ਤਤੋ ਮਹਾਰਣੇ ਜਾਤੇ ਤਤ੍ਰਾਹਂ ਯੋਜਯਾਮਿ ਤਮ੍
ਜਦੋਂ ਉਹ ਵੱਡੀ ਲੜਾਈ ਹੋਈ, ਉਥੇ ਮੈਂ ਉਸਨੂੰ ਜਾ ਕੇ ਲੜਾਂਗਾ।
ਉਕ੍ਤਾਵਿਮੌ ਨਰੌ ਰੁਦ੍ਰੌ ਪਾਲਨੀਯੌ ਸ੍ਵਸ਼ਕ੍ਤਿਤਃ ਸ੍ਵਾਂਸ਼ਭੂਤੌ ਦ੍ਵਾਪਰਾਂਤੇ ਨਿਯੋਜ੍ਯੌ ਭੂਤਲੇ ਤ੍ਵਯਾ
ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਮਨੁੱਖ, ਜੋ ਰੂਪ ਵਿਚ ਰੁਦਰ ਹਨ, ਤੂੰ ਆਪਣੀ ਤਾਕਤ ਮੁਤਾਬਕ ਰੱਖਿਆ ਕਰੀਂ; ਇਹ ਤੇਰੇ ਹੀ ਹਿੱਸੇ ਹਨ, ਦੁਆਪਰ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ, ਤੂੰ ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਲਾਉਂ।
ਤਤੋऽਬ੍ਰਵੀਤ੍ਤਦਾ ਵਿष੍ਣੁਂ ਸੁਰੇਸ਼ੋ ਦੁਃਖਿਤਂ ਵਚਃ ।। 5.1.3.
ਫਿਰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਨੇ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਨੂੰ ਦੁੱਖ ਭਰੇ ਬੋਲ ਆਖੇ।
ਅਸ੍ਮਿਨ੍ਮਨ੍ਵਂਤਰੇ ਦੇਵ ਤ੍ਰੇਤਾਯੁਗਂ ਤਦਾ ਯਦਾ ਵਾਲੀਨਾਮ ਮਹਾਬਾਹੁਃ ਸੁਗ੍ਰੀਵਾਰ੍ਥੇ ਨਿਪਾਤਿਤਃ
ਇਸ ਮਨਵੰਤਰੀ ਵਿਚ, ਹੇ ਦੇਵ, ਜਦੋਂ ਤ੍ਰੇਤਾ ਯੁਗ ਆਇਆ, ਵੱਡੇ ਬਾਂਹਾਂ ਵਾਲਾ ਵਾਲੀ, ਸੁਗਰੀਵ ਲਈ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ।
ਤੇਨ ਦੁਃਖੇਨ ਤਪ੍ਤੋऽਹਂ ਨਾਹਂ ਗृਹ੍ਣਾਮਿ ਤੇ ਨਰਮ੍
ਉਸ ਦੁੱਖ ਕਰਕੇ ਮੈਂ ਪੀੜਤ ਹਾਂ, ਤੇਰਾ ਮਨੁੱਖ ਮੈਂ ਨਹੀਂ ਮਨਦਾ।
ਵਿष੍ਣੁਃ ਪ੍ਰੋਵਾਚ ਮਘਵਨ੍ਭੁਵੋ ਭਾਰਾਵਤਾਰਣੇ
ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਹੇ ਮਘਵਨ, ਧਰਤੀ ਦਾ ਭਾਰ ਘਟਾਉਣ ਲਈ—
ਤਤੋ ਹृष੍ਟੋऽਭਵਚ੍ਛਕ੍ਰੋ ਵਿष੍ਣੁਵਾਕ੍ਯੇਨ ਤੇਨ ਵੈ
ਫਿਰ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਦੇ ਬਚਨਾਂ ਨਾਲ ਇੰਦਰ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਗਿਆ।
ਇਤ੍ਯੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਤੁ ਰਵੀਨ੍ਦ੍ਰੌ ਸ ਪ੍ਰੇषਯਿਤ੍ਵਾ ਚ ਤੌ ਪੁਨਃ
ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਸੂਰਜ ਤੇ ਚੰਦ ਨੂੰ ਮੁੜ ਭੇਜ ਦਿੱਤਾ।
ਕृਤਂ ਜੁਗੁਪ੍ਸਿਤਂ ਕਰ੍ਮ ਬ੍ਰਹ੍ਮਨ੍ਨੀਸ਼ਂ ਜਿਘਾਂਸਤਾ
ਹੇ ਬ੍ਰਹਮਣ, ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ ਮਾਰਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਨਿੰਦਣਯੋਗ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।
ਸ਼ੁਦ੍ਧ੍ਯਰ੍ਥਮਸ੍ਯ ਪਾਪਸ੍ਯ ਪ੍ਰਾਯਸ਼੍ਚਿਤ੍ਤਂ ਪਰਂ ਕੁਰੁ
ਇਸ ਪਾਪ ਤੋਂ ਸੁੱਧੀ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਪ੍ਰਾਯਸ਼ਚਿੱਤ ਕਰ।
ਏਕੋ ਵੈ ਗਾਰ੍ਹਪਤ੍ਯੋऽਸ੍ਤੁ ਦ੍ਵਿਤੀਯਾਹਵਨੀਯਕਃ
ਇੱਕ ਅੱਗ ਗਾਰਹਪਤਿਆ ਹੋਵੇ, ਦੂਜੀ ਆਹਵਨੀਯਾ ਹੋਵੇ।
ਵਰ੍ਤੁਲੇ ਤਰ੍ਪਯਾਤ੍ਮਾਨਂ ਮਾਮਥੋ ਧਨੁषਾਕृਤੌ
ਗੋਲ ਚੱਕਰ ਵਿਚ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਤ੍ਰਿਪਤ ਕਰ, ਪਰ ਧਨੁਸ਼ ਵਾਂਗ ਨਾ ਘੁੰਮ।
ਹੁਤ੍ਵਾ ਤ੍ਵਗ੍ਨਿਂ ਚ ਤਪਸਾ ਹਰਮੇਵਾਰ੍ਚ੍ਯ ਤਤ੍ਕ੍ਸ਼ਣਾਤ੍ 5.1.3.
ਅੱਗ ਵਿਚ ਹਵਨ ਕਰਕੇ ਤੇ ਤਪ ਕਰਕੇ, ਉਸੀ ਵੇਲੇ ਹਰ ਨੂੰ ਸਿਮਰ।
ਪ੍ਰਾਯਸ਼੍ਚਿਤ੍ਤਵਿਸ਼ੁਦ੍ਧਾਤ੍ਮਾ ਪ੍ਰਤਿਪਦ੍ਯ ਮਹੇਸ਼੍ਵਰਮ੍
ਪ੍ਰਾਯਸ਼ਚਿੱਤ ਨਾਲ ਸੁੱਧ ਮਨ ਕਰਕੇ, ਮਹਾਂਦੇਵ ਨੂੰ ਜਾ ਮਿਲ।
ਇਤ੍ਯੇਵਮੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਹਰਿਰੁਗ੍ਰਤੇਜਾ ਗਤਃ ਸ੍ਵਕੀਯਂ ਨਿਲਯਂ ਮਹਾਤ੍ਮਾ
ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਤੇਜ਼ੀ ਵਾਲਾ, ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਹਰੀ ਆਪਣੇ ਘਰ ਚਲਾ ਗਿਆ।
ਕਿਮੇਵਂ ਸੋऽਧੁਨਾ ਜਾਤ ਉਤ੍ਪਤ੍ਤੌ ਵਿਸ਼੍ਵਕਰ੍ਮਣਃ
ਹੁਣ ਵਿਸ਼ਵਕਰਮਾ ਦੇ ਜਨਮ ਵੇਲੇ ਇਹ ਕਿਉਂ ਹੋਇਆ?
ਕਥਂ ਰੁਦ੍ਰੇਣ ਜਨਿਤਃ ਪ੍ਰਭੁਣਾ ਬੁਦ੍ਧਿਪੂਰ੍ਵਕਮ੍
ਰੁਦਰ, ਜੋ ਸਭ ਤੇ ਹਕਮ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਨੇ ਸੋਚ ਸਮਝ ਕੇ ਉਸਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ?
ਕੇਨ ਕਸ੍ਮਾਤ੍ਸਮੁਤ੍ਪਨ੍ਨਃ ਸ਼ਂਕਰਾਚ੍ਯੁਤਬ੍ਰਹ੍ਮਣਾਮ੍
ਕੌਣ ਤੇ ਕਿਸ ਕਾਰਨ ਸ਼ੰਕਰ, ਅਚੁਤ ਤੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਵਿਚ ਉਹ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ?
ਅਦ੍ਭੁਤਂ ਪਂਚਮਂ ਵਕ੍ਤ੍ਰਂ ਕਥਂ ਤਸ੍ਯਾਪ੍ਯੁਪਸ੍ਥਿਤਮ੍
ਉਹ ਪੰਜਵਾਂ ਅਜੀਬ ਚਿਹਰਾ ਉਸਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਮਿਲ ਗਿਆ?
ਮੂਢਾਤ੍ਮਨਾ ਨਰੋ ਯੇਨ ਹਂਤੁਂ ਸ ਪ੍ਰਹਿਤੋ ਹਰਮ੍
ਉਹ ਮੂਰਖ ਮਨ ਵਾਲਾ ਮਨੁੱਖ ਕੌਣ ਸੀ, ਜਿਸਨੂੰ ਹਰਾ ਨੂੰ ਮਾਰਨ ਲਈ ਭੇਜਿਆ ਗਿਆ?
ਤਯੋਰਵਿਦਿਤਂ ਨਾਸ੍ਤਿ ਸਿਦ੍ਧਾਸਿਦ੍ਧਂ ਮਹਾਤ੍ਮਨੋਃ
ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਵੱਡੇ ਜੀਵਾਂ ਲਈ ਕੋਈ ਵੀ ਗੱਲ, ਚਾਹੇ ਪੂਰੀ ਹੋਈ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਨਾ ਹੋਈ ਹੋਵੇ, ਅਣਜਾਣ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦੀ।
ਬ੍ਰਹ੍ਮਣਃ ਪਂਚਮਂ ਵਕ੍ਤ੍ਰਂ ਯਤ੍ਤਦਾਸੀਨ੍ਮਹਾਤ੍ਮਨਃ
ਉਸ ਸਮੇਂ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦਾ ਪੰਜਵਾਂ ਚਿਹਰਾ, ਜੋ ਵੱਡੀ ਆਤਮਾ ਵਾਲਾ ਸੀ, ਮੌਜੂਦ ਸੀ।
ਯੋ ਨਰੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣਃ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਃ ਸੋऽਪ੍ਯਗ੍ਨਿਸ੍ਤਸ੍ਯ ਮਾਨਸਃ
ਜਿਸ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਬ੍ਰਹਮਾ ਆਖਿਆ ਗਿਆ, ਉਹ ਅੱਗ ਵੀ ਹੈ, ਜੋ ਉਸਦੇ ਮਨ ਤੋਂ ਜੰਮੀ ਸੀ।
ਪੂਰ੍ਵਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਸਮੁਤ੍ਪਤ੍ਤਿ ਮੇਵਂ ਤਸ੍ਯ ਮਹਾਨ੍ਨਰਃ
ਉਸ ਮਹਾਨ ਮਨੁੱਖ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਉਸਦੀ ਉਤਪਤੀ ਵੇਖ ਕੇ, ਫਿਰ ਐਸਾ ਹੀ ਕੀਤਾ।
ਸ ਤਂ ਹਤ੍ਵਾ ਸ਼ਰੇਣਾਜੌ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣੋ ਨਿਹਿਤਂ ਰਜਃ 5.1.4.
ਉਸ ਨੇ ਯੁੱਧ ਵਿਚ ਤੀਰ ਨਾਲ ਉਸਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ, ਤੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੀ ਮਿੱਟੀ ਥੱਲੇ ਪੈ ਗਈ।
ਵਿਸ੍ਤਰੇਣ ਤਦਾਚਕ੍ਸ਼੍ਵ ਭਗਵਨ੍ਮੁਨਿਵਂਦਿਤ
ਹੇ ਭਗਵਾਨ, ਜਿਸਨੂੰ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਸਲਾਮ ਕੀਤਾ, ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ ਇਹ ਗੱਲ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਦੱਸੋ।
ਸਨਤ੍ਕੁਮਾਰ ਉਵਾਚ ਅਵ੍ਯਕ੍ਤਾਦੀਨ੍ਸਸਰ੍ਜਾਦਾਵਂਡਂ ਹਿ ਤਦਜਾਯਤ
ਸਨਤਕੁਮਾਰ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਅਦ੍ਰਿਸ਼੍ਯ ਤੋਂ ਉਸ ਨੇ ਆਦਿ ਅੰਡ ਬਣਾਇਆ, ਤੇ ਉਹ ਜੰਮਿਆ।
ਸ੍ਵਯਂਭੂਃ ਸ ਤਪਸ੍ਤਪ੍ਤ੍ਵਾ ਦਿਵ੍ਯਂ ਵਰ੍षਸ਼ਤਂ ਮਹਤ੍
ਸਵੈਭੂ ਨੇ ਸੋ ਸੌ ਦਿਵਯ ਸਾਲ ਵੱਡਾ ਤਪ ਕਰਕੇ, ਫਿਰ ਰਚਨਾ ਕੀਤੀ।
ਸ਼੍ਰੁਤਿਯੋਗਾਤ੍ਤੁ ਮਨਸਃ ਪਸ਼੍ਚਾਦਗ੍ਨਿਰਜਾਯਤ
ਸੁਣਨ ਤੇ ਮਨ ਦੇ ਮਿਲਾਪ ਨਾਲ, ਫਿਰ ਅੱਗ ਜੰਮੀ।
ਪਾਣਿਭ੍ਯਾਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣਾ ਸੋਗ੍ਨਿਰ੍ਭੂਮੇਰੂਰ੍ਧ੍ਵਂ ਨਿਵੇਸ਼ਿਤਃ
ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ ਅੱਗ ਨੂੰ ਧਰਤੀ ਤੋਂ ਉੱਤੇ ਰੱਖ ਦਿੱਤਾ।