ਸ਼ਂਕਰੋਪ੍ਯਾਸ਼ੁ ਭਕ੍ਤਾਨਾਂ ਤੇਨ ਤ੍ਵਂ ਸ਼ਂਕਰਃ ਸ੍ਮृਤਃ
ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਭਗਤਾਂ ਨੂੰ ਜਲਦੀ ਸੁਖ ਦੇਂਦਾ ਹੈਂ, ਇਸ ਕਰਕੇ ਤੈਨੂੰ ਸ਼ੰਕਰ ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਤੇਨ ਦੇਵ ਕਪਾਲੀ ਤ੍ਵਂ ਸ੍ਤੁਤੋ ਹ੍ਯਸਿ ਪ੍ਰਸੀਦ ਨਃ
ਇਸ ਕਰਕੇ, ਹੇ ਕਪਾਲੀ ਦੇਵਤਾ, ਤੈਨੂੰ ਸਦਾ ਸਤਿਕਾਰ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਸਾਡੇ ਉੱਤੇ ਮਿਹਰ ਕਰ।
ਕृਪਾਨਿਧਿਃ ਸ ਭਗਵਾਂਸ੍ਤਤ੍ਰੈਵਾਂਤਰਧੀਯਤ ਸਿਤਵਿਧृਤਕਪਾਲੋ ਮਾਲਯਾ ਰੁਦ੍ਰਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵੇ ਸ ਜਯਤਿ ਜਿਤਵੇਧਾ ਊਰ੍ਜਿਤਃ ਪ੍ਰਾਜ੍ਯਤੇਜਾਃ
ਉਹ ਭਗਵਾਨ, ਜੋ ਦਇਆ ਦਾ ਖਜਾਨਾ ਸੀ, ਓਥੇ ਹੀ ਅਦ੍ਰਿਸ਼ ਹੋ ਗਿਆ। ਚਿੱਟਾ ਕਪਾਲ ਫੜਿਆ ਹੋਇਆ, ਮਾਲਾ ਪਾਈ ਹੋਈ, ਰੁਦਰ ਦੇ ਕੋਲ ਖੜਾ, ਜਿਸ ਨੇ ਸਿਰਜਣਹਾਰੇ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਲਿਆ, ਵੱਡੀ ਤਾਕਤ ਤੇ ਤੇਜ ਨਾਲ ਜਿੱਤਦਾ ਹੈ।
ਲਲਾਟੇ ਸ੍ਵਦਮੁਤ੍ਪਨ੍ਨਂ ਗृਹੀਤ੍ਵਾऽਤਾਡਯਦ੍ਭੁਵਿ
ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਮੱਥੇ ਉੱਤੇ ਆਇਆ ਪਸੀਨਾ ਲਿਆ ਤੇ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਸੁੱਟ ਦਿੱਤਾ।
ਤਤ੍ਸ੍ਵੇਦਾਤ੍ਕੁਂਡਲੀ ਜਜ੍ਞੇ ਸਧਨੁਃ ਸਮਹੇषੁਧਿਃ
ਉਸ ਪਸੀਨੇ ਤੋਂ ਕੁੰਡਲੀ ਜੰਮਿਆ, ਜਿਸ ਕੋਲ ਧਨੁਸ਼ ਤੇ ਵੱਡੇ ਤੀਰ ਸਨ।
ਤਮੁਵਾਚ ਵਿਰਂਚਿਸ੍ਤੁ ਦਰ੍ਸ਼ਯਨ੍ਰੁਦ੍ਰਮੋਜਸਾ
ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਰੁਦਰ ਦੀ ਤਾਕਤ ਵਿਖਾ ਕੇ ਗੱਲ ਕੀਤੀ।
ਬ੍ਰਹ੍ਮਣੋ ਵਚਨਂ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਧਨੁਰੁਦ੍ਯਮ੍ਯ ਪृष੍ਠਤਃ
ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਉਸਨੇ ਆਪਣਾ ਧਨੁਸ਼ ਚੁੱਕਿਆ ਤੇ ਪਿੱਛੇ ਖੜਾ ਹੋ ਗਿਆ।
ਸ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਪੁਰੁषਂ ਚੋਗ੍ਰਮਗਮਦ੍ਵਿਸ੍ਮਿਤੋ ਭਵਃ
ਉਹ ਭਿਆਨਕ ਪੁਰਖ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਭਵ ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਗਿਆ।
ਮਯਾ ਨ ਵਧ੍ਯੋऽਤਿਬਲਃ ਸਖਾ ਵਿष੍ਣੋਰ੍ਭਵਿष੍ਯਤਿ
ਉਹ ਮੇਰੇ ਵਲੋਂ ਮਾਰਿਆ ਨਹੀਂ ਜਾਵੇਗਾ; ਉਹ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਦਾ ਵੱਡਾ ਮਿੱਤਰ ਬਣੇਗਾ।
ਚਿਂਤਯਨ੍ਨਿਤ੍ਥਮੀਸ਼ੋऽਪਿ ਵਿष੍ਣੋਰਾਸ਼੍ਰਮਮਭ੍ਯਗਾਤ੍
ਇਹ ਸੋਚ ਕੇ, ਪ੍ਰਭੂ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਦੇ ਆਸ਼ਰਮ ਵੱਲ ਚਲਾ ਗਿਆ।
ਪ੍ਰਪਾਤ੍ਯ ਚ ਤਦਾ ਹृष੍ਟਃ ਕ੍ਰੀਡਾਂ ਕੁਰ੍ਵਞ੍ਜਗਤ੍ਸ੍ਥਿਤੌ
ਉਥੇ ਪਹੁੰਚ ਕੇ, ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ, ਉਹ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਖੇਡ ਵਿਚ ਲੱਗ ਗਿਆ।
ਅਦृਸ਼੍ਯਃ ਸਰ੍ਵਭੂਤਾਨਾਂ ਵਿਸ਼੍ਵਾਤ੍ਮਾ ਵਿਸ਼੍ਵਸृਗ੍ਵਿਭੁਃ
ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਤੋਂ ਅਦ੍ਰਿਸ਼, ਜਗਤ ਦਾ ਆਤਮਾ, ਸਭ ਕੁਝ ਰਚਣ ਤੇ ਰਾਜ ਕਰਨ ਵਾਲਾ।
ਏਕਾਂਗੁष੍ਠਸ੍ਥਿਤਂ ਭੂਮੌ ਤਪੋऽਤ੍ਯਂਤਮਨਾਤੁਰਮ੍ 5.1.3.
ਉਹ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਇਕ ਅੰਗੂਠੇ ਉੱਤੇ ਖੜਾ ਹੋ ਕੇ, ਬੜਾ ਤਪ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਬਿਨਾ ਕਿਸੇ ਚਿੰਤਾ ਦੇ।
ਪੁਣ੍ਯਾ ਧਾਰਸਮਾਯੁਕ੍ਤਂ ਪੁਰਾਣਪੁਰੁषੋਤ੍ਤਮਮ੍
ਪੁੰਨ ਦੀ ਧਾਰ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਪੁਰਾਣਾ ਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਪੁਰਖ।
ਕਪਾਲਂ ਦਰ੍ਸ਼ਯਿਤ੍ਵਾਗ੍ਰੇ ਜ੍ਵਲਜ੍ਜ੍ਵਲਨਸੋਤ੍ਕਟਮ੍
ਉਸ ਨੇ ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਸੜਦੀ ਹੋਈ ਖੌਫਨਾਕ ਖੋਪੜੀ ਸਭ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਰੱਖ ਦਿੱਤੀ।
ਕੋऽਨ੍ਯੋ ਯੋਗ੍ਯੋ ਭਵੇਦ੍ਭਿਕ੍ਸ਼ੁਰ੍ਭਿਕ੍ਸ਼ਾਦਾਨਸ੍ਯ ਸਾਂਪ੍ਰਤਮ੍
ਹੁਣ ਇਸ ਵੇਲੇ ਭਿਖਿਆ ਲੈਣ ਲਈ ਹੋਰ ਕੌਣ ਯੋਗ ਹੈ?
ਤਂ ਬਿਭੇਦਾਂਤਰ੍ਗਤਜ੍ਞਃ ਸ਼ੂਲੇਨ ਸ਼ਸ਼ਿਸ਼ੇਖਰਃ
ਚੰਦਰੀ ਮੋਰ ਵਾਲੇ ਨੇ, ਉਸ ਦੇ ਅੰਦਰ ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਰੱਖ ਕੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਤ੍ਰਿਸੂਲ ਨਾਲ ਛੇਦ ਦਿੱਤਾ।
ਜਾਂਬੂਨਦਰਸਾਕਾਰਾ ਵਹ੍ਨਿਜ੍ਵਾਲੇਵ ਨਿਰ੍ਮਲਾ
ਉਹ ਸੁਨਹਿਰੀ ਪਿਘਲੇ ਸੋਨੇ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੀ ਤੇ ਅੱਗ ਦੀ ਲੌ ਵਾਂਗ ਨਿਰਮਲ ਸੀ।
ऋਜ੍ਵੀ ਵੇਗਵਤੀ ਸ਼ਿਪ੍ਰਾ ਦੀਧਿਤੀਵਾਂਬਰੇ ਰਵੇਃ
ਸ਼ਿਪਰਾ ਨਦੀ ਸਿੱਧੀ ਤੇ ਤੇਜ਼ ਵਹਿ ਰਹੀ ਸੀ, ਜਿਵੇਂ ਅਸਮਾਨ ਵਿੱਚ ਸੂਰਜ ਦੀ ਕਿਰਣ।
ਦਿਵ੍ਯਂ ਵਰ੍षਸਹਸ੍ਰਂ ਸਾ ਸਮੁਵਾਹ ਹਰੇਰ੍ਭੁਜਾਤ੍
ਉਸ ਨੇ ਹਰੀ ਦੀ ਬਾਂਹ ਤੋਂ ਇਕ ਦਿਵਿਆ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲ ਤੱਕ ਇਹ ਵਹਾਇਆ।
ਦਤ੍ਤਾਂ ਨਾਰਾਯਣੇਨਾਥ ਸਤ੍ਪਾਤ੍ਰੇ ਪਾਤ੍ਰ ਉਤ੍ਤਮੇ
ਫਿਰ ਨਾਰਾਇਣ ਨੇ ਇਹ ਸਭ ਤੋਂ ਯੋਗ ਪਾਤਰ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ।
ਸਂਪੂਰ੍ਣਂ ਤਵ ਪਾਤ੍ਰਂ ਹਿ ਤਤੋ ਵੈ ਪਰਮੇਸ਼੍ਵਰਃ
ਹੁਣ ਤੇਰਾ ਪਾਤਰ ਪੂਰਾ ਭਰ ਗਿਆ ਹੈ; ਫਿਰ ਪਰਮ ਪ੍ਰਭੂ—
ਸ਼ਸ਼ਿਸੂਰ੍ਯਾਗ੍ਨਿ ਨਯਨਃ ਸ਼ਸ਼ਿਸ਼ੇਖਰਸ਼ੋਭਿਤਃ 5.1.3.
ਜਿਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਚੰਦ, ਸੂਰਜ ਤੇ ਅੱਗ ਹਨ, ਜੋ ਚੰਦਰੀ ਮੋਰ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਅਂਗੁਲ੍ਯਾ ਘਟਯਨ੍ਪ੍ਰਾਹ ਕਪਾਲਂ ਚਾਤਿਪੂਰਿਤਮ੍
ਉਸ ਨੇ ਉਂਗਲ ਨਾਲ ਖੋਪੜੀ ਨੂੰ ਥੱਪਿਆ ਤੇ ਆਖਿਆ, 'ਇਹ ਪਾਤਰ ਹੁਣ ਪੂਰਾ ਭਰ ਗਿਆ ਹੈ।'
ਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵਤੋਥ ਹਰੇਰੀਸ਼ਃ ਸ੍ਵਾਂਗੁਲ੍ਯਾ ਰੁਧਿਰਂ ਤਦਾ
ਫਿਰ ਹਰੀ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਉਂਗਲ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਪਾਸੋਂ ਲਹੂ ਕੱਢਿਆ।
ਮਥ੍ਯਮਾਨੇ ਤਤੋ ਰਕ੍ਤੇ ਕਲਲਂ ਬੁਦ੍ਬੁਦਂ ਕ੍ਰਮਾਤ੍
ਜਦ ਲਹੂ ਹਿਲਾਇਆ ਗਿਆ, ਤਦੀਂ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਝੱਗ ਤੇ ਬੁਲਬੁਲੇ ਬਣ ਗਏ।
ਸਹਸ੍ਰਬਾਹੂ ਰਕ੍ਤਾਕ੍ਸ਼ੋ ਧਨੁਰ੍ਜ੍ਯਾਂ ਸਂਸ੍ਪृਸ਼ਨ੍ਮੁਹੁਃ
ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਬਾਂਹਾਂ ਵਾਲਾ, ਲਾਲ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲਾ, ਵਾਰ ਵਾਰ ਧਨੁਸ਼ ਦੀ ਤੰਤ ਨੂੰ ਛੂਹ ਰਿਹਾ ਸੀ।
ਪੁਰੁषੋऽਰ੍ਜੁਨਸਂਕਾਸ਼ਃ ਕਪਾਲੇ ਸਂਪ੍ਰਕਾਸ਼ਯਨ੍
ਖੋਪੜੀ ਵਿੱਚ ਅਰਜੁਨ ਵਰਗਾ ਇੱਕ ਪੁਰਖ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਇਆ।
ਕਪਾਲੇ ਭਗਵਨ੍ਕੋऽਯਂ ਪ੍ਰਾਦੁਰ੍ਭੂਤੋऽਭਵਨ੍ਨਰਃ
ਇਸ ਖੋਪੜੀ ਵਿੱਚ ਇਹ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲਾ ਪੁਰਖ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋ ਗਿਆ।
ਨਰੋ ਨਾਮੇਤਿ ਪੁਰੁषਃ ਪਰਮਾਸ੍ਤ੍ਰਵਿਦਾਂਵਰਃ
ਇਸ ਪੁਰਖ ਦਾ ਨਾਮ ਨਰ ਹੈ, ਜੋ ਉੱਚੇ ਅਸਤਰਾਂ ਦੇ ਮਾਹਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸਿਰਮੌਰ ਹੈ।