ਵਾਤਾਹਤਤਰੁਵ੍ਰਾਤਪ੍ਰਸੂਨਾਸ੍ਥਾਨਚਿਤ੍ਰਿਤਮ੍
ਹਵਾ ਨਾਲ ਹਿਲਦੇ ਰੁੱਖਾਂ ਦੇ ਗੁੱਛਿਆਂ ਨਾਲ ਫੁੱਲਾਂ ਵਾਲੀ ਜ਼ਮੀਨ ਸੋਹਣੀ ਲੱਗਦੀ ਹੈ।
ਲਤਾਗृਹਰਤਿਸ੍ਥਾਨਂ ਸਿਦ੍ਧਵਿਦ੍ਯਾਧਰਾਸ਼੍ਰਯਮ੍
ਉਥੇ ਬੇਲਾਂ ਨਾਲ ਢੱਕੇ ਘਰ, ਰਮਣੀਕ ਥਾਵਾਂ ਤੇ ਸਿੱਧ ਤੇ ਵਿਦਿਆਧਰਾਂ ਦੇ ਆਸਰੇ ਹਨ।
ਤਸ੍ਮਿਨ੍ਵਨੇ ਮਹਾਰਮ੍ਯੇ ਸ਼ੋਭਿਤਾਸ਼ੇष ਭੂਮਿਕਮ੍
ਉਸ ਬੜੀ ਸੁਹਾਵਣੀ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਸਾਰੀ ਧਰਤੀ ਚਮਕ ਰਹੀ ਹੈ।
ਤਤ੍ਰ ਦਿਵ੍ਯਾਂਗਨਾਗੀਤਮਧੁਰਧ੍ਵਨਿਨਾਦਿਤਾ
ਉਥੇ ਦੇਵਕਨਿਆਂ ਦੇ ਮਿੱਠੇ ਗੀਤਾਂ ਦੀ ਧੁਨ ਗੂੰਜ ਰਹੀ ਹੈ।
ਬਹੁਵਾਦ੍ਯਸਮੁਨ੍ਨਦ੍ਧਮਹਾਸ੍ਵਨਨਿਨਾਦਿਤਾ
ਉਹ ਥਾਂ ਕਈ ਵਾਜਿਆਂ ਦੀਆਂ ਉੱਚੀਆਂ ਧੁਨਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੈ।
ਵਿਨ੍ਯਸ੍ਤਾ ਕੋਟਿਭਿਃ ਸ੍ਤਂਭੈਰ੍ਨਿਰ੍ਮਲਾਦਰ੍ਸ਼ਸ਼ੋਭਿਤਾ 5.1.1.
ਉਹ ਲੱਖਾਂ ਖੰਭਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ ਹੈ, ਜੋ ਨਿਰਮਲ ਦਰਪਣ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੇ ਹਨ।
ਅਪ੍ਸਰੋਨृਤ੍ਯਵਿਨ੍ਯਾਸਵਿਲਾਸੋਲ੍ਲਾਸਸ਼ੋਭਿਤਾ
ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਦੀ ਨੱਚਣ ਦੀ ਕਲਾ ਨਾਲ ਰੰਗੀਨੀ ਅਤੇ ਚਮਕ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ।
ऋषਿਸਂਘਸਮਾਕੀਰ੍ਣਾ ਮੁਨਿਵृਨ੍ਦਨਿषੇਵਿਤਾ
ਉਥੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ ਹੋਏ ਸਨ, ਅਤੇ ਮੁਨੀਆਂ ਦੇ ਜਥੇ ਉਸ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ।
ਤਸ੍ਯਾਂ ਨਿਵਿष੍ਟਂ ਵਾਗੀਸ਼ਂ ਸ਼ਂਕਰਾਰਾਧਨੇ ਰਤਮ੍
ਉਸ ਥਾਂ ਬੋਲੀ ਦੇ ਮਾਲਕ, ਜੋ ਸ਼ੰਕਰ ਦੀ ਭਗਤੀ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਸੀ, ਵੱਸ ਰਿਹਾ ਸੀ।
ਮੁਨਿਮਧ੍ਯਾਤ੍ਸਮੁਤ੍ਥਾਯ ਕृष੍ਣਦ੍ਵੈਪਾਯਨੋ ਮੁਨਿਃ
ਉਥੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਵਿਚੋਂ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਦੁਆਇਪਾਇਨ ਰਿਸ਼ੀ ਉਠ ਖੜਾ ਹੋਇਆ।
ਕृਤਾਂਜਲਿਪੁਟੋ ਭੂਤ੍ਵਾ ਭਵਭਕ੍ਤ੍ਯਾਨੁਭਾਵਿਤਃ
ਉਹ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ, ਭਵ ਦੇ ਭਗਤਿ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੋ ਕੇ ਖੜਾ ਹੋਇਆ।
ਮਹਾਕਾਲਸ੍ਯ ਮਾਹਾਤ੍ਮ੍ਯਂ ਪ੍ਰਾਣਿਨਾਂ ਮੋਹਨਾਸ਼ਨਮ੍
ਮਹਾਕਾਲ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਭੁਲੇਖੇ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।
ਭਗਵਨ੍ਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰਮਾਹਾਤ੍ਮ੍ਯਂ ਮਹਾਕਾਲਸ੍ਯ ਕਥ੍ਯਤਾਮ੍
ਹੇ ਭਗਵਾਨ, ਮਹਾਕਾਲ ਦੇ ਪਵਿੱਤਰ ਖੇਤਰ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਦੱਸੋ।
ਫਲਂ ਯਥਾਤ੍ਰ ਵਸਤਾਂ ਮृਤਾਨਾਂ ਚ ਗਤਿਰ੍ਯਥਾ
ਇੱਥੇ ਵੱਸਣ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਕੀ ਫਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਮਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਕੀ ਗਤੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ?
ਕਥਮੇਤਤ੍ਸ੍ਮਸ਼ਾਨਂ ਚ ਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰਂ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਂ ਯਥਾ ਤਥਾ
ਇਹ ਸਮਾਸ਼ਾਨ ਖੇਤਰ ਕਿਵੇਂ ਬਣਿਆ ਅਤੇ ਕਿਵੇਂ ਇਸ ਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਖੇਤਰ ਆਖਿਆ ਗਿਆ?
ਯਸ੍ਮਾਤ੍ਸ੍ਥਾਨਂ ਚ ਮਾਤॄਣਾਂ ਪੀਠਂ ਤੇਨੈਵ ਕਥ੍ਯਤੇ ।। 5.1.1.
ਇਸ ਥਾਂ ਨੂੰ ਮਾਤਾਵਾਂ ਦਾ ਆਸਨ ਕਿਉਂ ਆਖਦੇ ਹਨ, ਇਹ ਵੀ ਦੱਸੋ।
ਮृਤਾਃ ਪੁਨਰ੍ਨ ਜਾਯਂਤੇ ਤੇਨੇਦਮੂषਰਂ ਸ੍ਮृਤਮ੍
ਇੱਥੇ ਮਰਨ ਵਾਲੇ ਮੁੜ ਜਨਮ ਨਹੀਂ ਲੈਂਦੇ, ਇਸ ਲਈ ਇਸ ਥਾਂ ਨੂੰ 'ਬਾਂਝ' ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਯਸ੍ਮਾਦਿष੍ਟਂ ਹਿ ਭੂਤਾਨਾਂ ਸ੍ਮਸ਼ਾਨਮਤਿਵਲ੍ਲਭਮ੍
ਕਿਉਂਕਿ ਸਮਾਸ਼ਾਨ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਪਿਆਰਾ ਹੈ।
ਏਕਾਮ੍ਰਕਂ ਭਦ੍ਰਕਾਲਂ ਕਰਵੀਰਵਨਮੇਵ ਚ
ਇਕਾਮਰ, ਭਦਰਕਾਲਾ ਅਤੇ ਕਰਵੀਰ ਦਾ ਜੰਗਲ ਵੀ।
ਭਰਥਂ ਚੈਵ ਕੇਦਾਰਂ ਦਿਵ੍ਯਂ ਰੁਦ੍ਰਮਹਾਲਯਮ੍
ਭਰਤ, ਕੇਦਾਰ ਅਤੇ ਰੁਦਰ ਦਾ ਦਿਵਿਆ ਮਹਾਨ ਆਸਥਾਨ।
ਰਮਤੇ ਭਗਵਾਨੇषੁ ਸਿਦ੍ਧਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰੇषੁ ਸਰ੍ਵਦਾ
ਭਗਵਾਨ ਹਮੇਸ਼ਾ ਇਨ੍ਹਾਂ ਪਵਿੱਤਰ ਤੇ ਸਿੱਧ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਖੁਸ਼ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।
ਤ੍ਰਯਾਣਾਮਪਿ ਲੋਕਾਨਾਂ ਕੁਰੁਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰਂ ਪ੍ਰਸ਼ਸ੍ਯਤੇ
ਤਿੰਨੋਂ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚੋਂ, ਕੁਰੁਖੇਤਰ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਵਡਿਆਈ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਤਸ੍ਯਾ ਦਸ਼ਗੁਣਂ ਵ੍ਯਾਸ ਮਹਾਕਾਲਵਨੋਤ੍ਤਮਮ੍
ਹੇ ਵਿਆਸ, ਮਹਾਕਾਲਵਨ ਉਸ ਤੋਂ ਦੱਸ ਗੁਣਾ ਵਧੀਆ ਹੈ।
ਪ੍ਰਭਾਸਮੁਤ੍ਤਮਂ ਤੀਰ੍ਥਂ ਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰਮਾਦ੍ਯਂ ਪਿਨਾਕਿਨਃ
ਪ੍ਰਭਾਸ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਤੀਰਥ ਹੈ, ਜੋ ਪਿਨਾਕਧਾਰੀ ਦਾ ਮੁੱਖ ਖੇਤਰ ਹੈ।
ਤਸ੍ਮਾਦਪ੍ਯੁਤ੍ਤਮਂ ਵ੍ਯਾਸ ਪੁਣ੍ਯਾ ਵਾਰਾਣਸੀ ਮਤਾ
ਇਸ ਕਰਕੇ, ਵਿਆਸ ਜੀ, ਵਾਰਾਣਸੀ ਹੋਰ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਮਹਾਕਾਲਵਨਂ ਗੁਹ੍ਯਂ ਸਿਦ੍ਧਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰਂ ਤਥੋषਰਮ੍ 5.1.1.
ਮਹਾਕਾਲ ਦਾ ਜੰਗਲ ਗੁਪਤ ਹੈ, ਉਹ ਸਿੱਧਾਂ ਦੀ ਧਰਤੀ ਹੈ ਅਤੇ ਉਥੇ ਸੁੱਕਾ ਪੈਦਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸਰ੍ਵਤਸ੍ਤੁ ਸਮਾਖ੍ਯਾਤਂ ਮਹਾਕਾਲਵਨਂ ਮੁਨੇ
ਹੇ ਮੁਨੀ, ਮਹਾਕਾਲ ਦਾ ਜੰਗਲ ਹਰ ਪਾਸੇ ਤੋਂ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
ਪਂਚੈਕਤ੍ਰ ਨ ਲਭ੍ਯਂਤੇ ਮਹਾਕਾਲਪੁਰਾਦृਤੇ
ਪੰਜੇ ਇਕੱਠੇ ਕਦੇ ਵੀ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦੇ, ਸਿਵਾਏ ਮਹਾਕਾਲ ਪੁਰ ਦੇ।
ਨਾਗ੍ਨਿਰ੍ਨ ਵਾਯੁਰਾਦਿਤ੍ਯੋ ਨ ਭੂਮਿਰ੍ਨ ਦਿਸ਼ੋ ਨਭਃ
ਉਥੇ ਨਾ ਅੱਗ ਸੀ, ਨਾ ਹਵਾ, ਨਾ ਸੂਰਜ, ਨਾ ਧਰਤੀ, ਨਾ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ, ਨਾ ਅਸਮਾਨ।
ਨ ਨਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰਾਣਿ ਨ ਜ੍ਯੋਤਿਰ੍ਨ ਦ੍ਯੌਰ੍ਨੇਂਦੁਰ੍ਗ੍ਰਹਾ ਸ੍ਤਥਾ
ਨਾ ਉਥੇ ਤਾਰੇ ਸਨ, ਨਾ ਰੌਸ਼ਨੀ, ਨਾ ਅਕਾਸ਼, ਨਾ ਗ੍ਰਹਿ, ਨਾ ਚੰਦ੍ਰਮਾ।