ਤਤੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾऽਵਦਦ੍ਰੁਦ੍ਰਮਪੂਜ੍ਯੋ ਹਿ ਤ੍ਵਯਾ ਕृਤਃ
ਫਿਰ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਰੁਦਰ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, "ਮੈਂ ਹੁਣ ਤੈਨੂੰ ਪੂਜਣ ਯੋਗ ਨਹੀਂ ਛੱਡਿਆ।"
ਤਂ ਨੀਲਲੋਹਿਤਃ ਪ੍ਰੋਚੇ ਭਵਤਾ ਨਾਰ੍ਚਿਤੋ ਹ੍ਯਹਮ੍
ਉਸ ਨੀਲੇ ਤੇ ਲਾਲ ਰੰਗ ਵਾਲੇ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, "ਹਾਂ, ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਕਦੇ ਪੂਜਿਆ ਨਹੀਂ।"
ਤਤੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾऽਭਵਨ੍ਮੂਢੋ ਰਜਸਾ ਚੋਪਬृਂਹਿਤਃ
ਫਿਰ ਬ੍ਰਹਮਾ ਮੋਹ ਵਿਚ ਪੈ ਗਿਆ, ਤੇ ਉਸਦਾ ਮਨ ਵਾਧੂ ਹੌਸਲੇ ਨਾਲ ਭਰ ਗਿਆ।
ਮਤ੍ਤੁਲ੍ਯੋ ਨਾਸ੍ਤਿ ਵੈ ਦੇਵੋ ਯੇਨ ਸृष੍ਟਿਃ ਪ੍ਰਵਰ੍ਦ੍ਧਿਤਾ
"ਮੇਰੇ ਵਰਗਾ ਹੋਰ ਕੋਈ ਦੇਵਤਾ ਨਹੀਂ, ਜਿਸ ਨੇ ਇਹ ਸਾਰੀ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਫੈਲਾਈ ਹੋਵੇ।"
ਏਵਂ ਮੂਢਃ ਸ ਪਂਚਾਸ੍ਯੋ ਵਿਰਂਚ੍ਯੋऽਭਵਦ੍ਦਰ੍ਪਿਤਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਪੰਜ ਮੂੰਹਾਂ ਵਾਲਾ ਬ੍ਰਹਮਾ ਮੋਹ ਤੇ ਅਹੰਕਾਰ ਨਾਲ ਭਰ ਗਿਆ।
ਦ੍ਵਿਤੀਯਂ ਵਦਨਂ ਤਸ੍ਯ ऋਗ੍ਵੇ ਦਸ੍ਯ ਪ੍ਰਵਰ੍ਤਕਮ੍
ਉਸਦਾ ਦੂਜਾ ਮੂੰਹ ਰਿਗਵੇਦ ਦਾ ਮੂਲ ਬਣ ਗਿਆ।
ਸਾਂਗੋਪਾਂਗੇਤਿਹਾਸਾਂਸ਼੍ਚ ਸਰਹਸ੍ਯਾਨ੍ਸਸਂਗ੍ਰਹਾਨ੍
ਉਸ ਨਾਲ ਹੀ ਉਸਦੇ ਅੰਗ, ਉਪਅੰਗ, ਇਤਿਹਾਸ, ਸਾਰੇ ਰਾਜ਼ ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਵੀ ਆ ਗਏ।
ਤਸ੍ਯਾऽਸੁਰਾਃ ਸੁਰਾਃ ਸਰ੍ਵੇ ਵਕ੍ਤ੍ਰਸ੍ਯਾਦ੍ਭੁਤਤੇਜਸਃ 5.1.2.
ਉਸ ਅਚੰਭੇ ਦੀ ਜੋਤ ਵਾਲੇ ਮੂੰਹ ਤੋਂ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ ਤੇ ਅਸੁਰ ਪੈਦਾ ਹੋਏ।
ਸਪੁਤ੍ਰਾ ਅਪਿ ਸੋਦ੍ਵੇਗਾ ਬਭੂਵੁਰ੍ਨष੍ਟ ਚੇਤਸਃ
ਉਹ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਸਮੇਤ ਚਿੰਤਾ ਵਿਚ ਪੈ ਗਏ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਨ ਭਟਕ ਗਏ।
ਅਭਿਭੂਤਮਿਵਾਤ੍ਮਾਨਂ ਮਨ੍ਯਮਾਨਾ ਅਵਿਦ੍ਵਿषਃ
ਉਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਹਾਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸਮਝਣ ਲੱਗ ਪਏ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਨਾਲ ਵੈਰ ਨਹੀਂ ਸੀ।
ਗਚ੍ਛਾਮ ਸ਼ਰਣਂ ਦੇਵਂ ਨਿਸ੍ਤੇਜਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਤੇਜਸਾ
"ਆਓ, ਅਸੀਂ ਉਸ ਪਰਮਾਤਮਾ ਦੀ ਓਟ ਲਵਾਂ, ਸਾਡੀ ਤਾਕਤ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੀ ਜੋਤ ਨਾਲ ਘੱਟ ਪੈ ਗਈ ਹੈ।"
ਤਂ ਭੀਮਮਤ੍ਰ ਦਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮੋ ਭਕ੍ਤ੍ਯਾ ਨਾਨ੍ਯੇਨ ਕੇਨਚਿਤ੍ ਚਕ੍ਰੁਃ ਸ੍ਤੋਤ੍ਰਂ ਮਹੇਸ਼ਸ੍ਯ ਪਰਯਾ ਸ੍ਵਰਸਂਪਦਾ
"ਅਸੀਂ ਇੱਥੇ ਉਸ ਭਿਆਨਕ ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ ਸਿਰਫ਼ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਹੀ ਮਨਾਵਾਂਗੇ, ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਨਹੀਂ।" ਉਹਨਾਂ ਮਹੇਸ਼ ਦਾ ਉੱਚੀ ਸੁਰਾਂ ਨਾਲ ਸਤਿਕਾਰ ਗੀਤ ਬਣਾਇਆ।
ਨਮਸ੍ਤੇ ਦੇਵਦੇਵੇਸ਼ ਮਹੇਸ਼੍ਵਰ ਨਮੋਨਮਃ
ਨਮਸਕਾਰ ਹੈ ਤੈਨੂੰ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸੁਆਮੀ, ਵੱਡੇ ਸੁਆਮੀ, ਮੁੜ ਮੁੜ ਨਮਸਕਾਰ ਹੈ।
ਨ ਵਿਦ੍ਮਃ ਪਰਮਂ ਮੂਢਾ ਮਹਿਮਾਨਂ ਤਵਾਤੁਲਮ੍
ਅਸੀਂ ਮੋਹ ਵਿਚ ਪਏ ਹੋਏ ਤੇਰੀ ਵੱਡੀ, ਬੇਮਿਸਾਲ ਮਹਿਮਾ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦੇ।
ਪ੍ਰਤਿष੍ਠਾ ਸਰ੍ਵਭੂਤਾਨਾਂ ਹੇਤੁਃ ਸਰ੍ਵਸ੍ਯ ਸਰ੍ਜਨੇ
ਤੂੰ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਨੀਵੀਂ ਹੈਂ, ਸਾਰੀ ਰਚਨਾ ਦਾ ਕਾਰਨ ਹੈਂ।
ਨਾਮਸਂਕੀਰ੍ਤਨਾਦੇਵ ਮੁਚ੍ਯਨ੍ਤੇ ਜਂਤਵੋऽਸ਼ੁਭਾਤ੍
ਸਿਰਫ਼ ਤੇਰੇ ਨਾਮ ਜਪਣ ਨਾਲ ਹੀ ਜੀਵ ਬੁਰੇ ਹਾਲਾਂ ਤੋਂ ਛੁਟ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਮੂਰ੍ਤਯਸ੍ਤੇ ਮਹਾਦੇਵ ਵ੍ਯਾਪ੍ਤਮਾਭਿਰਸ਼ੇषਤਃ
ਤੇਰੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਸੂਰਤਾਂ, ਵੱਡੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਹਰ ਥਾਂ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਿਆਪਕ ਹਨ।
ਨਾਵਬੁਧ੍ਯਤਿ ਸਰ੍ਵੇਸ਼ ਸਰ੍ਵਮੂਰ੍ਤਿਧਰੋ ਯਤਃ ਤ੍ਵਂ ਕਰੋषਿ ਯੁਗਾਵਰ੍ਤਕਾਲੇ ਕਾਲੇ ਚ ਦੁਃਸਹਮ੍ ।। 5.1.2.
ਹੇ ਸਭ ਦੇ ਸੁਆਮੀ, ਕੋਈ ਵੀ ਤੈਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਹੀਂ ਸਮਝ ਸਕਦਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਤੂੰ ਹੀ ਹਰ ਰੂਪ ਧਾਰਨ ਕਰਦਾ ਹੈਂ ਤੇ ਯੁਗਾਂ ਦੇ ਮੋੜ ਤੇ, ਸਮੇਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਔਖੇ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈਂ।
ਪ੍ਰਸਨ੍ਨਵਦਨੋ ਭੂਤ੍ਵਾ ਦੇਵੈਸ਼੍ਚਾਪਿ ਨਮਸ੍ਕृਤਃ
ਉਹ ਖੁਸ਼ ਚਿਹਰੇ ਨਾਲ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਆਦਰ ਪਾਇਆ।
ਵਾਸਯਨ੍ਮੋਹਨਾਮ੍ਨਾ ਤੁ ਸਹ ਦੇਵੈਰ੍ਮਹੇਸ਼੍ਵਰਃ
ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਨੇ ਮੋਹਨ ਨਾਮ ਦੀ ਮਨਮੋਹਣੀ ਧੁਨ ਵਜਾਉਣੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ।
ਏਵਂ ਸਂਸ੍ਤੂਯਮਾਨੋऽਸੌ ਦੇਵਰ੍षਿਪਿਤृਮਾਨਵੈਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਉਹ ਦੇਵਤਿਆਂ, ਰਿਸ਼ੀਆਂ, ਪਿਤਰਾਂ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵੱਲੋਂ ਸਤਿਕਾਰਿਆ ਗਿਆ।
ਤ੍ਵਯਾ ਕਾਰੁਣ੍ਯਤੋऽਸ੍ਮਾਕਂ ਵਰਸ਼੍ਚਾਪਿ ਪ੍ਰਦੀਯਤਾਮ੍
ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ, ਸਾਡੇ ਲਈ ਵੀ ਕੋਈ ਵਰ ਦਿਓ।
ਯਦਸ੍ਮਾਕਂ ਮਹਦ੍ਵੀਰ੍ਯਂ ਤੇਜਸ਼੍ਚੈਵ ਪਰਾਕ੍ਰਮਮ੍
ਜੋ ਕੁਝ ਸਾਡੇ ਕੋਲ ਵੱਡੀ ਤਾਕਤ, ਚਮਕ ਅਤੇ ਸ਼ੂਰਵੀਰਤਾ ਹੈ—
ਵਿਨੇਸ਼ੁਃ ਸਰ੍ਵਤੇਜਾਂਸਿ ਤ੍ਵਤ੍ਪ੍ਰਸਾਦਾਤ੍ਪੁਨਃ ਪ੍ਰਭੋ
ਸਾਰੇ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਦਬ ਗਈਆਂ, ਪਰ ਤੇਰੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਉਹ ਮੁੜ ਆ ਗਈਆਂ, ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ।
ਜਗਾਮ ਤਤ੍ਰ ਯਤ੍ਰਾਸੌ ਰਜੋऽਹਂਕਾਰਮੂਰ੍ਤ੍ਤਿਮਾਨ੍
ਉਹ ਉਥੇ ਗਿਆ, ਜਿੱਥੇ ਰਜਸ ਅਤੇ ਅਹੰਕਾਰ ਦਾ ਰੂਪ ਮੌਜੂਦ ਸੀ।
ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਤਮਾਗਤਂ ਦੇਵਂ ਨਾਜਾਨਾਤ੍ਤਮਸਾ ਵृਤਃ
ਬ੍ਰਹਮਾ, ਹਨੇਰੇ ਨਾਲ ਢੱਕਿਆ ਹੋਇਆ, ਆਏ ਹੋਏ ਉਸ ਦੇਵਤਾ ਨੂੰ ਪਛਾਣ ਨਾ ਸਕਿਆ।
ਤਦਾऽਦृਸ਼੍ਯਤ ਵਿਸ਼੍ਵਾਤ੍ਮਾ ਵਿਸ਼੍ਵਸृਗ੍ਵਿਸ਼੍ਵਭਾਵ ਨਃ
ਫਿਰ ਸਾਡੇ ਸਾਹਮਣੇ ਵਿਸ਼ਵ ਦੀ ਆਤਮਾ, ਸਾਰਾ ਕੁਝ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲਾ ਅਤੇ ਸਾਰ ਬਣ ਕੇ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਇਆ।
ਤੇਜਸਾਭਿਭਵਨ੍ਰੁਦ੍ਰਸ੍ਤੇਨ ਮਤ੍ਤੋऽਗ੍ਰਤਃ ਸ੍ਥਿਤਃ 5.1.2.
ਰੁਦਰ, ਚਮਕ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਉਸ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਖੜਾ ਹੋ ਗਿਆ ਤੇ ਆਪਣੀ ਚਮਕ ਨਾਲ ਉਸ ਨੂੰ ਵਸ਼ ਕਰ ਲਿਆ।
ਰਾਤ੍ਰੌ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਕਿਰਣਸ਼੍ਚਂਦ੍ਰਃ ਸੂਰ੍ਯੋਦਯੇ ਯਥਾ
ਜਿਵੇਂ ਚੰਦ ਰਾਤ ਨੂੰ ਜਾਂ ਸੂਰਜ ਚੜ੍ਹਦੇ ਸਮੇਂ ਚਮਕਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਦੀ ਚਮਕ ਵੀ ਐਸੇ ਹੀ ਸੀ।
ਅਵਨ੍ਦਤ ਕਰੇਣੈਵ ਪ੍ਰਾਹ ਵੈ ਸਸ੍ਮਿਤਂ ਵਚਃ
ਉਸ ਨੇ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤਾ ਤੇ ਮੁਸਕਾਨ ਨਾਲ ਬੋਲਿਆ।