ਏਕੋ ਵੈ ਗਾਰ੍ਹਪਤ੍ਯੋऽਸ੍ਤੁ ਦ੍ਵਿਤੀਯਾਹਵਨੀਯਕਃ
ਇੱਕ ਅੱਗ ਗਾਰਹਪਤਿਆ ਹੋਵੇ, ਦੂਜੀ ਆਹਵਨੀਯਾ ਹੋਵੇ।
ਵਰ੍ਤੁਲੇ ਤਰ੍ਪਯਾਤ੍ਮਾਨਂ ਮਾਮਥੋ ਧਨੁषਾਕृਤੌ
ਗੋਲ ਚੱਕਰ ਵਿਚ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਤ੍ਰਿਪਤ ਕਰ, ਪਰ ਧਨੁਸ਼ ਵਾਂਗ ਨਾ ਘੁੰਮ।
ਹੁਤ੍ਵਾ ਤ੍ਵਗ੍ਨਿਂ ਚ ਤਪਸਾ ਹਰਮੇਵਾਰ੍ਚ੍ਯ ਤਤ੍ਕ੍ਸ਼ਣਾਤ੍ 5.1.3.
ਅੱਗ ਵਿਚ ਹਵਨ ਕਰਕੇ ਤੇ ਤਪ ਕਰਕੇ, ਉਸੀ ਵੇਲੇ ਹਰ ਨੂੰ ਸਿਮਰ।
ਪ੍ਰਾਯਸ਼੍ਚਿਤ੍ਤਵਿਸ਼ੁਦ੍ਧਾਤ੍ਮਾ ਪ੍ਰਤਿਪਦ੍ਯ ਮਹੇਸ਼੍ਵਰਮ੍
ਪ੍ਰਾਯਸ਼ਚਿੱਤ ਨਾਲ ਸੁੱਧ ਮਨ ਕਰਕੇ, ਮਹਾਂਦੇਵ ਨੂੰ ਜਾ ਮਿਲ।
ਇਤ੍ਯੇਵਮੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਹਰਿਰੁਗ੍ਰਤੇਜਾ ਗਤਃ ਸ੍ਵਕੀਯਂ ਨਿਲਯਂ ਮਹਾਤ੍ਮਾ
ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਤੇਜ਼ੀ ਵਾਲਾ, ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਹਰੀ ਆਪਣੇ ਘਰ ਚਲਾ ਗਿਆ।
ਕਿਮੇਵਂ ਸੋऽਧੁਨਾ ਜਾਤ ਉਤ੍ਪਤ੍ਤੌ ਵਿਸ਼੍ਵਕਰ੍ਮਣਃ
ਹੁਣ ਵਿਸ਼ਵਕਰਮਾ ਦੇ ਜਨਮ ਵੇਲੇ ਇਹ ਕਿਉਂ ਹੋਇਆ?
ਕਥਂ ਰੁਦ੍ਰੇਣ ਜਨਿਤਃ ਪ੍ਰਭੁਣਾ ਬੁਦ੍ਧਿਪੂਰ੍ਵਕਮ੍
ਰੁਦਰ, ਜੋ ਸਭ ਤੇ ਹਕਮ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਨੇ ਸੋਚ ਸਮਝ ਕੇ ਉਸਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ?
ਕੇਨ ਕਸ੍ਮਾਤ੍ਸਮੁਤ੍ਪਨ੍ਨਃ ਸ਼ਂਕਰਾਚ੍ਯੁਤਬ੍ਰਹ੍ਮਣਾਮ੍
ਕੌਣ ਤੇ ਕਿਸ ਕਾਰਨ ਸ਼ੰਕਰ, ਅਚੁਤ ਤੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਵਿਚ ਉਹ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ?
ਅਦ੍ਭੁਤਂ ਪਂਚਮਂ ਵਕ੍ਤ੍ਰਂ ਕਥਂ ਤਸ੍ਯਾਪ੍ਯੁਪਸ੍ਥਿਤਮ੍
ਉਹ ਪੰਜਵਾਂ ਅਜੀਬ ਚਿਹਰਾ ਉਸਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਮਿਲ ਗਿਆ?
ਮੂਢਾਤ੍ਮਨਾ ਨਰੋ ਯੇਨ ਹਂਤੁਂ ਸ ਪ੍ਰਹਿਤੋ ਹਰਮ੍
ਉਹ ਮੂਰਖ ਮਨ ਵਾਲਾ ਮਨੁੱਖ ਕੌਣ ਸੀ, ਜਿਸਨੂੰ ਹਰਾ ਨੂੰ ਮਾਰਨ ਲਈ ਭੇਜਿਆ ਗਿਆ?
ਤਯੋਰਵਿਦਿਤਂ ਨਾਸ੍ਤਿ ਸਿਦ੍ਧਾਸਿਦ੍ਧਂ ਮਹਾਤ੍ਮਨੋਃ
ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਵੱਡੇ ਜੀਵਾਂ ਲਈ ਕੋਈ ਵੀ ਗੱਲ, ਚਾਹੇ ਪੂਰੀ ਹੋਈ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਨਾ ਹੋਈ ਹੋਵੇ, ਅਣਜਾਣ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦੀ।
ਬ੍ਰਹ੍ਮਣਃ ਪਂਚਮਂ ਵਕ੍ਤ੍ਰਂ ਯਤ੍ਤਦਾਸੀਨ੍ਮਹਾਤ੍ਮਨਃ
ਉਸ ਸਮੇਂ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦਾ ਪੰਜਵਾਂ ਚਿਹਰਾ, ਜੋ ਵੱਡੀ ਆਤਮਾ ਵਾਲਾ ਸੀ, ਮੌਜੂਦ ਸੀ।
ਯੋ ਨਰੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣਃ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਃ ਸੋऽਪ੍ਯਗ੍ਨਿਸ੍ਤਸ੍ਯ ਮਾਨਸਃ
ਜਿਸ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਬ੍ਰਹਮਾ ਆਖਿਆ ਗਿਆ, ਉਹ ਅੱਗ ਵੀ ਹੈ, ਜੋ ਉਸਦੇ ਮਨ ਤੋਂ ਜੰਮੀ ਸੀ।
ਪੂਰ੍ਵਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਸਮੁਤ੍ਪਤ੍ਤਿ ਮੇਵਂ ਤਸ੍ਯ ਮਹਾਨ੍ਨਰਃ
ਉਸ ਮਹਾਨ ਮਨੁੱਖ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਉਸਦੀ ਉਤਪਤੀ ਵੇਖ ਕੇ, ਫਿਰ ਐਸਾ ਹੀ ਕੀਤਾ।
ਸ ਤਂ ਹਤ੍ਵਾ ਸ਼ਰੇਣਾਜੌ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣੋ ਨਿਹਿਤਂ ਰਜਃ 5.1.4.
ਉਸ ਨੇ ਯੁੱਧ ਵਿਚ ਤੀਰ ਨਾਲ ਉਸਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ, ਤੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੀ ਮਿੱਟੀ ਥੱਲੇ ਪੈ ਗਈ।
ਵਿਸ੍ਤਰੇਣ ਤਦਾਚਕ੍ਸ਼੍ਵ ਭਗਵਨ੍ਮੁਨਿਵਂਦਿਤ
ਹੇ ਭਗਵਾਨ, ਜਿਸਨੂੰ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਸਲਾਮ ਕੀਤਾ, ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ ਇਹ ਗੱਲ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਦੱਸੋ।
ਸਨਤ੍ਕੁਮਾਰ ਉਵਾਚ ਅਵ੍ਯਕ੍ਤਾਦੀਨ੍ਸਸਰ੍ਜਾਦਾਵਂਡਂ ਹਿ ਤਦਜਾਯਤ
ਸਨਤਕੁਮਾਰ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਅਦ੍ਰਿਸ਼੍ਯ ਤੋਂ ਉਸ ਨੇ ਆਦਿ ਅੰਡ ਬਣਾਇਆ, ਤੇ ਉਹ ਜੰਮਿਆ।
ਸ੍ਵਯਂਭੂਃ ਸ ਤਪਸ੍ਤਪ੍ਤ੍ਵਾ ਦਿਵ੍ਯਂ ਵਰ੍षਸ਼ਤਂ ਮਹਤ੍
ਸਵੈਭੂ ਨੇ ਸੋ ਸੌ ਦਿਵਯ ਸਾਲ ਵੱਡਾ ਤਪ ਕਰਕੇ, ਫਿਰ ਰਚਨਾ ਕੀਤੀ।
ਸ਼੍ਰੁਤਿਯੋਗਾਤ੍ਤੁ ਮਨਸਃ ਪਸ਼੍ਚਾਦਗ੍ਨਿਰਜਾਯਤ
ਸੁਣਨ ਤੇ ਮਨ ਦੇ ਮਿਲਾਪ ਨਾਲ, ਫਿਰ ਅੱਗ ਜੰਮੀ।
ਪਾਣਿਭ੍ਯਾਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣਾ ਸੋਗ੍ਨਿਰ੍ਭੂਮੇਰੂਰ੍ਧ੍ਵਂ ਨਿਵੇਸ਼ਿਤਃ
ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ ਅੱਗ ਨੂੰ ਧਰਤੀ ਤੋਂ ਉੱਤੇ ਰੱਖ ਦਿੱਤਾ।
ਪੁਰਾਪਤਨ੍ਨਧੋਜ੍ਵਾਲ ਊਰ੍ਧ੍ਵਜ੍ਵਾਲੋ ਯਦਾ ਧृਤਃ
ਪਹਿਲਾਂ, ਜਦੋਂ ਹੇਠਾਂ ਵਾਲੀ ਅੱਗ ਡਿੱਗ ਰਹੀ ਸੀ, ਉੱਤੇ ਵਾਲੀ ਅੱਗ ਰੋਕ ਲਈ ਗਈ।
ਜ੍ਵਾਲਾਭਿਃ ਪ੍ਰਜ੍ਵਲਨ੍ਨੂਰ੍ਧ੍ਵਂ ਸਰ੍ਵਸ਼ਬ੍ਦਸ੍ਫੁਲਿਂਗਵਾਨ੍
ਉਹ ਉੱਤੇ ਵੱਲ ਅੱਗ ਦੀਆਂ ਲਪਟਾਂ ਨਾਲ ਸੜਦਾ ਹੋਇਆ, ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਤੇ ਚਿੰਗਾਰੀਆਂ ਛੱਡ ਰਿਹਾ ਸੀ।
ਕਿਮਰ੍ਥਂ ਤੁ ਤ੍ਵਯਾ ਦੇਵ ਭੂਮਿਭਕ੍ਸ਼ਂ ਨਿਵਾਰਿਤਮ੍
ਹੇ ਦੇਵਤਾ, ਤੁਸੀਂ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਖਾਣ ਤੋਂ ਕਿਉਂ ਰੋਕਿਆ ਸੀ?
ਏਵਮੁਕ੍ਤੋऽਗ੍ਨਯੇ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਸ੍ਵਰੋਮਾਣਿ ਜੁਹਾਵ ਸਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਖਣ 'ਤੇ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਆਪਣੀਆਂ ਵੱਲਾਂ ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਚੜ੍ਹਾ ਦਿੱਤੀਆਂ।
ਅਬ੍ਰਵੀਚ੍ਚ ਨ ਮੇ ਤृਪ੍ਤਿਰ੍ਨ ਚ ਮੇ ਦੇਹਨਿਰ੍ਵृਤਿਃ 5.1.4.
ਉਸ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਮੈਨੂੰ ਕੋਈ ਤਸੱਲੀ ਨਹੀਂ, ਤੇ ਨਾ ਹੀ ਆਪਣੇ ਸਰੀਰ ਵਿਚ ਕੋਈ ਖੁਸ਼ੀ ਹੈ।
ਅਬ੍ਰਵੀਤ੍ਤਂ ਤਦਾ ਵਹ੍ਨਿਸ੍ਤृਪ੍ਤਿਰ੍ਨਾਸ੍ਤਿ ਮਮੇਤਿ ਹਿ
ਫਿਰ ਅੱਗ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਮੈਨੂੰ ਵੀ ਕੋਈ ਤਸੱਲੀ ਨਹੀਂ।
ਅਬ੍ਰਵੀਚ੍ਚ ਨ ਮੇ ਤृਪ੍ਤਿਰ੍ਨ ਚ ਮੇ ਦੇਹਨਿਰ੍ਵृਤਿਃ
ਉਸ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਮੈਨੂੰ ਨਾ ਤਾਂ ਤਸੱਲੀ ਮਿਲੀ ਹੈ, ਨਾ ਹੀ ਮੇਰੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਆਰਾਮ ਆਇਆ ਹੈ।
ਤਤੋ ਧਾਤ੍ਰਾ ਹੁਤਾਸ਼ਾਯ ਕृਤੋ ਦੇਹੋ ਵਿਧਾਤੁਕਃ । ਤਮਦੇਹਮਥੋ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਣਮਵਦਚ੍ਚ ਸਃ
ਫਿਰ ਸਿਰਜਣਹਾਰੇ ਨੇ ਅੱਗ ਲਈ ਕੰਮ ਵਾਸਤੇ ਇੱਕ ਸਰੀਰ ਬਣਾਇਆ। ਉਹ ਸਰੀਰ ਵੇਖ ਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਨੂੰ ਆਖਿਆ।
ਅਹੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮਨ੍ਨ ਮੇ ਤृਪ੍ਤਿਰ੍ਨ ਚ ਮੇ ਦੇਹਨਿਰ੍ਵृਤਿਃ। ਕੁਦ੍ਧੇਣ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣਾ ਸੋऽਗ੍ਨਿਰ੍ਹੁਂਕਾਰੇਣ ਦ੍ਵਿਧਾ ਕृਤਃ
ਹੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ! ਮੈਨੂੰ ਨਾ ਤਾਂ ਤਸੱਲੀ ਮਿਲੀ ਹੈ, ਨਾ ਹੀ ਮੇਰੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਆਰਾਮ ਆਇਆ ਹੈ। ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਨੇ ਹੰਕਾਰ ਨਾਲ ਅੱਗ ਨੂੰ ਦੋ ਹਿੱਸਿਆਂ 'ਚ ਵੰਡ ਦਿੱਤਾ।
ਆਹਤੂ ਰੁਦਤਾਵਗ੍ਨੀ ਆਹਾਰਾਰ੍ਥਂ ਪ੍ਰਜਾਪਤਿਮ੍
ਮਾਰੇ ਹੋਏ ਤੇ ਰੋ ਰਿਹਾ ਅੱਗ ਨੇ ਖਾਣ ਲਈ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਕੋਲ ਮੰਗੀ।