ਯ ਏਵ ਪੁਰੁषੋ ਰੌਦ੍ਰੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣਃ ਸ੍ਵੇਦਸਂ ਭਵਃ
ਉਹੀ ਭਿਆਨਕ ਮਨੁੱਖ, ਜੋ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਪਸੀਨੇ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ ਸੀ।
ਨਿਬੋਧ ਤਂ ਚ ਤ੍ਵਰਿਤਮਿਤ੍ਯੁਕ੍ਤ੍ਵਾਂਤਰ੍ਹਿਤੋ ਹਰਃ
ਉਸ ਬਾਰੇ ਜਲਦੀ ਜਾਣ ਲੈ, ਇਹ ਆਖ ਕੇ ਹਰਾ ਅਦ੍ਰਿਸ਼ ਹੋ ਗਿਆ।
ਵਾਮਪਾਦੇਨ ਹਤ੍ਵਾ ਚ ਸਮੁਤ੍ਤਸ੍ਥੌ ਨਰੋ ਰੁषਾ 5.1.3.
ਖੱਬੇ ਪੈਰ ਨਾਲ ਵਾਰ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਮਨੁੱਖ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਉੱਠ ਖੜਾ ਹੋਇਆ।
ਵਿਸ੍ਫਾਰਿਤਧਨੁਃਸ਼ਬ੍ਦੈਰ੍ਨਾਦਿਤਾਸ਼ੇषਭੂਤ ਲਮ੍
ਉਸ ਦੇ ਤਣੇ ਹੋਏ ਧਨੁਸ਼ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਨਾਲ ਸਾਰੇ ਜੀਵ ਗੂੰਜ ਉਠੇ।
ਏਵਂ ਸਮੇਨ ਵੈ ਯੁਦ੍ਧਂ ਦਿਵ੍ਯਂ ਜਾਤਂ ਤੁ ਭੂਤਲੇ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਇਕੋ ਜਿਹਾ ਤੇ ਅਲੌਕਿਕ ਯੁੱਧ ਹੋਇਆ।
ਯੁਧ੍ਯਤੋ ਸਮਤੀਤਾਨਿ ਸ੍ਵੇਦਰਕ੍ਤਜਯੋਰ੍ਮੁਨੇ
ਹੇ ਮੁਨੀ, ਜਦ ਉਹ ਲੜ ਰਹੇ ਸਨ, ਪਸੀਨੇ ਅਤੇ ਲਹੂ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਏਆਂ ਲਈ ਸਮਾਂ ਲੰਘ ਗਿਆ।
ਬਿਭੇਦ ਬਾਣਵੇਗੇਨ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣਸ੍ਤਂ ਨਰਂ ਪਰਮ੍
ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਤੀਰਾਂ ਦੀ ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਉਸ ਉੱਚੇ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਛੇਦ ਦਿੱਤਾ।
ਮਨ੍ਨਰੇਣੋਚ੍ਛ੍ਰਿਤੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮਂਸ੍ਤ੍ਵਦੀਯੋ ਵਿਨਿਪਾਤਿਤਃ
ਮੇਰੀ ਧੂੜ ਨਾਲ ਉੱਚਾ ਹੋਇਆ ਤੇਰਾ ਬ੍ਰਹਮਾ ਡਿੱਗ ਪਿਆ।
ਹਰੇऽਨ੍ਯਜਨ੍ਮਨਿ ਨਰੋ ਮਦੀਯੋ ਯਦਿ ਹੀਯਤੇ
ਜੇ ਹੋਰ ਜਨਮ ਵਿੱਚ ਮੇਰਾ ਮਨੁੱਖ ਹਰੀ ਕੋਲੋਂ ਹਾਰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ,
ਕृਤ੍ਵਾ ਤਯੋ ਰਣਮਪਿ ਨਿਵਾਰ੍ਯ ਤਾਵੁਵਾਚ ਹ
ਉਹ ਦੋਹਾਂ ਦਾ ਜੰਗ ਕਰਵਾ ਕੇ, ਰੋਕ ਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਖਿਆ।
ਤਤੋ ਮਹਾਰਣੇ ਜਾਤੇ ਤਤ੍ਰਾਹਂ ਯੋਜਯਾਮਿ ਤਮ੍
ਜਦੋਂ ਉਹ ਵੱਡੀ ਲੜਾਈ ਹੋਈ, ਉਥੇ ਮੈਂ ਉਸਨੂੰ ਜਾ ਕੇ ਲੜਾਂਗਾ।
ਉਕ੍ਤਾਵਿਮੌ ਨਰੌ ਰੁਦ੍ਰੌ ਪਾਲਨੀਯੌ ਸ੍ਵਸ਼ਕ੍ਤਿਤਃ ਸ੍ਵਾਂਸ਼ਭੂਤੌ ਦ੍ਵਾਪਰਾਂਤੇ ਨਿਯੋਜ੍ਯੌ ਭੂਤਲੇ ਤ੍ਵਯਾ
ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਮਨੁੱਖ, ਜੋ ਰੂਪ ਵਿਚ ਰੁਦਰ ਹਨ, ਤੂੰ ਆਪਣੀ ਤਾਕਤ ਮੁਤਾਬਕ ਰੱਖਿਆ ਕਰੀਂ; ਇਹ ਤੇਰੇ ਹੀ ਹਿੱਸੇ ਹਨ, ਦੁਆਪਰ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ, ਤੂੰ ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਲਾਉਂ।
ਤਤੋऽਬ੍ਰਵੀਤ੍ਤਦਾ ਵਿष੍ਣੁਂ ਸੁਰੇਸ਼ੋ ਦੁਃਖਿਤਂ ਵਚਃ ।। 5.1.3.
ਫਿਰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਨੇ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਨੂੰ ਦੁੱਖ ਭਰੇ ਬੋਲ ਆਖੇ।
ਅਸ੍ਮਿਨ੍ਮਨ੍ਵਂਤਰੇ ਦੇਵ ਤ੍ਰੇਤਾਯੁਗਂ ਤਦਾ ਯਦਾ ਵਾਲੀਨਾਮ ਮਹਾਬਾਹੁਃ ਸੁਗ੍ਰੀਵਾਰ੍ਥੇ ਨਿਪਾਤਿਤਃ
ਇਸ ਮਨਵੰਤਰੀ ਵਿਚ, ਹੇ ਦੇਵ, ਜਦੋਂ ਤ੍ਰੇਤਾ ਯੁਗ ਆਇਆ, ਵੱਡੇ ਬਾਂਹਾਂ ਵਾਲਾ ਵਾਲੀ, ਸੁਗਰੀਵ ਲਈ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ।
ਤੇਨ ਦੁਃਖੇਨ ਤਪ੍ਤੋऽਹਂ ਨਾਹਂ ਗृਹ੍ਣਾਮਿ ਤੇ ਨਰਮ੍
ਉਸ ਦੁੱਖ ਕਰਕੇ ਮੈਂ ਪੀੜਤ ਹਾਂ, ਤੇਰਾ ਮਨੁੱਖ ਮੈਂ ਨਹੀਂ ਮਨਦਾ।
ਵਿष੍ਣੁਃ ਪ੍ਰੋਵਾਚ ਮਘਵਨ੍ਭੁਵੋ ਭਾਰਾਵਤਾਰਣੇ
ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਹੇ ਮਘਵਨ, ਧਰਤੀ ਦਾ ਭਾਰ ਘਟਾਉਣ ਲਈ—
ਤਤੋ ਹृष੍ਟੋऽਭਵਚ੍ਛਕ੍ਰੋ ਵਿष੍ਣੁਵਾਕ੍ਯੇਨ ਤੇਨ ਵੈ
ਫਿਰ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਦੇ ਬਚਨਾਂ ਨਾਲ ਇੰਦਰ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਗਿਆ।
ਇਤ੍ਯੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਤੁ ਰਵੀਨ੍ਦ੍ਰੌ ਸ ਪ੍ਰੇषਯਿਤ੍ਵਾ ਚ ਤੌ ਪੁਨਃ
ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਸੂਰਜ ਤੇ ਚੰਦ ਨੂੰ ਮੁੜ ਭੇਜ ਦਿੱਤਾ।
ਕृਤਂ ਜੁਗੁਪ੍ਸਿਤਂ ਕਰ੍ਮ ਬ੍ਰਹ੍ਮਨ੍ਨੀਸ਼ਂ ਜਿਘਾਂਸਤਾ
ਹੇ ਬ੍ਰਹਮਣ, ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ ਮਾਰਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਨਿੰਦਣਯੋਗ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।
ਸ਼ੁਦ੍ਧ੍ਯਰ੍ਥਮਸ੍ਯ ਪਾਪਸ੍ਯ ਪ੍ਰਾਯਸ਼੍ਚਿਤ੍ਤਂ ਪਰਂ ਕੁਰੁ
ਇਸ ਪਾਪ ਤੋਂ ਸੁੱਧੀ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਪ੍ਰਾਯਸ਼ਚਿੱਤ ਕਰ।
ਏਕੋ ਵੈ ਗਾਰ੍ਹਪਤ੍ਯੋऽਸ੍ਤੁ ਦ੍ਵਿਤੀਯਾਹਵਨੀਯਕਃ
ਇੱਕ ਅੱਗ ਗਾਰਹਪਤਿਆ ਹੋਵੇ, ਦੂਜੀ ਆਹਵਨੀਯਾ ਹੋਵੇ।
ਵਰ੍ਤੁਲੇ ਤਰ੍ਪਯਾਤ੍ਮਾਨਂ ਮਾਮਥੋ ਧਨੁषਾਕृਤੌ
ਗੋਲ ਚੱਕਰ ਵਿਚ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਤ੍ਰਿਪਤ ਕਰ, ਪਰ ਧਨੁਸ਼ ਵਾਂਗ ਨਾ ਘੁੰਮ।
ਹੁਤ੍ਵਾ ਤ੍ਵਗ੍ਨਿਂ ਚ ਤਪਸਾ ਹਰਮੇਵਾਰ੍ਚ੍ਯ ਤਤ੍ਕ੍ਸ਼ਣਾਤ੍ 5.1.3.
ਅੱਗ ਵਿਚ ਹਵਨ ਕਰਕੇ ਤੇ ਤਪ ਕਰਕੇ, ਉਸੀ ਵੇਲੇ ਹਰ ਨੂੰ ਸਿਮਰ।
ਪ੍ਰਾਯਸ਼੍ਚਿਤ੍ਤਵਿਸ਼ੁਦ੍ਧਾਤ੍ਮਾ ਪ੍ਰਤਿਪਦ੍ਯ ਮਹੇਸ਼੍ਵਰਮ੍
ਪ੍ਰਾਯਸ਼ਚਿੱਤ ਨਾਲ ਸੁੱਧ ਮਨ ਕਰਕੇ, ਮਹਾਂਦੇਵ ਨੂੰ ਜਾ ਮਿਲ।
ਇਤ੍ਯੇਵਮੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਹਰਿਰੁਗ੍ਰਤੇਜਾ ਗਤਃ ਸ੍ਵਕੀਯਂ ਨਿਲਯਂ ਮਹਾਤ੍ਮਾ
ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਤੇਜ਼ੀ ਵਾਲਾ, ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਹਰੀ ਆਪਣੇ ਘਰ ਚਲਾ ਗਿਆ।
ਕਿਮੇਵਂ ਸੋऽਧੁਨਾ ਜਾਤ ਉਤ੍ਪਤ੍ਤੌ ਵਿਸ਼੍ਵਕਰ੍ਮਣਃ
ਹੁਣ ਵਿਸ਼ਵਕਰਮਾ ਦੇ ਜਨਮ ਵੇਲੇ ਇਹ ਕਿਉਂ ਹੋਇਆ?
ਕਥਂ ਰੁਦ੍ਰੇਣ ਜਨਿਤਃ ਪ੍ਰਭੁਣਾ ਬੁਦ੍ਧਿਪੂਰ੍ਵਕਮ੍
ਰੁਦਰ, ਜੋ ਸਭ ਤੇ ਹਕਮ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਨੇ ਸੋਚ ਸਮਝ ਕੇ ਉਸਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ?
ਕੇਨ ਕਸ੍ਮਾਤ੍ਸਮੁਤ੍ਪਨ੍ਨਃ ਸ਼ਂਕਰਾਚ੍ਯੁਤਬ੍ਰਹ੍ਮਣਾਮ੍
ਕੌਣ ਤੇ ਕਿਸ ਕਾਰਨ ਸ਼ੰਕਰ, ਅਚੁਤ ਤੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਵਿਚ ਉਹ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ?
ਅਦ੍ਭੁਤਂ ਪਂਚਮਂ ਵਕ੍ਤ੍ਰਂ ਕਥਂ ਤਸ੍ਯਾਪ੍ਯੁਪਸ੍ਥਿਤਮ੍
ਉਹ ਪੰਜਵਾਂ ਅਜੀਬ ਚਿਹਰਾ ਉਸਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਮਿਲ ਗਿਆ?
ਮੂਢਾਤ੍ਮਨਾ ਨਰੋ ਯੇਨ ਹਂਤੁਂ ਸ ਪ੍ਰਹਿਤੋ ਹਰਮ੍
ਉਹ ਮੂਰਖ ਮਨ ਵਾਲਾ ਮਨੁੱਖ ਕੌਣ ਸੀ, ਜਿਸਨੂੰ ਹਰਾ ਨੂੰ ਮਾਰਨ ਲਈ ਭੇਜਿਆ ਗਿਆ?