ਰਮਤੇ ਭਗਵਾਨੇषੁ ਸਿਦ੍ਧਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰੇषੁ ਸਰ੍ਵਦਾ
ਭਗਵਾਨ ਹਮੇਸ਼ਾ ਇਨ੍ਹਾਂ ਪਵਿੱਤਰ ਤੇ ਸਿੱਧ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਖੁਸ਼ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।
ਤ੍ਰਯਾਣਾਮਪਿ ਲੋਕਾਨਾਂ ਕੁਰੁਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰਂ ਪ੍ਰਸ਼ਸ੍ਯਤੇ
ਤਿੰਨੋਂ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚੋਂ, ਕੁਰੁਖੇਤਰ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਵਡਿਆਈ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਤਸ੍ਯਾ ਦਸ਼ਗੁਣਂ ਵ੍ਯਾਸ ਮਹਾਕਾਲਵਨੋਤ੍ਤਮਮ੍
ਹੇ ਵਿਆਸ, ਮਹਾਕਾਲਵਨ ਉਸ ਤੋਂ ਦੱਸ ਗੁਣਾ ਵਧੀਆ ਹੈ।
ਪ੍ਰਭਾਸਮੁਤ੍ਤਮਂ ਤੀਰ੍ਥਂ ਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰਮਾਦ੍ਯਂ ਪਿਨਾਕਿਨਃ
ਪ੍ਰਭਾਸ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਤੀਰਥ ਹੈ, ਜੋ ਪਿਨਾਕਧਾਰੀ ਦਾ ਮੁੱਖ ਖੇਤਰ ਹੈ।
ਤਸ੍ਮਾਦਪ੍ਯੁਤ੍ਤਮਂ ਵ੍ਯਾਸ ਪੁਣ੍ਯਾ ਵਾਰਾਣਸੀ ਮਤਾ
ਇਸ ਕਰਕੇ, ਵਿਆਸ ਜੀ, ਵਾਰਾਣਸੀ ਹੋਰ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਮਹਾਕਾਲਵਨਂ ਗੁਹ੍ਯਂ ਸਿਦ੍ਧਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰਂ ਤਥੋषਰਮ੍ 5.1.1.
ਮਹਾਕਾਲ ਦਾ ਜੰਗਲ ਗੁਪਤ ਹੈ, ਉਹ ਸਿੱਧਾਂ ਦੀ ਧਰਤੀ ਹੈ ਅਤੇ ਉਥੇ ਸੁੱਕਾ ਪੈਦਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸਰ੍ਵਤਸ੍ਤੁ ਸਮਾਖ੍ਯਾਤਂ ਮਹਾਕਾਲਵਨਂ ਮੁਨੇ
ਹੇ ਮੁਨੀ, ਮਹਾਕਾਲ ਦਾ ਜੰਗਲ ਹਰ ਪਾਸੇ ਤੋਂ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
ਪਂਚੈਕਤ੍ਰ ਨ ਲਭ੍ਯਂਤੇ ਮਹਾਕਾਲਪੁਰਾਦृਤੇ
ਪੰਜੇ ਇਕੱਠੇ ਕਦੇ ਵੀ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦੇ, ਸਿਵਾਏ ਮਹਾਕਾਲ ਪੁਰ ਦੇ।
ਨਾਗ੍ਨਿਰ੍ਨ ਵਾਯੁਰਾਦਿਤ੍ਯੋ ਨ ਭੂਮਿਰ੍ਨ ਦਿਸ਼ੋ ਨਭਃ
ਉਥੇ ਨਾ ਅੱਗ ਸੀ, ਨਾ ਹਵਾ, ਨਾ ਸੂਰਜ, ਨਾ ਧਰਤੀ, ਨਾ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ, ਨਾ ਅਸਮਾਨ।
ਨ ਨਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰਾਣਿ ਨ ਜ੍ਯੋਤਿਰ੍ਨ ਦ੍ਯੌਰ੍ਨੇਂਦੁਰ੍ਗ੍ਰਹਾ ਸ੍ਤਥਾ
ਨਾ ਉਥੇ ਤਾਰੇ ਸਨ, ਨਾ ਰੌਸ਼ਨੀ, ਨਾ ਅਕਾਸ਼, ਨਾ ਗ੍ਰਹਿ, ਨਾ ਚੰਦ੍ਰਮਾ।
ਸਰਾਂਸਿ ਨੈਵ ਗਿਰਯੋ ਨਾਪਗਾ ਨਾਬ੍ਧਯਸ੍ਤਥਾ
ਉਥੇ ਨਾ ਝੀਲਾਂ ਸਨ, ਨਾ ਪਹਾੜ, ਨਾ ਦਰਿਆ, ਨਾ ਸਮੁੰਦਰ।
ਤਦੈਕੋ ਹਿ ਮਹਾਕਾਲੋ ਲੋਕਾਨੁਗ੍ਰਹਕਾਰਣਾਤ੍
ਉਸ ਵੇਲੇ ਸਿਰਫ ਮਹਾਕਾਲ ਹੀ ਸੀ, ਜੋ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਮੌਜੂਦ ਸੀ।
ਸृष੍ਟ੍ਯਰ੍ਥਂ ਸ ਮਹਾਕਾਲਃ ਕਰੇ ਕਾਮਂ ਪ੍ਰਤਿष੍ਠਿਤਮ੍
ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਵਾਸਤੇ, ਮਹਾਕਾਲ ਨੇ ਆਪਣੀ ਹਥੇਲੀ ਵਿਚ ਇੱਛਾ ਨੂੰ ਠਿਕਾਣਾ ਦਿੱਤਾ।
ਕਲਲਂ ਬੁਦ੍ਬੁਦਂ ਭੂਤ੍ਵਾ ਤਵਿਵੇਗਵਿਵਰ੍ਦ੍ਧਿਤਮ੍
ਉਹ ਗੋਲ ਤੇ ਬੁਲਬੁਲੇ ਵਾਂਗ ਬਣ ਗਿਆ, ਤੇ ਉਸ ਦੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਵਧਦਾ ਗਿਆ।
ਕਰੇਣ ਤਾਡਿਤਂ ਤਦ੍ਧਿ ਬਭੂਵ ਦ੍ਵਿਦਲਂ ਮਹਤ੍
ਜਦੋਂ ਉਸ ਨੇ ਹੱਥ ਮਾਰਿਆ, ਉਹ ਵੱਡਾ ਤੇ ਦੋ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲਾ ਰੂਪ ਬਣ ਗਿਆ।
ਮਧ੍ਯੇऽਭਵਤ੍ਤਦਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਪਂਚਵਕ੍ਤ੍ਰਸ਼੍ਚਤੁਰ੍ਭੁਜਃ
ਉਸ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਏ, ਪੰਜ ਮੂੰਹ ਤੇ ਚਾਰ ਬਾਂਹਾਂ ਵਾਲੇ।
ਕੁਰੁ ਸृष੍ਟਿਂ ਮਹਾਬਾਹੋ ਵਿਚਿਤ੍ਰਾਂ ਮਦਨੁਗ੍ਰਹਾਤ੍
ਹੇ ਬਲਵਾਨ, ਮੇਰੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਅਜੀਬ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਰਚ।
ਪ੍ਰੇਰ੍ਯਮਾਣੋऽਪਿ ਵੈ ਸ੍ਰष੍ਟੁਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਦੇਵਮਚਿਂਤਯਤ੍ 5.1.2.
ਜਦੋਂ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਨੂੰ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਕਰਨ ਲਈ ਕਿਹਾ ਗਿਆ, ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਬਾਰੇ ਨਹੀਂ ਸੋਚਿਆ।
ਬ੍ਰਹ੍ਮਣਸ੍ਤਪਸਾ ਦृष੍ਟਃ ਪ੍ਰਾਦਾਦ੍ਵੇਦਂ षਡਂਗਕਮ੍
ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਦੀ ਤਪੱਸਿਆ ਨਾਲ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਛੇ ਅੰਗਾਂ ਵਾਲਾ ਵੇਦ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।
ਤਪਸਾऽਤਿष੍ਠਦਾ ਭੂਯਃ ਸਮਾਰਾਧਯਿਤੁਂ ਭਵਮ੍
ਉਹ ਮੁੜ ਤਪੱਸਿਆ ਵਿਚ ਲੱਗ ਗਏ, ਤਾਂ ਜੋ ਭਵਾਨੁ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰ ਸਕਣ।
ਬ੍ਰਹ੍ਮੋਵਾਚ ਨਮਃ ਸ਼ਿਵਾਯਾਮਲਸਤ੍ਤ੍ਵਚੇਤਸੇ ਗੁਣਤ੍ਰਯਾਤੀਤਵਿਸਾਰਿਤੇਜਸੇ
ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਨਮਸਕਾਰ ਹੈ ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਨੂੰ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸੁਭਾਵ ਪਵਿੱਤਰ ਚੇਤਨਾ ਹੈ, ਜੋ ਤਿੰਨ ਗੁਣਾਂ ਤੋਂ ਪਰੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਜੋਤਿ ਅਪਾਰ ਹੈ।
ਨਮੋऽ ਸ੍ਤੁ ਤੇ ਸृष੍ਟਿਵਿਧੌ ਰਜੋਜੁषੇ ਜਗਤ੍ਸ੍ਥਿਤੌ ਸਤ੍ਤ੍ਵਮਧਿष੍ਠਿਤਾਯ ਤੇ
ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਹੋਵੇ, ਜੋ ਰਜੋ ਗੁਣ ਰਾਹੀਂ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਵਿਚ ਰੁਚੀ ਰੱਖਦੇ ਹੋ, ਤੇ ਸਤ੍ਵ ਗੁਣ ਰਾਹੀਂ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਸੰਭਾਲ ਕਰਦੇ ਹੋ।
ਅਸ਼ੇषਭੂਤਪ੍ਰਕृਤੇਃ ਪਰਾ ਯ ਵੈ ਪਰਾਤ੍ਮਰੂਪਾਯ ਨਮਃ ਸ਼ਿਵਾਯ ਵੈ
ਸਾਰੇ ਤੱਤਾਂ ਤੇ ਕੁਦਰਤ ਤੋਂ ਪਰੇ, ਜੋ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਆਤਮਾ ਹੈ, ਉਸ ਸ਼ਿਵ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਹੈ।
ਭੂਤੋਯਵਹ੍ਨ੍ਯਮ੍ਬਰਵਾਯੁਚਂਦ੍ਰਸੂਰ੍ਯਾਤ੍ਮਰੂਪਾਭਿਰਿਦਂ ਤਨੂਭਿਃ
ਉਹ ਧਰਤੀ, ਪਾਣੀ, ਅੱਗ, ਆਕਾਸ਼, ਹਵਾ, ਚੰਦ ਤੇ ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ, ਇਹ ਸਾਰੀ ਸਰੀਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਆਪਕ ਹੈ।
ਯਾਨੀਹ ਤੇਜਾਂਸਿ ਜਗਂਤਿ ਯਾਨਿ ਭੂਤਾਨਿ ਭਵ੍ਯਾਨ੍ਯਥ ਕਾਰਣਾਨਿ
ਇੱਥੇ ਜਿਹੜੀਆਂ ਰੌਸ਼ਨੀਆਂ ਹਨ, ਸਾਰੇ ਲੋਕ, ਸਾਰੇ ਜੀਵ, ਹੋਣ ਵਾਲੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਤੇ ਸਾਰੇ ਕਾਰਣ—
ਅਨ੍ਤਰ੍ਹਿਤ ਉਵਾਚੇਦਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਨ੍ਸਂਯਾਚ੍ਯਤਾਂ ਵਰਃ
ਓਹ ਲੁਕਿਆ ਹੋਇਆ ਨੇ ਕਿਹਾ, 'ਹੇ ਬ੍ਰਹਮਾ, ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਪੁੱਛ ਲੈ।'
ਸ ਵਵ੍ਰੇ ਮਨਸਾ ਪੁਤ੍ਰਂ ਭਵਂ ਗੌਰਵਕਾਰਣਾਤ੍
ਉਸ ਨੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਆਦਰ ਕਰਕੇ ਪੁੱਤਰ ਭਵ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕੀਤੀ।
ਯਸ੍ਮਾਨ੍ਮਾਂ ਮਨਸਾ ਪੁਤ੍ਰਂ ਚਤੁਰ੍ਮੁਖ ਸਮੀਹਸੇ 5.1.2.
ਕਿਉਂਕਿ ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਮੈਨੂੰ ਪੁੱਤਰ ਵਾਂਗ ਚਾਹਿਆ, ਹੇ ਚਾਰ ਮੁਖਾਂ ਵਾਲੇ,
ਅਯਾਚ੍ਯਂ ਯਾਚਿਤਂ ਯਸ੍ਮਾਨ੍ਮਮਾਂਸ਼ੋ ਨੀਲਲੋਹਿਤਃ
ਜੋ ਮੰਗਣਾ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਉਹ ਮੰਗ ਲਿਆ, ਇਸ ਲਈ ਮੇਰਾ ਹਿੱਸਾ ਨੀਲਲੋਹਿਤ ਤੇਰਾ ਹੋਵੇਗਾ।
ਅਨ੍ਯਦ੍ਯਸ੍ਮਾਤ੍ਸ੍ਮृਤੋ ਭਕ੍ਤ੍ਯਾ ਤ੍ਵਯਾਹਂ ਪਿਤृਭਾਵਤਃ
ਜਿਵੇਂ ਤੂੰ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਮੈਨੂੰ ਪਿਤਾ ਵਾਂਗ ਯਾਦ ਕੀਤਾ,