਵਾਲੀ ਅੱਗ ਡਿੱਗ ਰਹੀ ਸੀ, ਉੱਤੇ ਵਾਲੀ ਅੱਗ ਰੋਕ ਲਈ ਗਈ।
ਜ੍ਵਾਲਾਭਿਃ ਪ੍ਰਜ੍ਵਲਨ੍ਨੂਰ੍ਧ੍ਵਂ ਸਰ੍ਵਸ਼ਬ੍ਦਸ੍ਫੁਲਿਂਗਵਾਨ੍
ਉਹ ਉੱਤੇ ਵੱਲ ਅੱਗ ਦੀਆਂ ਲਪਟਾਂ ਨਾਲ ਸੜਦਾ ਹੋਇਆ, ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਤੇ ਚਿੰਗਾਰੀਆਂ ਛੱਡ ਰਿਹਾ ਸੀ।
ਕਿਮਰ੍ਥਂ ਤੁ ਤ੍ਵਯਾ ਦੇਵ ਭੂਮਿਭਕ੍ਸ਼ਂ ਨਿਵਾਰਿਤਮ੍
ਹੇ ਦੇਵਤਾ, ਤੁਸੀਂ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਖਾਣ ਤੋਂ ਕਿਉਂ ਰੋਕਿਆ ਸੀ?
ਏਵਮੁਕ੍ਤੋऽਗ੍ਨਯੇ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਸ੍ਵਰੋਮਾਣਿ ਜੁਹਾਵ ਸਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਖਣ 'ਤੇ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਆਪਣੀਆਂ ਵੱਲਾਂ ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਚੜ੍ਹਾ ਦਿੱਤੀਆਂ।
ਅਬ੍ਰਵੀਚ੍ਚ ਨ ਮੇ ਤृਪ੍ਤਿਰ੍ਨ ਚ ਮੇ ਦੇਹਨਿਰ੍ਵृਤਿਃ 5.1.4.
ਉਸ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਮੈਨੂੰ ਕੋਈ ਤਸੱਲੀ ਨਹੀਂ, ਤੇ ਨਾ ਹੀ ਆਪਣੇ ਸਰੀਰ ਵਿਚ ਕੋਈ ਖੁਸ਼ੀ ਹੈ।
ਅਬ੍ਰਵੀਤ੍ਤਂ ਤਦਾ ਵਹ੍ਨਿਸ੍ਤृਪ੍ਤਿਰ੍ਨਾਸ੍ਤਿ ਮਮੇਤਿ ਹਿ
ਫਿਰ ਅੱਗ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਮੈਨੂੰ ਵੀ ਕੋਈ ਤਸੱਲੀ ਨਹੀਂ।
ਅਬ੍ਰਵੀਚ੍ਚ ਨ ਮੇ ਤृਪ੍ਤਿਰ੍ਨ ਚ ਮੇ ਦੇਹਨਿਰ੍ਵृਤਿਃ
ਉਸ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਮੈਨੂੰ ਨਾ ਤਾਂ ਤਸੱਲੀ ਮਿਲੀ ਹੈ, ਨਾ ਹੀ ਮੇਰੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਆਰਾਮ ਆਇਆ ਹੈ।
ਤਤੋ ਧਾਤ੍ਰਾ ਹੁਤਾਸ਼ਾਯ ਕृਤੋ ਦੇਹੋ ਵਿਧਾਤੁਕਃ । ਤਮਦੇਹਮਥੋ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਣਮਵਦਚ੍ਚ ਸਃ
ਫਿਰ ਸਿਰਜਣਹਾਰੇ ਨੇ ਅੱਗ ਲਈ ਕੰਮ ਵਾਸਤੇ ਇੱਕ ਸਰੀਰ ਬਣਾਇਆ। ਉਹ ਸਰੀਰ ਵੇਖ ਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਨੂੰ ਆਖਿਆ।
ਅਹੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮਨ੍ਨ ਮੇ ਤृਪ੍ਤਿਰ੍ਨ ਚ ਮੇ ਦੇਹਨਿਰ੍ਵृਤਿਃ। ਕੁਦ੍ਧੇਣ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣਾ ਸੋऽਗ੍ਨਿਰ੍ਹੁਂਕਾਰੇਣ ਦ੍ਵਿਧਾ ਕृਤਃ
ਹੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ! ਮੈਨੂੰ ਨਾ ਤਾਂ ਤਸੱਲੀ ਮਿਲੀ ਹੈ, ਨਾ ਹੀ ਮੇਰੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਆਰਾਮ ਆਇਆ ਹੈ। ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਨੇ ਹੰਕਾਰ ਨਾਲ ਅੱਗ ਨੂੰ ਦੋ ਹਿੱਸਿਆਂ 'ਚ ਵੰਡ ਦਿੱਤਾ।
ਆਹਤੂ ਰੁਦਤਾਵਗ੍ਨੀ ਆਹਾਰਾਰ੍ਥਂ ਪ੍ਰਜਾਪਤਿਮ੍
ਮਾਰੇ ਹੋਏ ਤੇ ਰੋ ਰਿਹਾ ਅੱਗ ਨੇ ਖਾਣ ਲਈ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਕੋਲ ਮੰਗੀ।
ਤ੍ਰਯਸ੍ਤੇषਾਂ ਰੁਦਂਤਿ ਸ੍ਮ ਰੁਦਨ੍ਹ੍ਯੇਕੋ ਹ੍ਯਸਂਵृਤਃ
ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਤਿੰਨ ਰੋ ਰਹੇ ਸਨ, ਇੱਕ ਖੁੱਲ੍ਹੇ ਤੌਰ ਤੇ ਬਿਨਾ ਰੋਕ ਰੋ ਰਿਹਾ ਸੀ।
ਰੋਰੂਯਮਾਣੇ ਚਾਗ੍ਨੌ ਤੁ ਪੁਨਰ੍ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਕृਪਾਨ੍ਵਿਤਃ
ਜਦੋਂ ਅੱਗ ਰੋ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਤਾਂ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਨੂੰ ਤਰਸ ਆ ਗਿਆ।
ਸ ਕਾਲਸ੍ਤਸ੍ਯ ਕਾਮਸ੍ਯ ਸਾ ਵृਤ੍ਤਿਃ ਸਂਪ੍ਰਕਲ੍ਪਿਤਾ
ਉਸ ਸਮੇਂ, ਉਸ ਦੀ ਇੱਛਾ ਤੇ ਕੰਮ ਉਸ ਲਈ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।
ਹੁਂਕਾਰਾਗ੍ਨਿਃ ਪ੍ਰਜਜ੍ਵਾਲ ਕਿਮੇਤਦਿਤਿ ਚਾਬ੍ਰਵੀਤ੍
ਹੰਕਾਰ ਦੀ ਅੱਗ ਭੜਕ ਉਠੀ ਤੇ ਉਸ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ: ਇਹ ਕੀ ਹੈ?
ਦੇਵਮਧ੍ਯੇ ਬਹਿਰ੍ਵਾਪਿ ਮੁਨੀਨਾਮਾਸ਼੍ਰਮੇषੁ ਚ 5.1.4.
ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿਚ, ਬਾਹਰ ਜਾਂ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਆਸ਼ਰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ।
ਅਹਮੇਵਂ ਪ੍ਰਦਾਸ੍ਯਾਮਿ ਪੁਨਃ ਪੁਨਰੁਵਾਚ ਹ
ਮੈਂ ਆਪ ਹੀ ਇਹ ਦਿਆਂਗਾ, ਉਹ ਵਾਰ ਵਾਰ ਆਖਦਾ ਰਿਹਾ।
ਸਾਭਿਮਾਨੋऽਪਮਾਨੋ ਵਾ ਹੁਂਕਾਰੋ ਯਤ੍ਰ ਕਥ੍ਯਤੇ
ਜਿੱਥੇ ਅਹੰਕਾਰ ਜਾਂ ਬੇਇੱਜਤੀ ਦੀ ਗੱਲ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਉੱਥੇ ਹੰਕਾਰ ਦੀ ਧੁਨੀ ਨਿਕਲਦੀ ਹੈ।
ਇਕਾਰਾਗ੍ਨਿਂ ਸਮਾਹੂਯ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਵਚਨਮ ਬ੍ਰਵੀਤ੍
ਇੱਕਾਰ ਦੀ ਅੱਗ ਨੂੰ ਬੁਲਾਕੇ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਨੇ ਇਹ ਗੱਲ ਆਖੀ।
ਉਕਾਰਾਗ੍ਨਿਂ ਸਮਾਹੂਯ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਵਚਨਮਬ੍ਰਵੀਤ੍
ਉਕਾਰ ਦੀ ਅੱਗ ਨੂੰ ਬੁਲਾਕੇ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਨੇ ਇਹ ਗੱਲ ਆਖੀ।
ਅਹਂ ਚ ਤੇ ਵਿਧਾਸ੍ਯਾਮਿ ਸ੍ਥਾਨਮਾਹਾਰਮੇਵ ਚ
ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਲਈ ਥਾਂ ਤੇ ਖਾਣ-ਪੀਣ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕਰਾਂਗਾ।