ਕृਤਾਂਜਲਿਪੁਟੋ ਭੂਤ੍ਵਾ ਭਵਭਕ੍ਤ੍ਯਾਨੁਭਾਵਿਤਃ
ਉਹ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ, ਭਵ ਦੇ ਭਗਤਿ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੋ ਕੇ ਖੜਾ ਹੋਇਆ।
ਮਹਾਕਾਲਸ੍ਯ ਮਾਹਾਤ੍ਮ੍ਯਂ ਪ੍ਰਾਣਿਨਾਂ ਮੋਹਨਾਸ਼ਨਮ੍
ਮਹਾਕਾਲ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਭੁਲੇਖੇ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।
ਭਗਵਨ੍ਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰਮਾਹਾਤ੍ਮ੍ਯਂ ਮਹਾਕਾਲਸ੍ਯ ਕਥ੍ਯਤਾਮ੍
ਹੇ ਭਗਵਾਨ, ਮਹਾਕਾਲ ਦੇ ਪਵਿੱਤਰ ਖੇਤਰ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਦੱਸੋ।
ਫਲਂ ਯਥਾਤ੍ਰ ਵਸਤਾਂ ਮृਤਾਨਾਂ ਚ ਗਤਿਰ੍ਯਥਾ
ਇੱਥੇ ਵੱਸਣ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਕੀ ਫਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਮਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਕੀ ਗਤੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ?
ਕਥਮੇਤਤ੍ਸ੍ਮਸ਼ਾਨਂ ਚ ਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰਂ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਂ ਯਥਾ ਤਥਾ
ਇਹ ਸਮਾਸ਼ਾਨ ਖੇਤਰ ਕਿਵੇਂ ਬਣਿਆ ਅਤੇ ਕਿਵੇਂ ਇਸ ਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਖੇਤਰ ਆਖਿਆ ਗਿਆ?
ਯਸ੍ਮਾਤ੍ਸ੍ਥਾਨਂ ਚ ਮਾਤॄਣਾਂ ਪੀਠਂ ਤੇਨੈਵ ਕਥ੍ਯਤੇ ।। 5.1.1.
ਇਸ ਥਾਂ ਨੂੰ ਮਾਤਾਵਾਂ ਦਾ ਆਸਨ ਕਿਉਂ ਆਖਦੇ ਹਨ, ਇਹ ਵੀ ਦੱਸੋ।
ਮृਤਾਃ ਪੁਨਰ੍ਨ ਜਾਯਂਤੇ ਤੇਨੇਦਮੂषਰਂ ਸ੍ਮृਤਮ੍
ਇੱਥੇ ਮਰਨ ਵਾਲੇ ਮੁੜ ਜਨਮ ਨਹੀਂ ਲੈਂਦੇ, ਇਸ ਲਈ ਇਸ ਥਾਂ ਨੂੰ 'ਬਾਂਝ' ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਯਸ੍ਮਾਦਿष੍ਟਂ ਹਿ ਭੂਤਾਨਾਂ ਸ੍ਮਸ਼ਾਨਮਤਿਵਲ੍ਲਭਮ੍
ਕਿਉਂਕਿ ਸਮਾਸ਼ਾਨ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਪਿਆਰਾ ਹੈ।
ਏਕਾਮ੍ਰਕਂ ਭਦ੍ਰਕਾਲਂ ਕਰਵੀਰਵਨਮੇਵ ਚ
ਇਕਾਮਰ, ਭਦਰਕਾਲਾ ਅਤੇ ਕਰਵੀਰ ਦਾ ਜੰਗਲ ਵੀ।
ਭਰਥਂ ਚੈਵ ਕੇਦਾਰਂ ਦਿਵ੍ਯਂ ਰੁਦ੍ਰਮਹਾਲਯਮ੍
ਭਰਤ, ਕੇਦਾਰ ਅਤੇ ਰੁਦਰ ਦਾ ਦਿਵਿਆ ਮਹਾਨ ਆਸਥਾਨ।
ਰਮਤੇ ਭਗਵਾਨੇषੁ ਸਿਦ੍ਧਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰੇषੁ ਸਰ੍ਵਦਾ
ਭਗਵਾਨ ਹਮੇਸ਼ਾ ਇਨ੍ਹਾਂ ਪਵਿੱਤਰ ਤੇ ਸਿੱਧ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਖੁਸ਼ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।
ਤ੍ਰਯਾਣਾਮਪਿ ਲੋਕਾਨਾਂ ਕੁਰੁਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰਂ ਪ੍ਰਸ਼ਸ੍ਯਤੇ
ਤਿੰਨੋਂ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚੋਂ, ਕੁਰੁਖੇਤਰ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਵਡਿਆਈ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਤਸ੍ਯਾ ਦਸ਼ਗੁਣਂ ਵ੍ਯਾਸ ਮਹਾਕਾਲਵਨੋਤ੍ਤਮਮ੍
ਹੇ ਵਿਆਸ, ਮਹਾਕਾਲਵਨ ਉਸ ਤੋਂ ਦੱਸ ਗੁਣਾ ਵਧੀਆ ਹੈ।
ਪ੍ਰਭਾਸਮੁਤ੍ਤਮਂ ਤੀਰ੍ਥਂ ਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰਮਾਦ੍ਯਂ ਪਿਨਾਕਿਨਃ
ਪ੍ਰਭਾਸ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਤੀਰਥ ਹੈ, ਜੋ ਪਿਨਾਕਧਾਰੀ ਦਾ ਮੁੱਖ ਖੇਤਰ ਹੈ।
ਤਸ੍ਮਾਦਪ੍ਯੁਤ੍ਤਮਂ ਵ੍ਯਾਸ ਪੁਣ੍ਯਾ ਵਾਰਾਣਸੀ ਮਤਾ
ਇਸ ਕਰਕੇ, ਵਿਆਸ ਜੀ, ਵਾਰਾਣਸੀ ਹੋਰ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਮਹਾਕਾਲਵਨਂ ਗੁਹ੍ਯਂ ਸਿਦ੍ਧਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰਂ ਤਥੋषਰਮ੍ 5.1.1.
ਮਹਾਕਾਲ ਦਾ ਜੰਗਲ ਗੁਪਤ ਹੈ, ਉਹ ਸਿੱਧਾਂ ਦੀ ਧਰਤੀ ਹੈ ਅਤੇ ਉਥੇ ਸੁੱਕਾ ਪੈਦਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸਰ੍ਵਤਸ੍ਤੁ ਸਮਾਖ੍ਯਾਤਂ ਮਹਾਕਾਲਵਨਂ ਮੁਨੇ
ਹੇ ਮੁਨੀ, ਮਹਾਕਾਲ ਦਾ ਜੰਗਲ ਹਰ ਪਾਸੇ ਤੋਂ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
ਪਂਚੈਕਤ੍ਰ ਨ ਲਭ੍ਯਂਤੇ ਮਹਾਕਾਲਪੁਰਾਦृਤੇ
ਪੰਜੇ ਇਕੱਠੇ ਕਦੇ ਵੀ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦੇ, ਸਿਵਾਏ ਮਹਾਕਾਲ ਪੁਰ ਦੇ।
ਨਾਗ੍ਨਿਰ੍ਨ ਵਾਯੁਰਾਦਿਤ੍ਯੋ ਨ ਭੂਮਿਰ੍ਨ ਦਿਸ਼ੋ ਨਭਃ
ਉਥੇ ਨਾ ਅੱਗ ਸੀ, ਨਾ ਹਵਾ, ਨਾ ਸੂਰਜ, ਨਾ ਧਰਤੀ, ਨਾ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ, ਨਾ ਅਸਮਾਨ।
ਨ ਨਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰਾਣਿ ਨ ਜ੍ਯੋਤਿਰ੍ਨ ਦ੍ਯੌਰ੍ਨੇਂਦੁਰ੍ਗ੍ਰਹਾ ਸ੍ਤਥਾ
ਨਾ ਉਥੇ ਤਾਰੇ ਸਨ, ਨਾ ਰੌਸ਼ਨੀ, ਨਾ ਅਕਾਸ਼, ਨਾ ਗ੍ਰਹਿ, ਨਾ ਚੰਦ੍ਰਮਾ।
ਸਰਾਂਸਿ ਨੈਵ ਗਿਰਯੋ ਨਾਪਗਾ ਨਾਬ੍ਧਯਸ੍ਤਥਾ
ਉਥੇ ਨਾ ਝੀਲਾਂ ਸਨ, ਨਾ ਪਹਾੜ, ਨਾ ਦਰਿਆ, ਨਾ ਸਮੁੰਦਰ।
ਤਦੈਕੋ ਹਿ ਮਹਾਕਾਲੋ ਲੋਕਾਨੁਗ੍ਰਹਕਾਰਣਾਤ੍
ਉਸ ਵੇਲੇ ਸਿਰਫ ਮਹਾਕਾਲ ਹੀ ਸੀ, ਜੋ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਮੌਜੂਦ ਸੀ।
ਸृष੍ਟ੍ਯਰ੍ਥਂ ਸ ਮਹਾਕਾਲਃ ਕਰੇ ਕਾਮਂ ਪ੍ਰਤਿष੍ਠਿਤਮ੍
ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਵਾਸਤੇ, ਮਹਾਕਾਲ ਨੇ ਆਪਣੀ ਹਥੇਲੀ ਵਿਚ ਇੱਛਾ ਨੂੰ ਠਿਕਾਣਾ ਦਿੱਤਾ।
ਕਲਲਂ ਬੁਦ੍ਬੁਦਂ ਭੂਤ੍ਵਾ ਤਵਿਵੇਗਵਿਵਰ੍ਦ੍ਧਿਤਮ੍
ਉਹ ਗੋਲ ਤੇ ਬੁਲਬੁਲੇ ਵਾਂਗ ਬਣ ਗਿਆ, ਤੇ ਉਸ ਦੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਵਧਦਾ ਗਿਆ।
ਕਰੇਣ ਤਾਡਿਤਂ ਤਦ੍ਧਿ ਬਭੂਵ ਦ੍ਵਿਦਲਂ ਮਹਤ੍
ਜਦੋਂ ਉਸ ਨੇ ਹੱਥ ਮਾਰਿਆ, ਉਹ ਵੱਡਾ ਤੇ ਦੋ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲਾ ਰੂਪ ਬਣ ਗਿਆ।
ਮਧ੍ਯੇऽਭਵਤ੍ਤਦਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਪਂਚਵਕ੍ਤ੍ਰਸ਼੍ਚਤੁਰ੍ਭੁਜਃ
ਉਸ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਏ, ਪੰਜ ਮੂੰਹ ਤੇ ਚਾਰ ਬਾਂਹਾਂ ਵਾਲੇ।
ਕੁਰੁ ਸृष੍ਟਿਂ ਮਹਾਬਾਹੋ ਵਿਚਿਤ੍ਰਾਂ ਮਦਨੁਗ੍ਰਹਾਤ੍
ਹੇ ਬਲਵਾਨ, ਮੇਰੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਅਜੀਬ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਰਚ।
ਪ੍ਰੇਰ੍ਯਮਾਣੋऽਪਿ ਵੈ ਸ੍ਰष੍ਟੁਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਦੇਵਮਚਿਂਤਯਤ੍ 5.1.2.
ਜਦੋਂ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਨੂੰ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਕਰਨ ਲਈ ਕਿਹਾ ਗਿਆ, ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਬਾਰੇ ਨਹੀਂ ਸੋਚਿਆ।
ਬ੍ਰਹ੍ਮਣਸ੍ਤਪਸਾ ਦृष੍ਟਃ ਪ੍ਰਾਦਾਦ੍ਵੇਦਂ षਡਂਗਕਮ੍
ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਦੀ ਤਪੱਸਿਆ ਨਾਲ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਛੇ ਅੰਗਾਂ ਵਾਲਾ ਵੇਦ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।
ਤਪਸਾऽਤਿष੍ਠਦਾ ਭੂਯਃ ਸਮਾਰਾਧਯਿਤੁਂ ਭਵਮ੍
ਉਹ ਮੁੜ ਤਪੱਸਿਆ ਵਿਚ ਲੱਗ ਗਏ, ਤਾਂ ਜੋ ਭਵਾਨੁ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰ ਸਕਣ।