ਸਰਾਂਸਿ ਨੈਵ ਗਿਰਯੋ ਨਾਪਗਾ ਨਾਬ੍ਧਯਸ੍ਤਥਾ
ਉਥੇ ਨਾ ਝੀਲਾਂ ਸਨ, ਨਾ ਪਹਾੜ, ਨਾ ਦਰਿਆ, ਨਾ ਸਮੁੰਦਰ।
ਤਦੈਕੋ ਹਿ ਮਹਾਕਾਲੋ ਲੋਕਾਨੁਗ੍ਰਹਕਾਰਣਾਤ੍
ਉਸ ਵੇਲੇ ਸਿਰਫ ਮਹਾਕਾਲ ਹੀ ਸੀ, ਜੋ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਮੌਜੂਦ ਸੀ।
ਸृष੍ਟ੍ਯਰ੍ਥਂ ਸ ਮਹਾਕਾਲਃ ਕਰੇ ਕਾਮਂ ਪ੍ਰਤਿष੍ਠਿਤਮ੍
ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਵਾਸਤੇ, ਮਹਾਕਾਲ ਨੇ ਆਪਣੀ ਹਥੇਲੀ ਵਿਚ ਇੱਛਾ ਨੂੰ ਠਿਕਾਣਾ ਦਿੱਤਾ।
ਕਲਲਂ ਬੁਦ੍ਬੁਦਂ ਭੂਤ੍ਵਾ ਤਵਿਵੇਗਵਿਵਰ੍ਦ੍ਧਿਤਮ੍
ਉਹ ਗੋਲ ਤੇ ਬੁਲਬੁਲੇ ਵਾਂਗ ਬਣ ਗਿਆ, ਤੇ ਉਸ ਦੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਵਧਦਾ ਗਿਆ।
ਕਰੇਣ ਤਾਡਿਤਂ ਤਦ੍ਧਿ ਬਭੂਵ ਦ੍ਵਿਦਲਂ ਮਹਤ੍
ਜਦੋਂ ਉਸ ਨੇ ਹੱਥ ਮਾਰਿਆ, ਉਹ ਵੱਡਾ ਤੇ ਦੋ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲਾ ਰੂਪ ਬਣ ਗਿਆ।
ਮਧ੍ਯੇऽਭਵਤ੍ਤਦਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਪਂਚਵਕ੍ਤ੍ਰਸ਼੍ਚਤੁਰ੍ਭੁਜਃ
ਉਸ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਏ, ਪੰਜ ਮੂੰਹ ਤੇ ਚਾਰ ਬਾਂਹਾਂ ਵਾਲੇ।
ਕੁਰੁ ਸृष੍ਟਿਂ ਮਹਾਬਾਹੋ ਵਿਚਿਤ੍ਰਾਂ ਮਦਨੁਗ੍ਰਹਾਤ੍
ਹੇ ਬਲਵਾਨ, ਮੇਰੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਅਜੀਬ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਰਚ।
ਪ੍ਰੇਰ੍ਯਮਾਣੋऽਪਿ ਵੈ ਸ੍ਰष੍ਟੁਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਦੇਵਮਚਿਂਤਯਤ੍ 5.1.2.
ਜਦੋਂ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਨੂੰ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਕਰਨ ਲਈ ਕਿਹਾ ਗਿਆ, ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਬਾਰੇ ਨਹੀਂ ਸੋਚਿਆ।
ਬ੍ਰਹ੍ਮਣਸ੍ਤਪਸਾ ਦृष੍ਟਃ ਪ੍ਰਾਦਾਦ੍ਵੇਦਂ षਡਂਗਕਮ੍
ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਦੀ ਤਪੱਸਿਆ ਨਾਲ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਛੇ ਅੰਗਾਂ ਵਾਲਾ ਵੇਦ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।
ਤਪਸਾऽਤਿष੍ਠਦਾ ਭੂਯਃ ਸਮਾਰਾਧਯਿਤੁਂ ਭਵਮ੍
ਉਹ ਮੁੜ ਤਪੱਸਿਆ ਵਿਚ ਲੱਗ ਗਏ, ਤਾਂ ਜੋ ਭਵਾਨੁ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰ ਸਕਣ।
ਬ੍ਰਹ੍ਮੋਵਾਚ ਨਮਃ ਸ਼ਿਵਾਯਾਮਲਸਤ੍ਤ੍ਵਚੇਤਸੇ ਗੁਣਤ੍ਰਯਾਤੀਤਵਿਸਾਰਿਤੇਜਸੇ
ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਨਮਸਕਾਰ ਹੈ ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਨੂੰ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸੁਭਾਵ ਪਵਿੱਤਰ ਚੇਤਨਾ ਹੈ, ਜੋ ਤਿੰਨ ਗੁਣਾਂ ਤੋਂ ਪਰੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਜੋਤਿ ਅਪਾਰ ਹੈ।
ਨਮੋऽ ਸ੍ਤੁ ਤੇ ਸृष੍ਟਿਵਿਧੌ ਰਜੋਜੁषੇ ਜਗਤ੍ਸ੍ਥਿਤੌ ਸਤ੍ਤ੍ਵਮਧਿष੍ਠਿਤਾਯ ਤੇ
ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਹੋਵੇ, ਜੋ ਰਜੋ ਗੁਣ ਰਾਹੀਂ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਵਿਚ ਰੁਚੀ ਰੱਖਦੇ ਹੋ, ਤੇ ਸਤ੍ਵ ਗੁਣ ਰਾਹੀਂ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਸੰਭਾਲ ਕਰਦੇ ਹੋ।
ਅਸ਼ੇषਭੂਤਪ੍ਰਕृਤੇਃ ਪਰਾ ਯ ਵੈ ਪਰਾਤ੍ਮਰੂਪਾਯ ਨਮਃ ਸ਼ਿਵਾਯ ਵੈ
ਸਾਰੇ ਤੱਤਾਂ ਤੇ ਕੁਦਰਤ ਤੋਂ ਪਰੇ, ਜੋ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਆਤਮਾ ਹੈ, ਉਸ ਸ਼ਿਵ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਹੈ।
ਭੂਤੋਯਵਹ੍ਨ੍ਯਮ੍ਬਰਵਾਯੁਚਂਦ੍ਰਸੂਰ੍ਯਾਤ੍ਮਰੂਪਾਭਿਰਿਦਂ ਤਨੂਭਿਃ
ਉਹ ਧਰਤੀ, ਪਾਣੀ, ਅੱਗ, ਆਕਾਸ਼, ਹਵਾ, ਚੰਦ ਤੇ ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ, ਇਹ ਸਾਰੀ ਸਰੀਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਆਪਕ ਹੈ।
ਯਾਨੀਹ ਤੇਜਾਂਸਿ ਜਗਂਤਿ ਯਾਨਿ ਭੂਤਾਨਿ ਭਵ੍ਯਾਨ੍ਯਥ ਕਾਰਣਾਨਿ
ਇੱਥੇ ਜਿਹੜੀਆਂ ਰੌਸ਼ਨੀਆਂ ਹਨ, ਸਾਰੇ ਲੋਕ, ਸਾਰੇ ਜੀਵ, ਹੋਣ ਵਾਲੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਤੇ ਸਾਰੇ ਕਾਰਣ—
ਅਨ੍ਤਰ੍ਹਿਤ ਉਵਾਚੇਦਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਨ੍ਸਂਯਾਚ੍ਯਤਾਂ ਵਰਃ
ਓਹ ਲੁਕਿਆ ਹੋਇਆ ਨੇ ਕਿਹਾ, 'ਹੇ ਬ੍ਰਹਮਾ, ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਪੁੱਛ ਲੈ।'
ਸ ਵਵ੍ਰੇ ਮਨਸਾ ਪੁਤ੍ਰਂ ਭਵਂ ਗੌਰਵਕਾਰਣਾਤ੍
ਉਸ ਨੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਆਦਰ ਕਰਕੇ ਪੁੱਤਰ ਭਵ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕੀਤੀ।
ਯਸ੍ਮਾਨ੍ਮਾਂ ਮਨਸਾ ਪੁਤ੍ਰਂ ਚਤੁਰ੍ਮੁਖ ਸਮੀਹਸੇ 5.1.2.
ਕਿਉਂਕਿ ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਮੈਨੂੰ ਪੁੱਤਰ ਵਾਂਗ ਚਾਹਿਆ, ਹੇ ਚਾਰ ਮੁਖਾਂ ਵਾਲੇ,
ਅਯਾਚ੍ਯਂ ਯਾਚਿਤਂ ਯਸ੍ਮਾਨ੍ਮਮਾਂਸ਼ੋ ਨੀਲਲੋਹਿਤਃ
ਜੋ ਮੰਗਣਾ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਉਹ ਮੰਗ ਲਿਆ, ਇਸ ਲਈ ਮੇਰਾ ਹਿੱਸਾ ਨੀਲਲੋਹਿਤ ਤੇਰਾ ਹੋਵੇਗਾ।
ਅਨ੍ਯਦ੍ਯਸ੍ਮਾਤ੍ਸ੍ਮृਤੋ ਭਕ੍ਤ੍ਯਾ ਤ੍ਵਯਾਹਂ ਪਿਤृਭਾਵਤਃ
ਜਿਵੇਂ ਤੂੰ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਮੈਨੂੰ ਪਿਤਾ ਵਾਂਗ ਯਾਦ ਕੀਤਾ,
ਤਸ੍ਮਾਦ੍ਬ੍ਰਹ੍ਮੇਤਿ ਲੋਕੇऽਤ੍ਰ ਨਾਮ ਖ੍ਯਾਤਂ ਭਵਿष੍ਯਤਿ
ਇਸ ਕਰਕੇ, ਦੁਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਤੇਰਾ ਨਾਂ 'ਬ੍ਰਹਮਾ' ਵਜੋਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ।
ਲਬ੍ਧ੍ਵਾ ਸ਼ਾਪਵਰਾਵੇਵਂ ਪੁਤ੍ਰਸृष੍ਟਿਂ ਚਕਾਰ ਸਃ
ਸ਼ਾਪ ਤੇ ਵਰ ਮਿਲਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਰਚਨਾ ਕੀਤੀ।
ਸਮਿਦ੍ਯੁਕ੍ਤੇਨ ਹਸ੍ਤੇਨ ਲਲਾਟਂ ਮਾਰ੍ਜਤੋऽਭਵਤ੍
ਜਦੋਂ ਉਹ ਹਥ ਵਿੱਚ ਸਮਿੱਧ ਲੈ ਕੇ ਮੱਥਾ ਮਲ ਰਿਹਾ ਸੀ,
ਤਦਨਨ੍ਤਰਮਾਸਾਦ੍ਯ ਉਤ੍ਤਤਾਰ ਸੁਤੋਂऽਤਿਕਾਤ੍
ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਨੇੜੇ ਆ ਕੇ ਪੁੱਤਰ ਅੰਦਰੋਂ ਉਭਰ ਆਇਆ।
ਪਂਚਵਕ੍ਤ੍ਰੋ ਦਸ਼ਭੁਜਃ ਸ਼ੂਲਚਾਪਾਸਿਸ਼ਕ੍ਤਿਮਾਨ੍
ਉਸ ਦੇ ਪੰਜ ਮੁੱਖ, ਦੱਸ ਬਾਂਹਾਂ ਸਨ, ਤੇ ਉਹ ਨੇ ਭਾਲਾ, ਧਨੁਸ਼, ਤਲਵਾਰ ਤੇ ਸ਼ਕਤੀ ਫੜੀ ਹੋਈ ਸੀ।
ਸੇਨ੍ਦੁਃ ਕਪਰ੍ਦਂ ਬਿਭ੍ਰਾਣਃ ਸਿਂਹਚਰ੍ਮਾਂਬਰਂਧਰਃ
ਉਹ ਮੱਥੇ ਤੇ ਚੰਦ, ਜਟਾਵਾਂ ਤੇ ਸਿੰਘ ਦੀ ਖਾਲ ਵਾਲਾ ਵਸਤ੍ਰ ਪਹਿਨਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ।
ਨੀਲਲੋਹਿਤਨਾਮੇਤਿ ਭਵ ਰੁਦ੍ਰ ਪਿਨਾਕਧृਕ੍
ਭਵ, ਰੁਦ੍ਰ, ਪਿਨਾਕਧਾਰੀ—ਤੂੰ ਨੀਲਲੋਹਿਤ ਨਾਂ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾ, ਹੇ ਧਨੁਸ਼ ਵਾਲੇ।
ਸਪ੍ਤਾਦੌ ਮਾਨਸਾਞ੍ਜਜ੍ਞੇ ਸਨਕਾਦੀਂਸ੍ਤਤੋऽਪਰਾਨ੍ 5.1.2.
ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਉਸ ਨੇ ਮਨ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਏ ਸੱਤ ਰਿਸ਼ੀਆਂ, ਜਿਵੇਂ ਸਨਕ ਆਦਿਕ, ਫਿਰ ਹੋਰ ਰਚੇ।
ਅष੍ਟਭੇਦਾਨ੍ਸੁਰਾਨ੍ਕृਤ੍ਵਾ ਤਿਰ੍ਯਗ੍ਯੋਨਿਂ ਚ ਪਂਚਧਾ
ਉਸ ਨੇ ਅੱਠ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਦੇਵਤੇ ਬਣਾਏ, ਤੇ ਪੰਜ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਪਸ਼ੂ ਜਾਤੀਆਂ ਰਚੀਆਂ।
ਸृष੍ਟਿਃ ਸੁਰਾਦਿਕਾ ਜਾਤਾ ਕृਤ੍ਵਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਣਮਪ੍ਯਧਃ
ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨਾਲ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈ; ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੂੰ ਬਣਾਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਸ ਨੇ ਹੋਰ ਹਿੱਸੇ ਵੀ ਰਚੇ।